Τα Χωριά, Οι Περιοχές Και Τα Σύνορα Της Μάνης

Η Μάνη είναι περιοχή της Νότιας Ελλάδας η οποία καλύπτει το μεσαίο πόδι της Πελοποννήσου, πάνω στο οποίο τρέχει το βουνό Ταΰγετος.

Γεωγραφικά διακρίνεται σε τρείς επί μέρους περιοχές: Την Έξω Μάνη και τη Μέσα Μάνη που εκτείνονται στη Δυτική πλευρά της οροσειράς του Ταϋγέτου και την Κάτω Μάνη που εκτείνεται στην Ανατολική του πλευρά.

Τα χωριά της κάθε περιοχής καθώς και η διοίκηση αυτών, περιγράφονται με έμμετρο τρόπο στο έργο του Νικήτα ΝηφάκηΗθη, χωρία και ιντράδες αυτής δια στίχων πολιτικών΄΄ , που γράφτηκε το 1798.

Μεγάλο βουνό βρίσκεται απάνω στον Μορία,
στον τόπον της Λακωνικής, ωσάν την Πιερία.
Ταΰγετον τον έλεγαν οι παλαιοί Σπαρτιάτες
και Μακρυνόν τον λέγουσιν Ηλίαν οι Μανιάτες.
Είναι και άλλα περισσά βουνά μικρότερά του
από τον κάβο Ματαπά έως εκεί κοντά του.
Σ’ αυτά τα όρη φύγανε οι μαύροι Σπαρτιάτες
και είν’ αυτοί που λέγονται την σήμερον Μανιάτες.
Για να φυλάξουν την ζωήν και την ελευθερία,
έκτισαν χώρες στα βουνά και περισσά χωρία.
Δεν ήτο φυσικόν σ’ αυτούς να γίνουν σκλάβοι, δούλοι,
αλλά να είν’ ελεύθεροι, γιατί δεν ήταν μούλοι,
αλλ’ ήταν Σπάρτης γνήσια παιδία τα καημένα
κ’ ελεύθερα γεννήματα και καλομαθημένα.
Για τούτο χώρες έκτισαν στα όρη και χωρία
και ζουν έως την σήμερον εις την ελευθερία.
Ετούτων εγώ βούλομαι να γράψω ιστορία
και χώρες και τα ήθη τους, ιντράδες και χωρία.

– – – – – – – – – – – – – – – – – –
Επτά και δέκα κ’ εκατόν είν’ όλα τα χωρία
οπού κρατούν τα άρματα και την ελευθερία
Και μονομιάς δύσκολον είναι να ημπορέσω
να τα συγγράψω ακριβώς, αν δεν τα διαιρέσω.
Και δια τούτο, το λοιπόν, την Μάνην κάμνει χρεία
να την εξεχωρίσωμεν εις μέρη μόνον τρία.
Το μέρος τ’ ανατολικόν λέγεται Κάτω Μάνη,
τα άλλα δύο, τα δυτικά, Έξω και Μέσα Μάνη.
Τώρα λοιπόν ας γράψωμεν δια το κάθε ένα
ιντράδες, χώρες, ήθη τους και όλα εν προς ένα.

– – – – – – – – – – – – – – – – – –
Και πρώτα ν’ αρχινήσωμεν δια την Κάτω Μάνη
όπου μπαμπάκι περισσόν και βελανίδι κάνει.
Και έχει χώρες τέσσαρες και τετραπλήν δεκάδα
ιδού και τα ονόματα τα λέγομεν αράδα:
Τα Τζικαλιά, τους Καλονιούς, Παχιάνικα και Λάγια,
μεγάλη χώρα, εύμορφη, πολλά καλή και άγια.
Λιοντάκι, Δημαρίστικα, Δρυάλι και το Νύφι
και τα Κορογωνιάνικα, σαν κακομοίρα νύφη.
Γωνέα, Βάτα, Κότρωνας, και ένα Φλωμοχώρι
και τα Σκαλτζοτιάνικα και το Ριγανοχώρι.
Λουκάδικα και Κάβαλος, Χειμάρρα και Σκουτάρι,
ετούτο λάμπει στα λοιπά χωρία σαν φεγγάρι.
Βαχός και Παλιοκάλυβα, Παρασυρός, Καρέα
και Τζεροβά και Κρυό Νερό, ψυχρό σαν τον βορέα.
Σκυφιάνικα και Πολοβά και Σιδεροκαστρίτες,
Μηνιάκοβα και το Καυκί και Πολυτζαραβίτες.
Η Μαραθέα, Μπάνιτζα, Σκαμνάκι και Νιοχώρι,
Πιλάλα, Τουρκατζιάνικα και το Καρβελοχώρι.
Η Λίμνη και το Λίμπερδο, Τρίνησα και Μελίσσι
του Λάγιου, ο Αγερανός και το Μαραθονήσι.
Ετούτα είναι τα χωριά της Κάτω Μάνης όλα
και έναν δι’ αυθέντην τους γνωρίζουν τούτα όλα,
Τζανέτμπεην τον θαυμαστόν πώχτισε το Μελίσσι
και πολιτείαν εύμορφην εις το Μαραθονήσι.
Το γένος το παππουδικόν λέγεται Γληγοράκης
και πατρική αξία του ήτον Καπετανάκης.

– – – – – – – – – – – – – – – – – –
Πλην τώρα ας περάσωμεν και εις την άλλην Μάνη
και πάλι ματαλέγομεν δια την κάτω Μάνη.
Από την Κελεφά κ’ εκεί, κατά την Καλαμάτα
Ζυγός, Μηλιά, Ανδρούβιστα και όλη η Ζαρνάτα
και έως την Αγιά Σιών λέγεται Έξω Μάνη,
μετάξι, λάδι περισσόν και πρινοκόκκι κάνει.
Κλεισούρες έχει φοβερές, λαγκάδια αγρία
και χώρες θαυμαστές και δυνατά χωρία.
Σαράντα εξ είναι αυτά και χώρες και χωρία,
να τα ειπώ κατ’ όνομα ετώρα κάμνει χρεία.
Πηγάδια και Σέλιτζα, Μαντίνειες είναι δύο,
Τρικότζοβα και οι Δολοί, και τούτοι πάλιν δύο.
Βαρούσι, Κάμπος, Γαστιτζές, ακόμη και η Μάλτα,
τα Μπρίντα και η Νεροβά είν’ όλα στη Ζαρνάτα.
Τα Τζέρια και οι Κάλυβες, Ξεχώρι, Σκαρδαμούλα,
Πραστίον και Λιασίνοβα και η Σαϊδόνα, ούλα.
Αυτά και η Ανδρούβιστα και όλα τα πουλία
εις την ποδέαν βρίσκονται του Μακρυνού Ηλία.

– – – – – – – – – – – – – – – – – –
Από εδώ τώρα κ’ εμπρός θέλω να αρχινήσω
και του Ζυγού του Μελιγγά τις χώρες ν’ αριθμήσω.
Ο Λεύκτρος είναι εμπροστά, παρέκει το Νιοχώρι
και Πύργος φοραδόπιστος ολοΐσια τ’ ανηφόρι.
Και απ’ εκεί τα Ρίγκλια και του Μπαζίγου η χώρα,
Κοτρώνι πάλιν και Λοσνά, και η μεγάλη χώρα
στην μέσην είναι του Ζυγού, Πλάτζα την ονομάζουν,
για τον πολύν τον πασπαλάν που τρώγουν την θαυμάζουν.
Και Νομιτζής ο άνομος παράνω και παρέκει
κ’ εκεί κοντά Κουτούφαρης ολίγον τι παρέκει.
Λαγκάδα είναι παρεμπρός και παρεκεί Πολιάνα
και παρακείθε Βοίτυλος εις του βοριά τη μάνα.
Στην άκρην είν’ η Κελεφά, αυτή και κάστρον έχει,
αλλ’ όμως είναι έρημον και τίποτα δεν έχει.

– – – – – – – – – – – – – – – – – –
Ετούτα είναι του Ζυγού και χώρες και χωρία
λοιπόν, και δια της Μηλιάς να ειπούμε κάμνει χρεία.
Κ’ ευθύς από την Ίζνα θέλω να αρχινήσω
και στις Θεούσες ν’ ανεβώ να τις εσυργιανίσω,
να γράψω και την χώρα τους, Καστάνια τ’ όνομά της,
κ’ ευθύς να έβγω απ’ αυτήν, να φύγω από κοντά της.
Να έλθω στην Αράχοβα την πολυξακουσμένη,
εις ένα στριγκλολάγκαδον ευρίσκεται χωσμένη.
Και απ’ εκεί να έλθωμεν εις τους λυκοπατάδες
τους κατζικογιδόκλεφτες και νυκτοπερπατάδες.
Να γράψωμεν την χώραν τους, των κατζικοφαγάδων
τρουπάδων, μουλαρόκλεπτων και των γιδοφονιάδων.
Αυτή ‘ναι τρισυπόστατος και λέγεται Μηλέα
ως ένα κάρτον παρεκεί είναι κ’ η Γαρμπελέα.
Ετούτα είναι της Μηλιάς τα δυτικά χωρία,
τα άλλα είναι βορινά, στην πισινή μερία.
Μπροστά είν’ η Καστάνιτζα, στις μάχες ξακουσμένη
και στην Τουρκίαν ακούεται, ας είν’ και μεθυσμένη.
Το Σελεγούδι το πτωχό, τα Κόκκινα Λουρία,
ο ΄Aγιος Νικόλαος και άλλα δυο χωρία
Μαλτζίνα λέγεται το εν, Αρχοντικόν το άλλο
και έως εδώ σώνονται, δεν είναι πλέον άλλο.

– – – – – – – – – – – – – – – – – –
Η Έξω Μάνη κόβεται τέσσερις επαρχίες
και έχει πεντ’ επισκοπές κ’ επτά καπετανίες
Ζαρνάτας και Ανδρούβιστας και ένας στην Μηλέα
και ο Μαλτζίνης, του Ζυγού, δεν είναι άλλος πλέα.
Εις την Ζαρνάτα βρίσκονται δύο καπετανίες
ή να ειπώ καλύτερα πως είναι τυραννίες.
Η μια στην Τρικότζοβα του Καπετάν Γεωργάκη
κ’ η άλλη είναι στις Κιτριές του κυρ Κουμουντουράκη
και μια στην Ανδρούβιστα του καπετάν Τρουπάκη
και άλλη μια στον Ζυγόν του καπετάν Χριστάκη.
Και στην Μηλέα είναι τρεις και μόνον καπετάνοι
και άλλοι δύο βρίσκονται και εις την Κάτω Μάνη.
Κύβελος είναι στην Μηλιά, Ντουράκης στην Καστανιά,
Βενετσανάκης κάθεται εις την Μικρή Καστάνια.

– – – – – – – – – – – – – – – – – –
Με λύπην άκραν στην ψυχήν και στην καρδιάν δειλίαν
πηγαίνω στα Θεούρια και στην Κακκαβουλίαν
ωα γράψω την πατρίδα τους, να μην χασομερήσω,
χωρία, χώρες, ήθη τους, ιντράδες να ‘στορήσω.
Να αρχινήσω παρευθύς, χωρίς αργοπορία,
είκοσι έξι είν’ αυτά και χώρες και χωρία.
Η πρώτη είν’ η Τζίμοβα, καλή χώρα, μεγάλη,
έχει και καπετάνιον ένα Μαυρομιχάλη.
Και παραπάνω απ’ αυτήν, κοντά στο ριζοβούνι
χωρίον άλλο βρίσκεται και λέγεται Κουσκούνι.
Κριλιάνικα, Σκυφιάνικα, Πύργος, Χαριά, Δρυάλι,
Παλιόχωρα και ο Κρεμός κ’ η Μπάμπακα η άλλη.
Και άλλο Μπρίκι λέγουσι, Καφιόνα και Καρίνα,
Κουλούμι λέγουν έτερον και άλλο πάλιν Μίνα.
Η Κίττα η πολύπυργος κ’ η Νόμια παρομοία,
Σταυρί και Κεχριάνικα και Κούνος άλλη μία,
Aνω και Κάτω Μπουλαριοί, το Δρυ και η Κηπούλα,
η Βάθεια με τα Aλικα, ετούτα είναι ούλα.

Εκλογές Στη Μάνη Μετά Την 3η Σεπτεμβρίου 1843

Πρακτικό ανάδειξης εκλογέων στους Κάτω Δολούς.

Θα παραθέσουμε παρακάτω το πρακτικό ανάδειξης των εκλογέων των Κάτω Δολών γιά να σχηματίσει ο αναγνώστης μια σαφέστερη εικόνα του τρόπου διενέργειας των εκλογών το 1843.. Θα σημειώσουμε μόνο ότι ο αριθμός των ψηφισάντων στους Κάτω Δολούς, ιδιαίτερης πατρίδας του Ιωάννη Κετσέα, ήταν μόνο 35 και φαίνεται μικρός γιά τις 107 οικογένειες που κατοικούσαν εκεί:

Σήμερον την 19 Σεπτεμβρίου ημέρα Κυριακή του 1843 έτους, συνελθόντες οι κάτοικοι του χωρίου Κάτω Δολών οι έχοντες συμπληρωμένον το 25 έτος της ηλικίας των εις τον ενταύθα ναόν του Αγίου Βασιλείου, προς τον σκοπόν δια να εκλέξουν τους εκλογείς του χωρίου των, οίτινες θέλουν συνέλθη μετά των λοιπών εις Κάμπον πρωτεύουσαν της επαρχίας μας, δια να εκλέξουν τους πληρεξουσίους αυτής, δια να λάβουν μέρος εις την συγκροτηθησομένην εθνοσυνέλευσιν. Όθεν προεδρευομένης της συναθροίσεως ταύτης από τον αρμόδιον πάρεδρον του χωρίου τούτου Κ. Σπύρον Γαϊτανάρον, ο ιερουργών εφημέριος, κ. Νικηφόρος Παυλακέας αφού προηγουμένως ανέγνωσε μεγαλοφώνως την από 7 ισταμένου μηνός υπουργικήν διακήρυξιν περί της συγκαλέσεως της Εθνικής των Ελλήνων συνελεύσεως και την υπ’ αριθ. 10050: των 4 Μαρτίου 1829 περί τούτου οδηγίας εγκριθείσης δια των από 3 ενεστώτος μηνός Υ. Β. Διατάγματος, κατέστρωσαν επομένως τον κατάλογον των παρόντων και εχόντων δικαίωμα ψήφου πολιτών όντων τον αριθμόν 35, όστις αναγνωσθείς παρ’ αυτού μεγαλοφώνως επεκυρώθη δια της συγκαταθέσεως των πλειόνων εκ των συνελθόντων πολιτών. Είτα μεινάντων εν τη εκκλησία μόνον των εις τον κατάλογον σημειωθέντων πολιτών, επαρουσιάσθη εν τω μέσω αυτών ο ειρημένος ιερεύς κρατών εις τας χείρας του το Ευαγγέλιον, όπου ο γεροντότερος της συναθροίσεως ταύτης Κ. Νικόλαος Αναγνωσταρέας εξεφώνησεν τον ακόλουθον όρκον:

‘’ Εν ονόματι της Παναγίας και αδιαιρέτου Τριάδος ορκίζομαι ενώπιον του θυσιαστηρίου του Θεού της αληθείας να μη δώσω την ψήφον μου ούτε δια φιλίαν, ούτε δια μίσος, ούτε δια φόβον ζημίας, ούτε δι’ ελπίδα προσωπικού κέρδους, αλλά κατά την συνείδησίν μου και χωρίς καμμίαν προσωποληψίαν’’, και τον οποίον επανέλαβον όλοι οι παρευρεθέντες πολίται υψούντες την δεξιάν χείραν. Επομένως πέντε εκ των γεροντοτέρων της συναθροίσεως ταύτης Νικόλαος Αναγνωσταρέας, Δημήτριος Μιχαλακέας, Παναγιώτης Παυλακέας, Γεώργιος Μιχαλακέας, Δημήτριος Περδικέας ούτοι επί παρουσία του προεδρεύοντος παρέδρου κατέστρωσαν τον κατάλογον του προς την εκλογήν προβληθησομένων υποψηφίων, εγγράψαντες ως τοιούτους τους Κ. Γρηγόριον Κετσέα, Σπύρον Γαϊτανάρον, Χρήστον Ματουλέαν, Γεώργιον Μιχαλακέαν, Δημήτριον Μιχαλακέαν, Γεώργιον Ματουλέαν, Δημήτριον Περδικέα, Παναγιώτην Παυλακέα, Νικόλαον Αναγνωσταρέα, Παναγιώτην Μπουμπέα, Χριστόδουλον Σκαλιθρέα, Γεώργιον Μπρουμέα, οίτινες απαρτίζουν τον τετραπλάσιον αριθμόν των εκλογέων, τους οποίους έχει το δικαίωμα να εκλέξη το χωρίον τούτο. Τούτων ούτως εκτελεσθέντων η συνάθροισις εψηφοφόρησεν ιδιατέρως έκαστον των υποψηφίων ένα μετά τον άλλον, κρατούντος τας πράξεις της ψηφοφορίας ταύτης του ιερέως, και καταχωρούντος τα ονόματα και επώνυμα των εκλεξίμων, ως και τον αριθμόν των όσων έκαστος τούτων έλαβεν υπέρ ή κατά ψήφων. Αποπερατωθείσης δε της ψηφοφορίας ταύτης εξήχθη εκ του αποτελέσματος αυτής ότι ο μεν

  • Γρηγόριος Κετσέας έλαβε υπέρ 35 κατά 00
  • Σπύρος Γαϊτανάρος 35 00
  • Χρήστος Ματουλέας 34 01
  • Γεώργιος Μιχαλακέας 09 26
  • Δημήτριος Μιχαλακέας 26 09
  • Γεώργιος Ματουλέας 03 32
  • Δημήτριος Περδικέας 04 31
  • Παναγιώτης Παυλακέας 04 31
  • Νικόλαος Αναγνωσταρέας 04 31
  • Παναγιώτης Μπουμπέας 04 31
  • Χριστόδουλος Σκαλιθρέας 03 32
  • Γεώργιος Μπρουμέας 16 17.

Εκ των ψήφων λοιπόν τας οποίας έκαστος εκ των προβληθέντων τούτων υποψηφίων έλαβε εξάγεται ότι οι εκλογείς του χωρίου τούτου δια να λάβουν μέρος εις την εκλογικήν συνάθροισιν της επαρχίας μας εξελέγχθησαν οι Κ. Γρηγόριος Κετσέας, Σπύρος Γαϊτανάρος και Χρήστος Ματουλέας.

Προς βαβαίωσιν όθεν των ανωτέρω συνετάχθη το παρόν πρωτόκολλον, το οποίον υπεγράφη παρά του ιερέως, του προεδρεύσαντος της συναθροίσεως παρέδρου και της πενταμελούς επιτροπής.

Εξεδόθησαν δε εξ αυτών αντίγραφα επικυρωμένα από τον προεδρεύσαντα πάρεδρον εις τους εκλεχθέντας εκλογείς.

Ο Εφημέριος Ο προεδρεύων της συναθροίσεως Κ. Δολών

Νικηφόρος Ιερομόναχος Σ. Γαϊτανάρος

Οι Γέροντες

Νικόλαος Αναγνωστέας

Δημήτριος Μιχαλακέας

Δημήτριος Περδικέας

Γεώργιος Μιχαλακέας

Παναγιώτης Παυλακέας

Ο πάρεδρος

Σ. Γαϊτανάρος

Επικυρούται η γνησιότης της ανωτέρω υπογραφής του

Ειδικού Παρέδρου Άνω Δολών Σ. Γαϊτανάρου

Κάμπος την 11 Οκτωβρίου 1843

Ο Δήμαρχος Πέτρος Τζαουσέας

ΠΗΓΗ: Σ. Καπετανάκη «Αριστεία του 1821 σε Μανιάτες Αγωνιστές»

Οι Ενορίες Του Δήμου Αβίας

Σφραγίδα του Δήμου Αβίας

Σε Φ.Ε.Κ ανάλογης χρονολογίας βρίσκουμε τον διαχωρισμό των ενοριών στον Δήμο Αβίας σύμφωνα με τις ανάγκες της εποχής. Η ημερομηνία του διατάγματος είναι 16/12/1911 με υπογραφή του τότε υπουργού Παιδείας και Θρησκευμάτων Απ. Γ. Αλεξανδρή. Ο διαχωρισμός των ενοριών γινόταν με πληθυσμιακά και γεωγραφικά κριτήρια.

 

Σήκω Φύγε!-Η Καθαίρεση Του Διοικητή Σπάρτης Από Τους Μανιάτες

Το 1831 στη Μάνη σημειώθηκε εξέγερση κατά του Ι. Κορνηλίου Προσωρινού Διοικητή Σπάρτης διότι ο ίδιος είχε έρθει σε ρήξη με πολλές μανιάτικες συνήθειες. Οι πληρεξούσιοι της Μάνης που προέρχονταν κυρίως από ισχυρές οικογένειες της περιοχής του απέστειλαν επιστολή με σκοπό να παραιτηθεί.

Το 1831 στη Μάνη σημειώθηκε εξέγερση κατά του Ι. Κορνηλίου Προσωρινού Διοικητή Σπάρτης διότι ο ίδιος είχε έρθει σε ρήξη με πολλές μανιάτικες συνήθειες. Οι πληρεξούσιοι της Μάνης που προέρχονταν κυρίως από ισχυρές οικογένειες της περιοχής του απέστειλαν επιστολή με σκοπό να παραιτηθεί.

Η επιστολή υπογράφτηκε στο Λιμένι στις 3 Ιανουαρίου 1831

Από τον φίλο Δημήτρη Μαριόλη 

Ευγενέστατε Διοικητή  

Και δια της παρούσης μας αναφοράς οι υποκάτωθεν πληρεξούσιοι του ενταύθα συναχθέντος λαού παρακαλείσθε να αναχωρήσετε όθεν αγαπάτε να υπάγετε επειδή βλέπουμεν την ενταύθα διαμονήν Σας βλαπτική και ταραξιώδη και δια τούτου διαμαρτυρόμεθα εναντίον  Σου εν ονόματι του Σεβαστού Κυβερνήτου μας ήτοι ήθελεν ακολουθήση να είναι εις βάρος σου και υποσημειούμεθα 

Την 3 Ιανουαρίου 1831, Λιμένι 

Παραθέτουμε τα ονόματα όσο πιο αναλυτικά γίνεται… (κάποια παρατσούκλια)

  • Μιχάλης Πέτρουλας Λιμένι
  • Θεόδωρος Οικονομάκος (πιθανόν οικονόμος εκκλησίας )
  • Μιχάλης Καραβοκύρης ( πιθανόν πλοιοκτήτης )
  • Ηλίας Καλκατζάκος Τσικαλιά
  • Γιάννης Γρηγορακάκης Αχίλλειο
  • Ηλίας Μπετσάκης
  • Μιχάλης Θεοδωρακάκης
  • Μιχάλης Στραβόλαιμος  Αρέοπολη
  • Θεόδωρος Κοτζομπόλης Αρεόπολη
  • Αθανάσιος Ρεμπάκος Αρεόπολη
  • Μιχάλης Μαντούβαλος (Κουτιβελος)  Μπουλαριοί
  • Βασίλης Καβατζάς Κοίτα
  • Κατσάνος ( Γρηγοράκης Γυθείου )  Βαθύ
  • Γιώργος Βρεττάκος    Διρό
  • Λινάρδος Μπουκουβάλας  Χειμμάρα
  • Γρηγόρης Φαρής ή Φελούρης  Κότρωνας
  • Καλογερόγιαννης   Λάγια
  • Νικόλαος Δεκουλάκος  Λάγια
  • Γερακάρης Αρφάνης  Βάθεια
  • Δημήτριος Σάσσαρης  Μέζαπο
  • Θεόδωρος Καντήρος   Νόμια
  • Σπύρος Μουστάκας
  • Κυριάκος Βουγιουκλάκης  Καρύνια
  • Δρακούλης Μουσταφάς  Μίνα
  • Βασίλης Μαριόλης  Κάβαλος
  • Σερεμέτης Μιχαλόπουλος   Σταυρί
  • Ηλίας Κάσσης     Πάλιρος
  • Γιάννης Βουγιουκλάκης    Λάγια
  • Λαμπρινός Τζωρτζάκης   Βαθύ
  • Γεώργιος Μιχαλάκος
  • Γιώργος Κουράκος
  • Μιχάλης Σκλαβουνάκος   Διρό
  • Ηλίας Γιαννουκάκης   Διρό
  • Δημήτρης Πουλικάκος  Βάμβακα
  • Δικαίος Βουδιγάρης    Μπρίκι
  • Παναγιώτης Αναγνωστάκης    Αλικα
  • Ηλίας Δημητρακουλάκης
  • Διακουμής Κατσουλάκης
  • Γιαννούζος Δεμέστιχας  Ριγανόχωρα
  • Πασχάλης Γερακάρης         Σκουτάρι
  • Θ. Κατσανάκος Γρηγοράκης   Βαθύ
  • Παναγιώτης Μιχαλάκος
  • Πέτρος Κανακάκης  Κιππούλα
  • Παναγιώτης Κοσσονάκος   Καριούπολη
  • Γιαννάκης Γκλεζάκος   Νικάνδρι
  • Παναγιώτης Θεοδωράκος

ΣΗΜΕΙΩΣΗ

Οι έχοντες υπογράψει με τα πατρωνύμια είναι δύσκολο να εντοπιστούν. Ωστόσο βλέπουμε να υπογράφουν οι περισσότεροι δημογέροντες από την Μέσα Μάνη καθώς επίσης και μέλη (3) από τους Γρηγοράκηδες του Βαθύ – Αγερανού. Σημαντικός επίσης αριθμός από τους Μιχαλακιάνους – Νικλιάνους. (4). (Αρφάνης, Κ Βουγιουκλάκης, Γ. Βουγιουκλάκης, Μουσταφάς.). Από τα παραπάνω προκύπτουν και οι πολιτικές επιλογές των γενιών και των χωριών της Μάνης την εποχή εκείνη.

Αβία Και Μάνη

Pouqueville Travels in the Morea and Albania

Υπάρχουν πάρα πολλά αποσπάσματα ξένων περιηγητών που θα μπορούσαμε να παραθέσουμε. Ωστόσο λόγω των τελευταίων εξελίξεων στην τοπική αυτοδιοίκηση του δήμου Δυτικής Μάνης θεωρείται πολύ επίκαιρο το απόσπασμα του Πουκεβίλ που ήρθε στην Μάνη (1810 περίπου) και αποτέλεσε τον πρώτο επίσημο πρόξενο της Γαλλίας στην ελεύθερη πλέον Ελλάδα. Παρακάτω μεταφράζουμε….

Η Μικρομάνη και ο Ασλάναγας (Άρης) βρίσκονται στον δρόμο για την Βαλλιάδα, και μια λεύγα βορειοδυτικά κείται η Μπάστα. Η Δλιάτα μισή λεύγα μακρύτερα ολοκληρώνει τον δρόμο αυτού του τεταρτημορίου. Πήδημα ….. ολοκληρώνουν τον κατάλογο των οικισμών που ανήκουν στην Καλαμάτα. Όλο το ανατολικό τμήμα είναι ελεύθερο και ανήκει στην ομοσπονδία της Μάνης. Σε αυτήν την κατεύθυνση κείτονται οι Πόρτες οι οποίες οδηγούν από την Μεσσηνία στην Λακωνία. Είναι μία και μισή λεύγα ανατολικά της Καλαμάτας περνώντας τα Γιαννιτσιάνικα. Η τελευταία αυτή πόλη αποτελείται από διακόσια σπίτια και υπάγεται στην επισκοπή Ζαρνάτας.

Θεσμοί Της Μάνης – Η Καπετανία

Στην έξω Μάνη ( μεσσηνιακή και ως το Γύθειο ) δεν διαμορφώθηκαν οι ίδιοι θεσμοί με την μέσα Μάνη. Οι ιστορικές και γεωγραφικές διαφορές είχαν ως αποτέλεσμα και διοικητικές διαφορές. Στην έξω Μάνη ο πληθυσμός όντως για να ξεπεράσει τις όποιες κοινωνικές δυσκολίες στράφηκε και εκεί προς την οικογένεια.

Στην έξω Μάνη όμως είχαμε δύο σημαντικά χαρακτηριστικά. Μεγάλες και γόνιμες εκτάσεις γης για τις οποίες φιλονικούσαν οι διάφορες οικογένειες και έντονη παρουσία κάποιας Εξουσίας έστω κι αν αυτή δεν επιβαλλόταν αλλά έκανε αισθητή την παρουσία της. ( Φράγκοι, Ενετοί, Τούρκοι ). Η παρουσία κάστρων σε όλη την έκταση της έξω Μάνης ( Πασσαβάς, Ζαρνάτα, Κελεφά, κ.ά. ) οδήγησε πολλούς Μανιάτες σε συνδιαλλαγές με τους ξένους όσο ήταν εκεί και υιοθέτηση κάποιων χαρακτηριστικών τους.

Η δημιουργία μιας φεουδαρχίας στην έξω Μάνη δεν πρέπει να μας κάνει εντύπωση. Η δύναμη της οικογένειας επί μεγάλων εκτάσεων γης σε συνδυασμό με τα διοικητικά πρότυπα των Βενετών οδήγησε σε αυτήν την μορφή οργάνωσης του τόπου με πλήρη επισημότητα. Στην Μάνη τα οικογενειακά αυτά φέουδα ονομάστηκαν καπετανίες και οι ηγέτες αυτών ήταν οι καπετάνιοι οι οποίοι προέρχονταν από τις πιο δυνατές οικονομικά οικογένειες.

Πύργος του Αντώνη μπέη Γρηγοράκη στον Αγερανό

Ο θεσμός της καπετανίας διέφερε τελείως από τους θεσμούς της μέσα Μάνης. Ο καπετάνιος ήταν απόλυτος άρχων του τόπου και η διαταγή του ήταν νόμος απαράβατος σε αντίθεση με την αναρχία και τον συνεχή αγώνα επιβίωσης και επιβολής συμφερόντων που επικρατούσε στα χωριά του Ταινάρου. Τα μέλη της οικογένειας δεν ήταν εξισωμένα. Νόμος ήταν ο λόγος του καπετάνιου που στο απόγειο της δόξης του μπορούσε να γίνει μπέης.

Κάθε καπετανία ακολουθούσε την εντολή του καπετάνιου. Τέτοιες εντολές αφορούσαν πολεμικές προετοιμασίες, καταβολή φόρου, συγκομιδή των ελιών, σπορά των σιτηρών κ.ά. που υποχρεώνονταν οι κάτοικοι να πράξουν. Ωστόσο υπήρχαν και καπετάνιοι ιδιαίτερα αγαπητοί από τους υπηκόους τους, όπως περιγράφει το παρακάτω τραγούδι.

Αφέντη, αφέντη Μούρτζινε
Οι Ξωχωρίτες μου πασι
Να πάρουν τα τουφέκια τους
Να κατεβούσι στο γυαλό ….

Αυτό συνέβαινε διότι πολλοί καπετάνιοι έκαναν αρκετές αγαθοεργίες. Μίσθωναν υπαλλήλους για προσωπική φρουρά, χτίστες, έφτιαχναν εκκλησίες, σχολεία, πλήρωναν γραμματικούς. Ακόμα και συσσίτιο για τους άπορους χωριανούς οργάνωναν μερικοί από αυτούς.
Οι καπετανίες δεν ήταν σταθερές. Αυτό διότι πολλοί καπετάνιοι προσπαθούσαν να επισκιάσουν άλλους ή γιατί με το πέρασμα χρόνου πολλοί νέοι Μανιάτες διεκδικούσαν μερίδιο καπετάνιου. Οι πιο γνωστές καπετανίες ήταν οι εξής ….

  • Του Κουμουνδούρου στις Κιτριές,
  • Του Καπετανάκη στην Τρικότσοβα
  • Του Μούρτζινου στην Καρδαμύλη
  • Του Δουράκη στην Καστάνια
  • Του Βενετσιανάκη στην μικρή Καστάνια
  • Του Κυβέλου στην Μηλιά
  • Του Γιατράκου στην Άρνα
  • Του Καβαλλιεράκη στην Καρυούπολη
  • Του Γρηγοράκη στο Γύθειο και Αγερανό
  • Του Χρηστέα στην Πλάτσα
  • Του Μαυρομιχάλη στην Τσίμοβα

Ωστόσο υπήρχαν και μικρότερες καπετανίες, τέτοιες ήταν:

  • Του Χατζάκου στην Πηλάλα
  • Του Πατριαρχέα στο Πραστείο
  • Του Κιτρινιάρη στην Σαιδόνα
  • Του Καλκανδή στο Σκουτάρι
  • Του Ζερβάκου ή Ζερβομπεάκου στον Καρβελά
  • Του Πετροπουλάκη στην Ράχη
  • Του Ταβουλάρη στα Κονάκια

Η εξουσία των καπετάνιων ήταν αναγνωρισμένη επίσημα και από την Βενετική και Τουρκική εξουσία. Ακόμα και διάφοροι περιηγητές που έρχονταν στην Μάνη υποχρεούνταν να φιλοξενηθούν στο σπίτι ή φρούριο μάλλον του άρχοντα της περιοχής.

Τα σημαντικότερα προνόμια τους ήταν η συλλογή φόρων, το μονοπώλιο σε εμπορικές συναλλαγές από τα λιμάνια της περιοχής τους, η αποκλειστική ηγεσία σε περίοδο πολέμου. Επίσης συχνές ήταν και οι δικαστικού τύπου αποφάσεις που έπαιρναν και επέβαλλαν. Η εκλογή δε του καπετάνιου δεν ήταν αιρετή αλλά κληρονομική.

Ο Δήμος Αβίας

Ο δήμος Αβίας ιδρύθηκε το 1835 και είχε σαν έδρα το χωριό Αλμυρός (Αβία). Αποτελούταν από τα χωριά Σέ­λιτσα (Άνω Βέ­ργα), Μεγάλη Μαντίνεια, Μικρή Μαντίνεια και Σωτηριάνικα.

Είχε σφραγίδα κυκλική με έμβλημα «κεφαλήν Ηρακλέους φορούσα τη λεοντήν» και γύρω της τις λέξεις Δήμος Αβίας.

Σφραγίδα Δήμου Αβίας εποχής Όθωνα

Το 1840 γίνεται συγχώνευση του δήμου με το δήμο Γερήνιας που είχε σχηματιστεί το 1834 και είχε έ­δρα τον Κάμπο και με το δήμο Κυτριών που είχε έδρα τους Κάτω Δολούς (Κυτριαί). Έδρα του νέ­ου δήμου έ­γινε ο Κάμπος.

Το 1912 καταργείται ο δήμος και τα χωριά που τον αποτελούσαν γίνονται ξεχωριστέ­ς κοινότητες.

Το 1999 με το νομοσχέ­διο Ιωάννης »Καποδίστριας», ανασυγκροτείται ο δήμος Αβίας και περιλαμβάνει πλέον τις κοινότητες Αβίας (οικισμοί: Αβία, Μεγάλη Μαντίνεια, Ακρογιάλι), Κάμπου (οικισμοί : Κάμπος, Οροβάς, Πλάτωμα, Τούμπια), Δολών (οικισμοί: Δολοί, Κιτριές, Καλιανέικα), Σταυροπηγίου (οικισμοί: Σταυροπήγιο, Μάλτα), Κέ­ντρου (οικισμοί: Κέντρο, Χώρα Γαϊτσών, Βόρειο, Ανατολικό), Αλτομιρών (οικισμοί: Αλτομιρά) και Σωτηριάνικων (οικισμοί: Σωτηριάνικα, Χαραυγή). Η έ­κταση του δήμου ήταν 179,80 km² και είχε έδρα τον Κάμπο.

Με την ψήφιση του προγράμματος »Kαλλικράτης» το Μάιο του 2010, ο δήμος καταργήθηκε και εντάχθηκε στο νέ­ο δήμο Δυτικής Μάνης.