ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΘΙΜΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

Η περίπτωση του Βασίλη Καργάκου

Το ακρωτήριο Ταίναρο από τη θάλασσα 1882

(WORDSWORTH, Christopher)

Είναι γεγονός ότι η περιοχή της Μάνης μέχρι προσφάτως έκανε χρήση του Εθιμικού Δικαίου εντόνως κυρίως λόγω της μη ύπαρξης για πολλά χρόνια (Τουρκοκρατία) οργανωμένης δικαστικής αρχής λόγω της αυτονομίας της. Οι οικογενειακοί πόλεμοι και το κληρονομικό δίκαιο είναι χαρακτηριστικά γνωρίσματα αυτής της νοοτροπίας.

Στο παρόν άρθρο θα δούμε ένα περιστατικό φόνου μέσα από τα έγγραφα της περιόδου του νεότερου ελληνικού κράτους και ακολούθως θα αναλύσουμε τα συμπεράσματα που προκύπτουν μέσα από την εθιμική συμπεριφορά της εποχής.

Σε έγγραφο του αρχείου του στρατηγού Παναγιώτη Γιατράκου διαβάζουμε, (διορθωμένη η πρωτότυπη ορθογραφία του κειμένου)

ο πρόεδρος της εφορείας Ιωάννης Μίλησις και ο φρούραρχος Μονεμβασίας (ως μάρτυς) Ι. Κ. Μαυρομιχάλης 13.7.1826 (Αντίγραφο)

Περί τον Ιούλιο του 1826, ενώ ο πλοίαρχος Βασίλειος Καργάκος βρισκόταν στην Σκαρδαμούλα (Καρδαμύλη), δύο ναύτες του «συγχυσθέντες μετά τινός Τούρκου του Δουράκη, τον εφόνευσαν». Η εφορεία υποχρέωσε τον Καργάκο να καταβάλει στον Δουράκη 750 γρόσια και έδωσε το παρόν σε ένδειξη «δια να λάβει το δίκαιον του ο Βασίλειος, όθεν ανήκει και δια να αποδειχθεί ότι οι φονεύσαντες τον Τούρκο ναύται Νικολακιάνοι από το χωρίον Πύργον δεν είχον δίκαιον να ζητούν περί της αυτής υποθέσεως και να ενοχλούν τινά, διότι αυτοί φονεύσαντες τον Τούρκον έφυγον και ο Βασίλης δια αυτούς επλήρωσε ταύτα».

Στο ίδιο έγγραφο υπάρχει σημείωση «ο ανωτέρω Βασίλης Καργάκος είναι πατήρ του Δημητρίου Βασιλάκου κατοίκου Αγίου Ιωάννη του δήμου Σπάρτης, αντίγραφο την 11 7βρίου 1871 Σπάρτην»

Από το παραπάνω αρχείο προκύπτουν διάφορα συμπεράσματα για την κατάσταση που επικρατούσε εκείνη την εποχή.

Πρώτα από όλα βλέπουμε πως οι ισχυρές οικογένειες όπως η οικογένεια Δουράκη από την Καστάνια της έξω Μάνης είχαν την δυνατότητα να έχουν στην κατοχή τους ομήρους – δούλους Τούρκους αιχμαλώτους από τα πεδία των μαχών.

Επίσης εδώ παρατηρούμε μια παλιά εθιμική διαδικασία της Μάνης στην οποία η εφορεία της Σπάρτης (συμβούλιο δημογερόντων) μέσω αιρετοκρισίας επέβαλε. Την αποζημίωση του θανάτου κάποιου προκειμένου να αποφευχθούν αντίποινα και περαιτέρω αιματοχυσία.

Οι Νικολακιάνοι ναύτες που αναφέρονται στο παραπάνω απόσπασμα ως φονιάδες  δεν είναι άλλοι από την γενιά των Νικολακιάνων του Πύργου Διρού. Τούτο επιβεβαιώνεται από το ότι ως μια από τις ισχυρές οικογένειες του χωριού υπογράφουν στις 15/8/1806 υποσχετικό σύμφωνο βοήθειας του Αντώνη μπέη Γρηγοράκη.

untitled

απόσπασμα από το συμφωνητικό των οικογενειών του Πύργου το 1806 προς τον Αντωνόμπεη

Τέλος η υποσημείωση για την οικογένεια Καργάκου μας βοηθά να καταλάβουμε πως ήδη από τα πρώτα χρόνια μετά την επανάσταση του 1821 είχε αρχίσει η πληθυσμιακή μετακίνηση των Μανιατών προς την Σπάρτη και την πέριξ περιοχή καθώς αναφέρονται μέλη της στον Άγιο Ιωάννη του Μυστρά και την γύρω περιοχή το 1872 ακόμα και με παρωνύμια.

untitled

Ο Δημήτρης Βασιλάκος σε εκλογικό κατάλογο  του Αγίου Ιωάννη το 1872

ΠΗΓΕΣ

  1. Αθ. Φωτόπουλου, Οι Γιατράκοι του 1821, Αθήνα 1902, τόμ. Β’, σ. 190, έγγρ. 593 (569).
  2. Κ. Κάσση «Άνθη της Πέτρας οικογένειες και εκκλησίες στην Μάνη» Ιχώρ Αθήνα 1990
  3. Αγνώστου, «Ιστορικαί αλήθειαι συμβάντων τινών της Μάνης από του 1769 και εντεύθεν : Ο Τζανέτμπεης Καπετανάκης Γρηγογάκης και η οικογένειά του», Τύποις Φ. Καραμπίνη και Κ. Βαφά, 1858
  4. http://el.travelogues.gr/item.php?view=47756
  5. http://arxeiomnimon.gak.gr (Γ.Α.Κ εκλογικά συλλογής Βλαχογιάννη επαρχία Λακεδαίμονος φακ. 025)
  6. https://maniatika.wordpress.com

 

 

Αναστάσιος Φραντζεσκάκης

Άρθρα

Η οικογένεια Φραντζεσκάκη συγκαταλέγεται στις παλαιότερες της Αρεόπολης και, όπως γράφει ο Κυριάκος Κάσσης (Άνθη της Πέτρας), είναι «κολλητή», σύμμαχος δηλαδή στην πατριά των Γεωργιάνων. Κλάδος της έχει κατοικήσει και στο γειτονικό Κουσκούνι, με στενή σύνδεση με την πατριά των Κρασακιάνων.

Η συμμετοχή της στην επανάσταση του 1821 υπήρξε σημαντική, γεγονός που προκύπτει από την απονομή μετεπαναστατικά του αριστείου του Αγώνα (παρασήμου) σε 10 μέλη της τουλάχιστον. Διακεκριμένη μορφή της, που αναδείχθηκε κυρίως στα μετέπειτα χρόνια της ελεύθερης πατρίδας μας ως αξιωματικός της φάλαγγας, ήταν ο Αναστάσιος Φραντζεσκάκης.

Γεννήθηκε το έτος 1799 και ο πατέρας του ονομαζόταν Μιχαήλ. Ήταν έγγαμος από τις 17 Σεπτεμβρίου 1822 με την Ειρήνη Τζακάκη, που επίσης καταγόταν από την Αρεόπολη. Σε επίσημους στρατιωτικούς καταλόγους των ετών 1840 – 1841 αναφέρεται τότε ως πατέρας 5 παιδιών. Η δράση του κατά την Επανάσταση περιγράφεται από το πλούσιο σε εκδουλεύσεις πιστοποιητικό του, το οποίο προσκόμισε στο Υπουργείο Στρατιωτικών το έτος 1841, προκειμένου να λάβει και εκείνος το αργυρό αριστείο του Αγώνος.

Στο αναφερόμενο πιστοποιητικό, που κατά το μήνα Δεκέμβριο του 1841 υπέγραψαν οι παλαιοί Μανιάτες οπλαρχηγοί Παν. Μπουκουβαλέας Τρουπάκης, Νικόλαος Πιεράκος Μαυρομιχάλης, Χρ. Καπετανάκης και Ιωάννης Κ. Μαυρομιχάλης, βεβαιώνεται η συμμετοχή του Φραντζεσκάκη το έτος 1821 στις μάχες και συμπλοκές Βαλτετσίου, Συλίμνας, Βλαχοκερασιάς, Ταβιάς, πολιορκίας Κορίνθου, στην πολιορκία και άλωση της Τριπολιτσάς, όπου τραυματίστηκε στο δεξιό βραχίονα, ενώ δεν έλειψε η συμμετοχή του το ίδιος έτος και σε μάχες εκτός Πελοποννήσου, όπως στην Πέτρα, Λιβαδειά, Σούρπη, Κερατόπυργο Μεγάρων, Πειραιά.

Η υπογραφή του Αγωνιστή σε πιστοποιητικό του 

Το έτος 1822 συμμετείχε σε μάχες στο Άργος, στο Κουτσοπόδι, Κλένια, στην Κάρυστο Ευβοίας και στην πολιορκία του Ναυπλίου, ενώ τα έτη 1823 – 1824 συμμετείχε στην πολιορκία της Κορώνης. Επί Ιμβραήμ το 1825 συμμετείχε σε μάχες και επιχειρήσεις ανάσχεσης των Τουρκοαιγυπτίων πλησίον του Νεοκάστρου, στις θέσεις Χίλια Χωρία, Λογγά, στην Καλαμάτα, Πεταλίδι, στη Μπούκα Νησίου, ενώ το 1826 πολέμησε στη Βέργα, Διρό, Καρυούπολη και Πολυάραβο. Σε όλες τις παραπάνω μάχες αναφέρεται ότι πολέμησε πάντοτε ως αξιωματικός (καπετάνιος), με γενναιότητα, ζήλο και πειθαρχία.

Μετά την απελευθέρωση ονομάστηκε με βασιλικό διάταγμα της 1/13 Νοεμβρίου 1837 ανθυπολοχαγός της Λακωνικής Φάλαγγας, ενώ δύο χρόνια αργότερα, τον Οκτώβριο του 1839, τέθηκε με τον ίδιο βαθμό σε ενεργητική υπηρεσία, υπηρετώντας μαζί με άλλους παλαίμαχους Μανιάτες αξιωματικούς στην 4η Τετραρχία υπό τον τότε αντισυνταγματάρχη Νικόλαο Πιεράκο Μαυρομιχάλη.

Το Μάιο του 1841   συνέδραμε σε οικονομική ενίσχυση υπέρ των επαναστατημένων Κρητικών και το Μάρτιο του 1844 τιμήθηκε με το αργυρό Αριστείο ως ανθυπολοχαγός της Φάλαγγας. Την περίοδο 1850 – 1861 διετέλεσε και ένορκος, γεγονός που για εκείνη την εποχή συνιστούσε ένδειξη κύρους και οικονομικής επιφάνειας. Ήταν εγγράμματος, υπέγραφε πάντοτε στα ιδιόχειρα έγγραφά του ως “Αναστάσιος Φρατζησκάκης”, και υπηρέτησε στην ενεργητική Φάλαγγα μέχρι το τέλος του βίου του.

Το έτος 1865 υπέβαλε αίτηση και πιστοποιητικά εκδουλεύσεων στην τότε εξεταστική επιτροπή αγωνιστών του 1821 και αναγνωρίστηκε εκ νέου ως οπλαρχηγός 7ης τάξης, δηλαδή ανθυπολοχαγός. Την ίδια εποχή αναγνωρίστηκε από την παραπάνω επιτροπή ως οπλαρχηγός 5ης τάξης (λοχαγός) και ο ιερωμένος συγγενής του πρωτοσύγκελος Μελέτιος Φραντζεσκάκης, που είχε πολεμήσει στην άλωση της Τριπολιτσάς.

Ο φιλότιμος αγωνιστής προήχθη περαιτέρω το μήνα Σεπτέμβριο του 1871 στο βαθμό του υπολοχαγού, όπως επίσης και ο συνάδελφός του Μανιάτης αγωνιστής Σταμάτιος Τζελέντης, από τη Λαγκάδα του δήμου Λεύκτρου. Δέκα χρόνια αργότερα, το Μάρτιο του 1881, ο Φραντζεσκάκης έλαβε το βαθμό του λοχαγού της φάλαγγας.

Απεβίωσε στις 10 Ιανουαρίου του 1886 σε ηλικία 87 ετών, αφήνοντας πίσω του τη σύζυγό του Ειρήνη με δικαίωμα λήψης μηνιαίας σύνταξης χηρείας ποσού 33,25 δραχμών.

ΠΗΓΕΣ

  • Κυριάκου Κάσση “Άνθη της Πέτρας – Μάνη” (1990).
  • Κυριάκου Κάσση “Η οικογένεια Κουλουριάνοι της Μάνης” (2006).
  • Σταύρου Καπετανάκη “Μανιάτες Αγωνιστές του 1821” (2005).
  • Σταύρου Καπετανάκη “Αριστεία του 1821 σε Μανιάτες Αγωνιστές” (2008).
  • Ιωάννη Λεκκάκου “Μάνη Ερανίσματα Ιστορίας και Λαογραφίας” (2004).
  • Γενικά Αρχεία του Κράτους : Αρχεία Αριστείων (1841), Προικοδοτήσεων Φαλαγγιτών (1843) και Υπουργείου Στρατιωτικών (1837 – 1841).
  • Διάφορα Φ.Ε.Κ.

Η Μάχη Της Βέργας

Μετά την νίκη του Ιμπραήμ στην Στερεά και την κατάληψη της πόλης του Μεσολογγίου, ο Ιμπραήμ απερίσπαστος κατέληξε πως για να κατασταλεί η επανάσταση πρέπει να κερδίσει μια αποφασιστική νίκη στην Μάνη που μαχόταν ακόμα σε αντίθεση με τις περισσότερε περιοχές της Πελοποννήσου που είτε είχαν προσκυνήσει είτε είχαν λεηλατηθεί από τα στρατεύματα του πασά. Με ηθικό ανεβασμένο από τις πρόσφατες επιτυχίες του και με 7000 πεζούς και 1500 ιππείς κατέβηκε στην Καλαμάτα.

Ο Ιμπραήμ στις 29/5/1826 στέλνει επιστολή στον Γιωργάκη Μαυρομιχάλη και τον διατάσσει εντός δέκα ημερών να προσέλθει μαζί μ’ όλους τους προκρίτους της Μάνης να τον προσκυνήσουν ,αλλιώς θα κυριεύσει και θα αφανίσει τη Μάνη. Και ο Γιωργάκης Μαυρομιχάλης απάντησε ως εξής:

«Ελάβομεν το γράμμα σου, εις το οποίον είδωμεν να μας φοβερίζεις ότι αν δεν σου προσφέρομεν την υποταγήν μας θέλεις εξολοθρεύσεις τους Μανιάτες και την Μάνην. Διά τούτο και ημείς σε περιμένομεν με όσες δυνάμεις θελήσεις. Οι κάτοικοι της Μάνης γράφομεν και σε περιμένομεν».

(Σπ. Τρικούπης –Ιστορία της Ελλ. Επαναστάσεως Α’ σ.19 )

Γεώργιος Μαυρομιχάλης

Την δυσμενή κατάσταση που επικρατούσε στο Ελληνικό στρατόπεδο περιγράφει δραματικά ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης.

« εις τον καιρό του προσκυνήματος μόνον φοβήθηκα για την πατρίδα, όχι άλλη φορά…»

Η ψυχολογία των Ελλήνων ήταν ιδιαίτερα πεσμένη την περίοδο εκείνη και η Μάνη είχε γεμίσει πρόσφυγες από Μεσσηνία και Λακωνία προκειμένου να γλιτώσουν τα δεινά του Ιμπραήμ. Ωστόσο με πολεμική καρτερία οι Μανιάτες με χρήματα της οικογένειας Καπετανάκη από την Αβία έχτισαν ένα μακρύ ταμπούρι από ξερολιθιά και στην άκρη του έναν πύργο. Ήταν η λεγόμενη ξερολιθιά της Βέργας στον Αλμυρό της Μάνης. Εκεί στα σύνορα της περιοχής τους σε ένα στένεμα οχυρωμένο πια 1000 περίπου Μανιάτες με επικεφαλή τον Γιωργάκη Μαυρομιχάλη περίμεναν τον Ιμπραήμ.

Επακολούθησαν τρεις διαδοχικές σφοδρότατες επιθέσεις του Ιμπραήμ, τις οποίες οι Μανιάτες απόκρουσαν κατά μέτωπο και με τα πυρά από δυο βρίκια από την θάλασσα. Ο Ιμπραήμ αποφάσισε τότε να επιχειρήσει απόβαση 1500 Αιγυπτίων πεζών στο Δυρό. Το σώμα αυτό αποβιβάστηκε και προέλασε προς τα Τσαλαπιάνικα, όπου κατατροπώθηκε από τα πυρά των γύρω Μανιατών. Ακόμα και οι γυναίκες τους υποδέχτηκαν με τα δρεπάνια στο χέρι. Μετά από σκληρό αγώνα οι Αιγύπτιοι επιβιβάστηκαν και πάλι και έφυγαν. Ο Ιμπραήμ διέταξε τότε νέα επίθεση στην Βέργα η οποία απέτυχε όπως και οι προηγούμενες.

Το τείχος της Βέργας και μέρος του πύργου

Η σημασία της νίκης στην βέργα του Αλμυρού ήταν βαρύνουσα. Όχι μόνον αναπτερώθηκε το ηθικό των Ελλήνων μετά την νικηφόρα έκβαση της μάχης και προστατεύθηκε ο πληθυσμός που είχε βρει καταφύγιο στην Μάνη αλλά ταυτοχρόνως με την νίκη αυτή κρατήθηκε ζωντανή η επαναστατική φλόγα που τρεμόπαιζε να σβήσει.

Άγνωστες πτυχές της μάχης

  • ο Κολοκοτρώνης στα Απομνημονεύματά του, αναφέρει: «Όταν έλειπε ο Ιμπραήμης στο Μεσολόγγι, οι Μανιάτες έφκειασαν εις τον Αλμυρόν, όπου είναι των Καπετανιάνων τα σπίτια, ένα ταμπούρι δυνατό από το πέλαγος έως εις τον βράχον, εκράταε έως ένα μίλι» και «ο Ιμπραήμης έστειλε τον κεχαγιάν του να ματακτυπήση την Βέργαν εις τον Αλμυρό». Το τείχος δηλαδή προϋπήρχε και ανακατασκευάστηκε τον Ιούνιο του 1826.
  • Κάποια στιγμή μια νιόπαντρη που πολεμούσε με τον άνδρα της βλέπει να τραυματίζεται στον ώμο. Με τα δόντια της βγάζει το βόλι από την πληγή του και του λέει «πάρε το και βάρεσε τον στο κεφάλι».
  • Κατά την διάρκεια της μάχης διακρίθηκαν οι ντόπιοι που αγωνιούσαν για τις τύχες τους. Οικογένειες που ανδραγάθησαν σύμφωνα με την παράδοση στην Βέργα οι Γυφτέοι, οι Δραγωνέοι και οι Χειλέοι.
  • Άλλοι που διακρίθηκαν όχι μόνο για την παλικαριά τους αλλά και για την στρατηγική τους ήταν οι Σκυφιάνοι. (κάτοικοι του χωριού Σκυφιάνικα).
  • Κατά την διάρκεια της μάχης η παράδοση αναφέρει πως στην πάνω Σέλιτσα – Βέργα έγινε λιτανεία για την εμψύχωση των πολεμιστών καθώς το χωριό φαίνεται από το πεδίο της μάχης.

Μανιάτες προς Ιμπραήμ – »Εμείς δεν χαρίζουμε Κάστανα»

Το 1826 ο Ιμπραήμ κατά την επέλαση του στην Πελοπόννησο βρέθηκε μπροστά στο εμπόδιο των Μανιατών. Είχε καταφέρει να καταλάβει όλες τις μεγάλες πόλεις της Πελοποννήσου χωρίς δυσκολία, αλλά δεν μπόρεσε να κάμψει την αντίσταση των σκληροτράχηλων και εμπειροπόλεμων Μανιατών. Το σχέδιο του Ιμπραήμ προέβλεπε «κατά μέτωπον» επίθεση με τον κύριο όγκο των δυνάμεων στη Βέργα Αλμυρού, με ταυτόχρονη πλευρική αποβατική ενέργεια στον όρμο Διρού, νοτίως της Αρεόπολης, στην καρδιά της Μάνης. Το σχέδιο του εμποδίστηκε από τα γυναικόπαιδα που τους έδιωξαν με πέτρες και δρεπάνια.

Ωστόσο, ο Ιμπραήμ έστειλε μέσα στα χωριά της Μάνης κατασκόπους ντυμένους καστανάδες….
Αυτοί για να πληροφορηθούν από τις πεινασμένες γυναίκες και τα παιδιά που κρύβονταν οι άντρες τους, άρχισαν να τους χαρίζουν κάστανα, αντί να τα πουλάνε.

Αυτό έκανε εντύπωση στο χωριό και αμέσως ειδοποίησαν και κατέβηκαν οι αρματολοί στα χωριά και έπιασαν τους καστανάδες. Οι κατάσκοποι ομολόγησαν την αλήθεια εκλιπαρώντας για τη ζωή τους, όμως οι Μανιάτες λίγο πριν τους απαγχονίσουν απάντησαν:

– Εμείς δεν χαρίζουμε κάστανα…

Άγιοι Ταξιάρχες (Δυρός, περιοχή Γκλέζου)

 

Σε ένα από τα πιο τουριστικά χωριά της Μάνης στον πύργο Δυρού, στην περιοχή του Γλέζου, βρίσκεται ένας ιδιαίτερα αξιόλογος πολιτιστικά ναός, που αξίζει κανείς να επισκεφτεί. Ο Ταξιάρχης του Γλέζου όπως λέγεται είναι ναός σταυροειδής με τρούλο, βυζαντινού ρυθμού, που σώζεται σε πολύ καλή κατάσταση. Δυστυχώς εσωτερικά κάποιες τοιχογραφίες είναι καλυμμένες από ασβέστη και χρειάζονται συντήρηση για να αναδειχτούν.

Ανήκε στην πατριά των Κουλουριάνων στην οποία ανήκουν οι οικογένειες Χρυσικάκης, Σαμπατακάκης και ο Δεσποτόπουλος της Λάγιας για κάποιους. Ο ναός χτίστηκε τον 11ο αιώνα μΧ. το 1075 κατά πάσα πιθανότητα. Υπάρχει η παράδοση ότι χτίστηκε με το Ταξιάρχη της Χαρούδας (ταυτόχρονα).

Υπάρχουν τρεις επιγραφές στα μάρμαρα που συνδέουν τα τόξα του οικοδομήματος.

Στην Ανατολική δοκό γράφει

AΡΧΗCTΡΑΤΗΓΕ ΤΩΝ ΑΝΟ ΔΥΝΑΜΕΩΝ

CKEΠΕ ΦΡΟΥΡΙ

ΦΥΛΑΤΤΕ ΕΥCTΡΑΤΙΩ ΤΩ ΚΟΥΛΟΥΡΑ

ΑΜΗΝ ΓΕΝΗΤΩ ΚΕ

Δηλαδή

«Αρχιστράτηγε των άνω δυνάμεων σκέπε φρουρεί φύλαττε τον Κούλουρα αμήν γένοιτο Κύριε»

Στην Δυτική δοκό γράφει

ΚΕ ΒΟΗΘΗ ΤΟΝ ΔΟΥΛΟΝ ΣΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΝ

ΤΟΝ ΚΟΥΛΟΥΡΑ

             ΚΑΙ ΔΩC ΑΥΤΟΥ ΑΝΕCHN ΕΝ ΗΜΕΡΑΙC

Στην νότια δοκό γράφει

ΚΕ ΒΟΗΘΗ ΤΩ CΩ ΔΟΥΛΩ ΝΙΚΗΤΗ ΚΩ

ΚΕ ΠΑΝΤΟC ΤΟΥ

ΗΚΟΥ ΑΥΤΟΥ ΑΜΗΝ ΓΕΝΙΤΟ ΚΕ+

Σύμφωνα με ντόπια παράδοση κάποια μάρμαρα του ναού φαίνεται να είναι κομμένα και λαξευμένα σε νοτιότερα χωριά της Μάνης. Σε συνδυασμό με το ότι παραδίδεται ότι οι κτήτορες είχαν έρθει από νοτιότερα καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι είναι πιθανό τα υλικά κατασκευής της εκκλησίας αυτής να έχουν επαναχρησιμοποιηθεί αλλού και να μεταφέρθηκαν εκεί για να χτιστεί ο ναός.

ΠΗΓΕΣ

  1. Κ. Κάσση  «Άνθη της Πέτρας»
  2. http://cultureportal.uop.gr

Βερσιάνοι (Αρεόπολη – Δυρό)

Οικογένεια Βερσάκου

ΠΑΤΡΙΑ: Παυλιάνοι ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ: Βερσιάνοι

Η οικογένεια Βερσάκου υπάγεται στην πατριά των Παυλιάνων του Δυρού. Για τον λόγο αυτό πολλά μέλη της γράφονταν Βερσάκος ή Παυλάκος. Είναι οικογένεια συγγενική με τους Κατσιόρχη και Ξεπαπαδάκη της ίδιας περιοχής. Γενάρχης της πατριάς πιθανότατα κάποιος ντόπιος με το όνομα Παύλος. Η οικογένεια με τον καιρό μετοίκησε και σε γύρω χωριά ή αστικά κέντρα της εποχής που αναπτύσσονταν όπως η Αρεόπολη.

Πυργόσπιτο Βερσάκου Αρεόπολη 1700

Κατά την διάρκεια της Τουρκοκρατίας πολλοί πληροφορητές μας από τον Δυρό αναφέρουν πως οι Βερσιάνοι όπως όλοι σχεδόν οι χωριανοί ήταν πειρατές σε δικά τους πλοία ή μισθωτοί σε πληρώματα άλλων.

Κατά την επανάσταση του 1821 η οικογένεια Βερσάκου ή Παυλάκου παρουσιάζεται στην Αρεόπολη με έναν  (1) μαχητή. Τον Γιάννη Παυλάκο. Ωστόσο κατά προσωπική εκτίμηση σίγουρα υπήρχαν και άλλοι που δεν αναφέρουν τόπο καταγωγής ώστε να μπορούμε να τους διαχωρίσουμε. Σε αυτό συντελεί και επιστολή του Θ. Κολοκοτρώνη που αναφέρει

 Πιστοποιώ ότι ευχαριστώ την οικογένεια Βερσάκου ή Παυλάκου για την φιλοξενία που μου προσέφεραν στην Αρεόπολη της Μάνης και την συμπαράσταση για τον αγώνα της λευτεριάς από την Οθωμανική αυτοκρατορία
Εν Καρδαμύλη την 16 Ιουνίου 1822
Θ. Κολοκοτρώνης
ταγματάρχης αγγλικού στρατού. 

Παραμένει άγνωστο πότε ακριβώς η οικογένεια μετακινήθηκε από το Δυρό στην Αρεόπολη, ωστόσο το τριώροφο αναπαλαιωμένο πυργόσπιτο της οικογένειας δίπλα στην εκκλησία των Ταξιαρχών έχει κτητορική επιγραφή του 1700. Ίσως επειδή έφυγαν νωρίς από το Δυρό διατήρησαν και το όνομα της πατριάς.

Στον τοίχο του πυργόσπιτου

Το 1853 καταγράφονται δύο Παυλιάνοι ή Βερσιάνοι ο Δημήτρης στην Αρεόπολη και ο Σαμπάτης στον Δυρό. Το 1871 καταγράφονται στον Δυρό (3) Βερσιάνοι ή Παυλιάνοι ενώ στην Αρεόπολη πιθανόν έχουν καταγραφεί με τα παρωνύμια ή πατρωνύμια τους και είναι αβέβαιος ο εντοπισμός τους.

Γύρω στα 1890 κάποια μέλη της οικογένειας Βερσάκου μετανάστευσαν για οικονομικούς λόγους στην Αμερική όπου ζουν ως σήμερα. Ήταν από τα πρώτα ελληνικά μεταναστευτικά ρεύματα.

Κατά τον μακεδονικό αγώνα συμμετείχε ο Δημήτρης Βερσάκος από την Αρεόπολη. Ενώ η οικογένεια κατά την Μικρασιατική καταστροφή θρήνησε τον Βασίλη Βερσάκο ή Παυλάκο που τον σκότωσαν τον Σεπτέμβρη του 1922 στην Σμύρνη οι Τούρκοι.

Θα ήταν σοβαρή παράλειψη αν δεν αναφερόμασταν σε μια χαρακτηριστική φιγούρα της Αρεόπολης τον Γιώργο Βερσάκο ο οποίος έχει μετατρέψει το πυργόσπιτο της οικογένειας σε ιδιωτικό μουσείο όπλων και ξενώνα. Κατά τον παρελθόν ήταν επιστάτης του σχολείου της Αρεόπολης και πολύ αγαπητός στους τότε μαθητές.

**ΑΝΑΝΕΩΣΗ**

Γύρω στα 1770 όταν ακόμα οι Μαυρομιχαλιάνοι δεν είχαν επιβληθεί πλήρως στην Αρεόπολη ένας Καγιάλες (Τσαλαπιάνος)αντιδρούσε πολύ δυναμικά. Οι Μαυρομιχαλιάνοι τον πυροβόλησαν ενώ βρισκόταν μέσα στον πύργο του και κατάφεραν να τον σκοτώσουν. Γρήγορα ο κολλητός τους Βερσάκος ή Παυλάκος πήδηξε μέσα στον πύργο και τον κατέλαβε. Από τότε Βερσιάνοι και Μαυρομιχαλιάνοι ήταν σύμμαχοι. Ως σήμερα ο πύργος αυτός δίπλα στον Ταξιάρχη ανήκει στην οικογένεια Βερσάκου.