Αναπλιωτιάνοι (Βάμβακα)

Man_oikΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΑΝΑΠΛΙΩΤΗ  (Βάμβακα)

ΠΑΤΡΙΑ: Αναπλιωτιάνοι   ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ: Αναπλιωτιάνοι

Παλαιή πατριά της Μέσα Μάνης με την δική της πορεία στην περιοχή αποτελεί η οικογένεια Αναπλιώτη. Το επώνυμο όπως είναι προφανές προκύπτει από τοπωνύμιο Ανάπλι που σημαίνει Ναύπλιο. Είναι λοιπόν λογικό να υποθέσουμε πως σε κάποια στιγμή της πορείας της η οικογένεια έφυγε για κάποιον λόγο και εγκαταστάθηκε στην Μάνη. Η περίοδος εγκατάστασης της οικογένειας δεν έχει ακόμη εξακριβωθεί, ωστόσο λέγεται ότι έφτασε τον 10ο αιώνα περίπου μΧ. Τούτο δεν αποκλείεται να είναι αληθές καθώς μια οικία της οικογένειας Αναπλιώτη στο χωριό Βάμβακα όπου και η βασική εστία της πατριά, είναι μεγαλιθικού τύπου.

Μεγαλιθικού τύπου κατοικία της οικογένειας Αναπλιώτη

Το παλαιότερο μέλος της οικογένειας που γνωρίζουμε είναι ο πειρατής Αναπλιώτης. Γύρω στα 1668 στο Οίτυλο ήταν δύο διαβόητοι πειρατές, ο Αναπλιώτης και ο Θεόδωρος. Ήταν φίλοι και συνεργαζόντουσαν, αλλά κάποτε φιλονίκησαν στη διανομή λείας και ο ένας αιχμαλώτισε τη γυναίκα του άλλου. Κατόπιν τις πούλησαν και οι δύο στον ίδιο πειρατή από τη Μάλτα. Αλλά όταν κατάλαβαν τι είχαν κάνει, συμφιλιώθηκαν και πήγαν μαζί και ελευθέρωσαν τις γυναίκες τους.

Επόμενο ιστορικό μέλος της οικογένειας είναι ο Κυριακούλης Αναπλιώτης από Βάμβακα ο οποίος εμφανίζεται στο χειρόγραφο του γιατρού Παπαδάκη να συμμετέχει με όλη του την οικογένεια στις τοπικές έριδες. Χαρακτηριστικά αναφέρεται το 1720 περίπου:

«Ο κηριακουλης αναπληοτης ο γιος του στο κεφάλη του κουφου τη νηφη πετρηα στο κεφάλη κε τη θηγατέρα του μπαλοτήα στο μερί καζκαλήνα τουφεκιά στο χέρι»

Επίσης μέλος της οικογένειας θηλυκό εμφανίζεται να βαπτίζει το 1721 σύμφωνα με έγγραφα της Επισκοπής Οιτύλου να βαπτίζει παιδί …

Βλέπουμε με λίγα λόγια μαζικότητα συμμετοχής στους τοπικούς πολέμους. Να πούμε εδώ βέβαια πως η οικογένεια Αναπλιώτη συγκρούστηκε επανειλημμένα με άλλες πατριές του χώρου όπως τους Ντουβιάνους οι οποίοι αποτελούσαν τους ισχυρούς σοϊλήδες της περιοχής. Δεν αποτελεί τυχαίο γεγονός ότι όταν πέρασε ο Leake από την Βάμβακα προεπαναστατικά φιλοξενήθηκε στον πύργο των Πουλικιάνων που ανήκουν στην πατριά των Ντουβιάνων.

Κατά την διάρκεια της ελληνικής επανάστασης του 1821 η οικογένεια Αναπλιώτη έκανε αισθητή την παρουσία της. Από τον κατάλογο αριστείων του 1821 βρίσκουμε τρεις αγωνιστές της οικογένειας. Ο Σαμπάτης, ο Πέτρος και ο Ηλίας ή Λιακουτζάκος.

Το πιστοποιητικό του Λιακουτζάκου το οποίο υπογράφουν οι οπλαρχηγοί Π. Μπουκουβάλας, Ν. Πιεράκος (Μαυρομιχάλης), Δ. Πουλικάκος καθώς και ο πρώτος δήμαρχος Καλαμών ο Παναγιώτης Μπενάκης.

Ο παραπάνω αγωνιστής βεβαιώνεται ότι συμμετείχε σε πολλές μάχες όπως εκείνες στο Μανιάκι, στην πολιορκία του Ναυπλίου και της Καλαμάτας. Αναφέρεται μάλιστα στο πιστοποιητικό του ότι κατά την εισβολή του Δράμαλη στο Άργος σε συμπλοκή τραυματίστηκε στο κεφάλι από ιππέα. Εδώ βέβαια πρέπει να πούμε πως πολλοί αγωνιστές που ήταν αντιπολιτευόμενοι ή σκοτώθηκαν δεν πήραν ποτέ τους αριστείο Αγώνος.

Ο Θεόδωρος Αναπλιώτης ο οποίος ζούσε εκείνη την εποχή και αποτελούσε μάλιστα τον αρχηγό της οικογένειας (μιας και αυτός υπογράφει σχετικές επίσημες αναφορές), ήταν σφόδρα αντιπολιτευόμενος των Μαυρομιχαλαίων και των συμμάχων τους στην Βάμβακα. Μάλιστα υπογράφει το 1831 έγγραφο που καταδικάζει τα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων και εδώ παρουσιάζουμε για πρώτη φορά την υπογραφή του.

Θοδοράκης αναπλιοτις (τότε ορθογραφία)

Το 1856 στους εκλογικούς καταλόγους «ψηφίσαντες κατά χωριό» ο Θεόδωρος Αναπλιώτης είναι το μόνο μέλος της οικογένειας που συμμετέχει στην εκλογική διαδικασία. Βέβαια οι κατάλογοι αυτοί είναι σχετικά πρόχειροι. Στους αλφαβητικούς καταλόγους του ίδιου έτους έχουμε άλλα δύο μέλη της πατριάς που συμμετέχουν στην εκλογική διαδικασία, τον Μιχάλη και τον Σαμπάτη δηλώνοντας μάλιστα ως τόπο καταγωγής το Κουλούμι και όχι την Βάμαβακα. Τούτο κατά πάσα πιθανότητα έγινε διότι η οικογένεια είχε κτήματα σε εκείνη την περιοχή που προφανώς ήθελε να διασφαλίσει.

Στους εκλογικούς καταλόγους του 1871 η οικογένεια εμφανίζεται μεγαλύτερη μιας και οι κατάλογοι αυτοί είναι πιο επίσημοι παρά τα λάθη που έχουν. Πέντε μέλη της οικογένειας με μεγαλύτερο τον Γρηγόρη Αναπλιώτη καταγράφονται ότι συμμετέχουν στην εκλογική διαδικασία. Από τον Γρηγόρη αυτόν ο οποίος γεννήθηκε γύρω στα 1814 κατάγονται ο κλάδος των Ληγοριάνων οι οποίοι δεν άλλαξαν το επώνυμο τους ωστόσο με αυτό το παρωνύμιο ξεχωρίζουν από τα υπόλοιπα μέλη της πατριάς.

Μετά το 1880 κυρίως λόγω του άσχημου οικονομικού αλλά και κοινωνικού κλίματος στην περιοχή, (μην ξεχνάμε τις αντιδικίες με άλλες οικογένειες), πολλά μέλη της οικογένειας Αναπλιώτη μετανάστευσαν σε άλλα μέρη για εργασία αλλά και βίο. Ο Παναγιώτης Αναπλιώτης του Δρακούλη γεννημένος το 1873, εγκαταστάθηκε στην Αρεόπολη, όπου μέχρι σήμερα υπάρχουν εκεί απόγονοί του. Ο Δημήτρης και ο Παναγιώτης Αναπλιώτης (Γιωργιάνοι) γύρω στα 1900 εγκαταστάθηκαν στην Καλαμάτα όπου υπάρχουν ως σήμερα απόγονοί τους. Ο Κυριακούλης Αναπλιώτης την ίδια περίοδο εγκαταστάθηκε στο Έλος της Λακωνίας όπου πολλοί Μανιάτες πήγαιναν για συγκομιδή ρυζιού. Σήμερα υπάρχουν απόγονοι του στην ευρύτερη περιοχή. Η διασπορά της οικογένειας συνεχίστηκε και στον αιώνα μας ερχόμενοι στην Αττική για καλύτερη ποιότητα ζωής.

Από το 1890 και έπειτα έχουμε καταγραφή μελών της οικογένειας από τα μαθητολόγια της περιόδου και της περιοχής.

Ο Δρακούλης Θεοδ. Αναπλιώτης (1890) από τη Βάμβακα, στο ελληνικό σχολείο Αρεόπολης, την περίοδο 1900-1901.

Ο Ηλίας Ν. Αναπλιώτης (1894) από τη Βάμβακα, στο ελληνικό σχολείο Κίττας, το 1910.

Ο Παναγιώτης Δημ. Αναπλιώτης (1895) από τη Βάμβακα, στα ελληνικά σχολείο Κίττας και Β΄ Γυθείου, την περίοδο 1908 -1912.

Το Ληγοριάνικο πυργόσπιτο στην Βάμβακα

Το 1909 γεννήθηκε και ένας από τους σημαντικότερους πνευματικούς ανθρώπους της Μάνης ο Γιάννης Αναπλιώτης του Παναγιώτη: (1909-1976) Δημοσιογράφος, ιστοριοδίφης, λογοτέχνης. Αρχικά στράφηκε στη λογοτεχνία, αργότερα όμως αφοσιώθηκε στη δημοσιογραφία και την ιστορική έρευνα.

Τέλος ιστορικό μέλος της οικογένειας είναι ο Νικόλαος Αναπλιώτης του Παναγιώτη ο οποίος γεννήθηκε στην Αρεόπολη. Συμμετείχε με την σύζυγο του στην Εθνική Αντίσταση 1941-1944 στη Λακωνία.

Εν κατακλείδι η οικογένεια – πατριά Αναπλιώτη αποτελεί μια από τις παλαιότερες πατριές της Μάνης η οποία δεν διασπάστηκε σε πολλούς κλάδους. Λέγεται πως μόνο με την οικογένεια Μαλέυρη στο Αγγειαδάκι συγγενεύει εξ αίματος αλλά δεν είναι εξακριβωμένο καθώς μπορεί να ήταν απλώς σύμμαχοι.

ΠΗΓΕΣ

  • Κ. Κάσση «Άνθη της πέτρας οικογένειες και εκκλησίες στην Μάνη» Ιχώρ Αθήνα 1991
  • Προσωπικό αρχείο Δημήτριου Μαριόλη
  • Προσωπικό αρχείο Δημήτριου Αναπλιώτη
  • Γ.Α.Κ φάκελοι Αριστεία
  • Σ. Καπετανάκη «Αριστεία του 1821 σε Μανιάτες Αγωνιστές»
  • Π. Γαβαλά «Η Μέση εκπαίδευση στην Επαρχία Οιτύλου τα σχολεία και οι Μαθητές»
  • ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΑΚΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ
  • http://www.mani-ekdoseis.gr/mag.asp?magid=23&catid=4
  • Α.Κραντονέλλη, Ιστορία της Πειρατείας, τ. 2,Κώδικας χειρόγραφος Γιατρού Παπαδάκη

*Θερμές ευχαριστίες στον ιστορικό, ερευνητή και νομικό Δημήτρη Μαριόλη για την ευγενή παραχώρηση του πιστοποιητικού

Ο Θόδωρος Κι Ο Αναπλιώτης

Περιηγητής του 17ου αιώνα αναφέρει …

Λίγες ημέρες πριν αράξουμε στο λιμάνι της Μάνης, συνέβη ένα παράξενο περιστατικό στις καλύβες που βρισκόταν ανάμεσα στην Μάνη και το Οίτυλο. Δύο Μανιάτες, ο Θόδωρος και ο Αναπλιώτης, διαβόητοι πειρατές και στενοί φίλοι, φιλονίκησαν για την διανομή κοινών λαφύρων, και ταυτόχρονα σχεδίασαν ο καθένας για λογαριασμό του να απαγάγουν τις γυναίκες τους. Ο Θεόδωρος απήγαγε την γυναίκα του Αναπλιώτη και την έφερε να την πουλήσει σε ένα Μαλτέζο πειρατή που έμενε σε κάποιον όρμο. Επειδή δυσκολεύονταν να συμφωνήσουν στην τιμή, ο Μαλτέζος, επιθεωρώντας προσεχτικότερα την αιχμάλωτη, είπε ότι πριν από δυο ώρες είχε αγοράσει μια ωραιότερη γυναίκα στην μισή τιμή από εκείνη που ζητούσε ο Θόδωρος, διέταξε δε τους συντρόφους του να την παρουσιάσουν ώστε να πειστεί και ο Θόδωρος για την υπεροχή της. Μόλις όμως την είδε ο πειρατής, έμεινε κεραυνόπληκτος γιατί αναγνώρισε την δική του γυναίκα, που ο αντίπαλός του είχε προλάβει να απαγάγει. Παρόλα αυτά, αντί να φροντίσει να την πάρει από τα χέρια του Μαλτέζου, του ζήτησε να αγοράσει και εκείνη σε οποιαδήποτε τιμή ήθελε ο ίδιος, ώστε και οι δύο σύζυγοι να είναι ομοιοπαθείς, για να μην εκτεθεί μόνον αυτός στους σαρκασμούς των συμπατριωτών του.

Μπρίκι ή Βρίκιο. Πειρατικό καράβι της εποχής.

Ύστερα από λίγο, μαθαίνοντας ο Αναπλιώτης την απαγωγή της γυναίκας του, εξόπλισε μια κανονιοφόρο, και μαζί του ενώθηκε και ο Θόδωρος λησμονώντας ότι είχε συμβεί. Έτσι ήρθαν και απείλησαν με χίλιους τρόπους τον Μαλτέζο πειρατή, ο οποίος είτε γιατί φοβήθηκε την επίθεση των δύο συζύγων είτε γιατί δεν ήθελε να καταστρέψει να συμφέροντά του σε εκείνον τον τόπο, αναγκάστηκε να αφήσει και τις δύο γυναίκες να φύγουν. Ύστερα από το περιστατικό αυτό, μεσολάβησαν κοινοί φίλοι και μόνοιασαν τους δύο αντιπάλους, οι οποίοι μετά από δύο ημέρες βγήκαν για πειρατεία πάνω στο ίδιο πλοίο.

Γαλιότα. Πειρατικό καράβι που χρησιμοποιήθηκε κυρίως από τους πειρατές της Μάνης και τους Αλγερινούς.

ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ

  1. Το επίθετο Αναπλιώτης υπάρχει μέχρι σήμερα στην Μάνη. Εστία τους η Βάμβακα και το Κουλούμι.
  2. Οι Μαλτέζοι πειρατές είχαν καλές σχέσεις με τους Μανιάτες γιατί ήταν και οι δύο χριστιανοί.
  3. Κατά τον συγγραφέα ο όρος Μάνη και λιμάνι Μάνης αναφέρεται στο κάστρο και έδρα της επισκοπής  Μάνης στο Τηγάνι.
  4. Ο όρος καλύβες δεν είναι άστοχος, αν σκεφτεί κανείς ότι την εποχή εκείνη μεγάλος οικισμός από την Κοίτα μέχρι το Δυρό δεν υπήρχε αλλά ούτε και ισχυρές οικογένειες ώστε να έχουν μεγάλες κατοικίες.
  5. Ο πειρατικός όρμος που αναφέρεται πιθανόν είναι ο απόκρημνος ορμίσκος κάτω από το Κουλούμι.