Πύργος Κετσέα – Δολοί Αβίας

0353_22847520414_o

Βάση πύργου οικογένειας Κετσέα (φωτογραφία Γιώργος Αθανασάκος)

Ο Πύργος Κετσέα βρίσκεται στους Κάτω Δολούς της Δυτικής Μάνης και πρόκειται για σχεδόν τετράγωνο πολεμόπυργο, από τον οποίο σήμερα σώζεται μόνο η βάση. Η τοιχοποιία του Πύργου αποτελείται από λίθους και σποραδικά θραύσματα κεραμιδιών, ενώ στις γωνίες έχουν χρησιμοποιηθεί λαξευμένοι λίθοι. Ο Πύργος Κετσέα ανήκε στον αγωνιστή Γρηγόριο Κετσέα. Να σημειωθεί πως η οικογένεια Κετσέα θεωρείτο ιδιαίτερα ισχυρή στην περιοχή εξού και η παρουσία του πύργου της.

Τον Πύργο Κετσέα επισκέφθηκε η γαλλική Επιστημονική Αποστολή του Μορέως κατά τον 19οαιώνα, ενώ σύμφωνα με την προφορική παράδοση των κατοίκων εκεί είχε, επίσης, φιλοξενηθεί πριν την Επανάσταση ο απεσταλμένος της Φιλικής Εταιρείας, Χριστόφορος Περραιβός, ο οποίος είχε ως αποστολή την συμφιλίωση των οικογενειών της Μάνης καθώς ο τόπος θα γινόταν ορμητήριο της Επανάστασης. Τούτο σημαίνει πως μέλη της οικογένειας Κετσέα πρέπει να είχαν μυηθεί στην φιλική εταιρεία.

----_23449708506_o

Μαρμάρινη πλάκα επί του Πύργου με ιστορικά δεδομένα του μνημείου 

Μέσα στον Πύργο Κετσέα βρίσκεται ο ιερός ναός Αγίου Νικολάου, ένας μονόχωρος ναός, μεγάλων σχετικά διαστάσεων, ξυλόστεγος με δίρριχτη στέγη και τρίπλευρη αψίδα, οι τοιχογραφίες του οποίου στο ιερό χρονολογούνται στα τέλη του 18ου αιώνα.

Ο Πύργος Κετσέα, κτίσμα που χρονολογείται στο τέλος της Τουρκοκρατίας, αποτελεί σημαντικό στοιχείο της ιστορίας του οικισμού των Δολών κατά την προεπαναστατική περίοδο.

Το 1829 πέρασε από τους Δολούς ο Γάλλος χαρτογράφος Bory de Saint Vincent, σ. 251-2, ο οποίος επισκέφθηκε το Γιαννάκη Κετσέα στον πύργο του και σημείωσε τα ακόλουθα:

«Ο καπετάνιος Κετσέας, όταν ανεβήκαμε στον πύργο του από μια σκάλα και αφού μας έδωσε να πλυθούμε, μας πρόσφερε γλυκό, ένα ποτήρι νερό, τον καφέ με το κατακάθι του, και την πίπα, μας έδειξε με λίγα λόγια την αγάπη για τη Γαλλία και την εκτίμησή του για το General en Chef (στρατηγό Μαιζώνα) αρχιστράτηγο, που τον έβλεπε, λέει, με έκπληξη και φοβερά προαισθήματα «να απομακρύνεται από μια χώρα όπου η παρουσία του θα ήταν απαραίτητη για καιρό ακόμη……….».

Ο πύργος σήμερα βρίσκεται σε κακή κατάσταση, σώζεται μόνο η βάση του, ωστόσο αντιλαμβάνεται κανείς την παρελθοντική του αξία. Αποτελεί μνημείο της προ επαναστατικής Μάνης, ενώ αντιπροσωπεύει την πολεμική φυσιογνωμία του τόπου.

ΠΗΓΕΣ

  1. https://greece.terrabook.com/messinia/el/page/pirgos-ketsea
  2. Εταιρεία Λακωνικών Σπουδών
  3. Φωτογραφίες Γιώργος Αθανασάκος

 

Advertisements

Κιτριές

Οι Κιτριές είναι ένα γραφικό, παραθαλάσσιο χωριό της Έξω Μάνης. Βρίσκεται στην περιοχή της Αβίας και απέχει 14 χλμ. απο την Καλαμάτα.

Το όνομα του το έχει πάρει από τα πολλά Κίτρα (φυτό:Citrus medica/Κιτρέα η μηδική)που υπάρχουν στην περιοχή.

Κατά το παρελθόν αποτέλεσε το επίνειο της Ζαρνάτας και για την περίοδο 1771-1780υπήρξε το σημαντικότερο ναυτιλιακό και εμπορικό κέντρο της νότιας Πελοποννήσου. Αν και σαν όνομα απαντάται ήδη σε σε πηγές του 16ου αι. (porto Chitries-Chitries,Chitres) οργανωμένη οίκηση παρουσιάζει από το δεύτερο μισό του 18ου αι. και μετά.

Ιδρυτής του οικισμού υπήρξε ο μπέης της Μάνης Τζανέτος (Τζανετμπέης) Κουτήφαρης, ο οποίος έχτισε πύργο στο ύψωμα πάνω από το λιμάνι των Κιτριών. Ο πύργος υπήρξε έδρα και για τους επόμενους Μπέηδες της Μάνης, μέχρι να χτίσει ο Μπέης Τζανέτος Γρηγοράκης τον πύργο του στο Μαραθονήσι. Από τότε οι Μπέηδες χρησιμοποιούσαν τον πύργο ως σταθμό-κέντρο για τις διοικητικές και εμπορικές υποθέσεις τους. Ο πύργος δυστυχώς γκρεμίστηκε με το σεισμό του 1944.

Η είσοδος του πύργου των Μπέηδων στις Κιτριές

Αν και μεγάλης σημασίας λιμάνι για την εποχή του, το μέγεθος του οικισμού παρέμεινε πάντοτε μικρό. Σε γαλλικό υπόμνημα του 1786, αν και γίνεται ιδιαίτερη μνεία στο λιμάνι που χαρακτηρίζεται ως ένα από τα καλύτερα του κόλπου της Κορώνης,δεν αναφέρεται τίποτα για τον οικισμό.

Ο περιηγητής Leake που επισκέφθηκε τη Μάνη το 1805, αναφέρει ότι τα μόνα κτίσματα στις Κιτριές είναι ο πύργος του Μπέη και 5-6 αποθήκες δίπλα στη θάλασσα. Χαρακτηρίζει την περιοχή ως την πιο εύφορη στη Μάνη και οι λόφοι γύρω από τις Κιτριές γεμάτους σιτάρι.

Ο πύργος των μπέηδων στις Κιτριές σε χαλκογραφία του 19ου αιώνα

Στις Κιτριές εμφανίστηκε ο Χασάν-Μπαμπά έπειτα από εντολή του Αχμέτ Κιουπρουλή ζητώντας την υποταγή των Μανιατών( Το 1667 στα πλαίσια τουΕνετικοτουρκικού πολέμου,ένας αριθμός Μανιατών έφθασε στό τουρκικό στρατόπεδο του μεγάλου βεζίρη, πού πολιορκούσε τό Χάνδακα καί προσπάθησαν να καταστρέψουν τα εχθρικά κανόνια και να πυρπολήσουν τουρκικές γαλέρες).

Η πρόταση του Χασάν-Μπαμπά εξόργισε τους Μανιάτες οι οποίοι επιτέθηκαν στον στόλο και τους έτρεψαν σε άτακτη φυγή.

Το 1819 έπειτα από ενέργειες του Φιλικού Χριστόφορου Περραιβού ο οποίος διέμενε στους Δολούς, υπογράφεται στον πύργο των Κιτριών από τις 3  δυνατές οικογένειες της Μάνης, τους Μαυρομιχάληδες τους Γρηγοράκηδες και τους Τρουπάκηδες, γενική ‘Τρέβα’ (ανακωχή) μεταξύ τους, για να οργανωθεί ο πόλεμος για την Ανεξαρτησία.

Από τις Κιτριές στις 23 Μαρτίου (ήδη απο το απόγευμα της 22 Μαρτίου) ξεκίνησε η διαδικασία απελευθέρωσης της Καλαμάτας από τον Οθωμανικό ζυγό.

Στις 20 Ιουνίου του 1826 ο Ιμπραήμ βομβάρδισε τις Κιτρίες τον Άγιο Δημήτριο και την Τραχήλα στα πλαίσια του αντιπερισπασμού που προσπάθησε να δημιουργήσει, για να εμποδίσει την συγκέντρωση των Μανιατών στη Βέργα του Αρμυρού.

Ένα χρόνο αργότερα στις 26 Ιουλίου 1827, ο Ιμπραήμ θα βομβαρδίσει ξανά τις Κιτριές ρίχνοντας πάνω από 1700 κανονιοβολισμούς.

Στην είσοδο των Κιτριών, δίπλα από τον πύργο των Μπέηδων υπάρχει η εκκλησία των Αγίου Κων/νου και Ελένης. Κατασκευάστηκε το 1730 και αποτελεί το παλαιότερο κτίσμα των ΚιτριώνΣε αυτή την εκκλησία έγινε, κατά το 1825, η χειροτονία των τεσσάρων αντικανονικών επισκόπων της Μάνης από τον Μητροπολίτη ΖαρνάταςΓαβριήλ Φραγκούλη για τις χηρεύουσες επισκοπές, τον Άνθιμο για την επισκοπή Πλάτσας, τον Ιωαννίκιο για την επισκοπή Μηλέας και Καστάνιας, τον Ιωσήφ για την επισκοπή Μαΐνης και τον Προκόπιο για την επισκοπή Ανδρούβιστας.

Η εκκλησία των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στις Κιτριές

Κάθε χρόνο στις 23 Μαρτίου τελείται δοξολογία στον ναό, σε ανάμνηση των Μανιατών, οι οποίοι συγκεντρώθηκαν στις Κιτριές, την παραμονή της απελευθέρωσης της Καλαμάτας στις 23 Μαρτίου 1821 και κίνησαν για να την ελευθερώσουν από τα τουρκικά στρατεύματα.

Παραδίπλα από τον όρμο των Κιτριών, στο ακραίο τμήμα του ΄βουνού κεφάλι (κεφαλοβούνι), βρίσκεται ο φάρος των Κιτριών. Κατασκευασμένος το 1892 αποτελεί τον έναν από τους τρεις πέτρινους φάρους που υπάρχουν στη Μάνη( Οι άλλοι δύο είναι του Γυθείου και του Ταινάρου).

Ο Φάρος των Κιτριών

Οι Κιτριές διαθέτουν δύο παραλίες, τον Αϊ Γιάννη και το Πλυμονάρι. Η πρώτη βρίσκεται στα αριστερά του οικισμού προς τη μεριά του φάρου, ενώ η δεύτερη είναι στην είσοδο του οικισμού, κάτω από τον πύργο των Κιτριών.

Απογραφές:

Κιτριαί-Καλλιανέικα: 1853: 61 κατ. , 1861: 61 κατ., 1879: 50 κατ. , 1889: 20 κατ. , 1896:28 κατ. , 1907: 39 κατ. , 1920: 47 κατ. , 1928: 53 κατ. , 1940: 86 κατ. , 1951: 159 κατ. , 1961: 57 κατ. , 1971: 29 κατ. , 1981: 65 κατ.

ΠΗΓΕΣ

  • Σοφίας Καπετανάκη, «Ο Καστρόπυργος του Τζανέτμπεη Κουτήφαρη στίς Κιτριές», Ιθώμη 28
  • Γιάννη Σαΐτα, «οι τρεις πέτρινοι Φάροι» Εφημ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
  • Δικαίου Βαγιακάκου, « Ο Ιμπαραήμ εναντίον της Μάνης»
  • Α.Γ. Κουτσιλιέρη «Ιστορία της Μάνης»
  • mani.org
  • Κώστα Κόμη, «Πληθυσμός και οικισμοί της Μάνης, 15ος – 19ος αιώνας»

Εκλογές Στη Μάνη Μετά Την 3η Σεπτεμβρίου 1843

Πρακτικό ανάδειξης εκλογέων στους Κάτω Δολούς.

Θα παραθέσουμε παρακάτω το πρακτικό ανάδειξης των εκλογέων των Κάτω Δολών γιά να σχηματίσει ο αναγνώστης μια σαφέστερη εικόνα του τρόπου διενέργειας των εκλογών το 1843.. Θα σημειώσουμε μόνο ότι ο αριθμός των ψηφισάντων στους Κάτω Δολούς, ιδιαίτερης πατρίδας του Ιωάννη Κετσέα, ήταν μόνο 35 και φαίνεται μικρός γιά τις 107 οικογένειες που κατοικούσαν εκεί:

Σήμερον την 19 Σεπτεμβρίου ημέρα Κυριακή του 1843 έτους, συνελθόντες οι κάτοικοι του χωρίου Κάτω Δολών οι έχοντες συμπληρωμένον το 25 έτος της ηλικίας των εις τον ενταύθα ναόν του Αγίου Βασιλείου, προς τον σκοπόν δια να εκλέξουν τους εκλογείς του χωρίου των, οίτινες θέλουν συνέλθη μετά των λοιπών εις Κάμπον πρωτεύουσαν της επαρχίας μας, δια να εκλέξουν τους πληρεξουσίους αυτής, δια να λάβουν μέρος εις την συγκροτηθησομένην εθνοσυνέλευσιν. Όθεν προεδρευομένης της συναθροίσεως ταύτης από τον αρμόδιον πάρεδρον του χωρίου τούτου Κ. Σπύρον Γαϊτανάρον, ο ιερουργών εφημέριος, κ. Νικηφόρος Παυλακέας αφού προηγουμένως ανέγνωσε μεγαλοφώνως την από 7 ισταμένου μηνός υπουργικήν διακήρυξιν περί της συγκαλέσεως της Εθνικής των Ελλήνων συνελεύσεως και την υπ’ αριθ. 10050: των 4 Μαρτίου 1829 περί τούτου οδηγίας εγκριθείσης δια των από 3 ενεστώτος μηνός Υ. Β. Διατάγματος, κατέστρωσαν επομένως τον κατάλογον των παρόντων και εχόντων δικαίωμα ψήφου πολιτών όντων τον αριθμόν 35, όστις αναγνωσθείς παρ’ αυτού μεγαλοφώνως επεκυρώθη δια της συγκαταθέσεως των πλειόνων εκ των συνελθόντων πολιτών. Είτα μεινάντων εν τη εκκλησία μόνον των εις τον κατάλογον σημειωθέντων πολιτών, επαρουσιάσθη εν τω μέσω αυτών ο ειρημένος ιερεύς κρατών εις τας χείρας του το Ευαγγέλιον, όπου ο γεροντότερος της συναθροίσεως ταύτης Κ. Νικόλαος Αναγνωσταρέας εξεφώνησεν τον ακόλουθον όρκον:

‘’ Εν ονόματι της Παναγίας και αδιαιρέτου Τριάδος ορκίζομαι ενώπιον του θυσιαστηρίου του Θεού της αληθείας να μη δώσω την ψήφον μου ούτε δια φιλίαν, ούτε δια μίσος, ούτε δια φόβον ζημίας, ούτε δι’ ελπίδα προσωπικού κέρδους, αλλά κατά την συνείδησίν μου και χωρίς καμμίαν προσωποληψίαν’’, και τον οποίον επανέλαβον όλοι οι παρευρεθέντες πολίται υψούντες την δεξιάν χείραν. Επομένως πέντε εκ των γεροντοτέρων της συναθροίσεως ταύτης Νικόλαος Αναγνωσταρέας, Δημήτριος Μιχαλακέας, Παναγιώτης Παυλακέας, Γεώργιος Μιχαλακέας, Δημήτριος Περδικέας ούτοι επί παρουσία του προεδρεύοντος παρέδρου κατέστρωσαν τον κατάλογον του προς την εκλογήν προβληθησομένων υποψηφίων, εγγράψαντες ως τοιούτους τους Κ. Γρηγόριον Κετσέα, Σπύρον Γαϊτανάρον, Χρήστον Ματουλέαν, Γεώργιον Μιχαλακέαν, Δημήτριον Μιχαλακέαν, Γεώργιον Ματουλέαν, Δημήτριον Περδικέα, Παναγιώτην Παυλακέα, Νικόλαον Αναγνωσταρέα, Παναγιώτην Μπουμπέα, Χριστόδουλον Σκαλιθρέα, Γεώργιον Μπρουμέα, οίτινες απαρτίζουν τον τετραπλάσιον αριθμόν των εκλογέων, τους οποίους έχει το δικαίωμα να εκλέξη το χωρίον τούτο. Τούτων ούτως εκτελεσθέντων η συνάθροισις εψηφοφόρησεν ιδιατέρως έκαστον των υποψηφίων ένα μετά τον άλλον, κρατούντος τας πράξεις της ψηφοφορίας ταύτης του ιερέως, και καταχωρούντος τα ονόματα και επώνυμα των εκλεξίμων, ως και τον αριθμόν των όσων έκαστος τούτων έλαβεν υπέρ ή κατά ψήφων. Αποπερατωθείσης δε της ψηφοφορίας ταύτης εξήχθη εκ του αποτελέσματος αυτής ότι ο μεν

  • Γρηγόριος Κετσέας έλαβε υπέρ 35 κατά 00
  • Σπύρος Γαϊτανάρος 35 00
  • Χρήστος Ματουλέας 34 01
  • Γεώργιος Μιχαλακέας 09 26
  • Δημήτριος Μιχαλακέας 26 09
  • Γεώργιος Ματουλέας 03 32
  • Δημήτριος Περδικέας 04 31
  • Παναγιώτης Παυλακέας 04 31
  • Νικόλαος Αναγνωσταρέας 04 31
  • Παναγιώτης Μπουμπέας 04 31
  • Χριστόδουλος Σκαλιθρέας 03 32
  • Γεώργιος Μπρουμέας 16 17.

Εκ των ψήφων λοιπόν τας οποίας έκαστος εκ των προβληθέντων τούτων υποψηφίων έλαβε εξάγεται ότι οι εκλογείς του χωρίου τούτου δια να λάβουν μέρος εις την εκλογικήν συνάθροισιν της επαρχίας μας εξελέγχθησαν οι Κ. Γρηγόριος Κετσέας, Σπύρος Γαϊτανάρος και Χρήστος Ματουλέας.

Προς βαβαίωσιν όθεν των ανωτέρω συνετάχθη το παρόν πρωτόκολλον, το οποίον υπεγράφη παρά του ιερέως, του προεδρεύσαντος της συναθροίσεως παρέδρου και της πενταμελούς επιτροπής.

Εξεδόθησαν δε εξ αυτών αντίγραφα επικυρωμένα από τον προεδρεύσαντα πάρεδρον εις τους εκλεχθέντας εκλογείς.

Ο Εφημέριος Ο προεδρεύων της συναθροίσεως Κ. Δολών

Νικηφόρος Ιερομόναχος Σ. Γαϊτανάρος

Οι Γέροντες

Νικόλαος Αναγνωστέας

Δημήτριος Μιχαλακέας

Δημήτριος Περδικέας

Γεώργιος Μιχαλακέας

Παναγιώτης Παυλακέας

Ο πάρεδρος

Σ. Γαϊτανάρος

Επικυρούται η γνησιότης της ανωτέρω υπογραφής του

Ειδικού Παρέδρου Άνω Δολών Σ. Γαϊτανάρου

Κάμπος την 11 Οκτωβρίου 1843

Ο Δήμαρχος Πέτρος Τζαουσέας

ΠΗΓΗ: Σ. Καπετανάκη «Αριστεία του 1821 σε Μανιάτες Αγωνιστές»

Οι Ενορίες Του Δήμου Αβίας

Σφραγίδα του Δήμου Αβίας

Σε Φ.Ε.Κ ανάλογης χρονολογίας βρίσκουμε τον διαχωρισμό των ενοριών στον Δήμο Αβίας σύμφωνα με τις ανάγκες της εποχής. Η ημερομηνία του διατάγματος είναι 16/12/1911 με υπογραφή του τότε υπουργού Παιδείας και Θρησκευμάτων Απ. Γ. Αλεξανδρή. Ο διαχωρισμός των ενοριών γινόταν με πληθυσμιακά και γεωγραφικά κριτήρια.

 

Αβία Και Μάνη

Pouqueville Travels in the Morea and Albania

Υπάρχουν πάρα πολλά αποσπάσματα ξένων περιηγητών που θα μπορούσαμε να παραθέσουμε. Ωστόσο λόγω των τελευταίων εξελίξεων στην τοπική αυτοδιοίκηση του δήμου Δυτικής Μάνης θεωρείται πολύ επίκαιρο το απόσπασμα του Πουκεβίλ που ήρθε στην Μάνη (1810 περίπου) και αποτέλεσε τον πρώτο επίσημο πρόξενο της Γαλλίας στην ελεύθερη πλέον Ελλάδα. Παρακάτω μεταφράζουμε….

Η Μικρομάνη και ο Ασλάναγας (Άρης) βρίσκονται στον δρόμο για την Βαλλιάδα, και μια λεύγα βορειοδυτικά κείται η Μπάστα. Η Δλιάτα μισή λεύγα μακρύτερα ολοκληρώνει τον δρόμο αυτού του τεταρτημορίου. Πήδημα ….. ολοκληρώνουν τον κατάλογο των οικισμών που ανήκουν στην Καλαμάτα. Όλο το ανατολικό τμήμα είναι ελεύθερο και ανήκει στην ομοσπονδία της Μάνης. Σε αυτήν την κατεύθυνση κείτονται οι Πόρτες οι οποίες οδηγούν από την Μεσσηνία στην Λακωνία. Είναι μία και μισή λεύγα ανατολικά της Καλαμάτας περνώντας τα Γιαννιτσιάνικα. Η τελευταία αυτή πόλη αποτελείται από διακόσια σπίτια και υπάγεται στην επισκοπή Ζαρνάτας.

Σταυριάνοι ( Μεγάλη Μαντίνεια )

Οικογένειες

Οικογένεια Σταυρέα (Μεγάλη Μαντίνεια)

Η περιοχή της Μαντίνειας είναι η κυρίως περιοχή όπου κατά την αρχαιότητα ονομαζόταν Αβία. Επίκεντρο της περιοχής ήταν όπως δηλώνει και το όνομά της η Παλαιόχωρα. Μετά το 1750 προεξέχουσα οικογένεια που δέσποζε στην όλη περιοχή ήταν η οικογένεια Καπετανάκη. Ωστόσο η παλαιότερη οικογένεια της περιοχής Παλαιόχωρας  θεωρείται η οικογένεια Σταυρέα.

Θεωρείται ο πρώτος οικιστής γύρω στα 1700 της παράλιας περιοχής της Αβίας καθώς ο πληθυσμός κατά την Α Τουρκοκρατία μετοίκησε στα ενδότερα και πιο ορεινά της περιοχής για λόγους ασφαλείας. Οι Μανιάτες μπορεί να ήταν τρομεροί πειρατές δέχονταν όμως συχνά και αυτοί επιδρομές από τους μουσουλμάνους πειρατές που εργάζονταν πολλές φορές για τους Τούρκους.

Η παράδοση λέει πως ο Σταυρέας πρώτος μαζί με τους Πετρουλέα και Κοτσονέα πύκνωσαν στην νεότερη ιστορίας της την παράλια Αβία. Ο Σταυρέας ( γιος του Σταύρου ) ανακαίνισε όπως γράφει η επιγραφή παλαιότερη μισοχαλασμένη εκκλησία προκειμένου να προσελκύσει περισσότερους κατοίκους. Χαρακτηριστικά η εκκλησία Κοίμησης της Θεοτόκου αναγράφει

Και ανακαινιστείς 1775….. Σταυρέας

Επίσης αλλού αναγράφει σε κτητορική επιγραφή

ΕΡΗΜΩΘΕΙΣΗΣ ΕΚ ΠΕΙΡΑΤΟΦΟΒΙΑΣ
ΑΡΧΑΙΑΣ ΑΒΙΑΣ ΟΜΗΡΙΚΗΣ ΙΡΗΣ
ΙΔΕΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΕΚΕΝ
ΣΤΑΥΡΕΑΣ ΝΑΟΝ ΗΓΕΙΡΕΝ 1775
ΕΡΕΙΠΙΟΙΣ ΜΕΓΑΛΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ
ΚΑΙ ΓΕΙΤΟΝΙΚΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟΥ
ΣΚΟΠΟΥΝΤΟΣ ΕΛΚΥΣΗ ΑΝΟΙΚΟΔΟΜΗΣΙΝ

Από όλα τα παραπάνω συμπεραίνουμε πως έχουμε καταγεγραμμένες αναφορές της οικογένειας ήδη από το 1750. Ο Σταυρέας έκτισε το σπίτι του πάνω στο βράχο που δεσπόζει στα νότια της ακρογιαλιάς. Έτσι αφ’ ενός είχε ένα καλό παρατηρητήριο αφ’ ετέρου ήταν απρόσβλητο από τη θάλασσα. Από τη μεριά της στεριάς είχε πολεμίστρες και πυργίσκους. Σήμερα το σπίτι ανήκει στην οικογένεια Φραγκούλη. Στην ανατολική πλευρά του διακρίνεται μια πολεμίστρα και μια εικόνα σκαλισμένη στον εξωτερικό τοίχο.

 Κατά την επανάσταση του 1821 καταγράφονται με αριστείο (2) μέλη της οικογένειας Σταυρέα. Αξιοσημείωτο είναι μάλιστα πως και οι δύο παρασημοφορήθηκαν σαν αξιωματικοί με αργυρό αριστείο. Πιθανότατα η οικογένεια μπορεί να ήταν ολιγομελής αλλά ισχυρή λόγω πλούτου.

Μάλιστα στους Οθωνικούς ενόρκους του 1850 ο Κωνσταντίνος Σταυρέας αποτελεί επιφανές μέλος της περιοχής με εισόδημα 15000 δρχ, ποσό ιδιαίτερα μεγάλο για τα δεδομένα της Μάνης.

Στα δημοτολόγια του 1856 υπογράφουν (4) μέλη της οικογένειας Σταυρέα από την Μεγάλη Μαντίνεια. Στα δημοτολόγια του 1871 καταγράφονται μόλις (1) μέλος της οικογένειας στο χωριό. Είναι πολύ πιθανό να έχουν μεταναστεύσει σε γειτονικά μέρη όπως η Καλαμάτα. Ιδίως αν σκεφτούμε ότι ήταν έμποροι και λίγοι γεωργοί. Μάλιστα ήδη από το 1860 ο Κωνσταντίνος Σταυρέας υπογράφει σαν συνδρομητής περιοδικού με τόπο αποστολής την Καλαμάτα.

Μεγάλη Μαντίνεια

Η Μεγάλη Μαντίνεια είναι ένα χωριό της Έξω Μάνης στην περιοχή της Αβίας. Βρίσκεται σε υψόμετρο 196 μ. και απέχει 16 χλμ απο την Καλαμάτα.

Το χωριό πιθανότατα ιδρύθηκε απο φυγάδες κατοίκους της ομώνυμης πόλης της Αρκαδίας, μετά απο την καταστροφή της απο Σλάβους.

Η πρώτη γραπτή αναφορά του χωριού εντοπίζεται το 1453, στο χρονικό της άλωσης της Κωνσταντινούπολης, του Γεωργίου Φραντζή.

Αναφορά της Μαντίνειας στο χρονικό της άλωσης της Κωνσταντινούπολης

Το 1470 ο Ενετός τοποτηρητής την κατέστησε έδρα του. Το 1479 οι Ενετοί παρέδωσαν τη πόλη στους Τούρκους και το 1480 απελευθερώθηκε από τον Κλαδά. Το 17ο αιώνα γνώρισε μεγάλες καταστροφές από τους Τούρκους και η περιοχή προσωρινά ερήμωσε.

Το 1618 εμφανίζεται για πρώτη φορά ώς διαιρεμένη σε δύο τμήματα, τη Μεγάλη και τη Μικρή Μαντίνεια.

Νοτιανατολικά της Μεγάλης Μαντίνειας, στη δύσβατη χαράδρα της Σάντοβας βρίσκεται το σπήλαιο Καταφύγι  στου οποίου την είσοδο είναι χτισμένο μεταβυζαντινό προστατευτικό τείχος και αποτελούσε καταφύγιο σε περιπτώσεις κινδύνου. Το 1770 σε επιδρομή των Οθωμανών, ο καπετάν Φάνας  φυγάδεψε τους κατοίκους του χωριού εκεί. Όμως, οι επιδρομείς τούς ανακάλυψαν και «εσκλάβωσαν τους Μαντινέους που ήσαν στο Καταφύγι«.

Απογραφές:

Μεγάλη Μαντίνεια: 1844: 436 κατ. , 1853: 413 κατ. , 1861: 411 κατ., 1879: 469 κατ. , 1889: 423 κατ. , 1896: 421 κατ. , 1907: 424 κατ. , 1920: 302 κατ. , 1928: 153 κατ. , 1940: 175 κατ. , 1951: 223 κατ. , 1961: 210 κατ. , 1971: 172 κατ. , 1981: 136 κατ.

Ο Δήμος Αβίας

Ο δήμος Αβίας ιδρύθηκε το 1835 και είχε σαν έδρα το χωριό Αλμυρός (Αβία). Αποτελούταν από τα χωριά Σέ­λιτσα (Άνω Βέ­ργα), Μεγάλη Μαντίνεια, Μικρή Μαντίνεια και Σωτηριάνικα.

Είχε σφραγίδα κυκλική με έμβλημα «κεφαλήν Ηρακλέους φορούσα τη λεοντήν» και γύρω της τις λέξεις Δήμος Αβίας.

Σφραγίδα Δήμου Αβίας εποχής Όθωνα

Το 1840 γίνεται συγχώνευση του δήμου με το δήμο Γερήνιας που είχε σχηματιστεί το 1834 και είχε έ­δρα τον Κάμπο και με το δήμο Κυτριών που είχε έδρα τους Κάτω Δολούς (Κυτριαί). Έδρα του νέ­ου δήμου έ­γινε ο Κάμπος.

Το 1912 καταργείται ο δήμος και τα χωριά που τον αποτελούσαν γίνονται ξεχωριστέ­ς κοινότητες.

Το 1999 με το νομοσχέ­διο Ιωάννης »Καποδίστριας», ανασυγκροτείται ο δήμος Αβίας και περιλαμβάνει πλέον τις κοινότητες Αβίας (οικισμοί: Αβία, Μεγάλη Μαντίνεια, Ακρογιάλι), Κάμπου (οικισμοί : Κάμπος, Οροβάς, Πλάτωμα, Τούμπια), Δολών (οικισμοί: Δολοί, Κιτριές, Καλιανέικα), Σταυροπηγίου (οικισμοί: Σταυροπήγιο, Μάλτα), Κέ­ντρου (οικισμοί: Κέντρο, Χώρα Γαϊτσών, Βόρειο, Ανατολικό), Αλτομιρών (οικισμοί: Αλτομιρά) και Σωτηριάνικων (οικισμοί: Σωτηριάνικα, Χαραυγή). Η έ­κταση του δήμου ήταν 179,80 km² και είχε έδρα τον Κάμπο.

Με την ψήφιση του προγράμματος »Kαλλικράτης» το Μάιο του 2010, ο δήμος καταργήθηκε και εντάχθηκε στο νέ­ο δήμο Δυτικής Μάνης.

Δημητριάνοι (Σωτηριάνικα)

Οικογένεια Δημητρέα (Σωτηριάνικα)

ΓΕΝΟΣ: Μενουνιάνοι  ΠΑΤΡΙΑ: Σωτηριάνοι  ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ: Δημητριάνοι

Το επώνυμο Δημητρέας απαντάται σε όλη την Μεσσηνιακή Μάνη. Ως πατρωνυμικό όνομα σημαίνει το παιδί του Δημήτρη. Δεν πρέπει λοιπόν να συγχέουμε τις διάφορες οικογένειες που φέρουν το ίδιο όνομα. Στον παρόν άρθρο θα αναφερθούμε στην οικογένεια Δημητρέα από τα Σωτηριάνικα της Αβίας.

Η παράδοση λέει πως  κάποιος Σωτήρης Μενούνος ή Μενούτης από τα Ανώγεια της Σπάρτης γύρω στα 1750 διωκόμενος, έφτιαξε καλύβι στον χώρο. Από αυτόν και τους απογόνους του δημιουργήθηκε το χωριό Σωτηριάνικα.

Ο γέρο Σωτήρης άφησε 4 γιούς. Αυτοί και οι οικογένειές τους αποτελούσαν την πατριά των Σωτηριάνων. Ένας από τους γιους του Σωτήρη ήταν και ο Δημήτρης. Από αυτόν προήλθαν τα μέλη της οικογένειας Δημητρέα των Σωτηριάνικων.

Σπίτι στα Σωτηριάνικα ( από τα μεθυσμένα χρώματα )

Στην αρχή η οικογένεια δεν έπαιζε κάποιο ιδιαίτερο ρόλο στην περιοχή αλλά φωλιασμένη στα 350 μ υψόμετρο με πλάτη τον Ταΰγετο και θέα στην θάλασσα επιβίωσε.

Οι Σωτηριάνοι εκφράζουν απόλυτα αυτό που έγραφε στα 1760 περίπου ο Νηφάκης για τους Μανιάτες….

Σε αυτά τα όρη έφυγαν

Οι παλαιοί σπαρτιάτες

Και είναι αυτοί που λέγονται

Την σήμερον Μανιάτες

Κατά την επανάσταση του 1821 έχουμε έντονη παρουσία της οικογένειας Δημητρέα κατά των Οθωμανών. Έξι (6) μέλη της συμμετείχαν ενεργά στον αγώνα. Ο Ηλίας Δημητρέας μάλιστα ( που ήταν και ο μεγαλύτερος ηλικιακά ) με πρόταση του Νικόλα Πιεράκου Μαυρομιχάλη το 1841 παρασημοφορήθηκε με τιμές αξιωματικού. Κατά την διάρκεια του αγώνα οι περισσότεροι ακολουθούσαν ως καπετάνιους τους Καπετανάκηδες.

Το 1844 καταγράφονται (3) με το όνομα Δημητρέας στους εκλογικούς καταλόγους του χωριού οι οποίοι μάλλον κρίνονται αναξιόπιστοι. Το 1871 στους εκλογικούς καταλόγους της περιοχής καταγράφονται ( 11 ) μέλη – άνδρες της οικογένειας στο χωριό σε σύνολο 62 καταγεγραμμένων. Το 1/6 περίπου των κατοίκων ήταν Δημητρέας.

Μετά το 1900 πολλοί μετοίκησαν Καλαμάτα όπου ζουν ως σήμερα.

Μοναστήρι Προφήτη Ηλία Ή Ρουσσάκη Στα Καλιανέικα

Οικογένεια Ρουσσάκη (Καλιανέικα)

Σε μικρή απόσταση από τα Καλιανέικα, περίπου 1,5 km, στον παλαιό Δήμο Αβίας βρίσκεται το ιδιόκτητο μοναστήρι της οικογένειας Ρουσσάκη. Η προσέγγιση του γίνεται από χωματόδρομο 500μ περίπου. Η παράδοση λέει πως γύρω στα 1700 τρία αδέρφια κατεβασμένα από τα βουνά, εκ των οποίων οι δύο ήταν μοναχοί, έφτιαξαν το μοναστήρι του Προφήτη Ηλία. Ο τρίτος παντρεύτηκε στην περιοχή και από αυτόν κατάγεται η οικογένεια Ρουσσάκη. ( πιθανότατα ήταν κοκκινοπρόσωπος εξού και Ρούσσος ). Η οικογένεια Ρουσσάκη ή Ρουσσέα όπως γραφόταν σε πολλά δημοτολόγια έγινε με τον καιρό ισχυρή. Μάλιστα λέγεται πως ο Ρουσσάκης είχε ξεχωριστό μπουλούκι από τον Κουμουνδούρο που ήταν ο μεγαλύτερος καπετάνιος της περιοχής.

Το μοναστήρι και το καθολικό

ΤΟ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ

Το μοναστήρι αποτελείται από ένα περιτειχισμένο συγκρότημα ( σήμερα διαφοροποιημένο από την αρχική εκδοχή ) το οποίο περιλαμβάνει έναν μικρό μονώροφο  πύργο 7μ περίπου στην ΒΑ γωνία. Επίσης στην ίδια πλευρά υπάρχει και ένα μακρόστενο κτήριο ( λοντάς ) που μάλλον έπαιζε τον ρόλο των κελιών των μοναχών. Στον τοίχο του που είναι κομμάτι του εξωτερικού τοίχους υπάρχει καλοδιατηρημένη αμυντική κατασκευή- πολεμίστρα. Το εξωτερικό τοίχος φθάνει και τα 5 μ. ύψος.

ΒΑ πλευρά του μοναστηρίου

Στο εσωτερικού του περιτειχίσματος υπάρχει η εκκλησία του Προφήτη Ηλία. Το τέμπλο της είναι περίτεχνα σκαλισμένο και οι τοιχογραφίες που χρονολογούνται από το 1750 βρίσκονται σε πολύ καλή κατάσταση με έντονα και ζωντανά χρώματα ακόμα και σήμερα. Χαρακτηριστικό της Μονής είναι το πλήθος παραστάσεων με δαίμονες που ταλαιπωρούν απλούς και καθημερινούς ανθρώπους.

Ο προφήτης Ηλίας στην άμαξά του.

Ο αρχάγγελος Μιχαήλ ένοπλος – τρομακτικός και οι Κριτές της Γης.