Εκκλησιαστικό Παρασκήνιο στην Μάνη 1830 – 1840

Στο παραπάνω έγγραφο αναφέρονται σειρά άτυπων διορισμών και χειροτονιών κατά τα έτη 1830 ως το 1840. Σε μια περιοχή όπου ο νόμος ήταν κάτι ρευστό και η κεντρική εξουσία δεν υπήρχε επισήμως, αλλά μεταβαλλόταν συνεχώς, ( Καποδίστριας, Αντιβασιλεία, Όθωνας, ) ήταν φυσικό να γίνουν και διάφορες άλλες αυθαίρετες ενέργειες και στον τομέα της Εκκλησίας. Ας μην ξεχνάμε ότι οι ιερωμένοι δεν είναι κάτι άλλο από κοινοί θνητοί που μπαίνουν στον πειρασμό.

Advertisements

Πλάτανος (Λίμπερδο)

Ο Πλάτανος ή Λίμπερδο όπως ήταν η ονομασία του και άλλαξε το 1955, είναι ένα χωριό της Κάτω Μάνης το οποίο βρίσκεται 8.5 χλμ. δυτικά του Γυθείου σε υψόμετρο 75 μ.

Χωρίζεται στην Πάνω και Κάτω χώρα. Στο κάτω μέρος του χωριού, η πλαγιά στην οποία είναι χτισμένο καταλήγει σε έναν ξεροπόταμο που λέγεται Πλατάνι. Τα χριστιανικά μνημεία του οικισμού μαρτυρούν την ύπαρξη πληθυσμιακής συγκέντρωσης απο τον 11 ο τουλάχιστον αιώνα.

Πρώτη γραπτή αναφορά εντοπίζεται στην απογραφή Grimani το 1700.

Κατά μια άλλη άποψη, η ίδρυση και η ανάπτυξη του οικισμού συνδέεται με την εγκατάσταση των Πετροπουλάκηδων στην περιοχή.

Η Εκκλησία του Αγίου Γεωργίου

Στο χωριό υπάρχει η εκκλησία του Αγίου Δημητρίου καθώς και η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου. Ο Άγιος Δημήτριος είναι βυζαντινή εκκλησία σταυροειδής, δικίονος, με τρούλο ελλαδικού τύπου. Έχει οικοδομηθεί με κανονική πλινθοπερίβλητη τοιχοδομία και στο εσωτερικό του σώζονται λείψανα γραπτού διάκοσμου του 12ου αιώνα.

Η Εκκλησία του Αγίου Δημητρίου

Στα βόρεια του χωριού, σε απόσταση 1,5 χλμ. , συναντάμε τον συνοικισμό Ψαθάκια, ο οποίος κατοικείται αποκλειστικά απο την οικογένεια Οικονομάκου. Ο συνοικισμός πήρε την ονομασία του απο το χόρτο Ψαθί, που φυτρώνει σε εκείνο το σημείο. Ανάμεσα στα Ψαθάκια και στον πλάτανο υπάρχει η τοποθεσία »του Γιάννη το χωριό», όπου πήρε το ονομά της απο τον Γιάννη Κουτράκο απο τα Σκυφιάνικα, ο οποίος ήρθε εκεί και έχτισε σπίτι. Ο Γιάννης ήταν το δεύτερο απο τα τρία παιδιά της οικογένειας, ο πρώτος έφυγε και πήγε στην Επίδαυρο και άφησε απογόνους εκεί ενώ ο τρίτος πήγε σε άλλο μέρος της Μάνης.

Στην τριήμερη μάχη του Πολυαράβου, ανάμεσα στους 2000 Έλληνες που πολέμησαν υπήρχαν και τα ονόματα κατοίκων του Πλατάνου. Οι πολεμιστές αυτοί ήταν οι Πασαβιγιότης Ηλίας, Γεωργαράκος Πέτρος, Σταυριανάκος Διακουμής και Ροζολάκος Αναστάσιος.

ΑΠΟΓΡΑΦΕΣ

ΠΛΑΤΑΝΟΣ (ΛΙΜΠΕΡΔΟ): 1844: 115 κατ. , 1853: 123 κατ. , 1861: 141 κατ., 1879: 201 κατ. , 1889: 232 κατ. , 1896: 232 κατ. , 1907: 246 κατ. , 1920: 246 κατ. , 1928: 324 κατ. , 1940: 282 κατ. , 1951: 251 κατ. , 1961: 270 κατ. , 1971: 244 κατ. , 1981: 192 κατ.

Επισκοπή-Παναγιά (Φωκαλωτό – Αϊ Γιώργης Κοίτας)

Η εκκλησία Επισκοπή ή Παναγία βρίσκεται ανάμεσα στους οικισμούς Φωκαλωτό όπου οι οικογένειες Νταούλης και Τσαγκράκος και Κολλόσπιτο όπου οι οικογένειες Αρναούτης και Αλογάκος. Εξαιρετικό δείγμα βυζαντινού ρυθμού τουρλωτής (σταυροειδής με τρούλο) του 12ου αιώνα.

Ιδιαίτερα όμορφες είναι οι τοιχογραφίες της. Στις θρησκευτικές παραστάσεις ξεχωρίζει ο άγιος Μανδήλιος και ο άγιος Κεράμιος. Υπάρχουν έξοχες προσωπογραφίες του Χριστού και των αγγέλων. Ιδιαίτερα επιβλητικές οι παραστάσεις της Κόλασης και των βασανιστηρίων της (τριγμός οδόντων, οι ηγεμόνες και οι ιεράρχες που κατασπαράζονται από φίδια, σκωληκόβρωτοι αμαρτωλοί).

Το τέμπλο είναι αγιογραφημένο σε πολύ νεότερους χρόνους από την οικογένεια Οικονομάκη και Αλογάκου που είναι και οι σημερινοί προστάτες και ιδιοκτήτες της εκκλησίας αλλά και του νεκροταφείου δίπλα της. Δίπλα στην εκκλησία υπάρχουν ίχνη μεσαιωνικού οικισμού.

Επιγραφή στο τέμπλο γράφει:

<<Δέηση του δούλου του Θεού Κονομάκη Χρίστο και βοήθεια αυτόν και ψυχηκήν σωτηρίαν 1771 Αυγούστου 11, χηρ Αναγνώστου Καλκατζάκη , Νόμια >>

Ο ναός της Παναγίας ή επισκοπής πιθανόν να αποτελούσε έδρα Επισκόπου κατά τους Βυζαντινούς χρόνους εξού και το όνομα της. Οι διαστάσεις της είναι 9×6 προσφέροντας ένα επιβλητικό περιβάλλον στον επισκέπτη. Η περίτεχνη διακόσμηση της χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη κιόνων με Ιωνικά κιονόκρανα στην Ωραία Πύλη της εκκλησίας πράγμα σπάνιο για την Μάνη. Χαρακτηριστικό της επίσης ότι το ιερό της ( ανατολικά ) βρίσκεται χωμένο στην γη εκμεταλλευόμενη την γεωμορφία του εδάφους.

Ο καθηγητής Ν. Δρανδάκης αναφέρει στο βιβλίο του

«Βυζαντινές τοιχογραφίες της Μέσα Μάνης»

Ο γραπτός διάκοσμος της εκκλησίας, μιμούμενος κοντά στο έδαφος ορθομαρμάρωση, διαιρείται, όπως συνηθίζεται, σε ζώνες.

Στον τρούλο Παντοκράτωρ, κυκλωμένος από στηθάρια ωραίων Αγγέλων, δορυφορείται πιο κάτω, μεταξύ των παραθύρων, από πελώριους Προφήτες. Στα σφαιρικά τρίγωνα εικονίζονταν οι Ευαγγελιστές.

Στον ημικύλινδρο της μεσαίας αψίδας οι υπερύψηλοι Ιεράρχες Γρηγόριος (;), Χρυσόστομος, Βασίλειος και Νικόλαος. Πιο πάνω στηθάρια Επισκόπων, από τους οποίους ένας είναι ο άγιος Λέων, πάπας Ρώμης. Στα τεταρτοσφαίρια των παραβημάτων δεόμενοι σε προτομή όσιοι, στην Πρόθεση αδιάγνωστος και στο Διακονικό Θεοδόσιος ο Κοινοβιάρχης. Στον Ν τοίχο του αγίου Βήματος, δεξιά του τοξωτού ανοίγματος, ο όσιος Λουκάς ο Στηρηοτης και πίσω, στο Διακονικό, Ρωμανός ο Μελωδός, που κρατεί κύλινδρο στον οποίο διαβάζεται η Παρθέ(νος), πρώτες λέξεις του κοντακίου των Χριστουγέννων. Όπως είναι γνωστό, τον ύμνο συνέθεσε ο ίδιος. Άλλοι άγιοι Διάκονοι εικονίζονται στα Α σκέλη των τόξων επικοινωνίας του ιερού με την Πρόθεση και το Διακονικό.

Στη μεσαία ζώνη του τύμπανου της Β κεραίας είναι ορατά υπολείμματα βαδίζοντος Αγγέλου, που φαίνεται πως ανήκε σε παράσταση του Ευαγγελισμού, απέναντι στην κορυφή του Ν τύμπανου πλαισίωνε το παράθυρο, χωρισμένη σε δύο τμήματα, η παράσταση της θεραπείας του τυφλού, ο οποίος διακρίνεται στο άκρο δεξιό να νίβεται σε κολυμπήθρα με στόμιο σταυρόσχημο. Τη συνηθισμένη στους δικιόνιους ναούς θέση του Ευαγγελισμού (Δ πλευρά των τοίχων που χωρίζουν το άγιο Βήμα από την Πρόθεση και το Διακονικό) καταλαμβάνουν εδώ το άγιο Μανδήλιο και το άγιο Κεράμιο, ενώ κάτω από το δεύτερο ο Χριστός Αντιφωνητής προφανώς επέχει θέση Δεσποτικής εικόνας.

Τις καμάρες των κεραιών του σταυρού κοσμούσε το Δωδεκάορτο. Σώζονται σε μεγαλύτερη ή μικρότερη έκταση λείψανα της Γέννησης, Υπαπαντής, Μεταμόρφωσης, Βαϊοφόρου, Αποκαθήλωσης, Καθόδου στον Άδη, Ανάληψης.

Στις καμάρες των πλάγιων διαμερισμάτων εικονίζονται πολλές σκηνές από το Συναξάρι του αγίου Γεωργίου, μαρτυρία πως ο ναός ήταν αφιερωμένος σε εκείνον, όπως υποδηλώνει και το σημερινό όνομα του γειτονικού συνοικισμού.