Στα πρόθυρα της Επανάστασης του 1821

Αποτέλεσμα εικόνας για 1821

o όρκος των αγωνιστών  (Θεόδωρου Βρυζάκη)

Ο Ιωάννης Φιλήμων ήταν ένας άνθρωπος που έζησε από κοντά και σε παραγωγική ηλικία τα γεγονότα της Ελληνικής επανάστασης. Μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας από τον Οθωμανικό ζυγό έγραψε ένα τετράτομο έργο για τα γεγονότα εκείνης της περιόδου. Εκεί υπάρχουν πίνακες – που ίσως για πρώτη φορά επιστημονικά – παρουσιάζονται οι συσχετισμοί δυνάμεων των αντιπάλων.

            Οι πίνακες αυτοί φυσικά δεν είναι προϊόν επιστημονικής έρευνας, αλλά ένα πάντρεμα προφορικής παράδοσης, προσωπικών βιωμάτων του συγγραφέα αλλά και έρευνας από προσωπικότητες της εποχής που συμμετείχαν ενεργά στον Αγώνα της Ανεξαρτησίας. Παρόλα αυτά αποτελούν μια πρώτη εικόνα της κατάστασης και των προσώπων που κυριαρχούσαν στον Μοριά την εποχή λίγο πριν την έναρξη της Επανάστασης καθώς και τον τρόπο με τον οποίο οι ιστοριογράφοι έβλεπαν τους Έλληνες.

Untitled

Στον Α Πίνακα αναφέρονται με την σειρά οι επαρχίες της Πελοποννήσου (όπως ήταν χωρισμένες από τους Τούρκους), στα 1820. Αναφέρονται συνολικά 23 επαρχίες. Δίπλα τους αναφέρεται ο αριθμός Ελλήνων, «που δύνανται να φέρουν όπλα», καθώς ο οπλισμός εκεί ήταν περιορισμένος στους κλέφτες και στους αρματολούς της περιοχής. Στην επόμενη στήλη αναφέρονται οι ένοπλοι Τούρκοι κάθε επαρχίας που υπηρετούσαν στα τοπικά κάστρα. Στην επόμενη στήλη αναφέρονται οι αρχηγοί των Ελλήνων κατά επαρχίες και στην τελευταία στήλη οι αρχηγοί των Τούρκων κατά επαρχία. Η συνολική εικόνα μας οδηγεί σε μια σειρά συμπερασμάτων.

  1. Οι Έλληνες υπερτερούσαν σημαντικά σε πληθυσμό – υστερούσαν όμως σημαντικά σε οπλισμό.
  2. Οι τοπικοί αρχηγοί των Ελλήνων ήταν ισχυρότατοι οικονομικά, ακόμα και στα μάτια των Τούρκων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η οικογένεια Σισίνη της Ηλείας.
  3. Οι ισχυρότεροι Τούρκοι βρίσκονταν στην περιοχή του Λάλα (Λαλιώτες) και του Μυστρά (Μπαρδουνιώτες).

γρ

Στον Β Πίνακα αναφέρονται οι καπετανίες της Μάνης. Η περιοχή αυτή ζούσε με τους δικούς της νόμους – εθιμικό δίκαιο – είχε πολύ οπλισμό, εμπειροπόλεμους άνδρες, συμμετοχή σε προηγούμενα επαναστατικά κινήματα και στην πειρατεία. Για αυτούς τους λόγους γίνεται ξεχωριστή μνεία από την λοιπή Πελοπόννησο. Εδώ πρέπει να προσθέσουμε  ότι η Μάνη διοικητικά δεν υπαγόταν καν στο πασαλίκι του Μοριά αλλά στον Οθωμανό Ναύαρχο (Καπουδάν Πασά). Η εικόνα του πίνακα αυτού μας οδηγεί στα εξής συμπεράσματα.

  1. Σύμφωνα με τον Φιλήμονα το 25% των μάχιμων Ελλήνων ήταν από την Μάνη
  2. Προσωπικότητες με μεγάλη ισχύ όπλων ήδη από τα προ επαναστατικά χρόνια ήταν οι Μαυρομιχαλαίοι, οι Γρηγοράκηδες, οι Καβαλλιεράκηδες, ο Δουράκης, ο Κυβέλος, ο Μούρτζινος, ο Χρηστέας, ο Καπετανάκης, ο Κουμουνδούρος αλλά και άλλες πατριές της μέσα Μάνης όπως οι Μιχαλακιάνοι (Νικλιάνοι) και οι Γρηγορακάκηδες (Καουριάνοι).

Οι παραπάνω λόγοι λοιπόν εξηγούν όχι μόνο την επιλογή της Πελοποννήσου ως περιοχή κατάλληλη για την έναρξη της επανάστασης στον Ελλαδικό χώρο αλλά και της επιλογής της Μάνης ως κέντρο των επαναστατικών διεργασιών στις αρχές του Μάρτη με αποκορύφωμα την 17η Μάρτη 1821,
όπου ένοπλοι Μανιάτες ξεκίνησαν να καταλάβουν την πόλη της Καλαμάτας.

Πηγές

  • Ιωάννου Φιλήμονος «Δοκίμιο Ιστορικό περί της Ελληνικής επανάστασης» τόμος 1ος τύπος Π. Σούτσα και Α. Κτενά, Αθήνα 1859
  • Κ. Κάσση «Μανιάτικα Μοιρολόγια», τόμος Β, Αθήνα 1980
  • https://maniatika.wordpress.com/

 

Ο ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΕΙΟΣ ΠΥΡΓΟΣ ΤΗΣ ΛΑΚΩΝΙΚΗΣ ΠΕΤΡΙΝΑΣ

Αναδημοσίευση άρθρου Ιορδάνη Δημακόπουλου (διατηρείται η ορθογραφία του κειμένου)

%cf%83%cf%87%ce%b5%ce%b4%ce%b9%ce%b1%ce%b3%cf%81%ce%bc%ce%bc%ce%b1

Σχεδιάγραμμα του χωριού Πετρίνα

Ή Κώμης «Εκφρασις τοϋ συνδεομένου προς τους Παλαιολόγους «νομοφύλακος ‘Ιωάννου
διακόνου τοϋ Ευγενικού» έχει συνταχθεί, ίσως στό β’τέταρ. τοϋ 15ου αι.,
μετά άπό επιτόπια επίσκεψη και μέ αφορμή τήν ανάληψη θέσεως ή καί παροχή δικαιωμάτων
άμεσα ή έμμεσα σχετιζομένων μέ τή Λακωνική Πέτρινα, τή «χρηστή κώ-
μη’Ότήν όποια καί αναφέρεται.Παρά τή σημασία τοϋ κειμένου γιά τήν ανασύνθεση
της είκόνας ‘ενός υστεροβυζαντινού χωριού ή τήν ιστορική γεωγραφία καί μνημειακή
τοπογραφία της περιοχής του, ή «Εκφρασις δέν είχε απασχολήσει τήν έρευνα.
Σ’αυτήν περιέχεται πάντως καί ή αρχαιότερη μνεία ενός κοινοτικού πύργου,
πoύ βρισκόταν επάνω σέ λόφο, στό μέσον τού χωριού, καί είχε κτισθεί άπό
τους κατοίκους,οι όποιοι μάλιστα τόν είχαν ήδη χρησιμοποιήσει γιά τήν άντί-
μετώπυη επιδρομέων άπό γειτονική περιοχή.

Στά 1554, ή Πέτρινα εμφανίζεται στό χάρτη τού Agnese (Petina), ένώ ό Άμβρ.
Φραντζής καταχωρεί τρείς πύργους στον προεπαναστατικό οικισμό, στον κατάλογο
των πύργων των Τουρκαλβανών της Μπαρδούνιας, πού είχαν εγκατασταθεί εκεί άπό
τό 1715 γιά νά τήν εγκαταλείψουν πανικόβλητοι στις πρώτες ημέρες τού ‘Αγώνα.
Στά 1892,0 Κ. Νεστορίδης,στήν πρώτη έκδοση της ‘Εκφράσεως, σημειώνει, μέ τήν
ίδια όμως ανακρίβεια,τήν ύπαρξη θεμελίων, δήθεν, τοϋ πύργου μέσα στό χωριό.

%cf%80%ce%b5%cf%84%cf%81%ce%af%ce%bd%ce%b1-2

ο πύργος της βυζαντινής περιόδου από τo Google Earth – street view

«Ομως, στή σημερινή Πέτρινα, δ μοναδικός πύργος πού εξακολουθεί νά υφίσταται,
καί μάλιστα άθικτος σχεδόν καί ακέραιος, είναι ακριβώς ό Παλαιολόγειος πύργος
της. ‘Υψώνεται επιβλητικότατος μέσα σέ μεγάλη αυλή,πάνω στην δδ. Θαλή Κουτού-
πη (βλ. τοπογρ., άρ. 1), προς Ν της κεντρικής πλατείας (άρ. 8). Ή θέση του
πάνω σ’έναν άπό τους λόφους της Πετρίνας, σέ συνδυασμό προς τήν Παναγίτσα,τήν
παλιότερη εκκλησία τού χωριού, πολύ χαμηλότερα (άρ. 2), ένα δρομικό κτίσμα στεγασμένο
μέ οξυκόρυφη καμάρα ενισχυμένη μέ σφενδόνιο,πού πρέπει νά ταυτισθεί μέ
μιά άπό τις τρείς εκκλησίες πού μνημονεύει δ Ευγενικός, προσδιορίζει τή θέση
καί τή σημαντική έκταση πού κάλυπτε ή υστεροβυζαντινή Πέτρινα.

παραδοσιακό σπίτι στην Πετρίνα (http://www.exploring-greece.gr)

Τό κτήριο, μοναδικό είδος πύργου της εποχής, παρουσιάζει συγκεκριμένες όμοιότητες προς τά αρχοντικά καί σπίτια τοϋ Μυστρά, καθώς όμως και προς έναν τύπο πύργων
τοϋ τουρκοκρατούμενου Μοριά,ή ύπαρξη και. διάδοση των όποιων μαρτυρεΐται άπό
τό 1671. Πρόκειται γιά άνωγοκάτωγο,πλατυμέτωπο κτίσμα, τοϋ τύπου Β πού διακρίνει
δ ‘Ορλάνδος στο Μυστρά, έξ. διαστ. 6 Χ 14 μ.καί ύψους 10 μ., περίπου,μέ κα-
μαροσκέπαστο Ισόγειο, μέ δύο τοξωτά ανοίγματα στή βόρεια πλευρά, καί μεγάλη αίθουσα
(τρίκλινος) στον όροφο,μέ δυό άντικρυστά θυρώματα εισόδου καί επτά συνολικά
παράθυρα. Σέ επαφή προς τή νότια πλευρά του, υφίσταται καί δεύτερο όρθογώ-
νικδ κτίσμα, λίγο στενότερο, μέ καμαροσκέπαστο ισόγειο καί αρχικό όροφο, τό όποιο
όμως φαίνεται μάλλον νά αποτελεί, μαζί μέ τήν έξ.σκάλα του καί ένα ημικυκλικό
«κλουβί», μεταγενέστερη προσθήκη. Οι τοίχοι είναι κτισμένοι μέ αργούς λίθους
καί πήλινα όστρακα καί μόνον στις γωνίες υπάρχουν λαξευτοί γωνιόλιθοι. «Ολα
τά ανοίγματα είναι τοξωτά,μέ όρθογωνικά όμως πλαίσια,πάνω άπό τό άνώφλι των
όποιων εκτείνεται ανακουφιστικό ημικυκλικό τόξο, άπό εναλλάξ αψιδόλιθους καί
πλίνθους, τριγυρισμένο άπό λεπτή ταινία τούβλων. Στά στηθαία των παραθύρων, καθώς
καί στην όρθογωνική καταχύστρα,πάνω καί πλάγια στό θύρωμα της βόρειας πλευράς,
προεξέχουν ζεύγη μεγάλων πέτρινων φουρουσιών,ειδικού προορισμού. Ή προσπε’-
λαση, κατευθείαν στον όροφο,γινόταν μέ αιρετή σκάλα ή μέ συνδυασμό κτιστής σκάλας,
σέ απόσταση, καί αιρετού σανιδώματος. ‘Εκατέρωθεν των παραστάδων της εισόδου
στον δροφο, εκεί ακριβώς όπου σέ κτήρια του Μυστρά υπήρχαν πλίνθινοι σταυροί
μέσα σέ πλαίσιο άπό τούβλα, εδώ έχουν έντοιχισθεϊ άποτμήματα επιτύμβιων μάλλον
στ»|^ών, μέσα σέ πλαίσιο,μέ παραστάσεις ανδρικής καί γυναικείας μορφής,αντίστοιχα,
πού πρέπει νά προέρχονται άπό τό κοντινό Γύθειο,τήν παράκτια εκείνηπεριοχή γιά τήν όποια ό Ευγενικόςαναφέρει «τείχους ίχνη καί πύργων καί θεάτρου καί οικημάτων αρχαιοτάτων καί αγαλμάτων λείψανα» .

Παρατηρήσεις

Η Πετρίνα σήμερα υπάγεται στον δήμο Ανατολικής Μάνης. Ωστόσο επί Τουρκοκρατίας υπαγόταν στα Βαρδουνοχώρια τα οποία τα κατείχαν οι Τούρκοι. Ο Αμβρόσιος Φραντζής αναφέρει τρεις πύργους στους οποίους διέμεναν Τούρκοι και Αλβανοί αγάδες. Σήμερα δεν σώζονται άλλοι πλην του αναφερόμενου. Το ύψος του 10μ, θεωρείται αρκετά ψηλό μιας και την εποχή που χτίστηκε τα περισσότερα σπίτια της περιοχής δεν ξεπερνούσαν τα 5μ.

ΠΗΓΕΣ

  1. Ιορδάνη Δημακόπουλου «ο Παλαιολόγειος Πύργος της λακωνικής Πετρίνας» 5ο Συμπόσιο Βυζαντινής και Μεταβυζαντινής Αρχαιολογίας και τέχνης, Χριστιανική Αρχαιολογική Εταιρεία, Αθήνα 1985.
  2. Google Earth – street view

Δ ΤΟΠΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΛΑΚΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 10/11 έως 12/11

Νομικό Πρόσωπο Πολιτισμού και Περιβάλλοντος του Δήμου Σπάρτης

Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη της Σπάρτης

Εταιρεία Λακωνικών Σπουδών

Laconia Studies logo

10-12 Νοεμβρίου 2016

Αίθουσα του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Σπάρτης

(Κτίριο της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης της Σπάρτης)

Πρόγραμμα

Πέμπτη 10 Νοεμβρίου 2016

Αίθουσα του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Σπάρτης

(Κτίριο της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης της Σπάρτης)

Εναρκτήρια συνεδρία (17.30-19.30)

Προεδρείο: Παναγιώτης Κομνηνός

17.30-18.00: Υποδοχή συνέδρων

18.00-18.30: Κήρυξη των εργασιών του συνεδρίου

Χαιρετισμοί

18.30-18.45: Σταύρος Καπετανάκης, Μάνη και Ιμπραήμ

18.45-19.00: Θεόδωρος Κατσουλάκος, Νέα στοιχεία για την καταγωγή του Πέτρου Πελοποννησίου

19.00-19.30: Συζήτηση

Παρασκευή 11 Νοεμβρίου 2016

Αίθουσα του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Σπάρτης

(Κτίριο της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης της Σπάρτης)

Α πρωινή συνεδρία (9.00-10.30)

Προεδρείο: Αθανάσιος Φωτόπουλος

9.30-9.45: Ευαγγελία Δρογκάρη – Μπέτα, Κωνσταντίνος Δρογκάρης, Ο φάρος του Γυθείου στο νησάκι Κρανάη.

9.45-10.00: Ελευθέριος Αλεξάκης, Οι πύργοι της γενιάς. Στρατιωτική οργάνωση και κοινωνικο-οικονομική μεταβολή στη Λακωνία. Η περίπτωση της Συκιάς Μονεμβάσιας (1700-1900)

10.00-10.15: Δημήτρης Κατσουλάκος, Η εικόνα του Χάρου στα μοιρολόγια της Λακεδαίμονος

10.15-10.30: Γεωργία Κακούρου – Χρόνη, Η διαλεκτική της ποίησης του Νικηφόρου Βρεττάκου με το έργο των προγόνων

10.30-11.00: Συζήτηση

11.00-11.30: Διάλειμμα

Β πρωινή συνεδρία (11.00-12.30)

Προεδρείο: Ευαγγελία Γεωργιτσογιάννη

11.30-11.45: Αντώνης Τάντουλος, Νομισματοκοπεία λακωνικών πόλεων την περίοδο των Σεβήρων

11.45-12.00: Αθανάσιος Φωτόπουλος, Ειδήσεις περί της Μάνης από σπάνιο φυλλάδιο του 19ου αι.

12.00-12.15: Μιχαήλ Κορδώσης, Ο δεσπότης Ιωάννης Χαμάρετος και η επιβολή της φραγκικής κυριαρχίας στη Μάνη

12.15-12.30: Μαρία Τσούλη, Ανασκαφικές έρευνες στο πλαίσιο του Έργου: Βελτίωση της οδού Γύθειο-Αρεόπολη-Γερολιμένας κατά τμήματα. Τα νέα αρχαιολογικά δεδομένα.

12.30-13.00: Συζήτηση

Παρασκευή 11 Νοεμβρίου 2016

Αίθουσα του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Σπάρτης

(Κτίριο της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης της Σπάρτης)

Α απογευματινή συνεδρία (17.30-18.45)

Προεδρείο: Μιχαήλ Κορδώσης

17.30-17.45: Δημήτριος Βαχαβιώλος, «…κατὰ τοὺς μεμαθηκότας…σχεδιάζειν συγγένειαν ἀνυπόστατον». Μία μικρή ιστορία οικογενειακού δικαίου από τη Μεγάλη Βρύση των αρχών του 18ου αιώνα.

17.45-18.00: Κυριάκος Κάσσης, Πρόσθετες πληροφορίες για τις πρώτες ημέρες της Επανάστασης μέσα από επιστολή του Κυριακούλη Μαυρομιχάλη

18.00-18.15: Νικόλαος Καλοσπύρος, Το «Παρθένειον» του Αλκμάνος: νέα κριτική έκδοση, νεοελληνική μετάφραση και ειδολογικός υπομνηματισμός.

18.15-18.45: Συζήτηση

18.45-19.15: Διάλειμμα

Β απογευματινή συνεδρία (19.15-20.30)

Προεδρείο: Ελευθέριος Αλεξάκης

19.15-19.30: Ευαγγελία Γεωργιτσογιάννη, Λάκωνες και Τσάκωνες στη Ρουμανία: πρώτη προσέγγιση με βάση ιστορικές και μνημειακές μαρτυρίες

19.30-19.45: Παναγιώτης Κομνηνός, Η διαχρονική παρουσία της οικογένειας Κομνηνού στην περιοχή Κουμουστάς – Ξηροκαμπίου

19.45-20.00: Κυριακή Μοσχοβάκου, Δημήτριος Α. Πετρακάκος (1871-1949)

20.00-20.30: Συζήτηση

LEAR 65

– τοπίο της Σπάρτης – το ζωγράφισε στις 23 Μαρτίου του 1849 ο Edward Lear

https://eurotas.wordpress.com

Σάββατο 12 Νοεμβρίου 2016

Αίθουσα του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Σπάρτης

(Κτίριο της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης της Σπάρτης)

Α πρωινή συνεδρία (9.00-10.30)

Προεδρείο: Δήμητρα Σταθοπούλου

9.30-9.45: Ιουλία Παπαγεωργίου, Δανάη Χαραλάμπους, Ο γραπτός διάκοσμος του νάρθηκα του ναού του Αγίου Δημητρίου στα Χρύσαφα Λακωνίας

9.45-10.00: Παναγιώτα Σκάγκου, Το αρχαιολογικό έργο στην Άνω Πόλη Μονεμβασίας

10.00-10.15: Γιάννα Κατσουγκράκη, Μνημείο – Μουσείο – Σχολείο: διαμορφώνοντας τους πολίτες του μέλλοντος, μέσα σε τόπους ενεργής βιωματικής μάθησης

10.15-10.30: Παναγιώτης Περδικούλιας, Το σιγίλλιο του Πατριάρχη Φιλόθεου Κόκκινου ἑπί τῇ σεβασμίᾳ μονῇ τοῦ Βροντοχίου. Τοπογραφικές παρατηρήσεις.

10.30-11.00: Συζήτηση

11.00-11.30: Διάλειμμα

Β πρωινή συνεδρία (11.00-12.30)

Προεδρείο: Θεόδωρος Κατσουλάκος

11.30-11.45: Δήμητρα Σταθοπούλου, Η κοινωνική πρόνοια στη Λακωνία κατά την περίοδο της Γερμανικής Κατοχής: η περίπτωση του Ε.Ο.Χ.Α. Σπάρτης

11.45-12.00: Παναγιώτης Ξηντάρας, Οι χρονογραφικές καντρίλιες από τις «κόκκινες πινελιές» του Κώστα Παρορίτη

12.00-12.15: Μανώλης Στεργιούλης, Η Συνέλευση των Λακεδαιμονίων προ του Πελοποννησιακού πολέμου και οι παραδοξότητές της

12.15-12.30: Χαρά Γιαννακάκη, Αφροδίτη Βλάχου, Γουλιέλμος Ορεστίδης, Το έργο ανάδειξης και αποκατάστασης του Κυκλοτερούς Οικοδομήματος στην Ακρόπολη της αρχαίας Σπάρτης. Νέα αρχαιολογικά και αρχιτεκτονικά δεδομένα.

12.30-13.00: Συζήτηση

Σάββατο 12 Νοεμβρίου 2016

Αίθουσα του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Σπάρτης

(Κτίριο της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης της Σπάρτης)

Α απογευματινή συνεδρία (17.30-18.45)

Προεδρείο: Γεωργία Κακούρου – Χρόνη

17.30-17.45: Αιμιλία Μπάνου, Η Λακωνία υπό το φως των εξελίξεων της μυκηναϊκής αρχαιολογίας: Ερευνητικές υποθέσεις και προοπτικές.

17.45-18.00: Σοφία Μενενάκου, Συμβολή στη μελέτη απόδοσης των μορφών και του χώρου σε ναούς του 18ου αι. στη Μάνη

18.00-18.15: Ευαγγελία Ελευθερίου, Νέα στοιχεία για το Γεράκι Λακωνίας κατά τους βυζαντινούς χρόνους

18.15-18.45: Συζήτηση

18.45-19.15: Διάλειμμα

Β απογευματινή συνεδρία (19.15-20.45)

Προεδρείο: Αιμιλία Μπάνου

19.15-19.30: Άννη Λιναρδάκη, «Λακωνία, Λακωνικά και Περιήγησις και Βιογραφία του Ιατροφιλόσοφου Αρχιμανδρίτη Διονυσίου Πύρρου του Θετταλού (1777-1853)

19.30-19.45: Νεκτάριος Σκάγκος, Αρχαιότητες στην περιοχή της Επιδαύρου Λιμηράς

19.45-20.00: Λεωνίδας Σουχλέρης, «Ἡ Βελμινᾶτις χώρα» στην βόρεια Λακεδαίμονα

20.00-20.15: Γεώργιος Καλκάνης, Μια απάντηση (και) από την Ι.Μ. Γόλας στο ερώτημα «Θρησκεία ή/και Επιστήμη»;

20.15-20.45: Συζήτηση

Λήξη των εργασιών του συνεδρίου

ΣΥΝΕΔΡΟΙ

1. Αλεξάκης Ελευθέριος, Δρ Εθνολόγος, τ. διευθυντής Ερευνών Ακαδημίας Αθηνών

2. Βαχαβιώλος Δημήτριος, Δρ. Βυζαντινής Ιστορίας

3. Βλάχου Αφροδίτη, MSc Αρχαιολόγος

4. Γεωργιτσογιάννη Ευαγγελία, Καθηγήτρια Ιστορίας της Τέχνης και του Πολιτισμού, Κοσμήτορας Σχολής Περιβάλλοντος, Γεωγραφίας και Εφαρμοσμένων Οικονομικών του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου

5. Γιαννακάκη Χαρά, MSc Aρχαιολόγος, Εφορεία Αρχαιοτήτων Λακωνίας

6. Δρογκάρη – Μπέτα Ευαγγελία, Φιλόλογος

7. Δρογκάρης Κωνσταντίνος, Ιατρός – Ερευνητής

8. Ελευθερίου Ευαγγελία, Δρ. Αρχαιολόγος, Επιμελήτρια Αρχαιοτήτων Εφορείας Αρχαιοτήτων Λακωνίας

9. Κακούρου – Χρόνη Γεωργία, Δρ. Μουσειολόγος-Ιστορικός Τέχνης

10. Καλκάνης Γεώργιος, Καθηγητής Φυσικής του Πανεπιστημίου Αθηνών

11. Καλοσπύρος Νικόλαος, Επισκέπτης Καθηγητής της Ιστορίας και της Ερμηνευτικής της Κλασικής Φιλολογίας, Τμήμα Μ.Ι.Θ.Ε., ΕΚΠΑ

12. Καπετανάκης Σταύρος, Ιατρός, πρώην Υφηγητής Ιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών,

13. Κάσσης Κυριάκος, Συγγραφέας

14. Κατσουγκράκη Γιάννα, Αρχαιολόγος, ΜΑ Λαογραφίας, υπεύθυνη εκπαιδευτικών δράσεων ΕΦΑΛΑΚ

15. Κατσουλάκος Δημήτρης, δ. Φ.

16. Κατσουλάκος Θεόδωρος, δ. Φ.

17. Κομνηνός Παναγιώτης, Δικηγόρος, Πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Σπάρτης

18. Κορδώσης Μιχαήλ, τ. Καθηγητής Βυζαντινής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

19. Λιναρδάκη Άννη, Δρ. Ιστορίας – Αρχαιολογίας, Παρίσι X,

20. Μενενάκου Σοφία, Δρ. Βυζαντινής Αρχαιολογίας και Τέχνης

21. Μοσχοβάκου Κυριακή Ι., Πολιτικός επιστήμων

22. Μπάνου Αιμιλία, Επίκουρη Καθηγήτρια Προϊστορικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου

23. Ξηντάρας Παναγιώτης, δ. Φ., Επίτιμος Σχολικός Σύμβουλος Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

24. Ορεστίδης Γουλιέλμος, MSc Aρχιτέκτονας μηχανικός

25. Παπαγεωργίου Ιουλία, Δρ. Αρχαιολόγος, Προϊσταμένη Τμήματος Εποπτείας Ελληνικών και Αλλοδαπών Επιστημονικών Ιδρυμάτων και Συντονισμού Θεμάτων Διεθνών Συνεργασιών και Οργανισμών ΔΒΜΑ , ΥΠΠΟΑ.

26. Περδικούλιας Παναγιώτης, Αρχαιολόγος, Εφορεία Αρχαιοτήτων Λακωνίας,

27. Σκάγκος Νεκτάριος, ΜΑ Αρχαιολόγος

28. Σκάγκου Παναγιώτα, MSc Αρχαιολόγος Εφορείας Αρχαιοτήτων Λακωνίας, Μεταπτυχικό δίπλωμα ΕΜΠ «Συντήρηση και Αποκατάσταση Ιστορικών Κτιρίων και Συνόλων»

29. Σουχλέρης Λεωνίδας, Αρχαιολόγος της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λακωνίας

30. Σταθοπούλου Δήμητρα, Δρ. Φιλολογίας, Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων Μεσσηνίας

31. Στεργιούλης Μανώλης, δ.Φ., Σχολικός Σύμβουλος Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

32. Τάντουλος Αντώνης, Ιατρός

33. Τσούλη Μαρία, Δρ. Αρχαιολόγος, Προϊσταμένη Τμήματος Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιολογικών Χώρων, Μνημείων, Αρχαιογνωστικής έρευνας και Μουσείων, Εφορεία Αρχαιοτήτων Λακωνίας

34. Φωτόπουλος Αθανάσιος, πρ. Καθηγητής Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Πατρών

35. Χαραλάμπους Δανάη, Δρ. Αρχαιολόγος, Προϊσταμένη Τμήματος Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Αρχαιολογικών Χώρων, Μνημείων, Αρχαιογνωστικής έρευνας και Μουσείων ΕΦ.Α.ΛΑΚ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΘΙΜΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

Η περίπτωση του Βασίλη Καργάκου

Το ακρωτήριο Ταίναρο από τη θάλασσα 1882

(WORDSWORTH, Christopher)

Είναι γεγονός ότι η περιοχή της Μάνης μέχρι προσφάτως έκανε χρήση του Εθιμικού Δικαίου εντόνως κυρίως λόγω της μη ύπαρξης για πολλά χρόνια (Τουρκοκρατία) οργανωμένης δικαστικής αρχής λόγω της αυτονομίας της. Οι οικογενειακοί πόλεμοι και το κληρονομικό δίκαιο είναι χαρακτηριστικά γνωρίσματα αυτής της νοοτροπίας.

Στο παρόν άρθρο θα δούμε ένα περιστατικό φόνου μέσα από τα έγγραφα της περιόδου του νεότερου ελληνικού κράτους και ακολούθως θα αναλύσουμε τα συμπεράσματα που προκύπτουν μέσα από την εθιμική συμπεριφορά της εποχής.

Σε έγγραφο του αρχείου του στρατηγού Παναγιώτη Γιατράκου διαβάζουμε, (διορθωμένη η πρωτότυπη ορθογραφία του κειμένου)

ο πρόεδρος της εφορείας Ιωάννης Μίλησις και ο φρούραρχος Μονεμβασίας (ως μάρτυς) Ι. Κ. Μαυρομιχάλης 13.7.1826 (Αντίγραφο)

Περί τον Ιούλιο του 1826, ενώ ο πλοίαρχος Βασίλειος Καργάκος βρισκόταν στην Σκαρδαμούλα (Καρδαμύλη), δύο ναύτες του «συγχυσθέντες μετά τινός Τούρκου του Δουράκη, τον εφόνευσαν». Η εφορεία υποχρέωσε τον Καργάκο να καταβάλει στον Δουράκη 750 γρόσια και έδωσε το παρόν σε ένδειξη «δια να λάβει το δίκαιον του ο Βασίλειος, όθεν ανήκει και δια να αποδειχθεί ότι οι φονεύσαντες τον Τούρκο ναύται Νικολακιάνοι από το χωρίον Πύργον δεν είχον δίκαιον να ζητούν περί της αυτής υποθέσεως και να ενοχλούν τινά, διότι αυτοί φονεύσαντες τον Τούρκον έφυγον και ο Βασίλης δια αυτούς επλήρωσε ταύτα».

Στο ίδιο έγγραφο υπάρχει σημείωση «ο ανωτέρω Βασίλης Καργάκος είναι πατήρ του Δημητρίου Βασιλάκου κατοίκου Αγίου Ιωάννη του δήμου Σπάρτης, αντίγραφο την 11 7βρίου 1871 Σπάρτην»

Από το παραπάνω αρχείο προκύπτουν διάφορα συμπεράσματα για την κατάσταση που επικρατούσε εκείνη την εποχή.

Πρώτα από όλα βλέπουμε πως οι ισχυρές οικογένειες όπως η οικογένεια Δουράκη από την Καστάνια της έξω Μάνης είχαν την δυνατότητα να έχουν στην κατοχή τους ομήρους – δούλους Τούρκους αιχμαλώτους από τα πεδία των μαχών.

Επίσης εδώ παρατηρούμε μια παλιά εθιμική διαδικασία της Μάνης στην οποία η εφορεία της Σπάρτης (συμβούλιο δημογερόντων) μέσω αιρετοκρισίας επέβαλε. Την αποζημίωση του θανάτου κάποιου προκειμένου να αποφευχθούν αντίποινα και περαιτέρω αιματοχυσία.

Οι Νικολακιάνοι ναύτες που αναφέρονται στο παραπάνω απόσπασμα ως φονιάδες  δεν είναι άλλοι από την γενιά των Νικολακιάνων του Πύργου Διρού. Τούτο επιβεβαιώνεται από το ότι ως μια από τις ισχυρές οικογένειες του χωριού υπογράφουν στις 15/8/1806 υποσχετικό σύμφωνο βοήθειας του Αντώνη μπέη Γρηγοράκη.

untitled

απόσπασμα από το συμφωνητικό των οικογενειών του Πύργου το 1806 προς τον Αντωνόμπεη

Τέλος η υποσημείωση για την οικογένεια Καργάκου μας βοηθά να καταλάβουμε πως ήδη από τα πρώτα χρόνια μετά την επανάσταση του 1821 είχε αρχίσει η πληθυσμιακή μετακίνηση των Μανιατών προς την Σπάρτη και την πέριξ περιοχή καθώς αναφέρονται μέλη της στον Άγιο Ιωάννη του Μυστρά και την γύρω περιοχή το 1872 ακόμα και με παρωνύμια.

untitled

Ο Δημήτρης Βασιλάκος σε εκλογικό κατάλογο  του Αγίου Ιωάννη το 1872

ΠΗΓΕΣ

  1. Αθ. Φωτόπουλου, Οι Γιατράκοι του 1821, Αθήνα 1902, τόμ. Β’, σ. 190, έγγρ. 593 (569).
  2. Κ. Κάσση «Άνθη της Πέτρας οικογένειες και εκκλησίες στην Μάνη» Ιχώρ Αθήνα 1990
  3. Αγνώστου, «Ιστορικαί αλήθειαι συμβάντων τινών της Μάνης από του 1769 και εντεύθεν : Ο Τζανέτμπεης Καπετανάκης Γρηγογάκης και η οικογένειά του», Τύποις Φ. Καραμπίνη και Κ. Βαφά, 1858
  4. http://el.travelogues.gr/item.php?view=47756
  5. http://arxeiomnimon.gak.gr (Γ.Α.Κ εκλογικά συλλογής Βλαχογιάννη επαρχία Λακεδαίμονος φακ. 025)
  6. https://maniatika.wordpress.com

 

 

Περιστατικά πειρατείας στην περιοχή μεταξύ Μάνης – Κυθήρων

η θαλάσσια περιοχή μεταξύ Μάνης – Κυθήρων απετέλεσε περιοχή έντονης πειρατικής δραστηριότητας

Η περιοχή μεταξύ Μάνης – Κυθήρων από τον 15ο ως τις αρχές του 19ου αιώνα αποτελούσε χώρο δράσης πολλών πειρατών και κουρσάρων των οποίων τα «κατορθώματα» πολλές φορές καταγράφηκαν και σε επίσημες αναφορές των τότε κρατικών φορέων. (Οθωμανικών, Ενετικών, κ.ά.). Η θαλάσσια οδός μεταξύ αυτών των περιοχών ήταν ιδιαίτερα πολυσύχναστη καθώς συνέδεε τα μεγάλα εμπορικά κέντρα της Δύσης με την Κωνσταντινούπολη. Καθημερινά μεγάλα εμπορικά σκάφη της εποχής διέπλεαν την Μεσόγειο φορτωμένα με εμπορεύματα. Έτσι οι φτωχοί της εποχής πολλές φορές εκμεταλλευόμενοι την κατάσταση αυτή επιδίδονταν στην πειρατεία. Παρακάτω αναδημοσιεύουμε αναφορά της εποχής (1604) από Βενετικό αρχείο του Προβλεπτή Κυθήρων για πειρατικά περιστατικά μεταξύ Μάνης – Κυθήρων.

Archivio di Stato di Venezia, Candia, rettori ed altri (1603-1604)

«Serenissimo Principe

Questi giomi passati una barca di questo locco nel venir da Vatica a qui, quando fu a mezo canale a canto l’isola de Cervi e stata asalita da doi feluche spagnole, una de sette l’altra de dodeci banchi, sopra le quali erano quatro greci et un francese, il quale fu altre volte qui con fede et patente del Papa et del Re di Spagna, per haver lingua che hebbe qui gran cortesie e certo e stato pocco grato et quelli greci pocco caritativi alia sua natione, poiche li hano svalegiati tutti havendoli tolto robbe, danari, farina, pane, oglio et sino li vestiti d’atomo et in sostanza dal far schiavi in poi il tutto operando peggio che turchi. Per comodamente svalegiar la detta barca et huomini l’hano remurchiata sopra la detta isola de Cervi et essendogli stati alcune hore nelle mani li volevano caricar de cavalli et polledri de turchi che molti se ne avanzano in quell’isola al pascolo, ma non li hano voluti per tema ch’io non li castigassi. Gli hano detto molte cose nove tra quali che doi galeote spagnuole Tuna de 14 banchi et l’altra de 16 hano preso tre barche grosse malvasiote che venivano da Millo, cariche di formento, quale vano alia Busca per questi contomi et sopra le quali barche vi erano alquanti turchi. Che l’Aga de Malvasia ha scritto al Allabei de Misitra che mandi a Maina com’ha fatto per veder di ricuperar li turchi predetti et che doi bertoni, che furono anco da noi veduti in questo canale erano maltesi et che se ne metteva in ordine altri pur di Malta, che tutte dovevano venir in questi mari. Nell’ instesso tempo anco vi era verso il Cerigoto doi altri bertoni de corso. Del resto de vaselli armati de corsari non e mai passata settimana che non si habbi sentito et veduto filuche ponentine et fuste turchesche. Ne e stata svalegiata una barca che ci portava da doicento cechini di biave et ci e venuta nova che un vasello millioto con quelli del quale io ho fatto partito per formenti et altre biave, havendo loro havuto per soventione cechini trecento a risico di questa comunita et doicento di mia raggione per l’animo ch’io tengo di giovare a questo locco, sii stato preso sopra Millo da doi fuste turchesche. Habbiamo anco come fra Modone et Corone sono all’ordine sette fuste, che con primo tempo doverano passar a questa volta per intrar in Arcipelago, ma non si sa se venirano unite o separate. Alii cinque che fu l’altro giomo la guardia di Millopotamo ci la portato nova haver vedutto venir da Caomatapan nel canale quattro galere vogando et nel medesimo tempo habbiamo dalla guardla di San Nicolo come verso l’isola de Cervi ha scoperto cinque fuste, doi grande et tre picciole. Di piu gia 15 in 16 giomi un bertone di corso shared al Cerigoto cinquanta archibugieri quali tolsero died anemali bovini et cinquanta de piccioli. Verso Millo poi tre filuche ponentine, una delle quali grande de 16 banchi abatuttesi a caso in doi fuste barbaresche hano combatutto insieme et doppo che le dette hebbero preso le fuste con morte de cinquanta turchi essendone rimasti piu di cento vivi, fermata la battaglia da ponentini con pensiero di far schiavi il resto, si posero a bottinare con gran ansieta e disordine in maniera che veduto da turchi tal bestialita feccero un sforzo prendendose armi et conttesi insieme di novo, le doi fuste con li ponentini che vi erano sopra, facendo forza et combatendo gagliardamente tagliarono piu di cento ponentini, ricuperarono le fuste et presero le filuche facendo schiavi di quelli che restomo vivi, cinquanta in circa, et sono andati a Millo carichi di molta robba si come hano referto li nostri venuti di quel locco, che hano visto dette fuste. Si la nova certissima, che ne sia laudato il signor Dio, che il berton inglese solito gia molto tempo star a Modon collegato con turchi, che ha fatto tanti danni et preso anco il vasello dell’An[drea] della Canea, nell’andar a Tunesi in Algieri e stato preso da cinque galere di Provenza sopra il quale erano molti turchi.

 Grazie.

Da Cerigo a 12 decembre 1604

Di vostra Serenita

devotissimo et obligatissimo

servitore Vicenzo Pasqualigo proveditor»

τουρκική γαλιότα

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

«Αγαπητέ Πρίγκιπα

Στις αρχές Δεκεμβρίου Κυθήρια βάρκα, πού επέστρεφε στό νησί από τα Βάτικα, κοντά στο Έλαφονήσι λεηλατήθηκε από δυο Ισπανικές φελούκες, ή μια των επτά και ή άλλη των δώδεκα πάγκων κωπηλατών. Στο πλήρωμα των τελευταίων βρίσκονταν τέσσερεις Έλληνες και ένας Γάλλος. Ό τελευταίος παλαιότερα είχε παρουσιαστεί στα Κύθηρα με συστατικά γράμματα τού Πάπα και του Ισπανού βασιλιά και είχε τύχει καλής υποδοχής. Τόσο ό Γάλλος όσο και οι Έλληνες φάνηκαν αχάριστοι, καθώς καταλήστευσαν τη βάρκα, παίρνοντας τα χρήματα, το αλεύρι, το ψωμί, το λάδι και ακόμη τα προσωπικά ενδύματα. Ή βάρκα προσάραξε στην Ελαφόνησο και οι Ισπανοί θέλησαν προς στιγμή να φορτώσουν άλογα, πού άνηκαν σε Τούρκους και έβοσκαν στο νησάκι. Φοβήθηκαν όμως την επέμβαση των Βενετών και εγκατέλειψαν την Ελαφόνησο. ’Από το πλήρωμα της βάρκας ό προβλεπτής έμαθε πολλά νέα, πού αναφέρει αναλυτικά, όπως παρακάτω

α) Δύο Ισπανικές γαλιώττες, ή μία των δεκατεσσάρων και ή άλλη των δεκαέξι πάγκων, κυρίευσαν τρεις μεγάλες μονεμβασιώτικες βάρκες, πού έρχονταν με σιτάρι από τη Μήλο και πήγαιναν στη Μπούσκα  των Κυθήρων με τουρκικό πλήρωμα. Ό αγάς της Μονεμβασίας έγραψε στον Άλημπέη τοϋ Μυστρά να φροντίσει για την ανάκτηση του πληρώματος.

β) Στο ίδιο κανάλι θεάθηκαν δυο μαλτέζικα μπερτόνια, αλλά δεν ήταν και τα μόνα μαλτέζικα.

γ) Την ίδια περίοδο προς τα Αντικύθηρα περνούσαν δυο πειρατικά μπερτόνια.

δ) Δεν περνούσε εβδομάδα, πού να μη διέρχονται δυτικές φελούκες και τουρκικές φούστες.

ε) Ληστεύτηκε βάρκα, πού μετέφερε δημητριακά αξίας διακοσίων τσεκινιών.

στ) Καράβι της Μήλου κυριεύτηκε κοντά στο ίδιο νησί από δύο τουρκικές φούστες. Είχε σταλεί από τα Κύθηρα, για να παραλάβει σιτάρι και δημητριακά. Για τον λόγο αυτό είχε λάβει τριακόσια τσεκίνια από την Κοινότητα των Κυθήρων και διακόσια τσεκίνια από τον προβλεπτή.

ζ) Μεταξύ Μεθώνης και Κορώνης έπλεαν επτά φούστες, πού ετοιμάζονταν να έλθουν στο Αιγαίο.

η) Στις 5 Δεκεμβρίου ή φρουρά τού Μυλοπόταμου ειδοποίησε ότι από τον κάβο Ματαπάν (= Ταίναρο) έρχονταν τέσσερεις γαλέρες.

θ) Ή φρουρά τού ‘Αγίου Νικολάου διαμήνυσε ότι προς την Ελαφόνησο υπήρχαν πέντε φούστες (δύο μεγάλες και τρεις μικρές).

ι) Πριν 15-16 ημέρες πειρατικό μπερτόνι αποβίβασε στα ’Αντικύθηρα πενήντα άρκιβουζιέρους, πού έκλεψαν δέκα βοοειδή και πενήντα μικρά ζώα.

ια) Κοντά στη Μήλο τρεις δυτικές φελούκες (ή μία των 16 πάγκων) επιτέθηκαν σε δυο μπαρμπαρέζικες φούστες και τις κυρίευσαν. Σκοτώθηκαν πενήντα Τούρκοι και αιχμαλωτίστηκαν πάνω από εκατό. Οι δυτικοί άρχισαν με βαναυσότητα να απογυμνώνουν τούς Τούρκους, πού τελικά εξεγέρθηκαν και σκότωσαν περισσότερους από εκατό δυτικούς. Οι Τούρκοι ξαναπήραν τις δυο φούστες καί τις τρεις φελούκες, αιχμαλώτισαν περίπου πενήντα δυτικούς καί με όλη τη λεία έφθασαν στη Μήλο.

ιβ) Έγινε γνωστό ότι το εγγλέζικο μπερτόνι, πού έπλεε κοντά στη Μεθώνη, σε συνεργασία με τούς Τούρκους, καί επέφερε σοβαρές ζημιές στην περιοχή καί είχε συλλάβει το βασέλλο τού Ανδρέα από τα Χανιά, πού πήγαινε στην Τυνησία, πιάστηκε από πέντε γαλέρες της Προβηγκίας. Στο μπερτόνι υπήρχαν πολλοί Τούρκοι.»

κάστρο Μυλοποτάμου – Κύθηρα χαρακτηριστικός ο Ενετικός λέοντας στην είσοδο

Από τα παραπάνω γίνεται εύκολα αντιληπτό το πόσο μεγάλος ήταν ο αντίκτυπος της πειρατείας στις περιοχές της Μάνης και των Κυθήρων. Αποτελέσματα αυτών των περιστατικών ήταν οι δημιουργία κρυφών – ορεινών οικισμών ενώ μην ξεχνάμε την ερήμωση ολόκληρων περιοχών ή τις πληθυσμιακές μετεγκαταστάσεις.

Πηγές

  1. Γεωργίου Σ. Πλουμίδη «Πειρατές και ναυάγια στα Κύθηρα» pdf
  2. http://www.openarchives.gr/view/2430581
  3. www.kythera.gr
  4. www.maniatika.wordpress.com/
  5. http://pampalaia.blogspot.gr

Μαρτυρίες για το Δρύ και την Κέρια της Μέσα Μάνης

ο Άγιος Ιωάννης της Κέριας με εντοιχισμένες αρχαίες επιτύμβιες πλάκες

Ερευνώντας κανείς τις πηγές και τις μαρτυρίες για το απώτερο παρελθόν, είναι λογικό να διαπιστώνει ότι αυτές σπανίζουν κατά την αναδρομή σε βάθος χρόνου και στο πέρασμα των αιώνων. Για μία περιοχή μάλιστα όπως τη Μέσα Μάνη, γη απρόσιτη και ανυπότακτη επί Τουρκοκρατίας, τούτο ισχύει ακόμη περισσότερο. Αυτή ωστόσο  η ιδιαιτερότητα του τόπου, με το ακλόνητο φρόνημα ελευθερίας των κατοίκων του, υπήρξαν και οι παράγοντες που άνθρωποι ξένοι,  περιηγητές συνήθως αλλά και αξιωματούχοι, επισκέπτονταν τον τόπο    και κατέγραφαν τις εντυπώσεις τους.

Το Δρύ και η Κέρια στο Κατωπάγγι (που ανήκουν σήμερα στην κοινότητα του Κούνου), είναι από τους οικισμούς εκείνους που από παλιά προσέλκυσαν τέτοιου είδους ενδιαφέρον. Η αρχαιότερη γνωστή σε εμάς μαρτυρία για τα δύο χωριά προέρχεται από τον Ιταλό έμπορο και περιηγητή Κυριάκο Αγκωνίτη (Ciriaco d’ Ancona 1391 –1452), που τα επισκέφθηκε στα μέσα Οκτωβρίου του 1447 για να εξερευνήσει τις αρχαιότητες του τόπου.

Ciriaco d'Ancona di Benozzo Gozzoli.jpg

Ο Κυριακός Αγκωνίτης (Ciriaco di Ancona) 13911452

          Ο περιηγητής, έχοντας προηγουμένως συναντήσει στο Οίτυλο τον τοπικό διοικητή Ιωάννη Παλαιολόγο, που εκπροσωπούσε τον τότε δεσπότη του Μυστρά (και έπειτα Βυζαντινό αυτοκράτορα) Κωνσταντίνο Παλαιολόγο, κατέπλευσε με πλοιάριο στο Δρύ συνοδευόμενος από τον καπετάνιο του πλοίου Ιωάννη Ροζέα, ο οποίος καταγόταν από το χωριό αυτό. Το Δρύ (δρυς, περιοχή με βελανιδιές) και τα γύρω χωριά του, περιγράφονται ως πλούσια σε ελαιώνες και σε αμπέλια. Στο σωζόμενο ημερολόγιό του, ο Κυριάκος Αγκωνίτης γράφει για τα παραπάνω στα λατινικά : “..Exinde eadem scapha et eodem ductitante scapharcho Rossea secus eiusdem promuntorii littora navigantes, ad villam Dryeam et eiusdem nautae Lares venimus, ubi per diem morantes plerasque alias lata in planicie villas inspeximus cultis agris vinetisque et oliveis arboribus uberes ..”. Την επόμενη μέρα ο περιηγητής συνοδευόμενος από τον ίδιο Ι. Ροζέα, που προφανώς είχε επιρροή στην περιοχή, επισκέφθηκε το διπλανό χωριό Κέρια και είδε τον εκεί βυζαντινό ναό του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, ηλικίας τότε 200 ετών περίπου. Σχεδίασε μάλιστα το εντοιχισμένο στη δυτική όψη του ναού αρχαίο επιτύμβιο γλυπτό και κατέγραψε τα ονόματα των τιμώμενων σε αυτό τεσσάρων αρχαίων Ελλήνων, γράφοντας επί του σχεδίου του στα ελληνικά : Ες Καιρίαν χωρίον προς Ταίναρον ες Πρόδρομον. ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΙΔΑΣ ΓΟΡΓΙΔΑΣ ΩΦΕΛΙΑ ΝΙΚΟΙ ΧΑΙΡΕΤΕ”.

Με βάση τα παραπάνω σημειώνουμε ότι πράγματι, ο σωστός ορθογραφικός τύπος του οικισμού, όπως αποδίδεται ήδη από την βυζαντινή εποχή, είναι “Καίρια” (ως καίρια θέση) και όχι ο εσφαλμένος “Κέρια”, που  επικράτησε να γράφεται στην εποχή μας και για αυτό το λόγο θεωρούμε ότι θα πρέπει να διορθωθεί.

Κατά τον επόμενο αιώνα, στη δίνη του τότε Δ΄ Βενετοτουρκικού πολέμου,  επισκέφθηκε το Φεβρουάριο του 1571 το Δρύ, τον Κούνο και άλλα χωριά της Μέσα Μάνης ο Βενετός αξιωματούχος Φαβιανός Barbo αναζητώντας συμμάχους. Ο Barbo με τη συνοδεία του, κατέπλευσε σε ορμίσκο νοτίως του χωριού, έτυχε καλής υποδοχής των κατοίκων και συνάντησε τον πρόκριτο τους Γεώργιο Γερακάρη Κοντόσταυλο, πράγμα που κατέγραψε σε αναφορά του προς τη Βενετική διοίκηση ως εξής (το κείμενο σε μετάφραση) : “.. Εις αυτόν δε τον τόπον, πριν αποβιβασθώμεν, προεβλήθη αντίστασις διά πυκνού λιθοβολισμού εκ μέρους Μανιατών τινών ευρισκομένων επί των βράχων, αλλ’ όμως, αφού υποδηλώσαμεν μακρόθεν την χριστιανική μας ιδιότητα δια σημείων του σταυρού, καθησύχασαν και ήλθον προς ημάς πλησίον της ακτής .. Ότε  ηννόησαν ότι εκομίζομεν επιστολάς του Γαληνοτάτου Πρίγκιπος απευθυνομένας προς αυτούς, ησθάνθησαν μεγάλην αγαλλίασιν και αμέσως έστειλαν μήνυμα εις παρακείμενον χωρίον καλούμενον Δρυ, υπό των ανδρών του οποίου, ωπλισμένων διά σπάθης, τόξου και ασπίδος, ωδηγήθημεν εις αυτό. Ενταύθα, υπό των γυναικών των εστρώθη η τράπεζα δια το γεύμα επί ταπήτων κατά γης, επί των οποίων παρετέθη γενναία ποσότης εδεσμάτων, συμφώνως προς το έθος αυτών της Τυρινής Απόκρεω .. κατηυθύνθημεν πεζή εις έτερον χωρίον καλούμενον Κούνος, ένθα μας υπεδέχθη ευγενώς εις την οικίαν του κύριος τις ονόματι Γεώργιος Γερακάρης, όστις τυγχάνει προύχων του τόπου..”.

Το Δρύ επίσης μνημονεύεται εν έτει 1618 σε γαλλικό κείμενο ως έδρα των Κοντοστάβλων με δύναμη 85 πολεμιστών (Dri de Condestauli).

Πολλές δεκαετίες μετά και από αυτά, ο Νοτάριος (συμβολαιογράφος) Ζακύνθου Β. Μπονσινιόρ σε εξώδικη δήλωση για τους Δρυάτες Βασίλη και Σκάλκο Νίκλο, που είχαν καταγγελθεί για κλοπή εμπορευμάτων από τον Γαμπριέλ Γιαννή που τους ζητούσε αποζημίωση, έγραψε τα παρακάτω στο τότε γλωσσικό ιδίωμα της Ζακύνθου: “1670 Αυγούστου 3 εις τον Αιγιαλόν της Ζακύνθου ενεφανίστη παρών σωματικώς ο σινιορ Γαμπριέλ Γιαννής, ο οποίος ινστάρει (ζητάει) να γράψω εγώ ο νοτάριος ως κάτωθεν. Επειδή και καιρόν απερασμένον ναν τόνε σβαλεγκιάραν (έκλεψαν) εις την Μάνην εις το Δρυ εις τον Άγιον Σώστη (τοπωνύμιο στο ακρωτήριο Θυρίδες), δια το οποίο κριτηνίρισε (κατηγόρησε) τον κυρ Βασίλη Νίκλο από τον άνωθεν τόπο και διατί δεν είχε πρόβα (στοιχεία) να δείξει το πώς ο αυτός Νίκλος να ήταν ρέος (υπαίτιος) να φτάση εις το άνωθεν δελίττο (αδίκημα), η δικαιοσύνη των ελιμπεράρισε. Λοιπόν θέλοντας να κάμη το ίδιο προγρεδιμέντο (προώθηση καταγγελίας) και εις εναντίον του παρόντος κυρ Σκαλκός Νίκλου του άνωθεν Βασίλη και επειδή να μην έχη και για δαύτονε πρόβα (ανάγκη απόδειξης), δεν πρετεντέρει (ισχυρίζεται) άλλο τίποτις, μόνον όποτε τω καιρω ήθελε περ φορτούνα προβαριστή με αξιόπιστους μάρτυρας ντεζιτερέδει (επιθυμεί) το πως οι άνωθεν Σκάλκος και Βασίλης ο πατήρ του να ήτανε και αυτοί κονπαρτέτζιποι και ρέοι (υπαίτιοι) εις το άνωθεν ντελίττο να είναι σοττοπόστοι (υποχρεωμένοι) με τα καλά των σωματικώς να σοτισφάρη (ικανοποιήσουν) τον αυτόν σ. Γιαννήν εισέ ό,τι με την εσποζιτζιόν των οπού έδωσε διαλαμβάνει και εισέ κάθε σπέσσα (έξοδα), ντάννα (ζημία) και ιντερέσσα (τόκο). Και ούτως εποίησαν εις μαρτυρίαν,

Μιχάλης Νίκλος μαρτυρώ τα άνωθε

J.Gabriel Zadin afermo (επιβεβαιώνω).

Το παραπάνω νομικό έγγραφο, εκτός από τις πληροφορίες που μας δίνει για τον παλαιότερο τύπο επιθέτου (Νίκλος – Νικλιάνος) που σήμερα δεν διατηρείται στο χωριό λόγω της μακροχρόνιας εξέλιξης και αυτονόμησης των  γενεών,  παράλληλα τεκμηριώνει και τις εμπορικές σχέσεις της περιοχής με την Ζάκυνθο και τα ιταλικά λιμάνια κατά την πρώτη τουρκοκρατία (έως τα τέλη δηλαδή του 17ου αιώνα).

Κλείνοντας πρέπει να πούμε ότι το νοερό ταξίδι μας στο παρελθόν, σε εποχές με έντονο βυζαντινό και αρχαίο απόηχο, δεν είναι δυνατόν να εξαντλείται με το μικρό αυτό αφιέρωμα. Για έναν τόπο και για τους ανθρώπους, που με τις θυσίες τους κράτησαν το φρόνημα της ελευθερίας και της πατρίδας ψηλά, σε εποχές πολύ δυσκολότερες από αυτήν που σήμερα ζούμε.

thumbnail_Κυριάκος Σχέδιο

Σχέδιο του Κυριάκου Αγκωνίτη από επιτύμβια στήλη στην Κέρια

ΠΗΓΕΣ

  1.  Bodnar, «Curiac of Ancona Later Travels», Harvard University Press (2003)
  2. Κων. Ντόκου, «Επαναστατικές κινήσεις στη Μάνη», Λακ. Σπουδαί, τόμος Α΄ (1972)
  3. Δικαίου Βαγιακάκου “Επετηρίς Αρχείου Ιστορίας Ελ. Δικαίου” της Ακαδημίας Αθηνών, τόμος  5.
  4. Σωκράτη Κουγέα “Η Μάνη στα αρχεία της Βενετίας και ο Ιππότης Λιμπέριος Γερακάρης”, Βιβλιοθήκη ΓΑΚ (2012)
  5. προσωπικό αρχείο Δημήτρη Μαριόλη νομικού – ιστορικού
  6. http://cultureportal.uop.gr
  7. https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CF%85%CF%81%CE%B9%CE%B1%CE%BA%CF%8C%CF%82_%CE%91%CE%B3%CE%BA%CF%89%CE%BD%CE%AF%CF%84%CE%B7%CF%82

Ο Πετρόμπεης ζητά να ενισχύσει το Μεσολόγγι

Ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης ήδη από τις αρχές του αγώνα του 1821 είχε αντιληφθεί την στρατηγική σημασία της τοποθεσίας της πόλεως του Μεσολογγίου. Για τον λόγο αυτό ζητούσε πάντα την ενίσχυση του φρουρίου του Μεσολογγίου με τροφές και μπαρουτόβολα προκειμένου να αντέχει μακρά πολιορκία. Τούτο απέδωσε καρπούς κατά την πρώτη πολιορκία της πόλης το 1822. Η άφιξη του Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο και η καταστροφικές συνέπειες των εμφυλίων πολέμων αναζωπύρωσαν την σκέψη του Πετρόμπεη για το Μεσολόγγι καθώς οι φόβοι του για δεύτερη πολιορκία ήταν βάσιμοι. Στο έγγραφο που δημοσιεύουμε ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης ζητά να ενισχυθεί η φρουρά του Μεσολογγίου ακόμα και από τον ίδιο αν χρειαστεί καθώς ο φόβος κατάρρευσης της Δυτικής Ρούμελης ήταν ολοφάνερος. (Πράγμα που έγινε με την λήξη της πολιορκίας στις 10 Απριλίου του 1826). Χαρακτηριστικό είναι ότι η Β’ πολιορκία του Μεσολογγίου ξεκινά επισήμως στις 25 Δεκεμβρίου του 1825 ενώ η επιστολή του Πετρόμπεη προς την Διοίκηση είναι μόλις ένα μήνα πριν, τον Νοέμβριο.

«Ο προς την φίλην πατρίδα μας ένθερμος ζήλος μου με αναγκάζει και παρακινεί ν’ αναφέρω προς την Σεβ. Διοίκησιν, ότι εγώ μετά πάσης χαράς και ευχαριστήσεως είμαι έτοιμος εις το να αποφασίση να απεράσω διά το Μεσολόγγιον με όσα στρατεύματα η Σ. Διοίκησις εγκρίνει αναγκαία διά την ασφάλειάν του. Όσον διά τον εαυτόν μου διά εκατό σωματοφύλακας οίτινες με αναγκαιούν να πάρω, η Σ. Διοίκησις δι’ αυτούς μένει αφρόντιστη, καθ’ ότι και εξ ιδίων μου θέλει οικονομήσω, βλέπων την υστέρησιν του εθνικού ταμείου και τον επαπειλούμενον κίνδυνον του Μεσολογγίου. Όθεν και η Σ. Διοίκησις ας διορίση όσα στρατεύματα περισσότερα αναγκαιούσιν να απεράσωμεν διά των πλοίων όσον τάχος να προφθάσωμεν το Μεσολόγγιον. Όθεν και ανυπομόνως περιμένω την απόφασίν της και τας αναγκαίας διαταγάς. Εν τοσούτω και μένω ευσεβάστως.
Τη 10: Νοεμβρίου: 1825

Εν Ναυπλίω                                                                       Ο πρόθυμος πατριώτης
                                                                                                         Π. Μαυρομιχάλης»

 

ΠΗΓΕΣ

  1. ΓΑΚ, Συλλ. Βλαχ. Α’, Εκτ., φάκ. 16, έγγρ. 084
  2. ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΑΚΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ
  3. http://www.sansimera.gr/articles/243

Η γριά Σπιριούναινα -Η μανιάτισσα ηρωίδα

Μανιάτισσα του 1821

Μέσα στις σύγχρονες κοινωνίες που ζούμε, αγαθά όπως η ειρήνη, η φιλοπατρία, η κοινωνική σταθερότητα θεωρούνται δεδομένα. Παλαιότερα ωστόσο τα περισσότερα από αυτά αμφισβητούνταν από τις προκλήσεις των καιρών. Οι συχνοί πόλεμοι, η πολιτική αστάθεια δοκίμαζαν τον πληθυσμό αναδεικνύοντας όμως λαμπρά παραδείγματα για το μέλλον. Μέσα σε αυτά τα παραδείγματα είναι και αρκετές γυναίκες.

Η γριά Σπιριούναινα είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα προς μίμηση. Το πραγματικό της επίθετο δεν το γνωρίζουμε, ωστόσο ξέρουμε ότι είχε παντρευτεί κάποιον από την οικογένεια Σπιριούνη από το χωριό Τριανταφυλλιά της δυτικής μέσα Μάνης. Η Σπιριούναινα ήταν τροφός (βοήθησε καθοριστικά στην ανατροφή), του Ηλία Μαυρομιχάλη, γιου του Πετρόμπεη. Παρόλη την ηλικία της (την αποκαλούσαν γριά ωστόσο μπορεί να ήταν γύρω στα 45-50) ακολούθησε τον Ηλία Μαυρομιχάλη στην εκστρατεία του στα ενδότερα της Πελοποννήσου τον Μάρτιο του 1821 προκειμένου να ξεσηκώσουν τους υπόλοιπούς Έλληνες σε επανάσταση.

Η Καρύταινα και το κάστρο της

Απέδειξε την ανδρεία της πολλαπλά καθώς αποδέχτηκε την θέση του αγγελιοφόρου του Ηλία Μαυρομιχάλη κατά την διάρκεια της πολιορκίας του κάστρου της Καρύταινας. Τρεις φορές ανέβηκε στο κάστρο της Καρύταινας, χωρίς να δειλιάσει, προκειμένου να μεταφέρει τους όρους παράδοσης του κάστρου. Οι Τούρκοι της έλεγαν συνεχώς «αύριο» προκειμένου να κερδίσουν χρόνο. Στο τέλος τους ήρθε βοήθεια από την Τρίπολη και το στρατόπεδο των Ελλήνων διαλύθηκε.

Με λίγα λόγια η γριά Σπιριούναινα αποτελεί υπόδειγμα γυναικείας ανδρείας και πίστης στο πρόσωπο που μεγάλωσε.

**Αφιερωμένο στην γιορτή της γυναίκας**

https://maniatika.wordpress.com/

Πηγές
1. Εταιρεία Λακωνικών Σπουδών
2. Ι. Γιανναροπούλου, Πρακτικά Α’ Συνεδρίου Λακωνικών Μελετών, 1982, σσ. 136 και 147.

Φωτογραφικό Υλικό

  1. http://spyriounis.com/portfolio/portreta/
  2. http://www.megalopoli.gov.gr/tourismos/aksiotheata/i-karitaina.html

Το Πέπο και ο πειρατής Τσατσαρούνος

Eugene Louis Gabriel Isabey, Greek Pirates Attacking a Turkish Vessel, 1827

Είναι γνωστό πως οι περισσότεροι παραλιακοί οικισμοί της Μάνης δημιουργήθηκαν κατά τις αρχές του 20ου αι. Η μεγάλη επικινδυνότητα λόγω της θαλάσσιας προσβασιμότητας τους έκανε μη θελκτικούς τόπους για μόνιμη κατοίκηση. Ωστόσο χρησιμοποιούνταν πολύ συχνά ως αγκυροβόλια σκαφών των ψαράδων ή των πειρατών σε παλαιότερους χρόνους.

Ο Γερολιμένας αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα τέτοιου οικισμού. Ξεκίνησε να οικοδομείται μετά το 1870 όταν ο Μιχάλης Κατσιμαντής έφτιαξε ένα εμπορικό κατάστημα επί των βράχων, το οποίο ολοκλήρωσε ο ανιψιός του ο Κυρίμης. Η περίοδος αυτή σηματοδοτεί το τέλος της ανασφάλειας των παράκτιων περιοχών από εξωτερικούς εχθρούς. Ωστόσο το λιμάνι αυτό κατά τα χρόνια της Τουρκοκρατίας χρησιμοποιούταν κυρίως για τον απόπλου πολλών πειρατικών σκαφών. Άλλωστε δεν είναι τυχαία το στιχούργημα των ναυτικών της Τουρκοκρατίας

Από τον Κάβο Ματαπά
Σαράντα μίλια μακριά
Και από το κάβο Γκρόσσο
Σαράντα κι άλλο τόσο.

Πλήθος μικρών και άσημων στους περισσότερους σήμερα, πειρατών, ασκούσαν πειρατεία ορμώμενοι από τον Γερολιμένα. Ένας από αυτούς ήταν και ο Τσατσαρούνος, από το Ιταλικό ciacacchierone =φλύαρος, φωνακλάς, αγύρτης. Όπως οι περισσότεροι πειρατές της εποχής εκείνης 17ος – 19ος αι., ωθήθηκαν στην άσκηση πειρατείας λόγω της φτώχειας της περιοχής. Ο αυξανόμενος πληθυσμός σε συνδυασμό με την έλλειψη παραγωγικών πόρων έκανε την κατάσταση εκρηκτική. Η πειρατεία ήταν επάγγελμα καλό ώστε να συμπληρώνεται ένα εισόδημα.

Η παράδοση λέει πως ο πειρατής Τσατσαρούνος με έδρα τον οικισμό Πέπο, το οποίο βρίσκεται κρυμμένο μέσα στα βουνά, αθέατο από την θάλασσα, κοντά στο χωριό Μουντανίστικα, κατέβαινε την ρεματιά και κούρσευε τα καράβια που περνούσαν από το Ταίναρο. Η τακτική αυτή ήταν συνηθισμένη. Οι πειρατές της Μάνης έδρευαν σε απομονωμένα και απροσπέλαστα μέρη φυλασσόμενα από πύργους και φυσικά εμπόδια και κατέβαιναν στα πλησιέστερα λιμανάκια για τον πειρατικό απόπλου. Χαρακτηριστικό είναι ότι ο οικισμός Πέπο από το ορμητήριο του Γερολιμένα απέχει 5 χλμ.πορεία, πράγμα που το κάνει δύσκολο στον εντοπισμό και την πρόσβαση.

Ο όρμος του Γερολιμένα

https://maniatika.wordpress.com/

ΠΗΓΕΣ

http://necspenecmetu.tumblr.com
http://www.ethnos.gr/default.asp
http://www.omorfimani.gr
http://greeksurnames.blogspot.gr
http://www.mythicalpeloponnese.gr
http://www.mani.org.gr/
http://www.maniguide.info/cavomap.html (σκαρίφημα χάρτη)

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΧΕΙΛΑΚΟΥ- (ΣΕΛΕΓΟΥΔΙ)

Man_oik

Τα Μπαρδουνοχώρια αποτελούν έναν ξεχωριστό σύνολο χωριών της Λακωνίας με τις δικές τους ιστορικές και πολιτιστικές διαδρομές. Ωστόσο έξι από αυτά μέσα στους ιστορικούς κλυδωνισμούς ήταν συνδεδεμένα με την Μάνη, αποτελώντας τα βόρεια σύνορά της.

«Μπροστά είν’ η Καστάνιτζα, στις μάχες ξακουσμένη

και στην Τουρκίαν ακούεται, ας είν’ και μεθυσμένη.

Το Σελεγούδι το πτωχό, τα Κόκκινα Λουρία,

ο Άγιος Νικόλαος και άλλα δυο χωρία

Μαλτζίνα λέγεται το εν, Αρχοντικόν το άλλο

και έως εδώ σώνονται, δεν είναι πλέον άλλο.»

Το Σελεγούδι είναι ένα από τα πιο ορεινά χωριά της περιοχής. Σε αυτό το χωριό αναπτύχθηκε η οικογένεια Χειλάκου. Περί της καταγωγής της οικογένειας έχει υποστηριχθεί η άποψη ότι προέρχονται από επιφανή οικογένεια ευγενών της βυζαντινής περιόδου[1]. Ακολουθεί το χαρακτηριστικό παρακάτω απόσπασμα. Ωστόσο η θέση αυτή δεν έχει υποστηριχθεί επαρκώς καθώς το παρωνύμιο Χειλάς, παρατηρείται εκτενώς στην Μάνη ως προς εκείνους που έχουν μεγάλα χείλη.

[1] Σπ.Λάμπρου (Ι.Βογιατζίδης), Ν.Ελληνομνήμων, 19(1925)192

ωρω

Το σίγουρο είναι πως το παλαιότερο γνωστό σε εμάς μέλος της οικογένειας που εμφανίζεται στο Σελεγούδι είναι ο Ηλίας Χειλάκος ο οποίος κατά πάσα πιθανότητα γεννήθηκε γύρω στα 1770 (αν κρίνουμε από την ημερομηνία γέννησης του γιου του 1798). Περισσότερες πληροφορίες για την περίοδο της πρώτης Τουρκοκρατίας είναι δύσκολο να βρεθούν καθώς η περίοδος αυτή ήταν ιδιαίτερα ταραγμένη. Κατά την Ενετοκρατία δεν καταγράφονται ονόματα κατοίκων παρά μόνο των αρχόντων της περιοχής.

            Η οικογένεια κάνει αισθητή την παρουσία της κατά την διάρκεια της Ελληνικής επανάστασης του 1821. Τέσσερα (4) μέλη της οικογένειας καταγράφονται να έχουν ενεργή συμμετοχή. Σε κατάλογο στρατιωτών[1] του οπλαρχηγού Μούρτζινου της Καρδαμύλης το 1824 καταγράφονται ο Μιχάλης, ο Δημήτρης και ο Στρατής Χειλάκος από το Σελεγούδι. Μάλιστα η αναγραφή γίνεται ως «Χιλάκος»

[1] Στ. Καπετανάκη Μανιάτες αγωνιστές του 1821

ωρφ

καταγραφή στην λίστα μελών της οικογένειας Χειλάκου το 1824

Ειδικότερα για τον Δημήτρη Χειλάκο, ο οποίος διακρίθηκε και περισσότερο στον αγώνα, γνωρίζουμε τα εξής : καταγόταν από το Σελεγούδι του δήμου Μελιτίνης. Κατατάχθηκε ως φροντιστής στο σώμα του Π. Γιατράκου. Την αίτηση υπέβαλε ο γιός του Μαρίνος και παρουσίασε πιστοποιητικό από το 1846 του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, Π. Γιατράκου, Νικήτα Σταματελλόπουλου, Ξ. Μουτζουράκου και Λιάκου Γιατράκου. Χαρακτηρίστηκε ως υπαξιωματικός α’ τάξεως με αριθ. μητρ. 01809 (004059). Κουτί 225, φάκ. αριθ. 105. Ο φάκελός του βρίσκεται στο αρχείο αγωνιστών της εθνικής βιβλιοθήκης. Το ότι υπηρέτησε υπό τις διαταγές του Π. γιατράκου και του Μούρτζινου είναι απολύτως λογικό αν σκεφτεί κανείς ότι ο Γιατράκος ήταν ο ισχυρότερος οπλαρχηγός των Βαρδουνοχωριών και ο Μούρτζινος καπετάνιος της Καρδαμύλης με την οποία το Σελεγούδι είχε διοικητική σχέση. Το ότι είχε καθήκοντα φροντιστή σημαίνει ότι ήταν εγγράμματος.

Πέραν των παραπάνω αγωνιστών από την λίστα αριστείων αγώνος του 1821 βρίσκουμε και τον αγωνιστή Γιώργο Χειλάκο, από το Σελεγούδι Μελιτίνης, οποίος μάλιστα πήρε το χάλκινο αριστείο.

φεφεφ

καταγραφή του Γιώργου Χιλάκου

Μετά την απελευθέρωση και την δημιουργία του νεότερου Ελληνικού κράτους η οικογένεια μπαίνει σε μια πορεία ακμής. Από τους εκλογικούς καταλόγους της περιοχής της περιόδου 1844 απαριθμούμε επτά (8) αρσενικά μέλη της οικογένειας στο χωριό Σελεγούδι εκ των οποίων ένας κατοικεί στο χωριό Άγιος Νικόλαος και ένας στην Αρεόπολη. Ο αριθμός αυτός είναι σχετικά μεγάλος για τα δεδομένα της εποχής ενώ στην φάση εκείνη η οικογένεια Χειλάκου ήταν η δεύτερη ισχυρότερη οικογένεια στο χωριό Σελεγούδι, συναγωνιζόμενη την οικογένεια Γιαννακούρου.

            Από τον εκλογικό κατάλογο του 1871 παρατηρούμε συνέχεια της πληθυσμιακής ακμής. Καταγράφονται είκοσι τέσσερα αρσενικά μέλη, εκ των οποίων τέσσερεις στο χωριό Άγιος Νικόλαος και ένας –στρατιώτης- στην Αρεόπολη. Αξιοσημείωτο μάλιστα είναι ότι ένας κλάδος της οικογένειας καταγράφεται ως Παπαχρηστάκος  καθώς ο ιερέας Χρήστος Χειλάκος ήταν η κυρίαρχη προσωπικότητα της οικογένειας και γενάρχης του κλάδου. Ο αριθμός των μελών της οικογένειας ήταν ιδιαίτερα μεγάλος για τα δεδομένα της εποχής. Ωστόσο ο αριθμός αυτός εκφράζει το σύνολο της πατριάς.

            Μετά το 1900 και μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1950 η οικογένεια «αιμορράγησε» από την μετανάστευση. Μεγάλο μέρος της οικογένειας Χειλάκου κατέφυγαν στην Αμερική ως οικονομικοί μετανάστες. Ακόμα και μετά την γερμανική κατοχή και την λήξη του εμφυλίου πολλοί κατέφυγαν στην ξενιτειά με το όνειρο καλύτερης ποιότητας ζωής. Στα αρχεία του Elis island καταγράφονται τουλάχιστον (28) μέλη της οικογένειας που έφθασαν στις Η.Π.Α. ο αριθμός είναι ιδιαίτερα μεγάλος και δείχνει την τάση της οικογένειας την περίοδο εκείνη. Μάλιστα η παρουσία της οικογένειας στις Η.Π.Α ήταν τόσο έντονη που στην επιστράτευση που έγινε κατά τον Α Παγκόσμιο πόλεμο (4) μέλη της συμμετείχαν στον αμερικανικό στρατό. Τα ονόματα αυτών William –Nicolas Chilakos, James Chilakos, Gregory Chilakos, Louis Chilakos. Ενώ άλλοι (3) πιθανότατα συγγενείς καταγράφονται στους ίδιους καταλόγους George Hilakos, George Hilakos, Pet Gus Hilakos. Κατά τον Β παγκόσμιο πόλεμο καταγράφονται στις λίστες στρατιωτών οι Nicolas Chilakos, Charles H Chilakos καθώς και ο James Hilakos.

ννυ

Λίστα καταγραφής του Ευστράτιου Χειλάκου από το Σελεγούδι στο Elis Island

Δραματική αναφορά στην ιστορία της οικογένειας αποτελεί η θανάσιμη πτώση του Πέτρου Δ. Χειλάκου σμηνία της πολεμικής αεροπορίας. Χαρακτηριστικά αναφέρει για αυτόν η επίσημη σελίδα της Πολεμικής Αεροπορίας …

Γεννήθηκε το 1911 στο Σελεγούδι Λακωνίας.

Τον Μάρτιο του 1930 κατατάχθηκε ως εθελοντής στη Ναυτική Αεροπορική Σχολή προς απόκτηση πτυχίου φωτογράφου, το οποίο πήρε τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους. Με τον βαθμό του Σμηνία και πτυχίο φωτογράφου-παρατηρητή, τον Αύγουστο του 1932, μετατάχθηκε στην Αεροπορία. Πέθανε στις 4 Νοεμβρίου 1935 στο Ναυτικό Νοσοκομείο Πειραιά, όπου διακομίστηκε βαριά τραυματισμένος μετά από αεροπορικό ατύχημα που συνέβη στο Φάληρο κατά τη διάρκεια εκπαιδευτικής πτήσεως.

Κατά τον πόλεμο του 1940 η οικογένεια συμμετείχε ενεργά με κύριο εκπρόσωπο τον λοχία Π. Χειλάκο από τον Άγιο Νικόλα. Κατά την περίοδο της γερμανικής κατοχής 1941 – 1945 μέλη της οικογένειας εντάχθηκαν στο Κ.Κ.Ε και στο Ε.Α.Μ και έλαβαν μέρος στην Εθνική Αντίσταση.

Κατά την διάρκεια του εμφυλίου μέλος της οικογένειας συνελήφθη. Από την

Διοίκηση Χωροφυλακής Γυθείου/13-3-1949 διαβάζουμε.

3) Χειλάκος Πέτρος του Χρήστου εκ Σελεγουδίου Λακεδαιμόνος, ετών 24 άγαμος, γεωργός. Οργανωμένος εις το Κ.Κ. από της εποχής της Κατοχής. Άνηκεν εις την Πολιτοφυλακήν και μέχρι της εντάξεως του εις τας συμμορίας εχρησιμοποιείτο εις το χωρίον του διά πληροφορίας και συγκέντρωσιν τροφίμων. Κατά την επίθεσιν συμμοριτών κατά του Σελεγουδίου και τον φόνο του Προέδρου της Κοινότητας Γεωργίου Κοτζουρίδου και του Ιωάννου Αρφάνη, ηκολούθησε τους συμμορίτας και ενετάχθει εις ένοπλο τμήμα. Εσχάτως υπηρετεί εις την Πολιτοφυλακήν Εξωχωρίου Ταϋγέτου.

ΠΗΓΕΣ

  1. http://dimossminouslakonias.blogspot.gr/
  2. https://stratistoria.wordpress.com/
  3. Σπ.Λάμπρου (Ι.Βογιατζίδης), Ν.Ελληνομνήμων, 19(1925)192
  4. Νικήτα Νηφάκη Μανιάτικα Στιχουργήματα
  5. Στ. Καπετανάκη Μανιάτες αγωνιστές του 1821
  6. Στ. Καπετανάκη Αριστεία του 1821 σε Μανιάτες Αγωνιστές
  7. http://www.pasoipa.org.gr/lefkoma/pilot_details/?id=98
  8. http://libertyellisfoundation.org/passenger