Το Πέπο και ο πειρατής Τσατσαρούνος

Eugene Louis Gabriel Isabey, Greek Pirates Attacking a Turkish Vessel, 1827

Είναι γνωστό πως οι περισσότεροι παραλιακοί οικισμοί της Μάνης δημιουργήθηκαν κατά τις αρχές του 20ου αι. Η μεγάλη επικινδυνότητα λόγω της θαλάσσιας προσβασιμότητας τους έκανε μη θελκτικούς τόπους για μόνιμη κατοίκηση. Ωστόσο χρησιμοποιούνταν πολύ συχνά ως αγκυροβόλια σκαφών των ψαράδων ή των πειρατών σε παλαιότερους χρόνους.

Ο Γερολιμένας αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα τέτοιου οικισμού. Ξεκίνησε να οικοδομείται μετά το 1870 όταν ο Μιχάλης Κατσιμαντής έφτιαξε ένα εμπορικό κατάστημα επί των βράχων, το οποίο ολοκλήρωσε ο ανιψιός του ο Κυρίμης. Η περίοδος αυτή σηματοδοτεί το τέλος της ανασφάλειας των παράκτιων περιοχών από εξωτερικούς εχθρούς. Ωστόσο το λιμάνι αυτό κατά τα χρόνια της Τουρκοκρατίας χρησιμοποιούταν κυρίως για τον απόπλου πολλών πειρατικών σκαφών. Άλλωστε δεν είναι τυχαία το στιχούργημα των ναυτικών της Τουρκοκρατίας

Από τον Κάβο Ματαπά
Σαράντα μίλια μακριά
Και από το κάβο Γκρόσσο
Σαράντα κι άλλο τόσο.

Πλήθος μικρών και άσημων στους περισσότερους σήμερα, πειρατών, ασκούσαν πειρατεία ορμώμενοι από τον Γερολιμένα. Ένας από αυτούς ήταν και ο Τσατσαρούνος, από το Ιταλικό ciacacchierone =φλύαρος, φωνακλάς, αγύρτης. Όπως οι περισσότεροι πειρατές της εποχής εκείνης 17ος – 19ος αι., ωθήθηκαν στην άσκηση πειρατείας λόγω της φτώχειας της περιοχής. Ο αυξανόμενος πληθυσμός σε συνδυασμό με την έλλειψη παραγωγικών πόρων έκανε την κατάσταση εκρηκτική. Η πειρατεία ήταν επάγγελμα καλό ώστε να συμπληρώνεται ένα εισόδημα.

Η παράδοση λέει πως ο πειρατής Τσατσαρούνος με έδρα τον οικισμό Πέπο, το οποίο βρίσκεται κρυμμένο μέσα στα βουνά, αθέατο από την θάλασσα, κοντά στο χωριό Μουντανίστικα, κατέβαινε την ρεματιά και κούρσευε τα καράβια που περνούσαν από το Ταίναρο. Η τακτική αυτή ήταν συνηθισμένη. Οι πειρατές της Μάνης έδρευαν σε απομονωμένα και απροσπέλαστα μέρη φυλασσόμενα από πύργους και φυσικά εμπόδια και κατέβαιναν στα πλησιέστερα λιμανάκια για τον πειρατικό απόπλου. Χαρακτηριστικό είναι ότι ο οικισμός Πέπο από το ορμητήριο του Γερολιμένα απέχει 5 χλμ.πορεία, πράγμα που το κάνει δύσκολο στον εντοπισμό και την πρόσβαση.

Ο όρμος του Γερολιμένα

https://maniatika.wordpress.com/

ΠΗΓΕΣ

http://necspenecmetu.tumblr.com
http://www.ethnos.gr/default.asp
http://www.omorfimani.gr
http://greeksurnames.blogspot.gr
http://www.mythicalpeloponnese.gr
http://www.mani.org.gr/
http://www.maniguide.info/cavomap.html (σκαρίφημα χάρτη)

Advertisements

Μαντουβαλιάνοι(Κοίτα – Μπουλαριοί – Γερολιμένας) Β’ Μέρος

Οικογένεια Μαντούβαλου (Κοίτα – Μπουλαριοί – Γερολιμένας)

ΓΕΝΟΣ: Νικλιάνοι ΠΑΤΡΙΑ: Λιάνοι ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ: Μαντουβαλιάνοι

Κατά την μετεπαναστατική περίοδο η οικογένεια Μαντούβαλου ήδη είχε απλώσει σε πολλά χωριά της Μάνης με κυριότερα αυτά των πάνω Μπουλαργιών και Γερολιμένα. Η φιλοκυβερνητική της στάση οδήγησε στο να πάρουν πολλά μέλη της οικογένειας τον δρόμο του στρατιωτικού και να αναρριχηθούν σε υψηλά πόστα.

Κατά την διάρκεια πολιορκίας συγγενών τους Σκυλακιάνων στην Κοίτα από Βαυβαρούς του Φέδερ υποστήριξαν τις αρχές και όχι τους συγγενείς τους. Μάλιστα από τους πρώτους που μπήκαν στην φάλαγγα του Όθωνα ήταν ο Νίκος Μαντούβαλος με τον βαθμό του Ανθυπολοχαγού.  (παρακάτω ο προβιβασμός του στην εφημ. Κυβέρνησης)

Στους πρώτους ενόρκους των Οθωνικών χρόνων είναι και ο Παναγιώτης Λυράκος – Μαντούβαλος από τους Μπουλαριούς.

Με την πάροδο του χρόνου η οικογένεια αύξανε τα μέλη της και συνεπώς την δύναμή της. Μάλιστα παλιοί Μανιάτες έλεγαν όταν ήθελαν να περιγράψουν πολλούς ανθρώπους μαζί …Λαός Μαντούβαλος. Το 1862 ο Παναγιώτης Λυράκος ήταν ένας από τους ισχυρότερους Μανιάτες του δήμου Μέσσης. Το 1871 καταγράφονται στα δημοτολόγια της Μάνης (30) τριάντα Μαντουβαλιάνοι άνδρες, αριθμός τεράστιος για τα δεδομένα της εποχής. Με προσωνύμια όπως Βασιλαράκος, Μανωλάκος, Λυράκος, Μεσότριβος, Κουτήβελος, Ηλιόπουλος.

Η ιεραρχία στους Πάνω Μπουλαριούς μέσω τσάτιρας….

Οι Μαντουβαλιάνοι αντίδερο

Οι Κωστιάνοι στ απαντίδερο

Οι Κουβαριάνοι στα λεφτά

Οι Αμαγιάνοι στα σκατά 

Τέτοια ήταν η δύναμή τους που πολλές φορές μάλωναν και μεταξύ τους οι διάφοροι κλάδοι. Για δολοφονία μεταξύ τους λεγόταν

Ανήμερα του αγιασμού

Τον χιούσατε τον αγιασμό

Το αίμα σας το κρεμεζό

Εσείς το κάματε νερό

*Κρεμεζό = Κοκκινωπό

Έχθρητα είχαν ακόμα και με την ισχυρή οικογένεια των Βουγιουκλάκηδων- Μιχαλακιάνων της Λάγιας που όμως έληξε με γάμο για να μην λήξει με αιματοχυσία.

Βροντερό παρόν έδωσε η οικογένεια στους αγώνες της πατρίδας. Κατά την διάρκεια του μακεδονικού αγώνα διακρίθηκαν ο Νικόλαος και Θεόδωρος Μαντούβαλος. Μάλιστα είχαν δικές τους ομάδες εξού και τα καπετάν Νίκος και καπετάν Ταΰγετος. Συμμετείχαν και στους βαλκανικούς (1912 – 1913) αλλά και στην μικρασιατική εκστρατεία (1920- 1922) . Οι δύο τους πέθαναν αφού έφτασαν ψηλά στην στρατιωτική ιεραρχία.

Θεόδωρος Μαντούβαλος (Καπετάν Ταΰγετος)

Νικόλαος Μαντούβαλος (Καπετάν Νίκος)

Κατά την μικρασιατική εκστρατεία μάλιστα σκοτώθηκε ο Χρήστος Μαντούβαλος

Και του Μαντούβαλου ο γιος

Ο θρυλικός Μεσότριβος

Σκοτώθηκε στα Τουρκικά

Στου Σαγγαρίου τα βουνά

Κατά την εθνική αντίσταση η οικογένεια Μαντούβαλου θρήνησε τον Γιώργο Μαντούβαλο από την Κοίτα και τον Γιάννη Μαντούβαλο ( Μπανάκο )  από τους Μπουλαριούς. Μετά την απελευθέρωση οι πλείστοι της οικογένειας Μαντούβαλου ακολούθησαν την συντηρητική πολιτική παράταξη.

Μαντουβαλιάνοι(Κοίτα – Μπουλαριοί – Γερολιμένας) Α’ Μέρος

Οικογένεια Μαντούβαλου (Κοίτα – Μπουλαριοί – Γερολιμένας)

ΓΕΝΟΣ: Νικλιάνοι ΠΑΤΡΙΑ: Λιάνοι ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ: Μαντουβαλιάνοι

Ο τετραώροφος πύργος των Μαντουβαλιάνων στους Μπουλαριούς

Οικογένεια με όνομα βαρύ σαν ιστορία στα χωριά της Μάνης για την δύναμή της αλλά και την φιλοπατρία της είναι οικογένεια Μαντούβαλου. Εχθροί και φίλοι έχουν πολλά να διηγηθούν. Για την καταγωγή της οικογένειας δύο είναι οι κυρίαρχες απόψεις.

Η μία θέλει τον Μαντούβαλο απευθείας απόγονο του δεύτερου γιου του Νίκλου, του Λία. Ο Νίκλος κατέβηκε γύρω στα 1500 από την Τεγέα στην Μάνη στην περιοχή της Κοίτας του λεγόμενου ως σήμερα Νικλιάνικου. Από τον Λία προήλθε η πατριά των Λιάνων με εστία την Κοίτα.

Η δεύτερη άποψη θέλει τον Μαντούβαλο πειρατή με Μικρασιατική καταγωγή ο οποίος όπως και άλλοι πολλοί γύρω στα 1600 ήρθε στην Μάνη για ασφάλεια και έγινε γαμπρός και σύμμαχος με τους Λιάνους. Το σίγουρο πάντως είναι πως η Κοίτα αποτελεί εστία της οικογένειας και οι υπόλοιποι Λιάνοι το έβρισκαν από παράδοση σαν συγγενής με τους Μαντουβαλιάνους.

Η παράδοση λέει πως προεπαναστατικά η οικογένεια Μαντούβαλου ασκούσε πειρατεία με ορμητήριο τον όρμο του Λιμένα ( Γερολιμένα ). Μάλιστα είχαν ισχύ και όνομα σοϊλή από τότε. Κατά την επανάσταση του 1821 η οικογένεια Μαντούβαλου έλαβε πολλές διακρίσεις λόγω των σημαντικών ( όπως διαβεβαιώνεται από τους καπετάνιους ) εκδουλεύσεών που προσέφερα στην πατρίδα. Πάνω από (10) δέκα μέλη της οικογένειας συμμετείχαν ενεργά στον αγώνα. Εκ των οποίων οι 4 παρασημοφορήθηκαν ως αξιωματικοί.

Παρακάτω παραθέτουμε πρόταση του Ν. Βοιδή Μαυρομιχάλη για προαγωγή του Γεωργούλια Μαντούβαλου.

Εδώ πρέπει να αναφέρουμε τις καλές σχέσεις που διατηρούσε η πατριά των Λιάνων με τους Μαυρομιχαλιάνους καθότι οι Μαντουβαλιάνοι παρασημοφορήθηκαν κυρίως από τον Α. Π. Μαυρομιχάλη, Ν. Πιερράκο, Ν. Βοιδή που είναι όλοι Μαυρομιχαλιάνοι.

Θεοδωρακιάνοι (Κάτω Μπουλαρίοι)

Οικογένεια Θεοδωρακάκη (Κάτω Μπουλαρίοι )

ΓΕΝΟΣ: Νικλιάνοι ΠΑΤΡΙΑ: Κουτρουλιάνοι ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ: Θεοδωρακάκης

Η οικογένεια Θεοδωρακάκη των Κ. Μπουλαριών ανήκει στην πατριά των Κουτρουλιάνων ( γενάρχης ο Κουτρούλης συγγενής ή ακόλουθος του Νίκλου) της μέσα Μάνης. Ιστορικά αποτελούσε ισχυρή οικογένεια στον χώρο του παλαιού δήμου Μέσσης με έδρα τους Κάτω Μπουλαριούς. Η παράδοση λέει πως προέρχονται από την Κοίτα.

Λέγεται ότι στους Μπουλαριούς παλιά χτήματα είχε κάποιος Γελάσης. Αυτός όμως μη έχοντας ανθρώπους πολλούς κάλεσε τον Γιώργο Θεοδωρακάκη από την Κοίτα για να μπει στην δούλεψή του. Κάποια στιγμή σε μια τοπική αψιμαχία με τους Σμαηλιάνους ο Γιώργος σκότωσε κάποιον από αυτούς. Ο Γελάσης ειδοποίησε και τους υπόλοιπους συγγενείς Κουτρουλιάνους ( Θοδωρακιάνους ) και διώξανε τους Σμαηλιάνους στην Οχιά όπου και μένουν. Έτσι εδραιώθηκαν οι Θεοδωρακιάνοι στους Μπουλαριούς.

Η οικογένεια κατοικεί στο ΝΑ τμήμα των κάτω Μπουλαριών όπου και είχε ισχυρό πύργο. Κατά την επανάσταση του 1821 συμμετείχαν 4 – 5 άνδρες της οικογένειας.

Το 1870 περίπου συγκρούστηκαν με τους συγχωριανούς τους Ρεσβανιάνους. Παρόλη την δύναμή τους ( ως Νικλιάνοι ) δεν επικράτησαν.

Ένα κανόνι επάρασι

Το κάστρο κανονάρεται

Κι ο πύργος μας μινάρεται

Θέσι να μας εδιώξουσι

Να μας εξακληρήσουσι

Με το πέρασμα του χρόνου διακλαδίστηκαν σε  άλλες οικογένειες που άλλες διατήρησαν το επίθετο και άλλες όχι, και κατοίκησαν και σε άλλες περιοχές της Μάνης όπως στον Γερολιμένα.