Η Οικογένεια Μαυρομιχάλη Κατά Την Α’ Τουρκοκρατία


Άλικα (φωτό Γιάννης Βουρλίτης)

Το όνομα Μαυρομιχάλης συνήθως μας φέρνει στο νου σκέψεις και συναισθήματα ανάμεικτα. Από ηρωικά κατορθώματα και επικές μάχες μέχρι πολιτικά παιχνίδια με Μεγάλες Δυνάμεις και πολιτικές δολοφονίες. Τα πράγματα ωστόσο δεν φαίνεται να ήταν πάντα έτσι. Η εξουσία και η δύναμη με την οποία έγιναν γνωστοί μέχρι και στην Ευρώπη δεν ήταν πάντα δεδομένη για την οικογένεια αυτή.

Κανείς δεν μπορεί να είναι απόλυτα σίγουρος για την ιστορική καταγωγή της οικογένειας Μαυρομιχάλη διότι δεν υπάρχουν απτές αποδείξεις ή γραπτά κείμενα ύπαρξής της κατά την βυζαντινή περίοδο. Ωστόσο υπάρχουν πλήθος παραδόσεων που επιβεβαιώνει η μία την άλλη.

Ο ιστορικός Ιωάννης Φιλήμων στο έργο του «Μαυρομιχάλαι» μας πληροφορεί τα εξής:

 «Περί το 1340 ότε οι Τούρκοι κατέκτησαν την θρακικήν χερσόνησον, οικογένειες τινές εκ της πόλεως Καρδίας (Αδριανούπολης) κατέφυγαν εις Μάνη. Κοντά στο Ακρωτήρι Ταίναρον κείται χωρίον ονομαζόμενο Άλικα παρ’ αυτώ ελλιμενισθη ποτέ πλοίο μεταφέρον οικογενείας τινάς εκ της Ανδριανουπόλεως εις την Ευρώπην. Εκ τούτων έμειναν δύο εν τω Άλικα, άφ’ ων κστάγονται, η γενεά των Μαυρομιχαλαίων εκ της μιας και των Γρηγοράκηδων – Τζανετάκη εκ της άλλης»

Παρόμοια αναφορά κάνει στον Άγγλο περιηγητή William Leake, το 1805 περίπου, ένας Μανιάτης της οικογένειας Γρηγοράκη που ξεναγούσε τον περιηγητή στα Άλικα. Αναφέρει χαρακτηριστικά…

Μετανάστης λοιπόν από την ανατολική Θράκη ο Μιχάλης λέγεται πως ήταν το πρώτο μέλος της οικογένειας στην Μάνη. Επειδή ήταν φτωχός και έρημος (ορφανός) οι ντόπιοι τον είπαν «μαύρο». Έτσι προέκυψε το επώνυμο Μαυρομιχάλης. Σύμφωνα με την τοπική παράδοση η τοποθεσία του σπιτιού της  οικογένειας Μαυρομιχάλη στα Άλικα ήταν στην περιοχή Αϊ Φιλίππηδες.

Εκεί δίπλα στην εκκλησία βρίσκεται το καλυβόσπιτο της οικογένειας Μαυρομιχάλη. Από την αρχιτεκτονική του σπιτιού και τις συνθήκες της εποχής γίνεται εύκολα αντιληπτό πως η οικογένεια για αιώνες αποτελούσε μια αχαμνόμερη (ανίσχυρη) οικογένεια της Μάνης. Σε μια περίοδο όπου οι κυρίαρχες οικογένειες του χώρου ήταν οι Κοσμάδες, οι Νίκλοι, οι Κοντόσταυλοι και άλλοι η οικογένεια Μαυρομιχάλη αποτελούσε μια αδύναμη και άσημη οικογένεια.

Καλυβόσπιτο αχαμνόμερου στα Άλικα

Ο Ιωάννης Φιλήμων συνεχίζει λέγοντας πως ο Μαυρομιχάλης και η απόγονοι του έφυγαν από τα Άλικα λόγω τοπικών ταραχών. Συγκεκριμένα αναφέρεται πως ήρθαν σε διενέξεις με την οικογένεια Ντουζέπη και από φόβο εγκαταστάθηκαν στο Λιμένι. Ας μην ξεχνάμε πως η οικογένεια Ντουζέπη ανήκε στην ισχυρότερη πατριά των Αλίκων τους Νικολεγιάννους. Η εγκατάσταση στο Λιμένι δεν πρέπει να μας παραξενεύει διότι ίσως δεν ήθελαν να προκαλέσουν με την παρουσία τους εκεί τους ισχυρούς Γιατριάνους και Στεφανοπουλιάνους του Οιτύλου.

Κατά άλλη εκδοχή, του καθηγητή Ν. Σαριπόλου, σε επικήδειο λόγο του, στον γιο του Πετρόμπεη, Αναστάσιο, (3 Μαΐου του 1870), ανέφερε ότι επί Ενετών πριν δύο αιώνες, στο χωριό Άλικα βρέθηκε ένα παιδί ορφανό που λεγόταν Μιχάλης. Κατά έθιμο δε της Μάνης τα ορφανά παιδιά ονομάζονταν «μαύρα». Τούτο προστέθηκε στο όνομα και έγινε Μαυρομιχάλης. Ο Μαυρομιχάλης αυτός, όταν μεγάλωσε, εγκαταστάθηκε στο Οίτυλο, όπου και νυμφεύθηκε και απέκτησε πολλά παιδιά, ένα από τα οποία και έγινε κληρικός και προχειρίσθηκε από τον Οικουμενικό Πατριάρχη σε έξαρχο της Μάνης.

Όποια εκδοχή και αν ισχύει από τις δύο δεν αλλάζει το γεγονός ότι η οικογένεια Μαυρομιχάλη πριν ανέβει στο Οίτυλο από τα Άλικα όπου βρισκόταν, γύρω στα 1650 αποτελούσε μια πολύ περιορισμένης ισχύος οικογένεια και μετά από χρόνια και την ωρίμανση πολιτικών συνθηκών εξελίχθηκε στην ισχυρότερη οικογένεια της Μάνης με πρώτο γνωστό πρόσωπο τον Γεώργιο ή  Έξαρχο Μαυρομιχάλη από το Οίτυλο το 1700.

ΠΗΓΕΣ

  1. William Martin Leake “Travels in the Morea” volume 3
  2. Συλλογικό έργο – Ιωάννη Φιλήμονα «Μαυρομιχάλαι»
  3. www.mani.org.gr
  4. Τοπική παράδοση Αλίκων
  5. Κ. Κάσση «Άνθη της Πέτρας, παραδοσιακές εκκλησίες της Μάνης»
  6. Γ. Βουρλίτη «εικονόβιβλος της Μάνης» εκδόσεις αδούλωτη Μάνη
  7. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής, Εκδόσεις των Φίλων, Αθήνα 2000, τόμος Α΄
  8. Περιοδικό σύγγραμμα «Λακωνικαί Σπουδαί» τόμος 20ος  Αθήνα 2012
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s