Κιππούλα

Η Κιππούλα είναι ένα χωριό της Μέσα Μάνης το οποίο, απέχει 26 χλμ απο την Αρεόπολη και 56 χλμ απο το Γύθειο. Λανθασμένα αναφέρεται ώς Κηπούλα. Το όνομα πιθανώς προέρχεται απο την παράφραση του ονόματος της Αρχαίας Ιππόλας (Ιππόλα-Χιππούλα-Κιππούλα), η οποία βρισκόταν στην Άνω Πούλα και ήταν αφιερωμένη στην προστατιδά της, την Ιππολαΐτιδα Αθηνά (εξ’ού και το όνομα της).

Στην περιοχή τοποθετείται και το κάστρο της Μακρυνάς ή Κάστρο της Άνω Πούλας το οποίο αποτέλεσε την ακρόπολη της Ιππόλας.

Η Ιππόλα ήταν μία εκ των πόλεων του κοινού των Ελευθερολακώνων, αλλά δεν αναφέρεται απο τον Παυσανία πιθανότατα διότι τα χρόνια της περιηγησής του (το τρίτο τέταρτο του 2ου αιώνα μχ.) η πόλη είχε καταστραφεί.

Η επιγραφή όμως την οποία βρήκε ο Φόρστερ (Forster) στο Λεύκτρο της Μεσσηνιακής Μάνης το 1904 δείχνει ότι η Ιππόλα (Δυτικά της Κηπούλας-στην Άνω Πούλα) υπήρχε στα Ρωμαϊκά χρόνια και ήταν μία από τις πόλεις που ανήκαν στο Κοινό των Ελευθερολακώνων. Το απόσπασμα της επιγραφής είναι το ακόλουθο:

«…Επειδή παραγενόμενοι. δικασταί…τάς πόλιος των Ιππολαίων…Γράψαι δε και αντίγραφον τας προξενίας και αποστείλαι γράμματα ποτί ταν πόλιν των Ιππολαίων και τους εφόρους όπως αναγραφήι εις το …Ποσιδάνος…»

Αρχαία επιγραφή που αναφέρεται στους κάτοικους της Ιππόλας

Κατά την Φραγκική εποχή έγιναν κάποιες προσθήκες απο τους Φράγκους στην προυπάρουσα τείχιση του Βράχου και χρησιμοποιήθηκε απο αυτούς, ώς κέντρο ελέγχου της περιοχής.

Μεταγενέστερα το κάστρο πέρασε στα χέρια της πατριάς των Νικλιάνων, όπου έγινε προσωπικό τους ορμητήριο.

Κατά την Καποδιστριακή περίοδο πειρατές απο την Κιππούλα είχαν πλούσια δράση στην περιοχή του Cavo Grosso.

Τοίχος του κάστρου της Άνω Πούλας

Στην περιοχή της Άνω Πούλας έχουν ανακαλυφθεί υπολειμματα πιθαριού, τα οποία ανάγονται στα μεσοελλαδικά χρόνια (2000-1600 π.Χ.).

Αξιόλογες είναι οι εκκλησίες της Αγίας Παρασκευής (10ου – 12ου αι.) η οποία είναι κτισμένη στο εσωτερικό του μεταγενέστερου ναού του Αγίου Δημητρίου και έχει πολλά εντοιχισμένα ανάγλυφα στο εσωτερικό της, τα οποία έχουν μεταφερθεί από το κάστρο της Άνω Πούλας.

Η εκκλησία του Αγίου Δημητρίου και στο εσωτερικό του η Αγία Παρασκευή

ΒΑ του χωριού βρίσκεται η εκκλησία των Αγίων Αναργύρων, η οποία κατασκευάστηκε το 1265 μχ. ενώ λίγο έξω απο το χωριό συναντάμε τον Άγιο Νικήτα, ο οποίος έχει θαυμάσιες αγιογραφίες στο εσωτερικό του.

Οι Άγιοι Ανάργυροι (c.1265 μχ.)

ΑΠΟΓΡΑΦΕΣ

ΚΙΠΠΟΥΛΑ: 1844: 199 κατ. , 1853: 194 κατ. , 1861: 225 κατ., 1879: 191 κατ. , 1889: 232 κατ. , 1896: 206 κατ. , 1907: 258 κατ. , 1920: 234  κατ. , 1928: 99 κατ. , 1940: 142 κατ. , 1951: 84 κατ. , 1961: 44 κατ. , 1971: 21 κατ. , 1981: 23 κατ.

Advertisements

Πλάτανος (Λίμπερδο)

Ο Πλάτανος ή Λίμπερδο όπως ήταν η ονομασία του και άλλαξε το 1955, είναι ένα χωριό της Κάτω Μάνης το οποίο βρίσκεται 8.5 χλμ. δυτικά του Γυθείου σε υψόμετρο 75 μ.

Χωρίζεται στην Πάνω και Κάτω χώρα. Στο κάτω μέρος του χωριού, η πλαγιά στην οποία είναι χτισμένο καταλήγει σε έναν ξεροπόταμο που λέγεται Πλατάνι. Τα χριστιανικά μνημεία του οικισμού μαρτυρούν την ύπαρξη πληθυσμιακής συγκέντρωσης απο τον 11 ο τουλάχιστον αιώνα.

Πρώτη γραπτή αναφορά εντοπίζεται στην απογραφή Grimani το 1700.

Κατά μια άλλη άποψη, η ίδρυση και η ανάπτυξη του οικισμού συνδέεται με την εγκατάσταση των Πετροπουλάκηδων στην περιοχή.

Η Εκκλησία του Αγίου Γεωργίου

Στο χωριό υπάρχει η εκκλησία του Αγίου Δημητρίου καθώς και η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου. Ο Άγιος Δημήτριος είναι βυζαντινή εκκλησία σταυροειδής, δικίονος, με τρούλο ελλαδικού τύπου. Έχει οικοδομηθεί με κανονική πλινθοπερίβλητη τοιχοδομία και στο εσωτερικό του σώζονται λείψανα γραπτού διάκοσμου του 12ου αιώνα.

Η Εκκλησία του Αγίου Δημητρίου

Στα βόρεια του χωριού, σε απόσταση 1,5 χλμ. , συναντάμε τον συνοικισμό Ψαθάκια, ο οποίος κατοικείται αποκλειστικά απο την οικογένεια Οικονομάκου. Ο συνοικισμός πήρε την ονομασία του απο το χόρτο Ψαθί, που φυτρώνει σε εκείνο το σημείο. Ανάμεσα στα Ψαθάκια και στον πλάτανο υπάρχει η τοποθεσία »του Γιάννη το χωριό», όπου πήρε το ονομά της απο τον Γιάννη Κουτράκο απο τα Σκυφιάνικα, ο οποίος ήρθε εκεί και έχτισε σπίτι. Ο Γιάννης ήταν το δεύτερο απο τα τρία παιδιά της οικογένειας, ο πρώτος έφυγε και πήγε στην Επίδαυρο και άφησε απογόνους εκεί ενώ ο τρίτος πήγε σε άλλο μέρος της Μάνης.

Στην τριήμερη μάχη του Πολυαράβου, ανάμεσα στους 2000 Έλληνες που πολέμησαν υπήρχαν και τα ονόματα κατοίκων του Πλατάνου. Οι πολεμιστές αυτοί ήταν οι Πασαβιγιότης Ηλίας, Γεωργαράκος Πέτρος, Σταυριανάκος Διακουμής και Ροζολάκος Αναστάσιος.

ΑΠΟΓΡΑΦΕΣ

ΠΛΑΤΑΝΟΣ (ΛΙΜΠΕΡΔΟ): 1844: 115 κατ. , 1853: 123 κατ. , 1861: 141 κατ., 1879: 201 κατ. , 1889: 232 κατ. , 1896: 232 κατ. , 1907: 246 κατ. , 1920: 246 κατ. , 1928: 324 κατ. , 1940: 282 κατ. , 1951: 251 κατ. , 1961: 270 κατ. , 1971: 244 κατ. , 1981: 192 κατ.