Πύργος Κετσέα – Δολοί Αβίας

0353_22847520414_o

Βάση πύργου οικογένειας Κετσέα (φωτογραφία Γιώργος Αθανασάκος)

Ο Πύργος Κετσέα βρίσκεται στους Κάτω Δολούς της Δυτικής Μάνης και πρόκειται για σχεδόν τετράγωνο πολεμόπυργο, από τον οποίο σήμερα σώζεται μόνο η βάση. Η τοιχοποιία του Πύργου αποτελείται από λίθους και σποραδικά θραύσματα κεραμιδιών, ενώ στις γωνίες έχουν χρησιμοποιηθεί λαξευμένοι λίθοι. Ο Πύργος Κετσέα ανήκε στον αγωνιστή Γρηγόριο Κετσέα. Να σημειωθεί πως η οικογένεια Κετσέα θεωρείτο ιδιαίτερα ισχυρή στην περιοχή εξού και η παρουσία του πύργου της.

Τον Πύργο Κετσέα επισκέφθηκε η γαλλική Επιστημονική Αποστολή του Μορέως κατά τον 19οαιώνα, ενώ σύμφωνα με την προφορική παράδοση των κατοίκων εκεί είχε, επίσης, φιλοξενηθεί πριν την Επανάσταση ο απεσταλμένος της Φιλικής Εταιρείας, Χριστόφορος Περραιβός, ο οποίος είχε ως αποστολή την συμφιλίωση των οικογενειών της Μάνης καθώς ο τόπος θα γινόταν ορμητήριο της Επανάστασης. Τούτο σημαίνει πως μέλη της οικογένειας Κετσέα πρέπει να είχαν μυηθεί στην φιλική εταιρεία.

----_23449708506_o

Μαρμάρινη πλάκα επί του Πύργου με ιστορικά δεδομένα του μνημείου 

Μέσα στον Πύργο Κετσέα βρίσκεται ο ιερός ναός Αγίου Νικολάου, ένας μονόχωρος ναός, μεγάλων σχετικά διαστάσεων, ξυλόστεγος με δίρριχτη στέγη και τρίπλευρη αψίδα, οι τοιχογραφίες του οποίου στο ιερό χρονολογούνται στα τέλη του 18ου αιώνα.

Ο Πύργος Κετσέα, κτίσμα που χρονολογείται στο τέλος της Τουρκοκρατίας, αποτελεί σημαντικό στοιχείο της ιστορίας του οικισμού των Δολών κατά την προεπαναστατική περίοδο.

Το 1829 πέρασε από τους Δολούς ο Γάλλος χαρτογράφος Bory de Saint Vincent, σ. 251-2, ο οποίος επισκέφθηκε το Γιαννάκη Κετσέα στον πύργο του και σημείωσε τα ακόλουθα:

«Ο καπετάνιος Κετσέας, όταν ανεβήκαμε στον πύργο του από μια σκάλα και αφού μας έδωσε να πλυθούμε, μας πρόσφερε γλυκό, ένα ποτήρι νερό, τον καφέ με το κατακάθι του, και την πίπα, μας έδειξε με λίγα λόγια την αγάπη για τη Γαλλία και την εκτίμησή του για το General en Chef (στρατηγό Μαιζώνα) αρχιστράτηγο, που τον έβλεπε, λέει, με έκπληξη και φοβερά προαισθήματα «να απομακρύνεται από μια χώρα όπου η παρουσία του θα ήταν απαραίτητη για καιρό ακόμη……….».

Ο πύργος σήμερα βρίσκεται σε κακή κατάσταση, σώζεται μόνο η βάση του, ωστόσο αντιλαμβάνεται κανείς την παρελθοντική του αξία. Αποτελεί μνημείο της προ επαναστατικής Μάνης, ενώ αντιπροσωπεύει την πολεμική φυσιογνωμία του τόπου.

ΠΗΓΕΣ

  1. https://greece.terrabook.com/messinia/el/page/pirgos-ketsea
  2. Εταιρεία Λακωνικών Σπουδών
  3. Φωτογραφίες Γιώργος Αθανασάκος

 

Όρμος Γνώσπη

Επιφάνεια Παραλίας: Όρμος/Βραχώδης

Χρώμα Νερού: Γαλάζιο/Πράσινο
Βάθος Θάλασσας: Βαθειά
Επιφάνεια Βυθού: Άμμος
Πρόσβαση: Αυτοκίνητο
Οργάνωση: Μικρή

Δίπλα στο χωριό Άγιος Νικόλαος στην Έξω Μάνη βρίσκεται ένας υπέροχος όρμος επάνω στα βράχια με πανέμορφα γαλαζοπράσινα νερά. Η πρόσβαση γίνεται από το χωριό του Αγίου Νικολάου.

Φτάνοντας συναντούμε μια πλατφόρμα ανάμεσα στα βράχια, στην άκρη της οποίας υπάρχει ένα σημείο με σκαλοπάτια κατάλληλο για βουτιές στα νερά του όρμου. Η επιστροφή στην πλακόστρωτη πλατφόρμα γίνεται με τη βοήθεια δύο σκαλών.

Αν και δεν αποτελεί προορισμό για ένα »συμβατικό» μπάνιο όπως θα λέγαμε ωστόσο είναι το ιδανικό μέρος για ηλιοθεραπεία, βουτιές και παιχνίδια. Γι’αυτό και συγκεντρώνει αρκετό κόσμο κατά την θερινή περίοδο, ο οποίος απολαμβάνει τον ήλιο και τα παιχνίδια στη θάλασσα μέσα σε ένα μαγευτικό τοπίο.

Παραλία Διρού

Σε απόσταση 3 χλμ από το χωριό Πύργος Διρού στο Οίτυλο της Μέσα Μάνης βρίσκεται ο ομώνυμος όρμος με τα  σπήλαια Γλυφάδα ( ή Βλυχάδα), Καταφύγιο και Αλεπότρυπα.

Μπροστά από το σπήλαιο της Αλεπότρυπας βρίσκονται δύο όμορφες παραλίες. Μία μικρή βοτσαλωτή με φυσική σκίαση από τους φοίνικες που υπάρχουν σε μικρή απόσταση και μία μεγαλύτερη ακριβώς δίπλα στην οποία βρίσκουν καταφύγιο τουρίστες με τα τροχόσπιτα τους κατά τους θερινούς μήνες.

Οι δύο αυτές παραλίες έχουν γαλάζια ζεστά νερά και χοντρό λευκό βότσαλο (λαλούδες), ενώ το βάθος της θάλασσας είναι φυσιολογικό.

Η πρόσβαση στην μικρή παραλία γίνεται ακολουθώντας το  δρόμο που οδηγεί στα σπήλαια ενώ για την μεγαλύτερη ακολουθούμε τον ίδιο δρόμο και στρίβουμε νωρίτερα σε ένα δρομάκι δεξιά. Μπορεί επίσης κάποιος να πάει από τη μία παραλία στην άλλη κολυμπώντας μια μικρή απόσταση γύρω από τον βράχο.

 

Μπίλιοβο

15 χλμ μακριά από την Καλαμάτα στην περιοχή της Αβίας, στην Έξω Μάνη, βρίσκεται ένα από τα πιο καλοδιατηρημένα μονοπάτια της Πελοποννήσου. Είναι το Μπίλιοβο, το οποίο βρίσκεται σε απόσταση 1 χλμ από το χωριό Σωτηριάνικα και ενώνει τον οικισμό με το χωριό Αλτομιρά.

Λόγω της κοντινής του απόστασης από την Καλαμάτα, αποτελεί πόλο έλξης πεζοπόρων και ορειβατικών συλλόγων. Το πετρόχτιστο μονοπάτι προσφέρει μαγευτική θέα  προς τα χωριά της Μάνης και τον Μεσσηνιακό κόλπο. Αποτελεί τμήμα ενός μεγάλου δικτύου καλντεριμιών και μονοπατιών που χρησιμοποιούνταν μέχρι και τα μέσα του 20ου αιώνα για την επικοινωνία των χωριών της Μάνης και του Ταϋγέτου.

Το όνομά του προέρχεται από την σλάβικη λέξη bȉlo που σημαίνει κορυφή (του βουνού), θέλοντας να το περιγράψει σαν το μονοπάτι που οδηγεί στην κορυφή.

Η κατασκευή του ξεκίνησε επί δημαρχίας Ηλία Κατσάκου – Μαυρομιχάλη το 1904 και προέβλεπε την σύνδεση του ορεινού και απομονωμένου οικισμού Αλτομιρά, με τα υπόλοιπα χωριά του κάμπου της Αβίας. Το έργο τελείωσε το 1928, ύστερα από 24 χρόνια (υπάρχει χαραγμένη η ημερομηνία πάνω σε πέτρα).

Έχει 83 στροφές που από αυτές οι 40 είναι κατασκευασμένες με αρχιτεκτονική τελειότητα και μαστοριά. Την χάραξη τους έκανε ο πολιτικός μηχανικός της εποχής, Παναγιώτης Αφεντάκης και κατασκευαστές (εργολάβοι-τεχνίτες) ήταν οι αδελφοί Νικόλαος και Στασινός Σταυριανέας από τα Σωτηριάνικα. Οι υπόλοιπες 43 στροφές του καλντεριμιού δεν εδόθησαν σε εργολάβο. Κατασκευάσθηκαν με προσωπική εργασία των Αλτομιριανών.

Το σωζόμενο σήμερα τμήμα του έχει μήκος 3 χλμ και καλύπτει μια υψομετρική διαφορά 500μ. Οι τριάντα στροφές είναι κατασκευασμένες σε κλίση εδάφους 70 % ενώ οι 78 απο τις 83 στροφές είναι κλίσης 180°.

Εντύπωση προκαλούν οι πέτρες που έχουν χρησιμοποιηθεί, τόσο στις ξερολιθιές όσο και στο στρώσιμο του δρόμου. Σχεδόν όλες είναι πελεκημένες με τα εργαλεία της εποχής, σφυρί και καλέμι. Από τους πελεκητές (λαξευτές) της πέτρας αναφέρουμε τους αδελφούς Παναγιώτη και Κωνσταντίνο Κοζομπόλη από το χωριό Αλτομιρά. Επίσης μάθαμε ότι φουρνέλα με παραμίνα άνοιγε ο επίσης από τα Αλτομιρά Γεώργιος Ψαρέας με το παρατσούκλι (Χούσος), τα δε φουρνέλα γέμιζε με φουρνελομπαρούτι ο Γεώργιος Κεφαλέας. Εργάσθηκαν και πολλοί άλλοι που δυστυχώς τα ονόματά τους δεν μπορέσαμε να μάθουμε.

Παραλία Μαρμάρι

Σε απόσταση 37 χλμ νότια από την Αρεόπολη, στην Ταινάρια περιοχή, βρίσκετε η  παραλία του Μαρμαρίου. Είναι η μοναδική αμμουδερή παραλία της Μέσα Μάνης. Θα την συναντήσει κανείς μετά την Βάθεια στο δρόμο προς το ακρωτήριο Ταίναρο, στο δεξί μας χέρι (αποσκιερό κομμάτι).

Αποτελεί μαζί με την παραλία του Πόρτο Κάγιο (προσηλιακό κομμάτι) τους 2 λιμένες που δημιουργούν τον ισθμό της χερσονησίδας του Ταινάρου.

Η παραλία έχει γαλαζοπράσινα ρηχά νερά και ψιλή χρυσαφένια άμμο ενώ υπάρχει και η δυνατότητα για ελεύθερη κατασκήνωση.

Πίσω από τη μεγάλη παραλία, που είναι η πιο γνωστή, υπάρχει άλλη μια ίδια παραλία. Δεν έχει οδική πρόσβαση, αλλά μπορεί να την επισκεφθεί κανείς με 10 λεπτά περπάτημα από το χωριό. Διαθέτει και αυτή αμμουδιά και δεν την πιάνει το κύμα όσο την μεγάλη αλλά έχει πιο βαθιά νερά.

Παραλία Αγία Βαρβάρα

Η παραλία Αγία Βαρβάρα βρίσκεται 19 χλμ. μακριά απο το Γύθειο ακολουθώντας το δρόμο για Μέσα Μάνη, κοντά στο χωριό Σκουτάρι.

Η πρόσβαση στην παραλία γίνεται στρίβοντας αριστερά ερχόμενος απο Γύθειο, στο σημείο όπου υπάρχει μια πινακίδα που γράφει ‘παραλία’.

Η Αγία Βαρβάρα έχει ψιλή χρυσαφένια άμμο με μικρά βότσαλα, κρυστάλλινα γαλαζοπράσινα νερά ενώ στο πίσω μέρος της ένας φυσικός φράχτης απο φουντωτές δάφνες συμπληρώνει την όμορφη εικόνα της παραλίας.

Η παραλία έχει πάρει το ονομά της απο την ομώνυμη βυζαντινή εκκλησία που είναι χτισμένη κοντά στην αμμουδιά.

Το εκκλησάκι εχει χτιστεί τον 12º αιώνα και σύμφωνα με τον τοπικό θρύλο πειρατές είχαν κατέβει στην ακρογιαλιά της Αγίας Βαρβάρας και είχαν κρύψει τον θησαυρό τους κάτω απο τον ναό…

 

 

 

Παραλία της Καλόγριας (Στούπα)

Η Καλόγρια ή αλλιώς Καλογριά ή παραλία του Ζορμπά, βρίσκεται 42 χλμ απο την Καλαμάτα, στην περιοχή του Λεύκτρου του Δήμου Δυτικής Μάνης. Είναι μία απο τις 3 παραλίες που διαθέτει η Στούπα (Καλόγρια,Στούπα,Χαλικούρα).  Είναι απο τις πιο γνωστές οργανωμένες παραλίες της Μάνης και τουριστικά θεωρείτα η πιο ανεπτυγμένη. Τους θερινούς μήνες αποτελεί πόλο έλξης για ντόπιους και ξένους.

Έχει άνετη φαρδιά αμμουδιά απο ψιλή χρυσή άμμο και καθαρά γαλαζοπράσινα νερά. Στη μια άκρη της παραλίας αναβλύζουν γλυκά πηγαία νερά απο τον ποταμό Δράκο, στα οποία η παραλία χρωστάει το χρώμα και την καθαρότητα των νερών της. Η θάλασσα της έχει αβαθή νερά και είναι αμμώδης στον πάτο.

Στην ακρογιαλιά της Καλόγριας έζησε για 2 χρόνια (1917-1918) ο Νίκος Καζαντζάκης μαζί με τον θρυλικό ήρωα του μυθιστορηματός του »Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά». Το αληθινό όνομα βέβαια του Ζορμπά ήταν Γιώργης και όχι Αλέξης ενώ τα συμβάντα που περιγράφονται στο βιβλίο, έλαβαν χώρα στη Μάνη και όχι στην Κρήτη. Το 1917 ο Καζαντζάκης αγόρασε το λιγνητορυχείο της Πραστοβάς, ακριβώς πάνω απο την παραλία της Καλόγριας και διόρισε τον Ζορμπά ώς αρχιεργάτη.

Η σπηλιά του Καζαντζάκη στο νότιο άκρο της  Καλόγριας

Στο βόρειο άκρο της ακρογιαλιάς βρίσκεται το σπίτι που έμενε με τον Ζορμπά ο συγγραφέας, ενώ στο νότιο άκρο, πολύ κοντά απο την αμμουδιά υπάρχει η »σπηλιά του Καζαντζάκη», όπου έβρισκε καταφύγιο για να διαβάζει και να γράφει. Την σπηλιά μπορεί κάποιος να την επισκεφθεί είτε κολυμπώντας έιτε με βάρκα.

Το Ανάγλυφο Του Ηρακλή Στο Κουλούμι

Το Ανάγλυφο του Ηρακλή στο Κουλούμι ( 1906 )

Στα «Κάστρα της Μαϊνης» (υποσημ σελ. 353), σε αναφορά σε μνημεία στην περιοχή γύρω από το Μέζαπο, παρατηρούνταν τα ακόλουθα:

«… στην περιοχή αφθονούν οι υπόγειες κοιλότητες-σπηλιές, πολλές από τις οποίες είναι μεγάλες σε διαστάσεις με άγνωστο μήκος και ανεξερεύνητες. Από την άλλη μεριά η γεωλογία του υπεδάφους (συνδυαζόμενη με το σεισμογενές της περιοχής ), ευνοεί τις καθιζήσεις, γεγονός που δεικνύεται από τις πολυάριθμες επιφανειακές τρύπες στο έδαφος διαμέτρου από 10 έως 100 μέτρων, γνωστές σαν «μερδιπούς».

Είναι αυτές οι καθιζήσεις που θα πρέπει να εκλαμβάνονταν από τους αρχαίους κατοίκους της περιοχής σαν κάθοδοι στον Αδη.

Ένδειξη αυτού είναι και η λατρεία του Ηρακλέους στον τόπο, η οποία πιστοποιείται από το ανάγλυφο με τη μορφή του ημίθεου, το γλυμένο σε υπερμεγέθη ριζωμένο στο έδαφος βράχο, 200 μέτρα βορειοανατολικά από το χείλος του μερδιπού «Βαθειά Μουζή», κάτω από το χωριό Κουτρέλα, περίπου 2 χιλιόμετρα βόρεια από το Μέζαπο«.

Το ανάγλυφο το 1989 ( η φθορά είναι μεγάλη )

Πηγή: psfkatsafados.gr

Το Παλιό Εργοστάσιο Της Καρδαμύλης

Πολύ κοντά στο λιμάνι της Καρδαμύλης, σε μία έκταση περίπου 3 στρεμμάτων, δεσπόζει το κτίριο του παλιού εργοστασίου της Καρδαμύλης. Κατά την διάρκεια του κύκλου ζωής του, λειτούργησε ως ελαιουργείο, σαπωνοποιείο και πυρηνοελαιουργείο. Το εργοστάσιο κατασκευάστηκε το 1932 από ντόπιους χτίστες και ήταν ιδιοκτησίας των αδελφών Λιακέα. Συνέταιρος  αργότερα μπήκε και ο Αλέξανδρος Αποστολάκης, ο οποίος είχε πολλές μετοχές στο μύλο της Καλαμάτας (στο λιμάνι).

Η αρχική του λειτουργία ήταν ως ελαιουργείο πρότυπης μορφής, με μηχανήματα (πιεστήρια, διαχωριστήρα, λιθάρια για τη σύνθλιψη του ελαιοκάρπου) που είχαν έρθει από τη Γαλλία και ήταν στην ιδιοκτησία των αδελφών Λιακέα. Ο Α. Αποστολάκης λόγω του μύλου που κατείχε στο λιμάνι της Καλαμάτας, έφερνε αλεύρι και πίτουρο από την Κρήτη και στη συνέχεια πυρήνα, καθώς λειτούργησε ως πυρηνελαιουργείο μετά το 1935.

Εκείνη την χρονιά χτίστηκε και η καμινάδα του, από ένα μάστορα ονόματι Λαγό.

Ήταν το μεγαλύτερο εργοστάσιο του είδους του στα Βαλκάνια κατά την περίοδο του μεσοπολέμου. Απασχολούσε περίπου 150 εργάτες και κάλυπτε τις ανάγκες ηλεκτροδότησης του χωριού. Πολλοί εργάτες εγκαταστάθηκαν μόνιμα στην Καρδαμύλη , χτίζοντας τις κατοικίες τους κοντά στο εργοστάσιο.

Η μεταφορά των πρώτων υλών στο εργοστάσιο γινόταν με καΐκια αφού ο δρόμος κατασκευάστηκε το 1940. Λίγο πριν το 1940 αρχίζει να λειτουργεί και ως σαπωνοποιείο στο οποίο εργάζονταν αρκετές γυναίκες. Μέχρι το 1940 το εργοστάσιο λειτουργούσε και με τα τρία τμήματα του, ενώ κατά την περίοδο της κατοχής λειτουργούσε μόνο ως ελαιουργείο.

Η ακμή του εργοστασίου ήταν μέχρι και το 1943 όπου και ο Ι. Αποστολάκης συλλαμβάνεται και εξορίζεται στην Ιταλία. Μετά τον εμφύλιο το 1949 ο Αποστολάκης επιστρέφει από την εξορία και το σαπωνοποιείο επαναλειτουργεί για δύο χρόνια.

Μετά όμως απο διαφωνίες με τον συνεταίρο του Γ. Λιακέα, ο Αποστολάκης πουλάει το μερίδιο του στους Σ. Γαϊτανάρο και Ι. Χρονέα. Οι Χρονέας και Γαϊτανάρος λειτουργούν το εργοστάσιο μέσω του Λυκούργου Γαϊτανάρου ως ελαιουργείο, λόγω της μεγάλης σοδειάς λαδιού που υπήρχε εκείνη την περίοδο.

Μετά το 1950 το μερίδιο τους πουλήθηκε στον Γ. Λιναρδάκη, ο οποίος ήταν ο διευθυντής του εργοστασίου, ενώ κατέβαλε ενοίκιο στον Γ. Λιακέα για το άλλο μισό μερίδιο. Ο Γ. Λιακέας εκείνη την περίοδο εργαζόταν ώς χημικός. Το 1956 ξέσπασε πυρκαγιά στο κτίριο από ένα τσιγάρο που προσπάθησε να ανάψει ένας ντόπιος βοσκός. Μετά την φωτιά ανακατασκευάστηκε και λειτούργησε για τα επόμενα δύο χρόνια ως ελαιουργείο και πυρηνελαιουργείο.

Το 1958 το εργοστάσιο κλείνει καθώς λύθηκε η συνεργασία μεταξύ των ιδιοκτητών. Μετά από χρόνια το μερίδιο των αδελφών Λιναρδάκη πέρασε στις τράπεζες, λόγω των οικονομικών προβλημάτων που αντιμετώπιζαν και το κτίριο έμεινε έως και σήμερα έρημο

Παραλία του Φονέα


Λίγο έξω απο την Καρδαμύλη στο δρόμο προς Αρεόπολη, συναντάμε την παραλία του Φονέα. Ανέγκιχτη απο τον υπερβολικό τουρισμό,  θεωρείται απο τις πιο »γνωστές» – άγνωστες παραλίες της περιοχής. Εκεί καταλήγει και το ομώνυμο φαράγγι.

Βρίσκετε πάνω σε μια απότομη στροφή, όπου υπάρχει μια γέφυρα με κίτρινα κάγκελα.Η πρόσβαση στην παραλία γίνεται μέσω ενός μικρού χωμάτινου δρόμου ανάμεσα σε δέντρα και ενός ασφαλτοστρωμένου που οδηγεί σε έναν χώρο στάθμευσης.


Η παραλία έχει λευκό βότσαλο, γαλαζοπράσινα βαθιά νερά ενώ ο μεγάλος βράχος που δεσπόζει στη μέση της παραλίας δημιουργεί φυσική σκιά και είναι ιδανικός για σκαρφάλωμα και βουτιές στο νερό.


Τους καλοκαιρινούς μήνες σταθμεύει πάνω από την παραλία μία καντίνα που διαθέτει και τραπεζάκια στη σκιά μιας ωραίας καλαμωτής.