Δημητριάνοι (Σωτηριάνικα)

Οικογένεια Δημητρέα (Σωτηριάνικα)

ΓΕΝΟΣ: Μενουνιάνοι  ΠΑΤΡΙΑ: Σωτηριάνοι  ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ: Δημητριάνοι

Το επώνυμο Δημητρέας απαντάται σε όλη την Μεσσηνιακή Μάνη. Ως πατρωνυμικό όνομα σημαίνει το παιδί του Δημήτρη. Δεν πρέπει λοιπόν να συγχέουμε τις διάφορες οικογένειες που φέρουν το ίδιο όνομα. Στον παρόν άρθρο θα αναφερθούμε στην οικογένεια Δημητρέα από τα Σωτηριάνικα της Αβίας.

Η παράδοση λέει πως  κάποιος Σωτήρης Μενούνος ή Μενούτης από τα Ανώγεια της Σπάρτης γύρω στα 1750 διωκόμενος, έφτιαξε καλύβι στον χώρο. Από αυτόν και τους απογόνους του δημιουργήθηκε το χωριό Σωτηριάνικα.

Ο γέρο Σωτήρης άφησε 4 γιούς. Αυτοί και οι οικογένειές τους αποτελούσαν την πατριά των Σωτηριάνων. Ένας από τους γιους του Σωτήρη ήταν και ο Δημήτρης. Από αυτόν προήλθαν τα μέλη της οικογένειας Δημητρέα των Σωτηριάνικων.

Σπίτι στα Σωτηριάνικα ( από τα μεθυσμένα χρώματα )

Στην αρχή η οικογένεια δεν έπαιζε κάποιο ιδιαίτερο ρόλο στην περιοχή αλλά φωλιασμένη στα 350 μ υψόμετρο με πλάτη τον Ταΰγετο και θέα στην θάλασσα επιβίωσε.

Οι Σωτηριάνοι εκφράζουν απόλυτα αυτό που έγραφε στα 1760 περίπου ο Νηφάκης για τους Μανιάτες….

Σε αυτά τα όρη έφυγαν

Οι παλαιοί σπαρτιάτες

Και είναι αυτοί που λέγονται

Την σήμερον Μανιάτες

Κατά την επανάσταση του 1821 έχουμε έντονη παρουσία της οικογένειας Δημητρέα κατά των Οθωμανών. Έξι (6) μέλη της συμμετείχαν ενεργά στον αγώνα. Ο Ηλίας Δημητρέας μάλιστα ( που ήταν και ο μεγαλύτερος ηλικιακά ) με πρόταση του Νικόλα Πιεράκου Μαυρομιχάλη το 1841 παρασημοφορήθηκε με τιμές αξιωματικού. Κατά την διάρκεια του αγώνα οι περισσότεροι ακολουθούσαν ως καπετάνιους τους Καπετανάκηδες.

Το 1844 καταγράφονται (3) με το όνομα Δημητρέας στους εκλογικούς καταλόγους του χωριού οι οποίοι μάλλον κρίνονται αναξιόπιστοι. Το 1871 στους εκλογικούς καταλόγους της περιοχής καταγράφονται ( 11 ) μέλη – άνδρες της οικογένειας στο χωριό σε σύνολο 62 καταγεγραμμένων. Το 1/6 περίπου των κατοίκων ήταν Δημητρέας.

Μετά το 1900 πολλοί μετοίκησαν Καλαμάτα όπου ζουν ως σήμερα.

Advertisements

Μανιάτες Στην Βλαχοεπανάσταση Του 1834

Μανιάτες και Βαυαροί επιτίθενται στον Ασλάναγα

Η Αντιβασιλεία του Όθωνα, Βαυαροί στην καταγωγή εφήρμοσαν ιδιαίτερα σκληρά μέτρα κατά την διάρκεια της κυβέρνησής τους. Αποκορύφωμα αυτής της σκληρότητας ήταν η σκηνοθετημένη δίκη των Πλαπούτα και Κολοκοτρώνη.

Οι αγωνιστές θα ρίχνονταν στην φυλακή. Είχαν προηγηθεί πλήθος αντιλαϊκών μέτρων καθώς επίσης κίνημα στην Μάνη και στην Ύδρα για δυσβάσταχτη φορολόγηση. Στην Μάνη μάλιστα έγιναν ομηρικές μάχες μεταξύ Βαυαρών και Μανιατών ( κάποιος τους πούλησαν οι Μανιάτες σαν ζώα στο παζάρι ) αναγκάζοντας την Αντιβασιλεία να πάρει πίσω το μέτρο του γκρεμίσματος των πύργων και του αφοπλισμού. Ωστόσο υπήρχε παντού γενικευμένος αναβρασμός.

Στις 27 Ιουλίου 1834 ξέσπασε επανάσταση κοινωνική στην Μεσσηνία. Σκοποί της επανάστασης ήταν
«να φτηνήνη ο βίος, να διώξουν εν γένει τους Φαναριώτας, να δίδουν 10% στους δημητριακούς καρπούς, να καταργήσουν το φόρο των ποιμνίων όλων, να δίδουν εις μέν τας ιδιόκτητους αμπέλους 40 λεπτά το στρέμμα, εις δε τας εθνικάς 120 λεπτα, να τους δοθώσιν οι στρατιωτικοί βαθμοί, να αποδοθώσιν εις τους στρατιωτικούς όσα έχουν λαμβάνειν από εκδουλεύσεις, να μείνη ελεύθερος η υλοτομία εις έκαστον ανεμποδίστως, να θρονισθή ο βασιλιάς, να ελευθερωθούν οι στρατηγοί, να φύγουν οι Βαυαροί.».

Στην εξέγερση αυτή συμμετείχαν κυρίως οι Ντρέδες (αρβανίτες ορεινής Μεσσηνίας) οι οποίοι είχαν παίξει σπουδαίο ρόλο στις πολεμικές συγκρούσεις κατά την διάρκεια της ελληνικής επανάστασης καθώς και πλήθος πρώην οπλαρχηγών οι οποίοι είχαν παραγκωνιστεί. Συγκεκριμένα συμμετείχαν οι Γιάννης Γκρίτζαλης, Μήτρος Πέτροβας, Μήτρος Αναστασόπουλος, Μήτρος Πλαπούτας, Νικολός Μποσινάκης, Δημάκος Τζαβέλης, Ασημάκη Σεργιόπουλο κ.ά.

Γιάννης Γκρίτζαλης

Επίσημη Έκθεσις

Προς την επί των Στρατιωτικών Β. Γραμματείαν

 
Η συνωμοσία εσχηματίσθη κατά τον φεβρουάριον, καθόσον εξάγεται ήδη από τα λεγόμενα παρά διαφόρων συνωμοτών. Από τις 27 του μηνός τούτου ο αποστάτης Κόλιας Πλαπούτας εσύναζε στρατιώτας εις του Μπέλεση. Στις 28 εξεκίνησε ο Μήτρος, αδελφός του για του Τζάχα, χωρίον της Ολυμπίας, με ολίγους.

Την 29 του ιδίου μηνός το εσπέρας εκινήθη ο Μήτρο Πέτροβας με τους Γαρατζαίους και τινάς άλλους των πέριξ χωρίων, άπαντας προς Ανδρούσαν. 

Οι λαοί της Μεσσηνίας και της Μεγαλοπόλεως υπό τους αρχηγούς των Μήτρον Πέτροβαν, Μήτρον Αναστασόπουλον, Γκρίντζαλην, Κόλιαν Πλαπούτα και τον Αναστάσιον Κουλόχεραν, ευρίσκονται ήδη κατά Μεσσηνίαν, Ανδρίτζαιναν και Λεοντάρι και φοβερίζουν να εισβάλουν και ενταύθα. 

Θεωρώ αναγκαίον να με εφοδιάση η Κυβέρνησις με ισχυροτέρας, πλέον εντεταμένας διαταγάς και οδηγίας, δια να δυνηθώ να ενεργώ αμέσως και χωρίς βραδύτητα τα χρέη μου και να εμψυχώσω επομένως τους ιδικούς μου και πιστούς εις τον θρόνον, διότι τοιαύτης φύσεως διαταγαί συμβάλλουν εις παρομοίας περιπτώσεις ως μία ένοπλος δύναμις. 
Τρίπολις 4 Αυγούστου 1834

Ο Συνταγματάρχης Νομοεπιθεωρητής των Β. Στρατευμάτων
Κανέλλος Δεληγιάννης

Η επανάσταση δεν άργησε να εξαπλωθεί σε Ηλεία και Μεσσηνία. Ο Γιάννης Γκρίτζαλης κατέλαβε την Κυπαρισσία ( Αρκαδιά ) πρωτεύουσα του Νομού τότε και την πυρπόλησε. Στις 4 Αυγούστου κατέλαβε αμαχητί τη Μεγαλόπολη. Την ίδια περίοδο κατέλαβε ο Μητροπέτροβας τον Άρη ( Ασλάναγα ) και ο Νικήτας Ζερμπίνης την Ανδρίτσαινα.

Η αντιβασιλεία θορυβήθηκε και εφήρμοσε τακτική διαίρει και βασίλευε. Αφού μοίρασε αξιώματα στις μεγάλες μανιάτικες πατριές για να τις προσεταιρίσει ο Βαυαρός συνταγματάρχης Σμάλτς στις 7 Αυγούστου του 1834 επικεφαλής 2000 ανδρών συνεπικουρούμενος από τους Κατσάκο ( Μαυρομιχάλης ), Τζαννετάκη (Γρηγοράκης) και Γιατράκο από την Μάνη μετά από σειρά μαχών κατέστειλαν την εξέγερση και συνέλαβαν όλους τους πρωταγωνιστές της. ( καθοριστική η μάχη στον Ασλάναγα ). Ταυτόχρονα οι Αρκάδες Δεληγιάννης, Λόντος και ο Σισίνης από Ηλεία οχύρωσαν την Τρίπολη.

Ο Γκρίτζαλης καταδικάστηκε σε θάνατο ενώ ο Μητροπέτροβας λόγω γήρατος σε ισόβια. Τα τελευταία λόγια του Γκρίτζαλη ήταν άδικα πεθαίνω αδέρφια πολέμησα για την Ελλάδα. Στην περιοχή των Σουλιμοχωρίων υμνήθηκε η θυσία του όσο κανενός άλλου.

Στο παρακάτω βίντεο, στο σημείο 6.18,  ένας άντρας τραγουδάει για τον Γιάννη Γκρίτζαλη

τραγούδι για τον Γιάννη Γκρίτζαλη:

ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΓΚΡΙΤΖΑΛΗ

»Γκρίτζαλη τι είσαι κίτρινος γιατί είσαι μαραμένος ?
Μην είσαι από την φυλακή μην είσαι από την χάψη ?
Δεν είμαι από την φυλακή δεν είμαι από την χάψη
Απόψε είδα στον ύπνο μου στην υπνοφαντασιά μου
Είδα πως μας επιάσανε Μανιάτες Σταυροφόροι
Στην Αρκαδιά μας πήγανε στην φυλακή μας βάνουν
Και την Δευτέρα το πρωί πιάνουν και μας ξετάζουν
Τα πούθε παίρναμε ψωμί που παίρναμε φουσέκια

Του Πέτρου Μιχαλακάκου

Αφιερωμένο για τα 100 χρόνια από τους Βαλκανικούς πολέμους

Ο Πέτρος Μιχαλακάκος νεαρός έφεδρος στρατιώτης από το Νύφι σκοτώθηκε στην μεγάλη μάχη της Τζουμαγιάς στις 16 Ιουλίου 1913. Μαζί του έπεσε και ο συγχωριανός του Δημήτρης Παπαδάκος εθελοντής. Τον μοιρολόγησαν πολλές καθότι ήταν νέος, γενναίος πρωτύτερα είχε παρασημοφορηθεί και σοϊλής. Το κλάμα έγινε στις 29 Ιουλίου όταν έφθασε το λυπηρό μήνυμα στην Μάνη.

Πηγή Μοιρολόγια της Μ. Μάνης Κ. Κάσση

( απόσπασμα )

Ε Πέτρακα γιορνταμιλή

Έ Πέτρο μόστρα και στολή

Μες τα Μιχαλακιάνικα

Στην μέσα χώρα του Νυφιού

Έ Πέτρακα παλικαρά

Που ήσουν αητός με τα φτερά

Που είχες του λύκου πάτημα

Του λιονταριού ξεκίνημα

Και σ οποιαδήποτε εποχή

Ήσουνα βάρδια μπροστινή

Γέροντας της γεροντικής

Κι είχες κεφάλι αφεντικό

Μανιάτης στα Μανιάτικα

Τι φόβο δεν γνώριζες…

Λοχίας των βαλκανικών πολέμων 1912 – 1913

Το παράδοξο είναι ότι λίγους μήνες πριν πεθάνει ο Πέτρος παρασημοφορήθηκε. Το συγχαρητήριο τηλεγράφημα οι γυναίκες που δεν ήξεραν γράμματα το πέρασαν για αναγγελία θανάτου.

Έβαλαν μαύρα πανιά στις πόρτες και ξεκίνησαν κλάμα όπως προστάζει το έθιμο. Οι Μιχαλακιάνοι που ήταν στις βάρδιες τους (λόγω έχθρητας) τα είδαν και ταράχτηκαν ακούγοντας κλάματα.

Τελικώς η παρεξήγηση λύθηκε με την έλευση του Φώτη Μιχαλακάκου σπίτι αφού διάβασε το τηλεγράφημα και κατάλαβε περί τίνος πρόκειται.

28η Οκτωβρίου στο Γύθειο

Με ιδιαίτερη λαμπρότητα και τον προσήκοντα σεβασμό στη θυσία των ηρώων του αλβανικού μετώπου εορτάστηκε η επέτειος του ΟΧΙ στο Γύθειο.

Τα νιάτα της πόλης με καθαρό βλέμμα και υπερήφανο ανάστημα απέδειξαν ότι είναι άξιοι των προγόνων τους και ξέρουν να τιμούν τον αγώνα των παπούδων τους απέναντι στον ιταλό κατακτητή, που απαίτησε η χώρα μας να προσδεθεί στο άρμα του Μουσολίνι.

Την Κυριακή στις 10.30 εψάλλη δοξολογία στο Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Γεωργίου του Τροπαιοφόρου, χοροστατούντος του Πανοσιολογιώτατου Αρχιμανδρίτη π. Συμεών Λαμπρινάκου, παρουσία της δημοτικής αρχής, των δικαστικών, στρατιωτικών, λιμενικών και πυροσβεστικών αρχών, αντιπροσωπειών της μαθητικής κοινότητας και εκπροσώπων συλλογικών και παραγωγικών φορέων.

Στη συνέχεια στο Ηρώο του Γυθείου, εψάλλη επιμνημόσυνη δέηση και ακολούθησε κατάθεση στεφάνων από :

– τον Δήμαρχο Ανατολικής Μάνης κ. Πέτρο Ανδρεάκο

– τον εκπρόσωπο του Περιφερειάρχη Πελοποννήσου, Περιφερειακό Σύμβουλο κ. Ηλία Στρατηγάκο

– τον εισαγγελέα Πρωτοδικών Γυθείου κ. Παρασκευά Αδάμη

– τον Διοικητή του 3ου Τάγματος ΚΕΕΜ Γυθείου, αντισυνταγματάρχη Χαράλαμπο Συνοδινό

– τον Διοικητή του Α.Τ. Γυθείου, Αστυνόμο Α΄ Πέτρο Τζεφεράκο

– τον Λιμενάρχη Γυθείου, υποπλοίαρχο Λ.Σ. Χρήστο Σταμπουλή

– τον Διοικητή της Π.Υ. Γυθείου «Κων/νος Καστρής» αντιπύραρχο Μιχαήλ Αυγουλέα

– τους μαθητές των σχολείων για την Εθνική Αντίσταση

– το μέλος του Δ.Σ. του Δικηγορικού Συλλόγου Γυθείου κ. Νικόλαο Πετάκο

– τον πρόεδρο του Συλλόγου Διδασκάλων Λακωνικής κ. Παναγιώτη Σιλέο

– την πρόεδρο του Λιμενικού Ταμείου κα Σοφία Ροζάκη

– τον πρόεδρο του εμπορικού συλλόγου Γυθείου κ. Σπύρο Μουρκόγιαννη

– το μέλος του Δ.Σ. του κυνηγετικού συλλόγου Γυθείου κ. Δημήτρη Πράστο και

– την πρόεδρο του Μορφωτικού Πολιτιστικού συλλόγου Γυθείου κα Λίτσα Αγγάνη

Τον πανηγυρικό της ημέρας εκφώνησε η εκπαιδευτικός του 1ου Δημοτικού Σχολείου Γυθείου κα Αναστασία Μουτσανά.

Στη συνέχεια ακολούθησε η μαθητική παρέλαση που καταχειροκροτήθηκε από τον κόσμο, ενώ ενθουσιασμό προκάλεσαν τα τμήματα του στρατού και το μηχανοκίνητο τμήμα της Π.Υ. που συμμετείχαν στην παρέλαση.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι σχολικές μονάδες του Γυθείου (1ο, 2ο & 3ο Νηπιαγωγεία, 1ο, 2ο & 3ο  Δημοτικά Σχολεία, Γυμνάσιο, Λύκειο και ΕΠΑΛ) κατέθεσαν στεφάνια στο Ηρώο της πόλης, την Παρασκευή 26 Οκτωβρίου, όπου και εντυπωσίασαν με τη στεντόρεια και καθαρή φωνή με την οποία απήγγειλαν τα ποιήματα αφιερωμένα στην ιστορική επέτειο του ΟΧΙ της 28ης Οκτωβρίου 1940.

Σκέψεις και Γνώμες Για Τη Χωροφυλακή

Παρακάτω ο υποστράτηγος Ν. Τρουπάκης από την Καρδαμύλη της Μάνης αρχηγός της χωροφυλακής παραθέτει τις απόψεις του για την καλύτερη λειτουργία της Υπηρεσίας.

Έλληνες χωροφύλακες του 1890 ( αξιωματικοί και οπλίτες )

Πρόγραμμα ενημέρωσης στο Γύθειο «Ο ΟΗΕ για σένα»

Ο υπεύθυνος για την Ελλάδα και την Κύπρο στο Γραφείο του Περιφερειακού Κέντρου Πληροφόρησης του ΟΗΕ στις Βρυξέλλες, Δημήτρης Φατούρος, θα επισκεφθεί αύριο το Γύθειο.

Ο κ. Φατούρος θα ενημερώσει τους μαθητές του Λυκείου και του ΕΠΑΛ, για το έργο του ΟΗΕ με την ευκαιρία του εορτασμού της 24ης Οκτωβρίου, ημέρας αφιερωμένης στο έργο του Οργανισμού.

Πρόκειται για το πρόγραμμα ενημέρωσης του ΟΗΕ “UN4U” που πραγματοποιείται κάθε χρόνο, όπου χιλιάδες μαθητές σχολείων, γυμνασίων και λυκείων από όλο τον κόσμο ενημερώνονται από στελέχη του ΟΗΕ για τον οργανισμό και το έργο του σε όλο τον κόσμο, ενώ αποκαλύπτουν τον τρόπο με τον οποίο ο ΟΗΕ επηρεάζει την καθημερινότητα των κατοίκων του πλανήτη μας.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι το γραφείο του ΟΗΕ επέλεξε για φέτος τα συγκεκριμένα σχολεία, μετά την επίσκεψη, πέρυσι, στο γραφείο του ΟΗΕ στις Βρυξέλες αντιπροσωπεία μαθητών και καθηγητών από το Γύθειο που συμμετείχαν στην Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Τοπικής Δημοκρατίας και τη συμμετοχή μαθητών του ΕΠΑΛ Γυθείου στον Ευρωπαϊκό διαγωνισμό της παγκόσμιας εκστρατείας του ΟΗΕ «Το μέλλον που θέλουμε», ο οποίος ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο και είχε ως ειδικότερο θέμα το Νερό.

Συνελήφθη 36χρονος στην Αρεόπολη, με όπλα

Όπλα είχε στο σπίτι του ένας 36χρονος, ο οποίος συνελήφθη, χθες το μεσημέρι, στην Αρεόπολη Λακωνίας, από αστυνομικούς του Τμήματος Αρεόπολης.

Ειδικότερα, αστυνομικοί του Τμήματος Αρεόπολης και του Τμήματος Γυθείου, μετά από οργανωμένη επιχείρηση, πραγματοποίησαν έρευνα στην οικία του 36χρονου, όπου βρήκαν και κατάσχεσαν, τα εξής:

·      Ένα πιστόλι αποσυναρμολογημένο σε τμήματα, με γεμιστήρα.

·      Ένα κυνηγετικό όπλο.

·      105 φυσίγγια, διαφόρων τύπων.

·      2 κάλυκες.

Ο 36χρονος θα οδηγηθεί στον Εισαγγελέα Πρωτοδικών Γυθείου.

Η αστυνομική έρευνα και η προανάκριση, διενεργείται από το Αστυνομικό Τμήμα Αρεόπολης.

Συνάντηση Δικτύου Περιβαλλοντικής Προστασίας Λακωνίας με νομικούς για τις ανεμογεννήτριες.

Το Δίκτυο Περιβαλλοντικής και Πολιτιστικής Προστασίας της Λακωνίας, πραγματοποίησε στις 19/10/12 στο Δικηγορικό Σύλλογο Πειραιά, συνάντηση με Λάκωνες δικηγόρους, οι οποίοι έχουν συντάξει τις διάφορες αιτήσεις ακυρώσεως προς το Συμβούλιο της Επικρατείας, σχετικά με θέματα εγκατάστασης ανεμογεννητριών στη Λακωνία…

…Επίσης, στις 20/10/12 το Δίκτυο συμμετείχε στη συνάντηση οργανώσεων και φορέων ενάντια στις Β.ΑΠΕ απ’ όλη την Ελλάδα, που οργάνωσε στην Αθήνα στο κτήριο του ΤΕΕ, η Πανελλήνια Επιτροπή κατά των Β.ΑΠΕ.

…Οι συζητήσεις που έγιναν και στις δύο συναντήσεις απέβησαν ιδιαίτερα χρήσιμες για όλους μας, καθώς υπήρξε ανταλλαγή απόψεων και πληροφοριών μεταξύ ανθρώπων, που έχουν κοινό στόχο και εμπειρίες από τις Β.ΑΠΕ, αλλά διαφορετικά γνωστικά πεδία (μηχανολογικό, νομικό, περιβαλλοντικό, επικοινωνιακό, οικονομοτεχνικό, κτλ).

…Οι συναντήσεις έγιναν σε πολύ καλό και δημιουργικό κλίμα, με πλούσια ανταλλαγή πληροφοριών και υπήρξαν προτάσεις για ενέργειες και δράσεις σε λακωνικό και πανελλαδικό επίπεδο, οι οποίες θα συμβάλλουν στην κλιμάκωση των κινητοποιήσεων για την αποτροπή εγκατάστασής των ΒΑΠΕ και την αποφυγή της περιβαλλοντικής, πολιτιστικής και τουριστικής υποβάθμισης της Λακωνίας, αλλά και της Ελλάδας γενικότερα.

Το ΚΤΕΛ Μεσσηνίας πάει με το ζόρι στη Μάνη

Αγανακτισμένοι είναι οι κάτοικοι του Δήμου Δυτικής Μάνης από την απόφαση του Υπεραστικού ΚΤΕΛ Ν. Μεσσηνίας να σταματήσουν πολλά δρομολόγια που εξυπηρετούσαν την περιοχή.

Ο Δήμαρχος Δυτικής Μάνης, κ. Δημήτριος Γιαννημάρας με επιστολές του προς τον Αντιπεριφερειάρχη Π.Ε. Μεσσηνίας κ. Παναγιώτη Αλευρά, ζήτησε την άμεση παρέμβασή του, αφού – όπως σημειώνει στις επιστολές του – μαθητές, φοιτητές αλλά και πολίτες, δεν μπορούν να επιστρέψουν στο σπίτι τους, μετά από τα φροντιστήριά τους, τη φοίτησή τους ή την εργασία τους, με δημόσιο μεταφορικό μέσο, αλλά θα πρέπει να διαθέτουν ιδιωτικό μέσο ή θα υποχρεωθούν σε αναζήτηση ενοικίασης κατοικίας για διαμονή στην Καλαμάτα.

Μια τέτοια εξέλιξη, ιδιαίτερα σε αυτή τη δύσκολη περίοδο, όπως επισημαίνει ο Δήμαρχος, δυσχεραίνει τη μετακίνηση των κατοίκων και επισκεπτών και απομονώνει την περιοχή.

Τα Μπαρδουνοχώρια

Χάρτης της Μάνης και Μπαρδουνίων

Στα βόρεια σύνορα της Μάνης στον σημερινό δήμο Σμήνους  βρίσκονται τα γνωστά Μπαρδουνοχώρια. Το όνομα Μπαρδούνια ή Βαρδούνια (από το μανιάτικο ιδίωμα β σε μπ ) π.χ Μπαυαρός αντί του Βαυαρός το απέκτησε η περιοχή τα χρόνια της Τουρκοκρατίας.

Υπάρχουν διάφορες ερμηνείες για την ετυμολογική προέλευση της λέξης σύμφωνα με τα ιστορικά γεγονότα. Ο Γιάννης Βλαχογιάννης απέδωσε την προέλευση της λέξης σε παραφθορά του ονόματος του Φράγκου Βιλλαρδουίνου, που, κατ’ αυτόν, θα πρέπει να είχε κτήματα στην περιοχή.

Γοράνοι (Μπαρδουνοχώρι πέρα του ποταμού Σμήνους).

Ο Γεράσιμος Καψάλης, που δεν συμφωνεί με αυτή την εκδοχή, πρότεινε την προέλευσή της από τη βενετική λέξη bardia(φύλαξη, φρουρά), που προήλθε από την ιταλική guardia. Ο Καψάλης συνδέει το τοπωνύμιο με την ύπαρξη ήδη από τα βυζαντινά χρόνια-μικρής ένοπλης φρουράς στην περιοχή, που φρόντιζε για την ασφάλεια των διερχομένων από το στενό και απόκρημνο αυτό τμήμα του δρόμου Μαραθονησίου (Γυθείου) -Καστάνιας (Καψάλης 1957)). Η περιοχή πάντως φυλασσόταν από το ισχυρότατο κάστρο της Μπαρδούνιας που έκτισαν οι Βενετοί και μετά το 1715 διαμόρφωσαν οι Τούρκοι.

Μαλτσίνα ή Μέλισσα ( η σημαία της Μάνης αριστερά ανεμίζει )

Κατά την βενετοκρατία η περιοχή ήταν κομμάτι του territorii Mistra και αριθμούσε 1722 κατοίκους. Συνορεύει βόρεια με την κοιλάδα του Ευρώτα, δυτικά με την Έξω(Μεσσηνιακή) Μάνη, νότια με την Κάτω(Λακωνική) Μάνη και ανατολικά με τα Τρίνησα και το Βασιλοπόταμο ή ποταμό Σμήνος. Είναι μια περιοχή κυρίως ορεινή, το ανάγλυφο της οποίας χαρακτηρίζεται από απόκρημνες κορφές, σπηλιές, χαράδρες, κλεισούρες και αρκετά δάση.

Μετά το 1715 όταν η περιοχή πέρασε στα χέρια των Τούρκων έβαλαν για να προστατεύσουν τα σύνορα με την Μάνη τους σκληροτράχηλους Τουρκαλβανούς. Αυτούς που αργότερα όλοι θα γνώριζαν όλοι στην Πελοπόννησο ως Μπαρδουνιώτες Τούρκους. Σκληρότατοι και γενναίοι πολεμιστές. Οι Τούρκοι σκόπευαν με αυτή την κίνηση να περιορίσουν τα φαινόμενα κλεψιάς από τους επιθετικούς Μανιάτες αλλά και να αναστείλουν τυχόν επαναστατικά κινήματα από την Μάνη.

Ενετικά πληθυσμιακά δεδομένα 1700 Λακωνία

Τα χωριά της Βαρδούνιας ήταν ανάμεικτα. Κατοικούνταν από Έλληνες και Τουρκαλβανούς. Ωστόσο κάποια χωριά υπάγονταν στην Μάνη. Δεν είχαν Μπαρδουνιώτικο πύργο – φυλάκιο ούτε Αγά. Κατοικούνταν μόνο από Έλληνες.

Ο Νικήτας Νηφάκος τα περιγράφει στα στιχουργήματά του (1790)…

«…Ετούτα είναι της Μηλιάς τα δυτικά χωρία,

τα άλλα είναι βορεινά στη μεσιανή μερία.

Μπροστά είν’ η Καστάνιτζα, στις μάχες ξακουσμένη

και στην Τουρκίαν ακούεται, ας είν’ και μεθυσμένη.

Το Σελεγούδι το πτωχό, τα Κόκκινα Λουρία,

ο Άγιος Νικόλαος και άλλα δυο χωρία

Μαλτζίνα λέγεται το εν, Αρχοντικόν το άλλο

και έως εδώ σώνονται, δεν είναι πλέον άλλο.»

Τα παραπάνω 6 χωριά ( Καστάνιτσα, Σελεγούδι, Κόκκινα Λουριά, Άγιος Νικόλαος, Μαλτσίνα, Αρχοντικό ) είχαν καθεστώς ανάλογο με της Μάνης και ας ανήκαν διοικητικά επί Βενετών στα Μπαρδουνοχώρια. Το σύνορο στην περιοχή των Μπαρδουνοχωρίων μεταξύ Μάνης και Οθωμανικής αυτοκρατορίας ήταν πάντοτε το ποτάμι της Μπαρδούνιας ή ο Σμήνος των αρχαίων. Πλησίον της Μέλισσας βρίσκεται της «στάρας» το γεφύρι, όπου σώζεται το τούρκικο φυλάκιο στην ανατολική πλευρά του ποταμιού.

Της «στάρας» το γεφύρι.

Τα υπόλοιπα χωριά των Μπαρδουνίων με τουρκικές φρουρές ήταν τα εξής :

Κάστρο της Μπαρδούνιας (αυτό επί τουρκοκρατίας κυρίως το κατείχαν οι Μπαρδουνιώτες Τουρκαλβανοί ) ), Ποτάμι, Παλιά Μπαρδούνια (ή Μποσινέϊκα), Τσεσφίνα (Δεσφίνα) Σίνα, Στροντζά (Προσήλιον), Ρόζοβα (Λεμονιά), Ζελίνα (Μελιτίνη), Τσέρια (Αγία Μαρίνα), Άρνα, Κοτσατίνα (Σπαρτιά), Γόλα (μονή από Έλληνες μοναχούς), Γοράνοι, Πυλοβίτσα (Πολοβίτσα), Κουρτσούνα (Βασιλική), Λιαντίνα, Ποταμιά, Πρίτσα (Παλαιόβρυση), Τάραψα, Πετρίνα. Μετά το 1821 δεν έμεινε ούτε ένας Τουρκαλβανός.