Αρχαιολογικό Συνέδριο στις Η.Π.Α για την Μάνη

A conference session on recent archaeological research in Mani was held last week at the 81st annual meeting of the Society for American Archaeology in Orlando, Florida. Organized by Dr. William Parkinson and Chelsea Gardner, the session was called “Long-Term Settlement Dynamics and Land Use on the Mani Peninsula of Southern Greece.” Several of […]

via Recap from the 2016 SAA’s: Recent Archaeological Research in Mani — Archaeology in (Geo)Space

Ο Πετρόμπεης ζητά να ενισχύσει το Μεσολόγγι

Ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης ήδη από τις αρχές του αγώνα του 1821 είχε αντιληφθεί την στρατηγική σημασία της τοποθεσίας της πόλεως του Μεσολογγίου. Για τον λόγο αυτό ζητούσε πάντα την ενίσχυση του φρουρίου του Μεσολογγίου με τροφές και μπαρουτόβολα προκειμένου να αντέχει μακρά πολιορκία. Τούτο απέδωσε καρπούς κατά την πρώτη πολιορκία της πόλης το 1822. Η άφιξη του Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο και η καταστροφικές συνέπειες των εμφυλίων πολέμων αναζωπύρωσαν την σκέψη του Πετρόμπεη για το Μεσολόγγι καθώς οι φόβοι του για δεύτερη πολιορκία ήταν βάσιμοι. Στο έγγραφο που δημοσιεύουμε ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης ζητά να ενισχυθεί η φρουρά του Μεσολογγίου ακόμα και από τον ίδιο αν χρειαστεί καθώς ο φόβος κατάρρευσης της Δυτικής Ρούμελης ήταν ολοφάνερος. (Πράγμα που έγινε με την λήξη της πολιορκίας στις 10 Απριλίου του 1826). Χαρακτηριστικό είναι ότι η Β’ πολιορκία του Μεσολογγίου ξεκινά επισήμως στις 25 Δεκεμβρίου του 1825 ενώ η επιστολή του Πετρόμπεη προς την Διοίκηση είναι μόλις ένα μήνα πριν, τον Νοέμβριο.

«Ο προς την φίλην πατρίδα μας ένθερμος ζήλος μου με αναγκάζει και παρακινεί ν’ αναφέρω προς την Σεβ. Διοίκησιν, ότι εγώ μετά πάσης χαράς και ευχαριστήσεως είμαι έτοιμος εις το να αποφασίση να απεράσω διά το Μεσολόγγιον με όσα στρατεύματα η Σ. Διοίκησις εγκρίνει αναγκαία διά την ασφάλειάν του. Όσον διά τον εαυτόν μου διά εκατό σωματοφύλακας οίτινες με αναγκαιούν να πάρω, η Σ. Διοίκησις δι’ αυτούς μένει αφρόντιστη, καθ’ ότι και εξ ιδίων μου θέλει οικονομήσω, βλέπων την υστέρησιν του εθνικού ταμείου και τον επαπειλούμενον κίνδυνον του Μεσολογγίου. Όθεν και η Σ. Διοίκησις ας διορίση όσα στρατεύματα περισσότερα αναγκαιούσιν να απεράσωμεν διά των πλοίων όσον τάχος να προφθάσωμεν το Μεσολόγγιον. Όθεν και ανυπομόνως περιμένω την απόφασίν της και τας αναγκαίας διαταγάς. Εν τοσούτω και μένω ευσεβάστως.
Τη 10: Νοεμβρίου: 1825

Εν Ναυπλίω                                                                       Ο πρόθυμος πατριώτης
                                                                                                         Π. Μαυρομιχάλης»

 

ΠΗΓΕΣ

  1. ΓΑΚ, Συλλ. Βλαχ. Α’, Εκτ., φάκ. 16, έγγρ. 084
  2. ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΑΚΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ
  3. http://www.sansimera.gr/articles/243

Άγρια Σπαράγγια – ομελέτα

Τα σπαράγγια θεωρούνται και είναι ο αριστοκράτης των λαχανικών. Επιστημονικά (από μια γρήγορη περιήγηση στο διαδίκτυο) «είναι μονοκότυλα, αναρριχώμενα ή θαμνώδη φυτά, αυτοφυή ή καλλιεργούμενα ως λαχανικά ή καλλωπιστικά και αποτελούν σαρκώδεις βλαστούς του φυτού Asparagus officinalis της οικογένειας των Λιλιιδών«! Είναι το αγαπημένο λαχανικό των Ευρωπαίων στη λευκή, πράσινη ή μωβ (;) εκδοχή του και τρώγεται σαν σαλάτα ή είναι συνοδευτικό gourmet πιάτων.

Αλλά για μας τους τροφοσυλλέκτες, το αγαπημένο μας είναι το άγριο σπαράγγι, ο αλήτης δηλαδή της αριστοκρατικής αυτής οικογένειας. Το άγριο βλαστάρι που σηματοδοτεί τον ερχομό της Άνοιξης!
Ας τα πάρουμε όμως από την αρχή:

Πώς μοιάζουν: η άγρια σπαραγγιά είναι χαμηλός θάμνος με σκούρο πράσινο χρώμα, που αντί για φύλλα έχει αγκάθια. Οι βλαστοί της βγαίνουν ξεχωριστά απευθείας από το χώμα, χωρίς την ύπαρξη κεντρικού κορμού. Αυτό που τρώγεται είναι τα νεαρά βλαστάρια. Το χρώμα τους ποικίλει από υπόλευκα, σε διάφορες αποχρώσεις του πράσινου, έως σκούρο πράσινο σχεδόν μαύρο.

Πού θα τα βρούμε: η άγρια σπαραγγιά βρίσκεται σχεδόν παντού, από δίπλα στη θάλασσα ως τα ψηλά βουνά! Αγαπάει τα νερά, τις δροσιές αλλά θα την βρεις και σε ξερούς πευκώνες! Της αρέσουν οι φράχτες, που τους χρησιμοποιεί για να πλέξει τα κλαδιά της, τα εγκαταλειμμένα οικόπεδα ή κτήματα, κοντά σε ποτάμια ή τρεχούμενα νερά. Αν δεις πευκώνες, σίγουρα από κάτω τους υπάρχουν σπαραγγιές, είναι από τα λίγα φυτά που μπορούν να επιζήσουν κάτω από τις πευκοβελόνες. Ο έμπειρος τροφοσυλλέκτης «σκανάρει» με το βλέμμα την περιοχή και εντοπίζει τα βλαστάρια που (αυθάδικα) ορθώνονται.

Πότε και πώς τα μαζεύουμε: είναι το πρώτο βλαστάρι της άνοιξης. Στα ήπια και παραθαλάσσια μέρη ξεκινάει από τα τέλη Φεβρουαρίου (οι ενδιαφερόμενοι τρέξτε, οι φωτογραφίες είναι από χτεσινή βόλτα στη Ραφήνα), όσο απομακρυνόμαστε και ανεβαίνουμε σε ύψος το Μάρτιο, (στην Τσαγκαράδα το μαζεύουμε) τον Απρίλιο, ακόμα πιο ψηλά μέχρι το Μάιο! Από το φυτό μαζεύουμε το τρυφερό βλαστάρι πριν απλώσει φύλλα, που βγαίνει από την ίδια ρίζα δίπλα με τα περσινά και παλιότερα «κλαδιά». Προσοχή- τα παλιά κλαδιά τσιμπάνε! Το κόβουμε με το χέρι έως το σημείο που είναι τρυφερό. Με αυτό τον τρόπο μαζεύουμε βλαστάρια 8-15 εκατοστών.

Πώς τα διατηρούμε: Αστειεύεστε- τα τρώμε αυθημερόν! Άντε να τα κρατήσουμε μια ημέρα σε ποτήρι ή ανθοδοχείο (είπαμε αριστοκράτης!) με νερό.

Πώς θα τα φάμε: Ας έλθουμε τώρα στα ωραία! Το αποτέλεσμα της συλλογής μας τρώγεται με διάφορους τρόπους:

  • Ωμά με λαδόξυδο και αλάτι αναδεικνύοντας την υπόπικρη γεύση τους. Μπορούμε ακόμη να προσθέσουμε τις τρυφερές κορυφές στις ωμές σαλάτες.
  • Βραστά: τα βράζουμε για λίγα λεπτά σε αλατισμένο νερό, δεμένα με σπαγκάκι. Σερβίρουμε με λαδόξυδο ή λαδολέμονο. Τους αρέσει και το ψιλοκομμένο σκορδάκι!
  • Ριζότο: μια φίλη Ιταλίδα (που μας το έδειξε) κρατάει τις τρυφερές κορυφές (4 εκατοστά) χώρια, βράζει ελαφρά τα υπόλοιπα και τα σοτάρει μετά μαζί με το ρύζι χρησιμοποιώντας και το νερό τους αντί για ζωμό λαχανικών. Όταν κλείσει τη φωτιά προσθέτει τις κορυφές! Μεγαλειώδες αποτέλεσμα!
  • Ομελέτα: η κλασσική χρήση!

Ομελέτα με άγρια σπαράγγια

Υλικά

  • 1 μπουκετάκι τρυφερά βλαστάρια
  • 3 αυγά
  • λίγο γάλα
  • ελαιόλαδο
  • αλάτι και πιπέρι

Εκτέλεση

Βάζουμε λάδι σε ένα τηγάνι και μόλις αρχίσει να ζεσταίνεται ρίχνουμε μια χούφτα χοντροκομμένα κομμάτια από βλαστάρια άγριων σπαραγγιών (το πάνω μέρος). Τηγανίζουμε ελαφρά γυρίζοντας τα βλαστάρια στο τηγάνι. Σε ένα μπωλ σπάζουμε τα αυγά, προσθέτουμε λίγο γάλα, αλάτι και πιπέρι και χτυπάμε να ομογενοποιηθεί το μίγμα. Το ρίχνουμε στο τηγάνι πάνω από τα σπαράγγια. Με το πιρούνι βοηθάμε το μείγμα να τηγανιστεί ομοιόμορφα. Γυρίζουμε και ψήνουμε και από την άλλη μεριά. Σερβίρουμε με χοντροκομμένο πιπέρι. Μπορούμε να συνοδεύσουμε και με λευκό κρασί.

Σημείωση: Το κάτω μέρος των σπαραγγιών που δεν χρησιμοποιήσατε μην το πετάξετε! Κάντε μια ωραία σπαραγγόσουπα με λίγο τραχανά και απολαύστε «χωριάτικη σπαραγγόσουπα», το βραδινό βάλσαμο του τροφοσυλλέκτη μετά από μια ημέρα πεζοπορίας.

Οι «άχρηστες» γνώσεις τα άγρια σπαράγγια:
ήταν από τα αγαπημένα εδέσματα των Αρχαίων Ελλήνων και με τους βλαστούς τους στόλιζαν τις νύφες στους γάμους. Ίσως ως σύμβολα γονιμότητας.
θεωρούνται αφροδισιακά. Μάλλον λόγω σχήματος αλλά και μυρωδιάς (ρωμαλέου αλόγου) των ούρων μετά από τη βρώση τους.
θεωρούνται θεραπευτικά, δυναμωτικά, ορεκτικά και εξαιρετικά διουρητικά. Αν ψάξετε στο διαδίκτυο, θα δείτε πως θεωρούνται πανάκεια για θέματα του ουροποιητικού συστήματος και όχι μόνο.

 

ΠΗΓΗ

http://www.bostanistas.gr/?i=bostanistas.el.article&id=777

Η γριά Σπιριούναινα -Η μανιάτισσα ηρωίδα

Μανιάτισσα του 1821

Μέσα στις σύγχρονες κοινωνίες που ζούμε, αγαθά όπως η ειρήνη, η φιλοπατρία, η κοινωνική σταθερότητα θεωρούνται δεδομένα. Παλαιότερα ωστόσο τα περισσότερα από αυτά αμφισβητούνταν από τις προκλήσεις των καιρών. Οι συχνοί πόλεμοι, η πολιτική αστάθεια δοκίμαζαν τον πληθυσμό αναδεικνύοντας όμως λαμπρά παραδείγματα για το μέλλον. Μέσα σε αυτά τα παραδείγματα είναι και αρκετές γυναίκες.

Η γριά Σπιριούναινα είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα προς μίμηση. Το πραγματικό της επίθετο δεν το γνωρίζουμε, ωστόσο ξέρουμε ότι είχε παντρευτεί κάποιον από την οικογένεια Σπιριούνη από το χωριό Τριανταφυλλιά της δυτικής μέσα Μάνης. Η Σπιριούναινα ήταν τροφός (βοήθησε καθοριστικά στην ανατροφή), του Ηλία Μαυρομιχάλη, γιου του Πετρόμπεη. Παρόλη την ηλικία της (την αποκαλούσαν γριά ωστόσο μπορεί να ήταν γύρω στα 45-50) ακολούθησε τον Ηλία Μαυρομιχάλη στην εκστρατεία του στα ενδότερα της Πελοποννήσου τον Μάρτιο του 1821 προκειμένου να ξεσηκώσουν τους υπόλοιπούς Έλληνες σε επανάσταση.

Η Καρύταινα και το κάστρο της

Απέδειξε την ανδρεία της πολλαπλά καθώς αποδέχτηκε την θέση του αγγελιοφόρου του Ηλία Μαυρομιχάλη κατά την διάρκεια της πολιορκίας του κάστρου της Καρύταινας. Τρεις φορές ανέβηκε στο κάστρο της Καρύταινας, χωρίς να δειλιάσει, προκειμένου να μεταφέρει τους όρους παράδοσης του κάστρου. Οι Τούρκοι της έλεγαν συνεχώς «αύριο» προκειμένου να κερδίσουν χρόνο. Στο τέλος τους ήρθε βοήθεια από την Τρίπολη και το στρατόπεδο των Ελλήνων διαλύθηκε.

Με λίγα λόγια η γριά Σπιριούναινα αποτελεί υπόδειγμα γυναικείας ανδρείας και πίστης στο πρόσωπο που μεγάλωσε.

**Αφιερωμένο στην γιορτή της γυναίκας**

https://maniatika.wordpress.com/

Πηγές
1. Εταιρεία Λακωνικών Σπουδών
2. Ι. Γιανναροπούλου, Πρακτικά Α’ Συνεδρίου Λακωνικών Μελετών, 1982, σσ. 136 και 147.

Φωτογραφικό Υλικό

  1. http://spyriounis.com/portfolio/portreta/
  2. http://www.megalopoli.gov.gr/tourismos/aksiotheata/i-karitaina.html

Το Πέπο και ο πειρατής Τσατσαρούνος

Eugene Louis Gabriel Isabey, Greek Pirates Attacking a Turkish Vessel, 1827

Είναι γνωστό πως οι περισσότεροι παραλιακοί οικισμοί της Μάνης δημιουργήθηκαν κατά τις αρχές του 20ου αι. Η μεγάλη επικινδυνότητα λόγω της θαλάσσιας προσβασιμότητας τους έκανε μη θελκτικούς τόπους για μόνιμη κατοίκηση. Ωστόσο χρησιμοποιούνταν πολύ συχνά ως αγκυροβόλια σκαφών των ψαράδων ή των πειρατών σε παλαιότερους χρόνους.

Ο Γερολιμένας αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα τέτοιου οικισμού. Ξεκίνησε να οικοδομείται μετά το 1870 όταν ο Μιχάλης Κατσιμαντής έφτιαξε ένα εμπορικό κατάστημα επί των βράχων, το οποίο ολοκλήρωσε ο ανιψιός του ο Κυρίμης. Η περίοδος αυτή σηματοδοτεί το τέλος της ανασφάλειας των παράκτιων περιοχών από εξωτερικούς εχθρούς. Ωστόσο το λιμάνι αυτό κατά τα χρόνια της Τουρκοκρατίας χρησιμοποιούταν κυρίως για τον απόπλου πολλών πειρατικών σκαφών. Άλλωστε δεν είναι τυχαία το στιχούργημα των ναυτικών της Τουρκοκρατίας

Από τον Κάβο Ματαπά
Σαράντα μίλια μακριά
Και από το κάβο Γκρόσσο
Σαράντα κι άλλο τόσο.

Πλήθος μικρών και άσημων στους περισσότερους σήμερα, πειρατών, ασκούσαν πειρατεία ορμώμενοι από τον Γερολιμένα. Ένας από αυτούς ήταν και ο Τσατσαρούνος, από το Ιταλικό ciacacchierone =φλύαρος, φωνακλάς, αγύρτης. Όπως οι περισσότεροι πειρατές της εποχής εκείνης 17ος – 19ος αι., ωθήθηκαν στην άσκηση πειρατείας λόγω της φτώχειας της περιοχής. Ο αυξανόμενος πληθυσμός σε συνδυασμό με την έλλειψη παραγωγικών πόρων έκανε την κατάσταση εκρηκτική. Η πειρατεία ήταν επάγγελμα καλό ώστε να συμπληρώνεται ένα εισόδημα.

Η παράδοση λέει πως ο πειρατής Τσατσαρούνος με έδρα τον οικισμό Πέπο, το οποίο βρίσκεται κρυμμένο μέσα στα βουνά, αθέατο από την θάλασσα, κοντά στο χωριό Μουντανίστικα, κατέβαινε την ρεματιά και κούρσευε τα καράβια που περνούσαν από το Ταίναρο. Η τακτική αυτή ήταν συνηθισμένη. Οι πειρατές της Μάνης έδρευαν σε απομονωμένα και απροσπέλαστα μέρη φυλασσόμενα από πύργους και φυσικά εμπόδια και κατέβαιναν στα πλησιέστερα λιμανάκια για τον πειρατικό απόπλου. Χαρακτηριστικό είναι ότι ο οικισμός Πέπο από το ορμητήριο του Γερολιμένα απέχει 5 χλμ.πορεία, πράγμα που το κάνει δύσκολο στον εντοπισμό και την πρόσβαση.

Ο όρμος του Γερολιμένα

https://maniatika.wordpress.com/

ΠΗΓΕΣ

http://necspenecmetu.tumblr.com
http://www.ethnos.gr/default.asp
http://www.omorfimani.gr
http://greeksurnames.blogspot.gr
http://www.mythicalpeloponnese.gr
http://www.mani.org.gr/
http://www.maniguide.info/cavomap.html (σκαρίφημα χάρτη)

Τάσος Δράμπαλης: Από μαθητής στο Ωδείο, ιδρυτής Φιλαρμονικής στη Μάνη

Πέρασαν αρκετά χρόνια από τότε που ο Τάσος Δράμπαλης ήταν μαθητής του Ωδείου και της Φιλαρμονικής Καλαμάτας. Επέστρεψε όμως ως καθηγητής πλέον, έχοντας στα… μπαγκάζια του εμπειρία, γνώσεις, ιδέες και πολλά όνειρα. Εχοντας ξεκινήσει εδώ και λίγους μήνες τη Φιλαρμονική στη Δυτική Μάνη, εξομολογείται στην «Ε» τι θα ήθελε να δει να αλλάζει στην Καλαμάτα.

Επίσης, φωτίζει μια δύσκολη -και καθόλου γκλαμουράτη- πτυχή της καθημερινότητας των μουσικών: αυτή της επαγγελματικής και οικονομικής ανασφάλειας…

– Πώς είναι να επιστρέφετε στην Καλαμάτα ως καθηγητής πλέον; 

«Είναι ένα παράξενο συναίσθημα, λόγω του ότι τα χρόνια απ’ όταν έφυγα πέρασαν πάρα πολύ γρήγορα. Λες και ήταν χθες που ήμουν ακόμα μαθητής στη σχολή μουσικής του Τάκη Λουκαρέα, στους πρώτους δασκάλους της Φιλαρμονικής και στο ξεκίνημα του Ωδείου που έμοιαζε στα μάτια μας πανεπιστήμιο, μιας και οι καθηγητές του ήταν εκτός Καλαμάτας και στα μάτια μας φάνταζαν επιστήμονες…  Εφυγα τότε λοιπόν, ένα παιδί που δε χόρταινε να μαθαίνει και να παίζει μουσική όλων των ειδών. Για να λέγεσαι μουσικός πρέπει να γνωρίσεις πολλά είδη. Πέρασαν κοντά στα 20 χρόνια τα οποία με γέμισαν με εμπειρίες, γνωριμίες, γνώσεις, επιτυχίες και αποτυχίες, λάθη, αναζητήσεις και όνειρα για το μέλλον. Νιώθω σαν να μην έφυγα ποτέ… τόσο γρήγορα πέρασαν τα χρόνια – και κάποιες φορές πάει το μάτι ή το μυαλό μου στα πτυχία, στους επαίνους, στη δισκογραφία, αλλά και στις φωτογραφίες απ’ τις συνεργασίες μου όλα αυτά τα χρόνια που ήμουν εκτός Καλαμάτας. Γύρισα ως καθηγητής αλλά νιώθω ακόμα μαθητής, γιατί κατά τη διάρκεια της διδασκαλίας θέλω να νιώθω δίπλα μου το μαθητή μου ως συνεργάτη – φίλο – νέο μουσικό, και όχι να τον έχω απέναντί μου…».

– Ποιες είναι οι πιο δυνατές σας αναμνήσεις από τα χρόνια της Φιλαρμονικής και του Ωδείου;

«Οι αναμνήσεις μου από τη Φιλαρμονική ξεκινούν ακόμα και πριν γεννηθώ. Ο πατέρας μου είναι στη Φιλαρμονική από το 1965, οι θείοι μου, τα ξαδέλφια μου, οι φίλοι μου… οπότε ήταν σαν μια μεγάλη οικογένεια. Θυμάμαι όταν άκουγα τον πατέρα μου να παίζει με το κλαρινέτο μελωδίες από γνωστά τραγούδια, πόσο πολύ μου άρεσε η εκφραστικότητα, ο ήχος, η ψυχή και το πάθος του να το ερμηνεύσει! Ως μαθητές κοντραριζόμασταν για το ποιος θα τελειώσει τη μέθοδο πρώτος, ποιος θα παίξει το σόλο ή ποιος θα βγάλει περισσότερα κομμάτια για να βγει στην παρέλαση και στη συναυλία, για να φορέσει τη στολή και να βγάλει φωτογραφίες – ή να τον δουν να παίζει.

Ακουγα λοιπόν απλές μελωδίες από τον πατέρα μου, τότε που με έπαιρνε μαζί του στις πρόβες και παίζανε το «Λεμονάκι», την «Παρασκευούλα» και άλλα κομμάτια τέτοιου είδους. Αλλες εποχές… Πιο αγνές! Και κάτι ακόμα που θυμάμαι, περίμενα να ανοίξει η Φιλαρμονική να πάω να διαβάσω, και όταν ήταν να κλείσει μου φώναζε τότε αυτός που ’χε τα κλειδιά: «Αντε Τασούλη να κλείσουμε, αύριο πάλι, έχουμε και σπίτια, δεν κουράστηκες;» Ομορφες εποχές…

Στο Ωδείο δεν είχαμε αυτά τα συναισθήματα. Φερόμασταν σαν να ’μασταν μεγάλοι, λόγω του ότι μας βαθμολογούσαν στις εξετάσεις και έπρεπε να είμαστε πολύ καλοί μαθητές. Βέβαια χωρίς το Ωδείο δεν θα μπορούσα ποτέ μου να γίνω επαγγελματίας και καθηγητής αναγνωρισμένος. Μόνο εκεί μπορεί κάποιος που αγαπά τη μουσική και θέλει να προχωρήσει, να μάθει πολύ περισσότερα από ανθρώπους σπουδαγμένους και μοναδικούς στο είδος τους, εκεί μπορεί να αποκτήσει πτυχία.

Ημουν πολύ τυχερός γιατί στη Φιλαρμονική είχα την τύχη και την τιμή να έχω δάσκαλο τον Κ. Μίντζα και στο Ωδείο τον Κώστα Νικολέα, που με την αγάπη, την όρεξη, τις γνώσεις, την υπομονή και το πείσμα τους με βοήθησαν να είμαι αυτό που είμαι τώρα».

– Πώς γεννήθηκε η ιδέα ίδρυσης Φιλαρμονικής στη Δυτική Μάνη;

«Δεν είναι η πρώτη φορά που πάω σ’ έναν τόπο που δεν είχε ποτέ του Φιλαρμονική. Το έχω ξανακάνει. Μ’ αρέσει που ξεκινάω κάτι που μέχρι τότε δεν υπήρχε ή που, ακόμα καλύτερα, κάποιοι ίσως κάποτε προσπάθησαν να το φτιάξουν αλλά δεν τα κατάφεραν… Εγωιστικό βέβαια αυτό που λέω, αλλά αυτό με κάνει να αισθάνομαι πολύ προσεκτικός και υπεύθυνος στις κινήσεις μου για το παρόν και το μέλλον όλης αυτής της δημιουργίας. Αν σκεφτείτε πως αυτή η ιδέα γεννήθηκε σε μια στιγμή που η Ελλάδα είναι σε μία περίοδο απ’ τις χειρότερες των τελευταίων χρόνων, τότε θα νιώσετε πως ενώ γύρω μας ο κόσμος υποφέρει, έχει πόλεμο, πείνα και δυστυχία, υπάρχει κάτι… ένα «κρυφό σχολειό» όπως το νιώθω εγώ, που μαζεύει τα παιδιά, μικρά και μεγάλα, και τους βάζει στα φωτεινά βαγόνια μιας άλλης εποχής.

Η ιδέα για τον τόπο της Μάνης ήταν ένα όνειρο απ’ όταν ήμουν παιδί, μιας και πολλά καλοκαίρια πηγαίναμε για διακοπές εκεί. Πηγαίναμε όμως και το χειμώνα κάποιες φορές. Τότε λοιπόν κοιτάζοντας από το αυτοκίνητο τον κόσμο να κάθεται στα καφενεία ή τα παιδιά να παίζουν με τα πλαστικά μπουκαλάκια ποδόσφαιρο, μου άστραψε στο μυαλό με την παιδική μου φαντασία πως αν υπήρχε κάτι… καλλιτεχνικό εκεί, η περιοχή σίγουρα θα άλλαζε. Ο πολιτισμός της ιστορίας της Μάνης, με την ιστορία της μουσικής θα έκαναν μία ωραία ένωση. Γιατί η Μάνη, όπως και η Κρήτη, είναι από τα πιο γνωστά ελληνικά μέρη σε όλο τον κόσμο. Φανταστείτε λοιπόν πως τώρα, σε τόσο λίγο χρονικό διάστημα, η Μάνη θα έχει τους δικούς της μουσικούς. Τα παιδιά της. Και αυτά σε λίγο θα είναι οι επόμενοι επαγγελματίες.

Βέβαια, δεν γίνονται όλα αυτά από μόνα τους, γιατί στην προσπάθεια όλη αυτή έχω και την αμέριστη βοήθεια της Αρχής του τόπου καθώς και όλου του Δήμου, των δημοτών και των γονέων, που κάνουν ό,τι είναι δυνατό για τα παιδιά, ώστε να τους δώσουν ένα εφόδιο για το μέλλον τους, αλλά κι έναν αέρα αισιοδοξίας μέσα από τις μελωδίες».

– Πώς κρίνετε το επίπεδο της μουσικής παιδείας στην Καλαμάτα; 

«Η κρίση μου -λυπάμαι που θα το πω- είναι ανάγκη να είναι κάπως αυστηρή. Υπάρχουν πολλοί καλοί επαγγελματίες μουσικοί στο είδος τους στην Καλαμάτα και χάνουν τα χρόνια τους περιμένοντας κάπου να παίξουν… Να μιλήσω για τον τομέα μου: Από το Δημοτικό μας Ωδείο έχουν αποφοιτήσει πάνω από 15 άτομα (πνευστοί και κρουστοί). Επαγγελματίες πλέον δηλαδή. Μένουν εδώ. Αναγκάζονται να δουλεύουν και να ζουν με 200-300 ευρώ το μήνα (όσα μπορεί να παίρνει και κάποιος που ποτέ του δεν σπούδασε και δεν διάβασε δηλαδή), άλλοι να ψάχνουν μεροκάματα σε καφετέριες να παίξουν λίγο μουσική και κάποιοι πιο τυχεροί και προνομιούχοι, σε ξενοδοχεία. Γιατί ολόκληρη Πολιτιστική Πρωτεύουσα (όπως θέλουν να λέμε) να μην έχει τη δικιά της Συμφωνική Ορχήστρα ή μια Big Band ή Ορχήστρα Ποικίλης Μουσικής κ.λπ.; Οταν λέμε πως έχουμε Μέγαρο Χορού και Κάστρο και Πνευματικό Κέντρο και άλλα τόσα πολιτιστικά θέρετρα που φιλοξενούν πολιτισμό… γιατί αυτοί οι άνθρωποι να μη μείνουν εδώ στον τόπο τους και να κάνουν οικογένειες, αλλά να πρέπει να φεύγουν για να πάνε να δουλέψουν στην Αθήνα ή την Πάτρα π.χ.;

Ας σκεφτούν λοιπόν αυτοί που μπορούν να κάνουν κάτι αλλά δεν θέλουν ακόμα, πως είναι συμφέρον για τον τόπο αυτοί οι άνθρωποι να μείνουν και να προσφέρουν τις γνώσεις και την αγάπη τους. Πιστέψτε με, πως ένα παιδί δε θα ‘χει κάτι να ζηλέψει για να φύγει από δω και να πάει π.χ. Αθήνα, ή Θεσσαλονίκη ή Κέρκυρα να σπουδάσει μουσική. Γιατί και η Καλαμάτα θα ’χει τους δικούς της καταξιωμένους καθηγητές και μουσικούς όλων των ειδικοτήτων. Τι πιο ωραίο από έναν ενιαίο χώρο σπουδών μουσικής στην Καλαμάτα; Προλαβαίνουμε μέχρι την ημερομηνία της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας να το κάνουμε».

– Ηταν μεγάλο το ταξίδι σας πριν επιστρέψετε εδώ. Ολα αυτά τα χρόνια, από το 1997, τι κάνατε στην Αθήνα; 

«Θα τα πω κάπως επιγραμματικά: Εφυγα έχοντας ένα δίπλωμα τρομπέτας απ’ την Καλαμάτα και γύρισα με ακόμα 5 πτυχία, παίρνοντας και το δίπλωμα της Σύνθεσης και μια προϋπηρεσία στα ωδεία όπου δίδασκα πάνω από 15 χρόνια. Υπηρέτησα στο Πολεμικό Ναυτικό 3 χρόνια ως μουσικός ύστερα από εξετάσεις, παίζοντας 1η τρομπέτα. Δούλεψα ως 1η τρομπέτα στη Συμφωνική Ορχήστρα του Δήμου Αθηναίων, τη Φιλαρμονική του Δήμου Πειραιά, τη Συμφωνική Ορχήστρα και Φιλαρμονική του Δήμου Χαλκιδέων, καθώς και στην Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ για αρκετές συναυλίες κ.ά. Εργάστηκα ως καθηγητής Χάλκινων Πνευστών και Ανωτέρων Θεωρητικών σε πολλά ωδεία σε όλη την Αθήνα, στη Χαλκίδα, στα Μέγαρα. Είχα συνεργασίες με ονόματα όπως Στ. Ξαρχάκος, Μ. Θεοδωράκης, Μ. Πλέσσας, Δ. Σαββόπουλος, Λουκ. Κηλαηδόνης, Γ. Μαρκόπουλος, Γ. Κατσαρός, Μ. Φαραντούρη, Β. Λέκκας, Δ. Μητροπάνος, Αντ. Καλογιάννης, Αντ. Ρέμος, Ελ. Παπαρίζου, Φ. Δεληβοριάς, Γ. Γιοκαρίνης, Αλκ. Ιωαννίδης, Γ. Κότσιρας, Λάκης Παπαδόπουλος, Λ. Μαχαιρίτσας, Μ. Μητσιάς, Θ. Ανδρεάδης, Μ. Ασλανίδου, Γ. Λογοθέτης (Λογό),  Χρ. Δάντης, Γ. Ανδρεάτος, αδελφοί Κατσάμπα. Αλλά και με πολλούς άλλους Ελληνες και ξένους καλλιτέχνες διεθνούς φήμης, όπως ο πιανίστας Δημ. Σγούρος, ο μεγάλος τενόρος Andrea Bochelli, ο σολίστ τρομπονιού Christian Lindberg κ.α.

Εχω δώσει συναυλίες σε μουσικούς χώρους και θέατρα της Ισπανίας, Γερμανίας, Πολωνίας, Τουρκίας, Αμερικής, Σκοπίων, Κύπρου κ.α. και στην Ελλάδα στα: Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, Επίδαυρο, Ηρώδειο, Εθνική Λυρική Σκηνή, Εθνικό Θέατρο, Αρχαίο Θέατρο Πάτρας, Βεάκειο, Κατράκειο, Ακροπόλ, Ρωμαϊκή Αγορά, Θέατρο Πέτρας και αλλού».

 

«Ναι. Δόξα τω Θεώ. Σχέδια έχω, και πάρα πολλά μπορούν να γίνουν, αλλά η Καλαμάτα μάλλον δεν θα ήθελε να τα υποστηρίξει. Εχουν μείνει οι περισσότεροι στα παλιά (ρεμπέτικα, λαϊκά, δημοτικά κ.λπ). Φοβούνται τα μαγαζιά να βάλουν μουσικούς που να παίζουν λάτιν, ροκ, τζαζ, alternative, για να κάνουν τη διαφορά και την αρχή στον τόπο.

Πριν από λίγο καιρό έγιναν εξετάσεις στην Πάτρα για τη δημιουργία της πρώτης Ορχήστρας Πνευστών και Κρουστών στην Ελλάδα. Είχα την ευκαιρία να συμμετέχω και εγώ στις ακροάσεις του διαγωνισμού αυτού και να περάσω στη θέση του 1ου κορυφαίου τρομπετίστα της Ορχήστρας. Περιμένω να ξεκινήσουμε τις πρόβες και τις συναυλίες. Ο δεύτερος χρόνος των Μουσικών μας Συνόλων στη Μάνη συνεχίζεται, μαζί και το ενδιαφέρον του Δήμου και των κατοίκων του για μας και τις εμφανίσεις μας – οπότε αυτό μας βάζει σε νέους στόχους για συνεργασίες, συναυλίες και άλλες εκδηλώσεις.

Επίσης έχω δεχθεί κάποιες προτάσεις να συμπράξω με ορχήστρες και φιλαρμονικές σε κοντινούς μας δήμους και την Πελοπόννησο ως σολίστ τρομπέτας αλλά και όχι μόνο».

Eleftheriaonline

Ορεινή πεζοπορική εξόρμηση στη Μάνη

Ορεινή πεζοπορική εξόρμηση στη Μάνη διοργανώνει ο Ελληνικός Ορειβατικός Σύλλογος Σπάρτης την Κυριακή στη διαδρομή Αρεόπολη – Σωτήρας – Προφήτης Ηλίας, με επιστροφή από τα ίδια μέρη (ή, εναλλακτικά, με κατάβαση στον Πύρριχο).

 

Ο βαθμός δυσκολίας είναι Β (μέτρια) και η διάρκεια της πορείας περίπου 5 – 6 ώρες. Η αναχώρηση θα γίνει στις 7.30 το πρωί της Κυριακής με ΙΧ αυτοκίνητα από το Κλειστό Γυμναστήριο Σπάρτης. Στις 8.15 ακολουθεί συνάντηση με τους συμμετέχοντες που πρόκειται να έρθουν από το Γύθειο και τη νότια Λακωνία στο πρατήριο καυσίμων «SILK oil» του Λεωνίδα Περδικάρη, επί της Εθνικής Οδού Σπάρτης – Γυθείου, στις Λίμνες Αιγιών. Απαραίτητα για τη συμμετοχή είναι: η καλή φυσική κατάσταση, ο κατάλληλος για την εποχή ατομικός εξοπλισμός (οπωσδήποτε πεζοπορικά άρβυλα ή άλλα κατάλληλα παπούτσια, αντιανεμικό-αδιάβροχο, καπέλο και σκούφος κ.λ.π.) καθώς και επαρκής ποσότητα νερού.

Για πληροφορίες και δηλώσεις συμμετοχής μπορεί κανείς να απευθυνθεί μέχρι και αύριο το απόγευμα στους συντονιστές της εξόρμησης: Πέτρο Γιαννακάκο (6976-520239) [για όσους ξεκινήσουν από Γύθειο] και Λία Λιάκου (6972-575979) [για όσους ξεκινήσουν από Σπάρτη].

Των Κριαλιάνων και Ταγαρουλιάνων

Μοιρολόγια

Μοιρολόι

Ε! Μπάρμπα Γιάννη Στεφανή
Αγροίκα με τι θε να ζε που
Αν έχει ο Άδης διάβατα
Κι η κάτου γης περάσματα
Και βρέκεις τον πατέρα μου
Τον γέρο Λογοθέτακα
Το ληγορότερο να ρθη
Τι α δεν ερθει κι α δεν φανεί
Θε να χαλάσει ο μαχαλάς
Τι ο Γεωργαντάς με τον Κριαλή
Ζητούσι την γεροντική
Χωρίς και να νιαι άξιοι

Το παραπάνω μοιρολόι το λέει η κόρη του καπετάνιου του 1821 Λογοθέτη Ταγαρούλια, ανθρώπου ιδιαίτερα σεβαστού όχι μόνο στην οικογένεια του αλλά και ευρύτερα στην Μάνη. Μάλιστα έφτασε να γίνει και δήμαρχος. Τα πρόσωπα και γεγονότα που αναφέρει διαδραματίζοναται περί το 1850, στην περιοχή του Κούνου όπου και κοιτίδα της οικογένειας.

Η γυναίκα που θρηνεί το θείο της Γιάννη (Στεφανή), απευθύνεται άμεσα σε αυτόν όμοια με τους αρχαίους τραγωδούς. Του παραγγέλει, ανησυχώντας για την πορεία της οικογένειας, να ειδοποιήσει τον σεβαστό πατέρα της, ο οποίος ήταν ήδη νεκρός , να επανέλθει του Κάτω Κόσμου ώστε να βάλει σε τάξη τα πράγματα. Δεν αναγνώριζε ως καλούς ηγέτες τον Κριαλή και τον Γεωργαντά για την μετέπειτα πορεία της οικογένειας που θα καθοριζόταν από το συμβούλιο τους (γεροντική).

Να σημειωθεί πως το παραπάνω μοιρολόι πέραν του λαογραφικού ενδιαφέροντος μας δίνει σοβαρές πληροφορίες για το ποια πρόσωπα θα αναμετρούνταν για την ηγεσία της οικογένιας Ταγαρούλια, η οποία ήταν στην τάξη των «σοιλήδων» της περιοχής. Η οικογένεια Κριαλή είναι κλάδος της παραπάνω οικογένιας από την περίοδο εκείνη και έπειτα.

stavri_01

Πύργος στο Κατωπάγγι

ΠΗΓΕΣ
• Ιωάννη Π. Λεκκάκου «Μάνη ερανίσματα ιστορίας και λαογραφίας» εκδόσεις Αδούλωτη Μάνη, Μάνη 2004

http://www.diakopes.gr

Ερμηνευτικά Σχόλια Δημήτρης Μαριόλης (νομικός), Γιάννης Μιχαλακάκος (εκπαιδευτικός)

το Αρχείο του Δικαίου Βαγιακάκου στην Δημόσια Κεντρική βιβλιοθήκη Σπάρτης

λλλ

Ο Δικαίος Βαγιακάκος και η αείμνηστη Ελένη Μπελιά στην Κοίτα μπροστά στον πατρογονικό πύργο Δικαίου Βαγιακάκου

Ο Δικαίος Β. Βαγιακάκος τέως Διευθυντής του Κέντρου Συντάξεως του Λεξικού της Ακαδημίας Αθηνών, ένας γνήσιος ευπατρίδης με καταγωγή από την Κοίτα, του Δήμου Ανατολικής Μάνης, ένας από τους μεγαλύτερους γλωσσολόγους του 20στού αιώνα και ο μεγαλύτερος ασφαλώς εν ζωή, διάγει το 101 έτος της ηλικίας του, έχει να επιδείξει ένα σπουδαίο ερευνητικό και συγγραφικό έργο, το οποίο καλύπτει όλο το φάσμα των θεωρητικών – φιλολογικών σπουδών.
Οι μελέτες του αναφέρονται σε τομείς που ανάγονται στη Λαογραφία, Γλωσσολογία και Αρχαιολογία. Καλύπτουν το σύνολο των γλωσσικών ιδιωμάτων της Ελληνικής Γλώσσας με ιδιαίτερη βαρύτητα στο γλωσσικό ιδίωμα της γενέτειρας γης, της Μάνης, το οποίο και απετέλεσε αντικείμενο της διδακτορικής του διατριβής. Η απαρίθμηση των τίτλων και μόνο των έργων του θα απαιτούσε χώρο και χρόνο που δεν χωρεί σε μία σύντομη αναφορά, όπως η επιχειρουμένη. Εξάλλου η βιογραφία – εργογραφία του έχει δημοσιευθεί από την αείμνηστη Ελένη Μπελιά, σύντροφο της ζωής του και ερανίστρια του έργου του. «Δικαίος Β. Βαγιακάκος Βιογραφία – Εργογραφία», Λακωνικαί Σπουδαί, τ. Ι΄ (1990), σελ. 1-62.
Η μεγάλη προσφορά του Δικαίου Β. Βαγιακάκου στην Επιστήμη, αλλά και στη Μάνη και τη Λακωνία κορυφώθηκε με την ίδρυση της Εταιρείας Λακωνικών Σπουδών, της οποίας υπήρξε ιθύνων νους για πάρα πολλά χρόνια και την οποία παρέδωσε πριν λίγα χρόνια ανθούσα στις νεώτερες γενιές. Στις σελίδες του περιοδικού «Λακωνικαί Σπουδαί» την ευθύνη του οποίου είχε για πάρα πολλά χρόνια μαζί με την αείμνηστη Ελένη Μπελιά φιλοξενήθηκαν όλες οι επιστημονικές μελέτες που αναφέρονται στη Μάνη και τη Λακωνία από το 1972 μέχρι σήμερα. Η ίδρυση της Εταιρείας Λακωνικών Σπουδών και μόνο θα αρκούσε, για να προσπορίσει στον ιδρυτή της την αιώνια ευγνωμοσύνη των Λακώνων και της επιστημονικής κοινότητας.
Σε αναγνώριση του μεγάλου έργου του και της προσφοράς του προς την επιστημονική έρευνα και τη Λακωνία, εκτός των άλλων τιμητικών διακρίσεων που κατά καιρούς έλαβε εντός και εκτός Ελλάδος, ο Δήμος Σπάρτης με πρωτοβουλία του αειμνήστου Δημάρχου Σαράντου Αντωνάκου και ο Δήμος Οιτύλου με αντίστοιχη πρωτοβουλία του Δημάρχου κ. Πέτρου Ανδρεάκου σε διαφορετικές χρονικές στιγμές ετίμησαν με σημαντικές διακρίσεις τον Δικαίον Β. Βαγιακάκον. Όσες τιμές όμως και αν επιδαψιλεύσουμε οι Λάκωνες και οι νεοέλληνες στον πάντα χαλκέντερο Μανιάτη θεράποντα της επιστήμης, θα είναι λίγες μπροστά σε όσα αυτός, με τον οίστρο δημιουργίας που ακόμη και σήμερα τον διακρίνει, άφησε παρακαταθήκη εσαεί στις μελλοντικές γενιές των Ελλήνων. Ενδιαφέρον παρουσιάζει και αξίζει να αναφερθεί ο χαρακτηρισμός του Δικαίου Β. Βαγιακάκου από τον επίσης Μανιάτη Κυριάκο Δ. Κάσση στο βιβλίο του«Διακόσιοι Μανιάτες Λογογράφοι», Αθήνα 1998. «Πρόκειται ίσως για τον τελευταίο εν ζωή μεγάλο μελετητή της Μάνης της προπολεμικής γενιάς. Έναν φιλόλογο που ανάλωσε όλη την ζωή του στην συλλογή στοιχείων, στην μελέτη και δημοσίευση επί μέρους θεμάτων για τη Μάνη και τους Μανιάτες της διασποράς (Ιδιαίτερα τους Μανιάτες της Κορσικής). Ένας άνθρωπος πού είναι μνημείο της φιλολογικής πορείας της Μάνης από τον μεσοπόλεμο μέχρι σήμερα, όχι μόνο σαν μελετητής, αλλά και σαν μοναδική επιβίωση του παλαιού γνήσιου λόγιου Μανιάτη, με τις διαλεκτικά αδιάλλακτες συντηρητικές αρχές του, με το άτεγκτο ήθος του, με την χαλκέντερη ερευνητικότητά του, την καταπιεσμένη και απόκρυφη ευαισθησία του, το σκληρό χιούμορ του, τις δίκαιες παραξενιές του».
Τελευταία αξιέπαινη πράξη του η δωρεά της μεγάλης Βιβλιοθήκης και του προσωπικού του Αρχείου στη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Σπάρτης. Γίνεται ακόμη πιο σημαντική η πράξη αυτή, γιατί γίνεται εν ζωή. Αποχωρίζεται ο Δικαίος Β. Βαγιακάκος λοιπόν τα πολύτιμα και σπάνια βιβλία του, αχώριστους συντρόφους μιας ζωής, και τα διαθέτει στην υπηρεσία της επιστημονικής έρευνας, την οποία με ζήλο και προσήλωση υπηρέτησε σε όλη του τη ζωή. Η προσφορά του αποκτάει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, γιατί η βιβλιοθήκη που παραδίδει στο αναγνωστικό κοινό της Λακωνίας ο Δικαίος Βαγιακάκος προήλθε από το μόχθο και τις στερήσεις μιας ολόκληρης ζωής. Άρχισε να συγκεντρώνει βιβλία από τα μαθητικά του χρόνια από το υστέρημά του και δεν έχει σταματήσει ακόμη και σήμερα. «Έμεινα πολλές φορές νηστικός, για να αγοράσω ένα βιβλίο» συνηθίζει ο ίδιος να εξομολογείται κάνοντας απολογισμό στη μακρόχρονη σταδιοδρομία του και στο τεράστιο συγγραφικό του έργο.
Ήδη ένα μεγάλο μέρος της Βιβλιοθήκης Δικαίου Βαγιακάκου έχει μεταφερθεί στη Βιβλιοθήκη Σπάρτης και έχει τοποθετηθεί στα ράφια, χωρίς φυσικά για την ώρα να είναι στη διάθεση των ερευνητών. Η μεταφορά των υπολοίπων έχει δρομολογηθεί με τη δική του φροντίδα.
Η Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Σπάρτης από την πλευρά της έχει επωμιστεί το τεράστιο έργο της καταλογογράφησης και αξιοποίησης της συλλογής και του προσωπικού του Αρχείου, για να εκπληρωθούν και οι όροι της δωρεάς, αλλά και για να αποδοθεί όλος αυτός ο θησαυρός στους ερευνητές και επιστήμονες του τόπου. Είναι προφανές ότι μεγάλο αναμένεται το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας για το γεγονός αυτό και φυσικά η Βιβλιοθήκη Σπάρτης μετά το Αρχείο Νικηφόρου Βρεττάκου, τη Βιβλιοθήκη Πουλίτσα, το αρχείο Σπύρου Βέργαδου και τη Βιβλιοθήκη Βασιλείου Καμαρινού θα έχει ένα ακόμη σοβαρότατο πόλο έλξεως για όσους ενδιαφέρονται να μελετήσουν την ιστορία αυτού του τόπου.
Ήδη με απόφαση του Εφορευτικού Συμβουλίου της Βιβλιοθήκης το Τμήμα της Λακωνικής Βιβλιογραφίας έχει ονομαστεί προς τιμήν του, ελάχιστος φόρος τιμής, «Αίθουσα Δικαίου Β. Βαγιακάκου».Απομένει να ενσωματωθεί και η Βιβλιοθήκη του σ’ αυτό και να δημιουργηθεί ένα ιδιαίτερο τμήμα όπου θα εξυπηρετούνται όσοι επιθυμούν να ασχοληθούν με την ιστορία της Λακωνίας.

Εμείς από την πλευρά μας δεν έχουμε παρά να πούμε ένα μεγάλο «ευχαριστώ» στον Δικαίον Β. Βαγιακάκον !!!

Κωνσταντίνος Θ. Τζανετάκος

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΧΕΙΛΑΚΟΥ- (ΣΕΛΕΓΟΥΔΙ)

Man_oik

Τα Μπαρδουνοχώρια αποτελούν έναν ξεχωριστό σύνολο χωριών της Λακωνίας με τις δικές τους ιστορικές και πολιτιστικές διαδρομές. Ωστόσο έξι από αυτά μέσα στους ιστορικούς κλυδωνισμούς ήταν συνδεδεμένα με την Μάνη, αποτελώντας τα βόρεια σύνορά της.

«Μπροστά είν’ η Καστάνιτζα, στις μάχες ξακουσμένη

και στην Τουρκίαν ακούεται, ας είν’ και μεθυσμένη.

Το Σελεγούδι το πτωχό, τα Κόκκινα Λουρία,

ο Άγιος Νικόλαος και άλλα δυο χωρία

Μαλτζίνα λέγεται το εν, Αρχοντικόν το άλλο

και έως εδώ σώνονται, δεν είναι πλέον άλλο.»

Το Σελεγούδι είναι ένα από τα πιο ορεινά χωριά της περιοχής. Σε αυτό το χωριό αναπτύχθηκε η οικογένεια Χειλάκου. Περί της καταγωγής της οικογένειας έχει υποστηριχθεί η άποψη ότι προέρχονται από επιφανή οικογένεια ευγενών της βυζαντινής περιόδου[1]. Ακολουθεί το χαρακτηριστικό παρακάτω απόσπασμα. Ωστόσο η θέση αυτή δεν έχει υποστηριχθεί επαρκώς καθώς το παρωνύμιο Χειλάς, παρατηρείται εκτενώς στην Μάνη ως προς εκείνους που έχουν μεγάλα χείλη.

[1] Σπ.Λάμπρου (Ι.Βογιατζίδης), Ν.Ελληνομνήμων, 19(1925)192

ωρω

Το σίγουρο είναι πως το παλαιότερο γνωστό σε εμάς μέλος της οικογένειας που εμφανίζεται στο Σελεγούδι είναι ο Ηλίας Χειλάκος ο οποίος κατά πάσα πιθανότητα γεννήθηκε γύρω στα 1770 (αν κρίνουμε από την ημερομηνία γέννησης του γιου του 1798). Περισσότερες πληροφορίες για την περίοδο της πρώτης Τουρκοκρατίας είναι δύσκολο να βρεθούν καθώς η περίοδος αυτή ήταν ιδιαίτερα ταραγμένη. Κατά την Ενετοκρατία δεν καταγράφονται ονόματα κατοίκων παρά μόνο των αρχόντων της περιοχής.

            Η οικογένεια κάνει αισθητή την παρουσία της κατά την διάρκεια της Ελληνικής επανάστασης του 1821. Τέσσερα (4) μέλη της οικογένειας καταγράφονται να έχουν ενεργή συμμετοχή. Σε κατάλογο στρατιωτών[1] του οπλαρχηγού Μούρτζινου της Καρδαμύλης το 1824 καταγράφονται ο Μιχάλης, ο Δημήτρης και ο Στρατής Χειλάκος από το Σελεγούδι. Μάλιστα η αναγραφή γίνεται ως «Χιλάκος»

[1] Στ. Καπετανάκη Μανιάτες αγωνιστές του 1821

ωρφ

καταγραφή στην λίστα μελών της οικογένειας Χειλάκου το 1824

Ειδικότερα για τον Δημήτρη Χειλάκο, ο οποίος διακρίθηκε και περισσότερο στον αγώνα, γνωρίζουμε τα εξής : καταγόταν από το Σελεγούδι του δήμου Μελιτίνης. Κατατάχθηκε ως φροντιστής στο σώμα του Π. Γιατράκου. Την αίτηση υπέβαλε ο γιός του Μαρίνος και παρουσίασε πιστοποιητικό από το 1846 του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, Π. Γιατράκου, Νικήτα Σταματελλόπουλου, Ξ. Μουτζουράκου και Λιάκου Γιατράκου. Χαρακτηρίστηκε ως υπαξιωματικός α’ τάξεως με αριθ. μητρ. 01809 (004059). Κουτί 225, φάκ. αριθ. 105. Ο φάκελός του βρίσκεται στο αρχείο αγωνιστών της εθνικής βιβλιοθήκης. Το ότι υπηρέτησε υπό τις διαταγές του Π. γιατράκου και του Μούρτζινου είναι απολύτως λογικό αν σκεφτεί κανείς ότι ο Γιατράκος ήταν ο ισχυρότερος οπλαρχηγός των Βαρδουνοχωριών και ο Μούρτζινος καπετάνιος της Καρδαμύλης με την οποία το Σελεγούδι είχε διοικητική σχέση. Το ότι είχε καθήκοντα φροντιστή σημαίνει ότι ήταν εγγράμματος.

Πέραν των παραπάνω αγωνιστών από την λίστα αριστείων αγώνος του 1821 βρίσκουμε και τον αγωνιστή Γιώργο Χειλάκο, από το Σελεγούδι Μελιτίνης, οποίος μάλιστα πήρε το χάλκινο αριστείο.

φεφεφ

καταγραφή του Γιώργου Χιλάκου

Μετά την απελευθέρωση και την δημιουργία του νεότερου Ελληνικού κράτους η οικογένεια μπαίνει σε μια πορεία ακμής. Από τους εκλογικούς καταλόγους της περιοχής της περιόδου 1844 απαριθμούμε επτά (8) αρσενικά μέλη της οικογένειας στο χωριό Σελεγούδι εκ των οποίων ένας κατοικεί στο χωριό Άγιος Νικόλαος και ένας στην Αρεόπολη. Ο αριθμός αυτός είναι σχετικά μεγάλος για τα δεδομένα της εποχής ενώ στην φάση εκείνη η οικογένεια Χειλάκου ήταν η δεύτερη ισχυρότερη οικογένεια στο χωριό Σελεγούδι, συναγωνιζόμενη την οικογένεια Γιαννακούρου.

            Από τον εκλογικό κατάλογο του 1871 παρατηρούμε συνέχεια της πληθυσμιακής ακμής. Καταγράφονται είκοσι τέσσερα αρσενικά μέλη, εκ των οποίων τέσσερεις στο χωριό Άγιος Νικόλαος και ένας –στρατιώτης- στην Αρεόπολη. Αξιοσημείωτο μάλιστα είναι ότι ένας κλάδος της οικογένειας καταγράφεται ως Παπαχρηστάκος  καθώς ο ιερέας Χρήστος Χειλάκος ήταν η κυρίαρχη προσωπικότητα της οικογένειας και γενάρχης του κλάδου. Ο αριθμός των μελών της οικογένειας ήταν ιδιαίτερα μεγάλος για τα δεδομένα της εποχής. Ωστόσο ο αριθμός αυτός εκφράζει το σύνολο της πατριάς.

            Μετά το 1900 και μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1950 η οικογένεια «αιμορράγησε» από την μετανάστευση. Μεγάλο μέρος της οικογένειας Χειλάκου κατέφυγαν στην Αμερική ως οικονομικοί μετανάστες. Ακόμα και μετά την γερμανική κατοχή και την λήξη του εμφυλίου πολλοί κατέφυγαν στην ξενιτειά με το όνειρο καλύτερης ποιότητας ζωής. Στα αρχεία του Elis island καταγράφονται τουλάχιστον (28) μέλη της οικογένειας που έφθασαν στις Η.Π.Α. ο αριθμός είναι ιδιαίτερα μεγάλος και δείχνει την τάση της οικογένειας την περίοδο εκείνη. Μάλιστα η παρουσία της οικογένειας στις Η.Π.Α ήταν τόσο έντονη που στην επιστράτευση που έγινε κατά τον Α Παγκόσμιο πόλεμο (4) μέλη της συμμετείχαν στον αμερικανικό στρατό. Τα ονόματα αυτών William –Nicolas Chilakos, James Chilakos, Gregory Chilakos, Louis Chilakos. Ενώ άλλοι (3) πιθανότατα συγγενείς καταγράφονται στους ίδιους καταλόγους George Hilakos, George Hilakos, Pet Gus Hilakos. Κατά τον Β παγκόσμιο πόλεμο καταγράφονται στις λίστες στρατιωτών οι Nicolas Chilakos, Charles H Chilakos καθώς και ο James Hilakos.

ννυ

Λίστα καταγραφής του Ευστράτιου Χειλάκου από το Σελεγούδι στο Elis Island

Δραματική αναφορά στην ιστορία της οικογένειας αποτελεί η θανάσιμη πτώση του Πέτρου Δ. Χειλάκου σμηνία της πολεμικής αεροπορίας. Χαρακτηριστικά αναφέρει για αυτόν η επίσημη σελίδα της Πολεμικής Αεροπορίας …

Γεννήθηκε το 1911 στο Σελεγούδι Λακωνίας.

Τον Μάρτιο του 1930 κατατάχθηκε ως εθελοντής στη Ναυτική Αεροπορική Σχολή προς απόκτηση πτυχίου φωτογράφου, το οποίο πήρε τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους. Με τον βαθμό του Σμηνία και πτυχίο φωτογράφου-παρατηρητή, τον Αύγουστο του 1932, μετατάχθηκε στην Αεροπορία. Πέθανε στις 4 Νοεμβρίου 1935 στο Ναυτικό Νοσοκομείο Πειραιά, όπου διακομίστηκε βαριά τραυματισμένος μετά από αεροπορικό ατύχημα που συνέβη στο Φάληρο κατά τη διάρκεια εκπαιδευτικής πτήσεως.

Κατά τον πόλεμο του 1940 η οικογένεια συμμετείχε ενεργά με κύριο εκπρόσωπο τον λοχία Π. Χειλάκο από τον Άγιο Νικόλα. Κατά την περίοδο της γερμανικής κατοχής 1941 – 1945 μέλη της οικογένειας εντάχθηκαν στο Κ.Κ.Ε και στο Ε.Α.Μ και έλαβαν μέρος στην Εθνική Αντίσταση.

Κατά την διάρκεια του εμφυλίου μέλος της οικογένειας συνελήφθη. Από την

Διοίκηση Χωροφυλακής Γυθείου/13-3-1949 διαβάζουμε.

3) Χειλάκος Πέτρος του Χρήστου εκ Σελεγουδίου Λακεδαιμόνος, ετών 24 άγαμος, γεωργός. Οργανωμένος εις το Κ.Κ. από της εποχής της Κατοχής. Άνηκεν εις την Πολιτοφυλακήν και μέχρι της εντάξεως του εις τας συμμορίας εχρησιμοποιείτο εις το χωρίον του διά πληροφορίας και συγκέντρωσιν τροφίμων. Κατά την επίθεσιν συμμοριτών κατά του Σελεγουδίου και τον φόνο του Προέδρου της Κοινότητας Γεωργίου Κοτζουρίδου και του Ιωάννου Αρφάνη, ηκολούθησε τους συμμορίτας και ενετάχθει εις ένοπλο τμήμα. Εσχάτως υπηρετεί εις την Πολιτοφυλακήν Εξωχωρίου Ταϋγέτου.

ΠΗΓΕΣ

  1. http://dimossminouslakonias.blogspot.gr/
  2. https://stratistoria.wordpress.com/
  3. Σπ.Λάμπρου (Ι.Βογιατζίδης), Ν.Ελληνομνήμων, 19(1925)192
  4. Νικήτα Νηφάκη Μανιάτικα Στιχουργήματα
  5. Στ. Καπετανάκη Μανιάτες αγωνιστές του 1821
  6. Στ. Καπετανάκη Αριστεία του 1821 σε Μανιάτες Αγωνιστές
  7. http://www.pasoipa.org.gr/lefkoma/pilot_details/?id=98
  8. http://libertyellisfoundation.org/passenger