Τα Μπαρδουνοχώρια


Χάρτης της Μάνης και Μπαρδουνίων

Στα βόρεια σύνορα της Μάνης στον σημερινό δήμο Σμήνους  βρίσκονται τα γνωστά Μπαρδουνοχώρια. Το όνομα Μπαρδούνια ή Βαρδούνια (από το μανιάτικο ιδίωμα β σε μπ ) π.χ Μπαυαρός αντί του Βαυαρός το απέκτησε η περιοχή τα χρόνια της Τουρκοκρατίας.

Υπάρχουν διάφορες ερμηνείες για την ετυμολογική προέλευση της λέξης σύμφωνα με τα ιστορικά γεγονότα. Ο Γιάννης Βλαχογιάννης απέδωσε την προέλευση της λέξης σε παραφθορά του ονόματος του Φράγκου Βιλλαρδουίνου, που, κατ’ αυτόν, θα πρέπει να είχε κτήματα στην περιοχή.

Γοράνοι (Μπαρδουνοχώρι πέρα του ποταμού Σμήνους).

Ο Γεράσιμος Καψάλης, που δεν συμφωνεί με αυτή την εκδοχή, πρότεινε την προέλευσή της από τη βενετική λέξη bardia(φύλαξη, φρουρά), που προήλθε από την ιταλική guardia. Ο Καψάλης συνδέει το τοπωνύμιο με την ύπαρξη ήδη από τα βυζαντινά χρόνια-μικρής ένοπλης φρουράς στην περιοχή, που φρόντιζε για την ασφάλεια των διερχομένων από το στενό και απόκρημνο αυτό τμήμα του δρόμου Μαραθονησίου (Γυθείου) -Καστάνιας (Καψάλης 1957)). Η περιοχή πάντως φυλασσόταν από το ισχυρότατο κάστρο της Μπαρδούνιας που έκτισαν οι Βενετοί και μετά το 1715 διαμόρφωσαν οι Τούρκοι.

Μαλτσίνα ή Μέλισσα ( η σημαία της Μάνης αριστερά ανεμίζει )

Κατά την βενετοκρατία η περιοχή ήταν κομμάτι του territorii Mistra και αριθμούσε 1722 κατοίκους. Συνορεύει βόρεια με την κοιλάδα του Ευρώτα, δυτικά με την Έξω(Μεσσηνιακή) Μάνη, νότια με την Κάτω(Λακωνική) Μάνη και ανατολικά με τα Τρίνησα και το Βασιλοπόταμο ή ποταμό Σμήνος. Είναι μια περιοχή κυρίως ορεινή, το ανάγλυφο της οποίας χαρακτηρίζεται από απόκρημνες κορφές, σπηλιές, χαράδρες, κλεισούρες και αρκετά δάση.

Μετά το 1715 όταν η περιοχή πέρασε στα χέρια των Τούρκων έβαλαν για να προστατεύσουν τα σύνορα με την Μάνη τους σκληροτράχηλους Τουρκαλβανούς. Αυτούς που αργότερα όλοι θα γνώριζαν όλοι στην Πελοπόννησο ως Μπαρδουνιώτες Τούρκους. Σκληρότατοι και γενναίοι πολεμιστές. Οι Τούρκοι σκόπευαν με αυτή την κίνηση να περιορίσουν τα φαινόμενα κλεψιάς από τους επιθετικούς Μανιάτες αλλά και να αναστείλουν τυχόν επαναστατικά κινήματα από την Μάνη.

Ενετικά πληθυσμιακά δεδομένα 1700 Λακωνία

Τα χωριά της Βαρδούνιας ήταν ανάμεικτα. Κατοικούνταν από Έλληνες και Τουρκαλβανούς. Ωστόσο κάποια χωριά υπάγονταν στην Μάνη. Δεν είχαν Μπαρδουνιώτικο πύργο – φυλάκιο ούτε Αγά. Κατοικούνταν μόνο από Έλληνες.

Ο Νικήτας Νηφάκος τα περιγράφει στα στιχουργήματά του (1790)…

«…Ετούτα είναι της Μηλιάς τα δυτικά χωρία,

τα άλλα είναι βορεινά στη μεσιανή μερία.

Μπροστά είν’ η Καστάνιτζα, στις μάχες ξακουσμένη

και στην Τουρκίαν ακούεται, ας είν’ και μεθυσμένη.

Το Σελεγούδι το πτωχό, τα Κόκκινα Λουρία,

ο Άγιος Νικόλαος και άλλα δυο χωρία

Μαλτζίνα λέγεται το εν, Αρχοντικόν το άλλο

και έως εδώ σώνονται, δεν είναι πλέον άλλο.»

Τα παραπάνω 6 χωριά ( Καστάνιτσα, Σελεγούδι, Κόκκινα Λουριά, Άγιος Νικόλαος, Μαλτσίνα, Αρχοντικό ) είχαν καθεστώς ανάλογο με της Μάνης και ας ανήκαν διοικητικά επί Βενετών στα Μπαρδουνοχώρια. Το σύνορο στην περιοχή των Μπαρδουνοχωρίων μεταξύ Μάνης και Οθωμανικής αυτοκρατορίας ήταν πάντοτε το ποτάμι της Μπαρδούνιας ή ο Σμήνος των αρχαίων. Πλησίον της Μέλισσας βρίσκεται της «στάρας» το γεφύρι, όπου σώζεται το τούρκικο φυλάκιο στην ανατολική πλευρά του ποταμιού.

Της «στάρας» το γεφύρι.

Τα υπόλοιπα χωριά των Μπαρδουνίων με τουρκικές φρουρές ήταν τα εξής :

Κάστρο της Μπαρδούνιας (αυτό επί τουρκοκρατίας κυρίως το κατείχαν οι Μπαρδουνιώτες Τουρκαλβανοί ) ), Ποτάμι, Παλιά Μπαρδούνια (ή Μποσινέϊκα), Τσεσφίνα (Δεσφίνα) Σίνα, Στροντζά (Προσήλιον), Ρόζοβα (Λεμονιά), Ζελίνα (Μελιτίνη), Τσέρια (Αγία Μαρίνα), Άρνα, Κοτσατίνα (Σπαρτιά), Γόλα (μονή από Έλληνες μοναχούς), Γοράνοι, Πυλοβίτσα (Πολοβίτσα), Κουρτσούνα (Βασιλική), Λιαντίνα, Ποταμιά, Πρίτσα (Παλαιόβρυση), Τάραψα, Πετρίνα. Μετά το 1821 δεν έμεινε ούτε ένας Τουρκαλβανός.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s