Φιδοπιαστιάνοι (Καστρί)

old_book_bindings

Οικογένεια Φιδοπιάστη

(Καστρί)

ΓΕΝΟΣ: Κοσμάδες ΠΑΤΡΙΑ: Γεραντωνιάνοι ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ: Φιδοπιαστιάνοι

Παλιά οικογένεια της Μάνης με μεγάλη διασπορά πλέον στην Ελλάδα και το εξωτερικό είναι η οικογένεια Φιδοπιάστη. Ιστορικά η οικογένεια αυτή υπάγεται στην βυζαντινή οικογένεια των Κοσμάδων του Ταινάρου.

Η βυζαντινή αυτή οικογένεια κυριάρχησε στην περιοχή κατά την πρώτη τουρκοκρατία όπως φαίνεται από έγγραφα της εποχής όπως αυτό που οι Μανιάτες πρόκριτοι ζητούν βοήθεια από τον δούκα του Νεβέρ του 1612 στο οποίο υπογράφουν Κοσμάδες.

Από τον Γεραντώνη Κοσμά, όπως τον αποκαλούσαν προέκυψε η πατριά των Γεραντωνιάνων στην οποία υπάγονταν οικογένειες από τους απογόνους του, Κάσσης, Φιδοπιάστης, Γιαννουκάκης και ο Κεραμίδας σαν σώγαμπρος τους. Η πατριά των Γεραντωνιάνων αποτελούσε ισχυρή πατριά του Ταινάρου για πολλά χρόνια. Μάλιστα υπογράφουν σε έγγραφα του 1806 ως μια εκ των ισχυρότερων οικογενειών της Βάθειας.

Κατά την πάροδο του χρόνου ανέπτυξαν εχθρικές σχέσεις με την ισχυρότατη στον χώρο πατριά των Μιχαλακιάνων. Μετά από χρόνια διαμάχη αναγκάστηκαν περί το 1810 να εγκαταλείψουν την Βάθεια και να εγκατασταθούν αλλού. Ο κλάδος του Φιδοπιάστη κατοίκησε την θέση Καστρί 2 χλμ. από την Βάθεια σε μια τοποθεσία όπου έλεγχαν την δίοδο για το Ταίναρο. Λόγω της θέσης που κατοίκησαν ονομάστηκαν Καστρίτες. Εκεί προσπάθησαν να εδραιωθούν και να αντιμετωπίσουν τους εχθρούς τους για πολλά χρόνια χτίζοντας έναν πολυώροφο πύργο με σπίτι.

Θέση Καστρί ο τόπος της οικογένειας Φιδοπιάστη

Κατά την επανάσταση του 1821 η οικογένεια Φιδοπιάστη έδωσε το παρόν με (3) μέλη της τουλάχιστον. Ο Γιώργος και ο Μιχάλης Φιδοπιάστης υπογράφουν σε κατάλογο στρατιωτών του στρατηγού Γαλάνη Κουμμουνδουράκη το 1824 βρισκόμενοι στην Κορώνη της Μεσσηνίας με αποστολή την φύλαξη της. Ωστόσο μεγαλύτερη διάκριση γνώρισε ο Δρακούλης Φιδοπιάστης ο οποίος έλαβε τιμητικά το αργυρό αριστείο του αξιωματικού για τις υπηρεσίες του στον αγώνα. Αξιοσημείωτο είναι ότι η πρόταση για την τιμητική αυτή διάκριση έγινε από τον οπλαρχηγό Δ. Πουλικάκο που το 1825 πολέμησε στο Μανιάκι.

Ο ψηλός πύργος της οικογένειας Φιδοπιάστη στην θέση Καστρί

Σε εκλογικό κατάλογο του 1856 δεν καταγράφονται μέλη της οικογένειας  Φιδοπιάστη που σημαίνει είτε ότι δεν ψήφισαν στις εκλογές είτε ότι έχουν καταγραφεί με διαφορετικό όνομα. Πολλές φορές καταγράφονταν με το πατρώνυμο. Το σίγουρο είναι πως εκείνη την εποχή έζησε ο Φιδοπιάστης με το προσωνύμιο Κοκκίνης. Το προσωνύμιο το πήρε επειδή ήταν κοκκινομάλλης.

Κανένα μέλος της οικογένειας δεν αναγράφεται στους καταλόγους ενόρκων της περιοχής μετά την επανάσταση του 1821 που σημαίνει ότι η περίοδος παρακμής είχε ξεκινήσει έχοντας χάσει την παλιά της αίγλη. Σε εκλογικό κατάλογο του 1871 καταγράφονται (4) μέλη της οικογένειας Φιδοπιάστη της Βάθειας. Ωστόσο της ίδια περίοδο φαίνεται να έζησε σύμφωνα με παράδοση της περιοχής και ο Ηλίας Φιδοπιάστης – Κοκκινάκος γιος του Γέρο Κοκκίνη.

Η έχθρα με τους Μιχαλακιάνους της Βάθειας διατηρήθηκε μέχρι το 1912 όταν τελικώς οι δύο οικογένειες έκαμαν ειρήνη κατόπιν γεροντικής. Το 1910 όμως η θέση Καστρί πολιορκήθηκε από τους Μιχαλακιάνους. Χαρακτηριστικό είναι το ακόλουθο από την εποχή εκείνη που δείχνει την βαρβαρότητα της εχθρότητας. Ο Σπασμάς είναι ο γκρεμός κάτω από το Καστρί όπου οι Μιχαλακιάνοι ήθελαν να ρίξουν τους Φιδοπιάστες…

«Ομπρός να πάμε στο Καστρί

Τι μας εξαφεντέφτησα

Κάτι γαιδουροπούλαρα

Να τους επάμε στη Σπασμά….»

Ο χαρακτηρισμός γάιδαροι συμβολίζει ότι τους θεωρούν κατώτερούς τους.  Αν και θεωρητικά λόγω της ιστορίας τους η οικογένεια Φιδοπιάστη υπαγόταν στους σοϊλήδες της περιοχής η έχθρα τους είχε φέρει σε δυσμένεια.

Το 1918 στον πόλεμο που έκαναν τα κράτη της Ευρώπης στην Κριμαία κατά της Ρωσίας (είχε μεσολαβήσει η επανάσταση των Μπολσεβίκων) συμμετείχε ο Φώτης Φιδοπιάστης. Μάλιστα επισήμως γραφόταν Φώτης Παναγιωτόπουλος από τον πατέρα του Παναγιώτη. Έπεσε μαχόμενος στις 25-4-1918. Λόγω της φήμης του και της λεβεντιάς του τον τραγούδησαν πολλές…

«Τρομάρα μου η αμαρτωλή

Εδιάη το κάλλιο μου παιδί

Που χε μεγάλη καλλονή….»

Σώμα Ελλήνων στην Κριμαία το 1918

Μετά από το 1920 από ότι φαίνεται από τα αρχεία ένα μεγάλο μέρος της οικογένειας πρέπει να μετανάστευσε στην Αμερική όπου σήμερα υπάρχουν αρκετοί με το όνομα Φιδοπιάστης. Το πιο πιθανόν να προέρχονται από την Μάνη μιας και το όνομα δεν είναι διαδεδομένο αλλού στην Ελλάδα.

  • U.S. Public Records Index, Volume 1 SCHOOLS, DIRECTORIES & CHURCH HISTORIES NAME: Mary M Fidopiastis BIRTH: 8 Jan 1894 RESIDENCE: 1993 – Glens Falls, New York
  • U.S. Public Records Index, Volume 2 SCHOOLS, DIRECTORIES & CHURCH HISTORIES NAME: Cali Fidopiastis BIRTH: 20 Oct 1966 RESIDENCE: 1935-1993 – Tarpon Spgs, Florida
  • U.S. Public Records Index, Volume 2 SCHOOLS, DIRECTORIES & CHURCH HISTORIES NAME: Michael P Fidopiastis RESIDENCE: 1935-1993 – Glens Falls, NY
  • U.S. Public Records Index, Volume 2 SCHOOLS, DIRECTORIES & CHURCH HISTORIES NAME: Petros M Fidopiastis BIRTH: 26 Apr 1968 RESIDENCE: 1935-1993 – Glens Falls, New York

Αξιοσημείωτο είναι το όνομα Καλή το οποίο ως σήμερα χρησιμοποιείται στην Μάνη. Παλαιότερα ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένο.

Κατά την πάροδο του χρόνου μέλη της οικογένειας Φιδοπιάστη γράφονταν με διαφορετικά παρωνύμια όπως Κορακάκος, Κοκκινάκος, Παναγιωτόπουλος, Αντωνάκος, Βασιλάκος, Καστρίτης. Ωστόσο οι περισσότεροι γράφονται Φιδοπιάστης ή και Φειδοπιάστης. Τιμητικά να αναφέρουμε τον Αντώνη Φιδοπιάστη που υπηρέτησε 8ος φαροφύλακας στον ιστορικό φάρο των Κιτριών που χτίστηκε το 1892.

ΠΗΓΕΣ

  1. Κ. Κάσση «Μανιάτικα Μοιρολόγια Α τόμος»
  2. Κ. Κάσση «Μανιάτικα Μοιρολόγια Β τόμος»
  3. Σ. Καπετανάκη «Μανιάτες Αγωνιστές του 1821»
  4. Σ. Καπετανάκη «Αριστεία του 1821 σε Μανιάτες Αγωνιστές»
  5. «Ιστορικαί Αλήθειαι συμβάντων τινών της Μάνης από το 1769 και εντεύθεν»
  6.  Περιοδικό «Ιθώμη» τεύχος 45 Αύγουστος 2001
  7. Θερμές ευχαριστίες στην κ. Κωστάκου για την βοήθεια της στην ολοκλήρωση του άρθρου.
Advertisements

Το Μεγάλο Αλγέρι-Πειρατεία Στη Μάνη

Κατά τον 18ο αιώνα παρατηρείτε έξαρση της πειρατείας στον ελλαδικό χώρο.

Οι Βενετοτουρκικοί πόλεμοι αποτέλεσαν εξαιρετική ευκαιρία για την ανάπτυξή της, ιδιαίτερα στη Μάνη. Οι συνθήκες επιβίωσης σε έναν τόπο άνυδρο και φτωχό όπως η Μάνη είναι πολύ δύσκολες. Ειδικότερα στη Μέσα Μάνη όπου το κλίμα και το τοπίο είναι πιο τραχύ και η συλλογή πόρων δυσκολότερη. Έτσι η πειρατεία για τους Μέσα Μανιάτες αποτέλεσε λύση στα θέματα επιβίωσης και διευκόλυνε την καθημερινή τους ζωή.

Στην Έξω Μάνη αν και υπήρχε και εκεί πειρατεία, δεν εκδηλώθηκε στον ίδιο βαθμό όπως στη Μέσα Μάνη. Κυριότερος παράγοντας υπήρξε η μεγαλύτερη αγροτική ανάπτυξη της Έξω Μάνης, το εύφορο έδαφος και η μεγαλύτερη εμπορική δραστηριότητα της περιοχής.

Κατά τα χρόνια της έξαρσης της πειρατείας, δόθηκε στη Μάνη από τους ξένους η ονομασία ‘’Μεγάλο Αλγέρι’’, παρομοιάζοντάς την με αυτό τον τρόπο με το Αλγέρι , το οποίο ήταν το μεγαλύτερο κέντρο δουλεμπορίου στην Βόρεια Αφρική εκείνη την εποχή.

Τα πρώτα χρόνια της πειρατείας οι Μανιάτες επιδίδονταν σε ένα περίεργο είδος πειρατείας, την πειρατεία από στεριά. Αυτό γινόταν πιθανότατα λόγω της αδυναμίας των Μανιατών να αποκτήσουν ιδιόκτητα πλοία. Η τακτική που ακολουθούσαν ήταν η παραπλάνηση των πλοίων τη νύχτα ούτως ώστε να χάσουν την πορεία τους και να προσκρούσουν στα βράχια.

Η παραπλάνηση των πλοίων γινόταν ως εξής:

Υπήρχαν άτομα τα οποία επόπτευαν τη θάλασσα το βράδυ, συνήθως ήταν καλόγεροι ή παπάδες οι οποίοι παίρνανε μέρος και αυτοί στην επιχείρηση. όταν εντοπίζανε κάποιο πλοίο να πλέει  κοντά στις ακτές ειδοποιούσαν και σβήνανε το φώς του φάρου. Από πριν είχανε φροντίσει να έχουν ένα κοπάδι ζωντανά μαζί τους στα οποία κρεμάγανε μικρά φανάρια τα οποία τα ανάβανε την ώρα που σβήνανε τα υπόλοιπα φώτα. Από μακριά το πλοίο έβλεπε τα φανάρια και οι ναυτικοί θεωρούσαν ότι ήταν τα φώτα των σπιτιών ενός χωριού. Έτσι έβαζαν πορεία προς τα φώτα και οι ντόπιοι σιγά σιγά μετακινούσαν το κοπάδι προς τις βραχώδης περιοχές, στις οποίες έπεφτε το πλοίο και εφορμούσαν οι Μανιάτες, λεηλατώντας το και καταστρέφοντάς το.

Η λεία αργότερα συγκεντρωνόταν και μοιραζόταν στα ίσα μεταξύ των Μανιατών.

Υπάρχει η φράση που χαρακτηρίζει την πειρατική δραστηριότητα στη Μάνη εκείνη την εποχή:

Από τον Κάβο Ματαπά

σαράντα μίλια μακριά

και από τον Κάβο Γκρόσσο

σαράντα κι άλλο τόσο.

Διάσημοι Μανιάτες πειρατές της εποχής ήταν ο Νικολός Σάσσαρης από τους Σασσαριάνους του Μεζάπου, ο Δημήτριος Καλκαντζής από το Γύθειο, ο Σαμπάτης Λέκκας, ο Αντώνης και Γιάννης Μανιάτης, ο Αντώνης Κοσμάς από τη Βάθεια, ο Πηλόκωτσος από τον Κυπριανό, η οικογένεια των Κουτσουλιεριάνων, οι Αραπάκηδες, οι Ρίτσοι, οι Ρόζοι, οι Χαραμιάνοι από την Κοίτα, οι Τρουπάκηδες, οι Μαντουβαλιάνοι από τους Μπουλαριούς, οι Μαυρομιχάληδες κ.α.

Τη φήμη του μεγαλύτερου πειρατή στη Μάνη ανάμεσα σε άλλους κατείχε ο Λιμπεράκης Γερακάρης από τους Κοσμάδες της Βάθειας, ο οποίος διετέλεσε μπέης της Μάνης και υπήρξε η αιτία για την μετανάστευση των Στεφανοπουλέων από τη Μάνη στην Κορσική.