Τσουλιάνοι (Πηγάδια)

Man_oik

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΤΣΟΥΛΑΚΟΥ (Πηγάδια Αβίας)

Η οικογένεια Τσουλάκου ή Τζουλάκου κατοικεί στο χωριό Πηγάδια. Άγνωστο αν συγγενεύει με άλλες οικογένειες με παρόμοιο επώνυμο ή άλλο στην ευρύτερη περιοχή της Αβίας, όπως Τσουλέας, Τζουλέας, Τζούλος κ.ά. Στην ευρύτερη περιοχή του Κάμπου το επώνυμο Τζούλος αναφέρεται ήδη από το 1704. Η ετυμολογική ερμηνεία του επωνύμου είναι βλάχικη čiul «πρόβατο με μικρά αυτιά». Μάλιστα ως σήμερα στην Μέσα Μάνη ο έχων μικρά αυτιά καλείται τσουλαυτίλης.

Το παλιότερο μέλος της οικογένειας Τσουλάκου ή Τζουλάκου που συναντάμε ψάχνοντας το παρελθόν της οικογένειας είναι ο Ιωάννης Τζουλάκος. Καταλήγουμε στο συμπέρασμα αυτό μιας και δεν αναφέρεται σε εκλογικούς καταλόγους του 1844 αλλά υπογράφει σε έγγραφο κατοίκων του δήμου Αβίας που καταδικάζει τα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων τον Ιούνιο του 1831. Παρακάτω παρατίθεται η υπογραφή του. Αν υποθέσουμε πως την εποχή εκείνη υπέγραφαν τα «κεφαλάρια» οι επικεφαλείς της γενιάς θα ήταν περίπου 40 ετών, άρα γεννημένος περί το 1790.

Κατά την διάρκεια της επανάστασης του 1821 η οικογένεια Τζουλάκου από τα Πηγάδια Αβίας συμμετείχε με τον Δημήτρη Τζουλάκο. Κάτωθι η καταγραφή του στα μητρώα αριστείων (1843-1844). Μάλιστα ενώ αρχικώς του είχε απονεμηθεί το σιδερένιο με μεσολάβηση του Ν. Πιεράκου Μαυρομιχάλη ο οποίος ήταν αντίθετος με τους άλλους Μαυρομιχαλιάνους του απενεμήθη του αργυρό, ως αξιωματικός. Ο ίδιος μάλιστα εκλέχτηκε το 1843, 2ος στην τάξη μαζί με τον ισχυρό Θεόδωρο Νίκα ως εκλέκτορας του χωριού Πηγάδια για να ψηφίσει τον πληρεξούσιο της επαρχίας τους που θα τους εκπροσωπούσε στην Εθνοσυνέλευση του κράτους. Η θέση αυτή δήλωνε ιδιαίτερης και ευρύτερης αποδοχής πρόσωπα. Η εκλογή τους έγινε στον Ι.Ν των Ταξιαρχών στα Πηγάδια.

Στους εκλογικούς καταλόγους της περιόδου 1850 – 1856 καταγράφονται στο χωριό Πηγάδια (6) άνδρες; της οικογένειας Τζουλάκου, από τους 220 περίπου άντρες του χωριού. Η οικογένεια δηλαδή αποτελούσε το 3% του ανθρώπινου δυναμικού του χωριού κατατάσσοντάς την έτσι στις λιγότερο δυνατές οικογένειες του χώρου. Αυτό επιβεβαιώνεται το 1871 όπου καταγράφονται μόλις (3) άνδρες της οικογένειας σε σύνολο (209) ανδρών του χωριού. Ποσοστό 1,5% περίπου.

Μετά το 1900 μεγάλο μέρος του πληθυσμού του χωριού ασχολήθηκε με την κτηνοτροφία ενώ οι υπόλοιποι κατέβηκαν σε χαμηλότερα χωριά του δήμου Αβίας.

Σπίτι και οι Ταξιάρχες στα Πηγάδια

ΠΗΓΕΣ

  • http://chameleontas09.blogspot.gr/2010/04/742010.html * http://greek-lastnames.blogspot.gr/
  • Σ. Καπετανάκη «Αριστεία του 1821 σε Μανιάτες Αγωνιστές» εκδόσεις Αδούλωτη Μάνη 2008
  • Κ. Κόμη «Βενετικά κατάστιχα Μάνης Μπαρδούνιας» εκδόσεις ελληνικά Γράμματα Αθήνα 1998
  • Γενική Εφημερίδα Ελλάδος, αριθ. φ. 48, της 27 Ιουνίου 1831.
Advertisements

Κιτριές

Οι Κιτριές είναι ένα γραφικό, παραθαλάσσιο χωριό της Έξω Μάνης. Βρίσκεται στην περιοχή της Αβίας και απέχει 14 χλμ. απο την Καλαμάτα.

Το όνομα του το έχει πάρει από τα πολλά Κίτρα (φυτό:Citrus medica/Κιτρέα η μηδική)που υπάρχουν στην περιοχή.

Κατά το παρελθόν αποτέλεσε το επίνειο της Ζαρνάτας και για την περίοδο 1771-1780υπήρξε το σημαντικότερο ναυτιλιακό και εμπορικό κέντρο της νότιας Πελοποννήσου. Αν και σαν όνομα απαντάται ήδη σε σε πηγές του 16ου αι. (porto Chitries-Chitries,Chitres) οργανωμένη οίκηση παρουσιάζει από το δεύτερο μισό του 18ου αι. και μετά.

Ιδρυτής του οικισμού υπήρξε ο μπέης της Μάνης Τζανέτος (Τζανετμπέης) Κουτήφαρης, ο οποίος έχτισε πύργο στο ύψωμα πάνω από το λιμάνι των Κιτριών. Ο πύργος υπήρξε έδρα και για τους επόμενους Μπέηδες της Μάνης, μέχρι να χτίσει ο Μπέης Τζανέτος Γρηγοράκης τον πύργο του στο Μαραθονήσι. Από τότε οι Μπέηδες χρησιμοποιούσαν τον πύργο ως σταθμό-κέντρο για τις διοικητικές και εμπορικές υποθέσεις τους. Ο πύργος δυστυχώς γκρεμίστηκε με το σεισμό του 1944.

Η είσοδος του πύργου των Μπέηδων στις Κιτριές

Αν και μεγάλης σημασίας λιμάνι για την εποχή του, το μέγεθος του οικισμού παρέμεινε πάντοτε μικρό. Σε γαλλικό υπόμνημα του 1786, αν και γίνεται ιδιαίτερη μνεία στο λιμάνι που χαρακτηρίζεται ως ένα από τα καλύτερα του κόλπου της Κορώνης,δεν αναφέρεται τίποτα για τον οικισμό.

Ο περιηγητής Leake που επισκέφθηκε τη Μάνη το 1805, αναφέρει ότι τα μόνα κτίσματα στις Κιτριές είναι ο πύργος του Μπέη και 5-6 αποθήκες δίπλα στη θάλασσα. Χαρακτηρίζει την περιοχή ως την πιο εύφορη στη Μάνη και οι λόφοι γύρω από τις Κιτριές γεμάτους σιτάρι.

Ο πύργος των μπέηδων στις Κιτριές σε χαλκογραφία του 19ου αιώνα

Στις Κιτριές εμφανίστηκε ο Χασάν-Μπαμπά έπειτα από εντολή του Αχμέτ Κιουπρουλή ζητώντας την υποταγή των Μανιατών( Το 1667 στα πλαίσια τουΕνετικοτουρκικού πολέμου,ένας αριθμός Μανιατών έφθασε στό τουρκικό στρατόπεδο του μεγάλου βεζίρη, πού πολιορκούσε τό Χάνδακα καί προσπάθησαν να καταστρέψουν τα εχθρικά κανόνια και να πυρπολήσουν τουρκικές γαλέρες).

Η πρόταση του Χασάν-Μπαμπά εξόργισε τους Μανιάτες οι οποίοι επιτέθηκαν στον στόλο και τους έτρεψαν σε άτακτη φυγή.

Το 1819 έπειτα από ενέργειες του Φιλικού Χριστόφορου Περραιβού ο οποίος διέμενε στους Δολούς, υπογράφεται στον πύργο των Κιτριών από τις 3  δυνατές οικογένειες της Μάνης, τους Μαυρομιχάληδες τους Γρηγοράκηδες και τους Τρουπάκηδες, γενική ‘Τρέβα’ (ανακωχή) μεταξύ τους, για να οργανωθεί ο πόλεμος για την Ανεξαρτησία.

Από τις Κιτριές στις 23 Μαρτίου (ήδη απο το απόγευμα της 22 Μαρτίου) ξεκίνησε η διαδικασία απελευθέρωσης της Καλαμάτας από τον Οθωμανικό ζυγό.

Στις 20 Ιουνίου του 1826 ο Ιμπραήμ βομβάρδισε τις Κιτρίες τον Άγιο Δημήτριο και την Τραχήλα στα πλαίσια του αντιπερισπασμού που προσπάθησε να δημιουργήσει, για να εμποδίσει την συγκέντρωση των Μανιατών στη Βέργα του Αρμυρού.

Ένα χρόνο αργότερα στις 26 Ιουλίου 1827, ο Ιμπραήμ θα βομβαρδίσει ξανά τις Κιτριές ρίχνοντας πάνω από 1700 κανονιοβολισμούς.

Στην είσοδο των Κιτριών, δίπλα από τον πύργο των Μπέηδων υπάρχει η εκκλησία των Αγίου Κων/νου και Ελένης. Κατασκευάστηκε το 1730 και αποτελεί το παλαιότερο κτίσμα των ΚιτριώνΣε αυτή την εκκλησία έγινε, κατά το 1825, η χειροτονία των τεσσάρων αντικανονικών επισκόπων της Μάνης από τον Μητροπολίτη ΖαρνάταςΓαβριήλ Φραγκούλη για τις χηρεύουσες επισκοπές, τον Άνθιμο για την επισκοπή Πλάτσας, τον Ιωαννίκιο για την επισκοπή Μηλέας και Καστάνιας, τον Ιωσήφ για την επισκοπή Μαΐνης και τον Προκόπιο για την επισκοπή Ανδρούβιστας.

Η εκκλησία των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στις Κιτριές

Κάθε χρόνο στις 23 Μαρτίου τελείται δοξολογία στον ναό, σε ανάμνηση των Μανιατών, οι οποίοι συγκεντρώθηκαν στις Κιτριές, την παραμονή της απελευθέρωσης της Καλαμάτας στις 23 Μαρτίου 1821 και κίνησαν για να την ελευθερώσουν από τα τουρκικά στρατεύματα.

Παραδίπλα από τον όρμο των Κιτριών, στο ακραίο τμήμα του ΄βουνού κεφάλι (κεφαλοβούνι), βρίσκεται ο φάρος των Κιτριών. Κατασκευασμένος το 1892 αποτελεί τον έναν από τους τρεις πέτρινους φάρους που υπάρχουν στη Μάνη( Οι άλλοι δύο είναι του Γυθείου και του Ταινάρου).

Ο Φάρος των Κιτριών

Οι Κιτριές διαθέτουν δύο παραλίες, τον Αϊ Γιάννη και το Πλυμονάρι. Η πρώτη βρίσκεται στα αριστερά του οικισμού προς τη μεριά του φάρου, ενώ η δεύτερη είναι στην είσοδο του οικισμού, κάτω από τον πύργο των Κιτριών.

Απογραφές:

Κιτριαί-Καλλιανέικα: 1853: 61 κατ. , 1861: 61 κατ., 1879: 50 κατ. , 1889: 20 κατ. , 1896:28 κατ. , 1907: 39 κατ. , 1920: 47 κατ. , 1928: 53 κατ. , 1940: 86 κατ. , 1951: 159 κατ. , 1961: 57 κατ. , 1971: 29 κατ. , 1981: 65 κατ.

ΠΗΓΕΣ

  • Σοφίας Καπετανάκη, «Ο Καστρόπυργος του Τζανέτμπεη Κουτήφαρη στίς Κιτριές», Ιθώμη 28
  • Γιάννη Σαΐτα, «οι τρεις πέτρινοι Φάροι» Εφημ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
  • Δικαίου Βαγιακάκου, « Ο Ιμπαραήμ εναντίον της Μάνης»
  • Α.Γ. Κουτσιλιέρη «Ιστορία της Μάνης»
  • mani.org
  • Κώστα Κόμη, «Πληθυσμός και οικισμοί της Μάνης, 15ος – 19ος αιώνας»

Οι Ενορίες Του Δήμου Αβίας

Σφραγίδα του Δήμου Αβίας

Σε Φ.Ε.Κ ανάλογης χρονολογίας βρίσκουμε τον διαχωρισμό των ενοριών στον Δήμο Αβίας σύμφωνα με τις ανάγκες της εποχής. Η ημερομηνία του διατάγματος είναι 16/12/1911 με υπογραφή του τότε υπουργού Παιδείας και Θρησκευμάτων Απ. Γ. Αλεξανδρή. Ο διαχωρισμός των ενοριών γινόταν με πληθυσμιακά και γεωγραφικά κριτήρια.

 

Σταυριάνοι ( Μεγάλη Μαντίνεια )

Οικογένειες

Οικογένεια Σταυρέα (Μεγάλη Μαντίνεια)

Η περιοχή της Μαντίνειας είναι η κυρίως περιοχή όπου κατά την αρχαιότητα ονομαζόταν Αβία. Επίκεντρο της περιοχής ήταν όπως δηλώνει και το όνομά της η Παλαιόχωρα. Μετά το 1750 προεξέχουσα οικογένεια που δέσποζε στην όλη περιοχή ήταν η οικογένεια Καπετανάκη. Ωστόσο η παλαιότερη οικογένεια της περιοχής Παλαιόχωρας  θεωρείται η οικογένεια Σταυρέα.

Θεωρείται ο πρώτος οικιστής γύρω στα 1700 της παράλιας περιοχής της Αβίας καθώς ο πληθυσμός κατά την Α Τουρκοκρατία μετοίκησε στα ενδότερα και πιο ορεινά της περιοχής για λόγους ασφαλείας. Οι Μανιάτες μπορεί να ήταν τρομεροί πειρατές δέχονταν όμως συχνά και αυτοί επιδρομές από τους μουσουλμάνους πειρατές που εργάζονταν πολλές φορές για τους Τούρκους.

Η παράδοση λέει πως ο Σταυρέας πρώτος μαζί με τους Πετρουλέα και Κοτσονέα πύκνωσαν στην νεότερη ιστορίας της την παράλια Αβία. Ο Σταυρέας ( γιος του Σταύρου ) ανακαίνισε όπως γράφει η επιγραφή παλαιότερη μισοχαλασμένη εκκλησία προκειμένου να προσελκύσει περισσότερους κατοίκους. Χαρακτηριστικά η εκκλησία Κοίμησης της Θεοτόκου αναγράφει

Και ανακαινιστείς 1775….. Σταυρέας

Επίσης αλλού αναγράφει σε κτητορική επιγραφή

ΕΡΗΜΩΘΕΙΣΗΣ ΕΚ ΠΕΙΡΑΤΟΦΟΒΙΑΣ
ΑΡΧΑΙΑΣ ΑΒΙΑΣ ΟΜΗΡΙΚΗΣ ΙΡΗΣ
ΙΔΕΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΕΚΕΝ
ΣΤΑΥΡΕΑΣ ΝΑΟΝ ΗΓΕΙΡΕΝ 1775
ΕΡΕΙΠΙΟΙΣ ΜΕΓΑΛΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ
ΚΑΙ ΓΕΙΤΟΝΙΚΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟΥ
ΣΚΟΠΟΥΝΤΟΣ ΕΛΚΥΣΗ ΑΝΟΙΚΟΔΟΜΗΣΙΝ

Από όλα τα παραπάνω συμπεραίνουμε πως έχουμε καταγεγραμμένες αναφορές της οικογένειας ήδη από το 1750. Ο Σταυρέας έκτισε το σπίτι του πάνω στο βράχο που δεσπόζει στα νότια της ακρογιαλιάς. Έτσι αφ’ ενός είχε ένα καλό παρατηρητήριο αφ’ ετέρου ήταν απρόσβλητο από τη θάλασσα. Από τη μεριά της στεριάς είχε πολεμίστρες και πυργίσκους. Σήμερα το σπίτι ανήκει στην οικογένεια Φραγκούλη. Στην ανατολική πλευρά του διακρίνεται μια πολεμίστρα και μια εικόνα σκαλισμένη στον εξωτερικό τοίχο.

 Κατά την επανάσταση του 1821 καταγράφονται με αριστείο (2) μέλη της οικογένειας Σταυρέα. Αξιοσημείωτο είναι μάλιστα πως και οι δύο παρασημοφορήθηκαν σαν αξιωματικοί με αργυρό αριστείο. Πιθανότατα η οικογένεια μπορεί να ήταν ολιγομελής αλλά ισχυρή λόγω πλούτου.

Μάλιστα στους Οθωνικούς ενόρκους του 1850 ο Κωνσταντίνος Σταυρέας αποτελεί επιφανές μέλος της περιοχής με εισόδημα 15000 δρχ, ποσό ιδιαίτερα μεγάλο για τα δεδομένα της Μάνης.

Στα δημοτολόγια του 1856 υπογράφουν (4) μέλη της οικογένειας Σταυρέα από την Μεγάλη Μαντίνεια. Στα δημοτολόγια του 1871 καταγράφονται μόλις (1) μέλος της οικογένειας στο χωριό. Είναι πολύ πιθανό να έχουν μεταναστεύσει σε γειτονικά μέρη όπως η Καλαμάτα. Ιδίως αν σκεφτούμε ότι ήταν έμποροι και λίγοι γεωργοί. Μάλιστα ήδη από το 1860 ο Κωνσταντίνος Σταυρέας υπογράφει σαν συνδρομητής περιοδικού με τόπο αποστολής την Καλαμάτα.

Ο Δήμος Αβίας

Ο δήμος Αβίας ιδρύθηκε το 1835 και είχε σαν έδρα το χωριό Αλμυρός (Αβία). Αποτελούταν από τα χωριά Σέ­λιτσα (Άνω Βέ­ργα), Μεγάλη Μαντίνεια, Μικρή Μαντίνεια και Σωτηριάνικα.

Είχε σφραγίδα κυκλική με έμβλημα «κεφαλήν Ηρακλέους φορούσα τη λεοντήν» και γύρω της τις λέξεις Δήμος Αβίας.

Σφραγίδα Δήμου Αβίας εποχής Όθωνα

Το 1840 γίνεται συγχώνευση του δήμου με το δήμο Γερήνιας που είχε σχηματιστεί το 1834 και είχε έ­δρα τον Κάμπο και με το δήμο Κυτριών που είχε έδρα τους Κάτω Δολούς (Κυτριαί). Έδρα του νέ­ου δήμου έ­γινε ο Κάμπος.

Το 1912 καταργείται ο δήμος και τα χωριά που τον αποτελούσαν γίνονται ξεχωριστέ­ς κοινότητες.

Το 1999 με το νομοσχέ­διο Ιωάννης »Καποδίστριας», ανασυγκροτείται ο δήμος Αβίας και περιλαμβάνει πλέον τις κοινότητες Αβίας (οικισμοί: Αβία, Μεγάλη Μαντίνεια, Ακρογιάλι), Κάμπου (οικισμοί : Κάμπος, Οροβάς, Πλάτωμα, Τούμπια), Δολών (οικισμοί: Δολοί, Κιτριές, Καλιανέικα), Σταυροπηγίου (οικισμοί: Σταυροπήγιο, Μάλτα), Κέ­ντρου (οικισμοί: Κέντρο, Χώρα Γαϊτσών, Βόρειο, Ανατολικό), Αλτομιρών (οικισμοί: Αλτομιρά) και Σωτηριάνικων (οικισμοί: Σωτηριάνικα, Χαραυγή). Η έ­κταση του δήμου ήταν 179,80 km² και είχε έδρα τον Κάμπο.

Με την ψήφιση του προγράμματος »Kαλλικράτης» το Μάιο του 2010, ο δήμος καταργήθηκε και εντάχθηκε στο νέ­ο δήμο Δυτικής Μάνης.