Τα Χωριά, Οι Περιοχές Και Τα Σύνορα Της Μάνης


Η Μάνη είναι περιοχή της Νότιας Ελλάδας η οποία καλύπτει το μεσαίο πόδι της Πελοποννήσου, πάνω στο οποίο τρέχει το βουνό Ταΰγετος.

Γεωγραφικά διακρίνεται σε τρείς επί μέρους περιοχές: Την Έξω Μάνη και τη Μέσα Μάνη που εκτείνονται στη Δυτική πλευρά της οροσειράς του Ταϋγέτου και την Κάτω Μάνη που εκτείνεται στην Ανατολική του πλευρά.

Τα χωριά της κάθε περιοχής καθώς και η διοίκηση αυτών, περιγράφονται με έμμετρο τρόπο στο έργο του Νικήτα ΝηφάκηΗθη, χωρία και ιντράδες αυτής δια στίχων πολιτικών΄΄ , που γράφτηκε το 1798.

Μεγάλο βουνό βρίσκεται απάνω στον Μορία,
στον τόπον της Λακωνικής, ωσάν την Πιερία.
Ταΰγετον τον έλεγαν οι παλαιοί Σπαρτιάτες
και Μακρυνόν τον λέγουσιν Ηλίαν οι Μανιάτες.
Είναι και άλλα περισσά βουνά μικρότερά του
από τον κάβο Ματαπά έως εκεί κοντά του.
Σ’ αυτά τα όρη φύγανε οι μαύροι Σπαρτιάτες
και είν’ αυτοί που λέγονται την σήμερον Μανιάτες.
Για να φυλάξουν την ζωήν και την ελευθερία,
έκτισαν χώρες στα βουνά και περισσά χωρία.
Δεν ήτο φυσικόν σ’ αυτούς να γίνουν σκλάβοι, δούλοι,
αλλά να είν’ ελεύθεροι, γιατί δεν ήταν μούλοι,
αλλ’ ήταν Σπάρτης γνήσια παιδία τα καημένα
κ’ ελεύθερα γεννήματα και καλομαθημένα.
Για τούτο χώρες έκτισαν στα όρη και χωρία
και ζουν έως την σήμερον εις την ελευθερία.
Ετούτων εγώ βούλομαι να γράψω ιστορία
και χώρες και τα ήθη τους, ιντράδες και χωρία.

– – – – – – – – – – – – – – – – – –
Επτά και δέκα κ’ εκατόν είν’ όλα τα χωρία
οπού κρατούν τα άρματα και την ελευθερία
Και μονομιάς δύσκολον είναι να ημπορέσω
να τα συγγράψω ακριβώς, αν δεν τα διαιρέσω.
Και δια τούτο, το λοιπόν, την Μάνην κάμνει χρεία
να την εξεχωρίσωμεν εις μέρη μόνον τρία.
Το μέρος τ’ ανατολικόν λέγεται Κάτω Μάνη,
τα άλλα δύο, τα δυτικά, Έξω και Μέσα Μάνη.
Τώρα λοιπόν ας γράψωμεν δια το κάθε ένα
ιντράδες, χώρες, ήθη τους και όλα εν προς ένα.

– – – – – – – – – – – – – – – – – –
Και πρώτα ν’ αρχινήσωμεν δια την Κάτω Μάνη
όπου μπαμπάκι περισσόν και βελανίδι κάνει.
Και έχει χώρες τέσσαρες και τετραπλήν δεκάδα
ιδού και τα ονόματα τα λέγομεν αράδα:
Τα Τζικαλιά, τους Καλονιούς, Παχιάνικα και Λάγια,
μεγάλη χώρα, εύμορφη, πολλά καλή και άγια.
Λιοντάκι, Δημαρίστικα, Δρυάλι και το Νύφι
και τα Κορογωνιάνικα, σαν κακομοίρα νύφη.
Γωνέα, Βάτα, Κότρωνας, και ένα Φλωμοχώρι
και τα Σκαλτζοτιάνικα και το Ριγανοχώρι.
Λουκάδικα και Κάβαλος, Χειμάρρα και Σκουτάρι,
ετούτο λάμπει στα λοιπά χωρία σαν φεγγάρι.
Βαχός και Παλιοκάλυβα, Παρασυρός, Καρέα
και Τζεροβά και Κρυό Νερό, ψυχρό σαν τον βορέα.
Σκυφιάνικα και Πολοβά και Σιδεροκαστρίτες,
Μηνιάκοβα και το Καυκί και Πολυτζαραβίτες.
Η Μαραθέα, Μπάνιτζα, Σκαμνάκι και Νιοχώρι,
Πιλάλα, Τουρκατζιάνικα και το Καρβελοχώρι.
Η Λίμνη και το Λίμπερδο, Τρίνησα και Μελίσσι
του Λάγιου, ο Αγερανός και το Μαραθονήσι.
Ετούτα είναι τα χωριά της Κάτω Μάνης όλα
και έναν δι’ αυθέντην τους γνωρίζουν τούτα όλα,
Τζανέτμπεην τον θαυμαστόν πώχτισε το Μελίσσι
και πολιτείαν εύμορφην εις το Μαραθονήσι.
Το γένος το παππουδικόν λέγεται Γληγοράκης
και πατρική αξία του ήτον Καπετανάκης.

– – – – – – – – – – – – – – – – – –
Πλην τώρα ας περάσωμεν και εις την άλλην Μάνη
και πάλι ματαλέγομεν δια την κάτω Μάνη.
Από την Κελεφά κ’ εκεί, κατά την Καλαμάτα
Ζυγός, Μηλιά, Ανδρούβιστα και όλη η Ζαρνάτα
και έως την Αγιά Σιών λέγεται Έξω Μάνη,
μετάξι, λάδι περισσόν και πρινοκόκκι κάνει.
Κλεισούρες έχει φοβερές, λαγκάδια αγρία
και χώρες θαυμαστές και δυνατά χωρία.
Σαράντα εξ είναι αυτά και χώρες και χωρία,
να τα ειπώ κατ’ όνομα ετώρα κάμνει χρεία.
Πηγάδια και Σέλιτζα, Μαντίνειες είναι δύο,
Τρικότζοβα και οι Δολοί, και τούτοι πάλιν δύο.
Βαρούσι, Κάμπος, Γαστιτζές, ακόμη και η Μάλτα,
τα Μπρίντα και η Νεροβά είν’ όλα στη Ζαρνάτα.
Τα Τζέρια και οι Κάλυβες, Ξεχώρι, Σκαρδαμούλα,
Πραστίον και Λιασίνοβα και η Σαϊδόνα, ούλα.
Αυτά και η Ανδρούβιστα και όλα τα πουλία
εις την ποδέαν βρίσκονται του Μακρυνού Ηλία.

– – – – – – – – – – – – – – – – – –
Από εδώ τώρα κ’ εμπρός θέλω να αρχινήσω
και του Ζυγού του Μελιγγά τις χώρες ν’ αριθμήσω.
Ο Λεύκτρος είναι εμπροστά, παρέκει το Νιοχώρι
και Πύργος φοραδόπιστος ολοΐσια τ’ ανηφόρι.
Και απ’ εκεί τα Ρίγκλια και του Μπαζίγου η χώρα,
Κοτρώνι πάλιν και Λοσνά, και η μεγάλη χώρα
στην μέσην είναι του Ζυγού, Πλάτζα την ονομάζουν,
για τον πολύν τον πασπαλάν που τρώγουν την θαυμάζουν.
Και Νομιτζής ο άνομος παράνω και παρέκει
κ’ εκεί κοντά Κουτούφαρης ολίγον τι παρέκει.
Λαγκάδα είναι παρεμπρός και παρεκεί Πολιάνα
και παρακείθε Βοίτυλος εις του βοριά τη μάνα.
Στην άκρην είν’ η Κελεφά, αυτή και κάστρον έχει,
αλλ’ όμως είναι έρημον και τίποτα δεν έχει.

– – – – – – – – – – – – – – – – – –
Ετούτα είναι του Ζυγού και χώρες και χωρία
λοιπόν, και δια της Μηλιάς να ειπούμε κάμνει χρεία.
Κ’ ευθύς από την Ίζνα θέλω να αρχινήσω
και στις Θεούσες ν’ ανεβώ να τις εσυργιανίσω,
να γράψω και την χώρα τους, Καστάνια τ’ όνομά της,
κ’ ευθύς να έβγω απ’ αυτήν, να φύγω από κοντά της.
Να έλθω στην Αράχοβα την πολυξακουσμένη,
εις ένα στριγκλολάγκαδον ευρίσκεται χωσμένη.
Και απ’ εκεί να έλθωμεν εις τους λυκοπατάδες
τους κατζικογιδόκλεφτες και νυκτοπερπατάδες.
Να γράψωμεν την χώραν τους, των κατζικοφαγάδων
τρουπάδων, μουλαρόκλεπτων και των γιδοφονιάδων.
Αυτή ‘ναι τρισυπόστατος και λέγεται Μηλέα
ως ένα κάρτον παρεκεί είναι κ’ η Γαρμπελέα.
Ετούτα είναι της Μηλιάς τα δυτικά χωρία,
τα άλλα είναι βορινά, στην πισινή μερία.
Μπροστά είν’ η Καστάνιτζα, στις μάχες ξακουσμένη
και στην Τουρκίαν ακούεται, ας είν’ και μεθυσμένη.
Το Σελεγούδι το πτωχό, τα Κόκκινα Λουρία,
ο ΄Aγιος Νικόλαος και άλλα δυο χωρία
Μαλτζίνα λέγεται το εν, Αρχοντικόν το άλλο
και έως εδώ σώνονται, δεν είναι πλέον άλλο.

– – – – – – – – – – – – – – – – – –
Η Έξω Μάνη κόβεται τέσσερις επαρχίες
και έχει πεντ’ επισκοπές κ’ επτά καπετανίες
Ζαρνάτας και Ανδρούβιστας και ένας στην Μηλέα
και ο Μαλτζίνης, του Ζυγού, δεν είναι άλλος πλέα.
Εις την Ζαρνάτα βρίσκονται δύο καπετανίες
ή να ειπώ καλύτερα πως είναι τυραννίες.
Η μια στην Τρικότζοβα του Καπετάν Γεωργάκη
κ’ η άλλη είναι στις Κιτριές του κυρ Κουμουντουράκη
και μια στην Ανδρούβιστα του καπετάν Τρουπάκη
και άλλη μια στον Ζυγόν του καπετάν Χριστάκη.
Και στην Μηλέα είναι τρεις και μόνον καπετάνοι
και άλλοι δύο βρίσκονται και εις την Κάτω Μάνη.
Κύβελος είναι στην Μηλιά, Ντουράκης στην Καστανιά,
Βενετσανάκης κάθεται εις την Μικρή Καστάνια.

– – – – – – – – – – – – – – – – – –
Με λύπην άκραν στην ψυχήν και στην καρδιάν δειλίαν
πηγαίνω στα Θεούρια και στην Κακκαβουλίαν
ωα γράψω την πατρίδα τους, να μην χασομερήσω,
χωρία, χώρες, ήθη τους, ιντράδες να ‘στορήσω.
Να αρχινήσω παρευθύς, χωρίς αργοπορία,
είκοσι έξι είν’ αυτά και χώρες και χωρία.
Η πρώτη είν’ η Τζίμοβα, καλή χώρα, μεγάλη,
έχει και καπετάνιον ένα Μαυρομιχάλη.
Και παραπάνω απ’ αυτήν, κοντά στο ριζοβούνι
χωρίον άλλο βρίσκεται και λέγεται Κουσκούνι.
Κριλιάνικα, Σκυφιάνικα, Πύργος, Χαριά, Δρυάλι,
Παλιόχωρα και ο Κρεμός κ’ η Μπάμπακα η άλλη.
Και άλλο Μπρίκι λέγουσι, Καφιόνα και Καρίνα,
Κουλούμι λέγουν έτερον και άλλο πάλιν Μίνα.
Η Κίττα η πολύπυργος κ’ η Νόμια παρομοία,
Σταυρί και Κεχριάνικα και Κούνος άλλη μία,
Aνω και Κάτω Μπουλαριοί, το Δρυ και η Κηπούλα,
η Βάθεια με τα Aλικα, ετούτα είναι ούλα.

Advertisements

2 thoughts on “Τα Χωριά, Οι Περιοχές Και Τα Σύνορα Της Μάνης

  1. Τόν χάρτη αυτόν τόν έχει κάνει ο παππούς μου Ιωάννης Β.Πατσουράκος καί ήταν ένθετος στό βιβλίο του » Η Μάνη καί οι Μανιάτες» (ηθογραφία)κάτω αριστερά υπάρχει καί η υπογραφή του.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s