Βεντέτα με φόντο τις ελιές στην Πετρίνα του 1833

Η Πετρίνα Λακωνίας πνιγμένη στα ελαιόδενδρα

Είναι ιδιαίτερα γνωστό πως στην περιοχή της Μάνης η ελιά αποτελεί ιστορικά βασική πηγή εισοδήματος. Δεν είναι τυχαίο μάλιστα το πλήθος παλαιών οικιακών ελαιοτριβείων που μπορεί κάποιος εύκολα να βρει σε όλη την περιοχή.  Στο χωριό της Πετρίνας μάλιστα αποτελεί ξεχωριστό προϊόν. Το δέντρο της ελιάς ήταν και συνεχίζει να είναι πολύ σημαντικό αν σκεφτεί κανείς ότι ουσιαστικά πρόκειται για μονοκαλλιέργεια. Αυτός είναι και ο λόγος όπου κατά την διάρκεια του «λιομαζώματος» ακόμα και έχθρητες σταματούσαν με την λεγόμενη «τρέβα» (ανακωχή).

Ωστόσο η βαρύτητα και η σημασία της ελιάς έφερε και πολλές αντεκδικήσεις, ανταγωνισμούς και εν τέλει ακόμα και θάνατο μεταξύ των κατοίκων της Μάνης. Δεν ήταν λίγες οι φορές που για την διεκδίκηση μιας ελιάς υπήρχε θανατηφόρα απάντηση. Δεν είναι τυχαία η μεθοδική καταστροφή των ελαιοδέντρων κατά την διάρκεια της ελληνικής επανάστασης από τον Ιμπραήμ για να λιμοκτονήσει ο πληθυσμός.

Παρακάτω αναδημοσιεύουμε μια τέτοια αντεκδίκηση μεταξύ κατοίκων της Μάνης στο χωριό Πετρίνα. Συγκεκριμένα κάτοικοι του χωριού αναφέρουν πως ο Δημήτρης Κακοκέφαλος λόγω διαφορών του με τον Πούλο Αγγελάκο, του έκαψε εικοσιτέσσερις ρίζες ελιές. Τούτο όχι απλώς το λένε αλλά και το υπογράφουν σε συμβολαιογράφο της εποχής Γ. Χαρτουλάρη. Γίνεται αντιληπτό πως για τα δεδομένα της εποχής (1833) αυτή η πράξη ήταν μεγάλη προσβολή καθώς από τις ελιές κρινόταν και η επιβίωση της οικογένειας. Ακολουθεί το έγγραφο:

«Σήμερον ημέραν Δευτέραν μετά την μεσημβρίαν την εικοστή εβδόμην Νοεμβρίου του χιλιοστού οκτακοσιοστού τριακοστού τρίτου έτους, παρουσιασθέντες προς την Μνημονείαν ταύτην εν τώδε τω κατά την αγορά της Σπάρτης Γραφείω μου οι εκ του χωρίου Πετρίνα της επαρχίας ταύτης κύριοι Κωνσταντής Σκαλκάκος, Στράτης Ψωμογεράκος και Ιωάννης Βασιλάκος, κάτοικοι του αυτού χωρίου και ευρεθέντες προς ώραν εδώ, μοι εμφάνισαν το ακόλουθον Μαρτυρικόν έγγραφον τους και με εβεβαίωσαν ότι τα εν αυτώ ενδιαλαμβανόμενα έχουσι αλήθειαν. Όθεν εκδίδεται δια της παρούσης πράξεως εις αντίγραφον επίσημον επικυρωμένον με την Μνημονική Σφραγίδα, μένον το πρωτότυπων εις τα εισερχόμενα της Μνημονείας υπ. αριθ. 82.

Μαρτυρούμενοι οι υπογεγραμμένοι εις την μεταξύ Πούλου Αγγελάκου και Δημήτρη Κακοκεφαλακου υπόθεσιν ως εφεξής. Ο μεν Κωνσταντής Σκαλκάκος ότι είπεν του Κακοκέφαλάκου ότι έκαψε τας είκοσι τέσσαρας ελαίας του Αγγελάκου και ήκουσεν αυτό και από το στόμα του ίδιου του Κακοκεφαλάκου ενώπιον Δημόσιου μέρους, ο δε Στράτης Ψωμογεράκος ότι είπε και αυτός και ήκουσε από τον Κακοκεφαλάκο ταύτα όσα ο Σκαλκάκος ωμολόγησεν και ο Γιάννης Βασιλάκος επανέλαβε τα αυτά με τον Σκαλκάκον και τον Ψωμογεράκον. Ταύτα πάντες ωμολογούντες του δημόσιου μνήμονος Λακεδαίμονος δια την απουσίαν του ειρηνοδίκου παρά του οποίου ήμεν προσκεκλημένοι εις τούτο υποφαινόμεθα βάσιν έχοντας εις τας ομολογίας μας τον κατά τύπους όρκον και την αλήθεια.

ακολούθως οι υπογραφές των παραπάνω »

thumbnail_2018_11_23_10_35_270001

το έγγραφο μαρτυρία των κατοίκων της Πετρίνας 

 

Δεν μας είναι γνωστοί οι λόγοι της διένεξης μεταξύ της οικογένειας Κακοκέφαλου και της οικογένειας Αγγελάκου, ωστόσο μας είναι γνωστά μερικές λεπτομέρειες που χρήζουν ιδιαίτερης μνείας.

Πρώτα από όλα και οι δύο οικογένειες συμμετείχαν ενεργά στην επανάσταση του 1821. Ο Δημήτρης Κακοκέφαλος (το όνομα του σημαίνει στα μανιάτικα υποχόνδριος, ισχυρογνώμων), είχε λάβει το χάλκινο αριστείο ως μπουλουξής, ενώ ο Πούλος Αγγελάκος ήταν διακεκριμένος καπετάνιος στην επανάσταση καθώς έφερε επισήμως τον βαθμό του Ταξιάρχου το 1825 (οπλαρχηγός 7ης τάξης αργότερα). Μάλιστα στο χωριό τον φώναζαν «καπετάν Πούλο». Είχε συμμετάσχει σε πολλές μάχες και κάθε άλλο παρά τυχαίος αντίπαλος δεν μπορούσε να θεωρηθεί.

Δεύτερον οι κάτοικοι που υπογράφουν το παραπάνω έγγραφο – μαρτυρούν επισήμως εναντίον του Κακόκεφαλου, εν block. Όλοι τους κατάγονται από την Πετρίνα και υπερασπίζονται τον συγχωριανό τους Αγγελάκο.

Τρίτον πρέπει να σημειωθεί πως ενώ ο Αγγελάκος καταγόταν από την Πετρίνα ο Κακοκέφαλος καταγόταν από τα Κόκκινα Λουριά. Αυτό σημαίνει πως ίσως τα αίτια της διαμάχης δεν ήταν αμιγώς τοπικά αλλά ίσως είχαν να κάνουν με ευρύτερες πολιτικές – κοινωνικές διαμάχες.

Ζερβός Νίκος-Καμένες ελιές, 1970

 

Πηγές

  1. Γαβαλά Πέπη «Συμβολαιογραφικές Πράξεις του μνήμονος  Λακεδαίμονος κύριου Γεωργίου Χαρτουλάρη, 1833 – 1835». ΥΠΕΘ, ΓΑΚ Λακωνίας, Σπάρτη 2016.
  2. Κώστα Μ. Πίτσιου «Λακωνικές Σελίδες», εκδόσεις Καρυάτιδες, Αθήνα 1971
  3. Άρη Γ. Πουλημενάκου «Η Πετρίνα από τον 17ο αιώνα», Αθήνα 1989
  4. Σταύρου Γ Καπετανάκη «Αριστεία του 1821 σε Μανιάτες Αγωνιστές» Αδούλωτη Μάνη, Αρεόπολη 2008
  5. https://paletaart.wordpress.com/2017/12/27/%CE%B6%CE%B5%CF%81%CE%B2%CF%8C%CF%82-%CE%BD%CE%AF%CE%BA%CE%BF%CF%82-nikos-zervos-1901-1988/%CE%B6%CE%B5%CF%81%CE%B2%CF%8C%CF%82-%CE%BD%CE%AF%CE%BA%CE%BF%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B5%CF%82-%CE%B5%CE%BB%CE%B9%CE%AD%CF%82-1970/
  6. http://www.petriniotis.gr/

Ευχαριστώ πολύ τους εργαζόμενους στα ΓΑΚ Λακωνίας για την παροχή του εγγράφου μαρτυρίας.

Advertisements

Το Λάδι Στη Μανιάτικη Παράδοση

Είναι γνωστό πως η περιοχή της Μάνης φημίζεται για το ελαιόλαδό της τόσο στην  ποσότητα που παράγει όσο και στην ποιότητα του. Η εκμετάλλευση του, η εμπορικότητα του και η επωνυμία του δεν είναι κάτι πρόσφατο. Σε ιστορικό βενετικό χειρόγραφο του 1704 καταγράφονται οι παραγωγοί ελαιολάδου στην περιοχή της Ζαρνάτας και η παραγωγή τους.

Το έγγραφο αυτό ήταν πολύ σημαντικό διότι από αυτό εξαρτιόταν η φορολογία των κατοίκων. Επίσης το έγγραφο αυτό είναι και σήμερα σημαντικό διότι καταγράφονται τα επίθετα στην αρχική τους μορφή. Εντυπωσιακό είναι ότι η κατάληξη –έας που σήμερα στην περιοχή είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη  δεν υπάρχει, ενώ της θέση της έχει η κατάληξη –άκης καταρρίπτοντας τον μύθο περί κρητικής κατάληξης.

Το έγγραφο έχει ως εξής (διατηρείται η ορθογραφία του κειμένου)

  «δίνομε είδηση του ειψηλοτάτου μας αφέντος πρεβεδόρου της Ζαρνάτας εμής ει κάτηκή της μαντήνηας πόσολαδι έκαμε καθένας χόρας μηκρής

 Κοσταντής Φρανκούλης κρο. 30

                                Γιαννάκης Φρακούλης κρο. 75                                  

Αναγνώστης λαλημάλης κρο. 53

Παναγιηότης γηοργάκης κρο 55

Διμητρακης γιατρακης κρο. 80

Θεοδωρακης κληβινας κρο. 45

Νηκολακαινα λαμπαδάρενα κρο. 45

Διμητρακης φρακουλης κρο. 60

Αλεβίζος φρακούλης κρο. 65

Αναγνοστης κουρουμαλος κρο. 90

Αναστασης πανογηανης κρο. 25

Γηανης κοσταντηνάκης κρο. 50

Νηκολακης φρακούλης κρο. 65

Γηανης διμακης κρο. 45

Ταβουλαρις φρακούλης κρο. 66

Αναγνοστης κληβινας κρο. 43

Γηοργακης κληβινας κρο. 43

Δικαιος φρακούλης κρο. 43

Χριστόδουλος φρακούλης κρο. 43

Παναγηοτης χαριτακης κρο. 50

Γηανης χαριτακης κρο. 42

Παπαδιμακης κρο. 53

Παναγηοτης γουρατος κρο. 55

Γηανης κουρουμαλος κρο. 90

Αναγνοστης Βίχλης κρο. 60

Παπα βίχλης κρο. 65

Γηοργακης βίχλης κρο. 35

Παναγηοτης ατζαλης κρο. 30

Πετρος ατζαλης κρο. 25»

 Όπως παρατηρούμε το έγγραφο αφορά παραγωγή λαδιού της Μικρής Μαντίνειας. Κυριότερη οικογένεια εκείνη την εποχή η οικογένεια Φραγκούλη.

ΠΗΓΗ: Κ. Κόμη «Βενετικά κατάστιχα Μάνης Μπαρδούνιας»

Οι θεραπευτικές ιδιότητες του Ελληνικού ελαιόλαδου

Στην αρχαία Ελλάδα, όταν ήκμαζαν, η φιλοσοφία, τα μαθηματικά, η γεωμετρία, και γεννιόταν η ιατρική επιστήμη, οι άνθρωποι είχαν εντοπίσει, εκτός των άλλων, και τις φαρμακευτικές δράσεις του ελαιόλαδου. Το λάδι κατείχε ξεχωριστή θέση στη διατροφή, αλλά και θεωρούνταν και φάρμακο από τους αρχαίους Έλληνες. Και όχι μόνο αυτό, είχαν εμβαθύνει τόσο πολύ, που γνώριζαν, ποιος τύπος λαδιού, έχει περισσότερες δραστικές φαρμακευτικές ιδιότητες στην προστασία της υγείας, και ποιος όχι. Σήμερα 2.500 χρόνια μετά, ο κόσμος ανακαλύπτει πάλι αυτές τις ιδιότητες…

Ήδη στις ΗΠΑ, το λάδι θα αρχίσει να βρίσκεται στα ράφια των φαρμακείων, καθώς οι επιστήμονες ανακαλύπτουν όλο και περισσότερο, ευεργετικές για την υγεία ιδιότητες που διαθέτει το πολύτιμο, εθνικό μας προϊόν. «Εξειδικευμένα ελαιόλαδα», βρίσκονται λοιπόν, στις προθήκες των φαρμακείων στις ΗΠΑ.

Μελέτη ελληνικής, ερευνητικής ομάδας του πανεπιστημίου της Αθήνας, που ξεκίνησε με κίνητρο τις αναφορές στις φαρμακευτικές ιδιότητες του λαδιού στην αρχαία Ελλάδα, αλλά και στις ιδιότητες που αναφέρονται στις μετέπειτα λαϊκές παροιμίες, απέδειξε ότι το ελαιόλαδο, εκτός από τις αντιοξειδωτικές, νευροσπαστικές, καρδιοπροστατευτικές και πλήθος άλλων ιδιοτήτων που διαθέτει, διαθέτει και 2 ουσίες που επιδρούν καθοριστικά υπέρ της υγείας μας. Την ουσία ελαιοκανθάλη. Μια ουσία με ισχυρή αντιφλεγμονώδη δράση, εφάμιλλη με εκείνες που περιέχουν τα σύγχρονα φάρμακα. Και την ελαιασίνη, που είναι η πιο ισχυρή αντιοξειδωτική ουσία  του ελαιόλαδου. Δηλαδή, το ελαιόλαδο έχει και αντιοξειδωτική και αντιφλεγμονώδη δράση, απίστευτα ισχυρές.

Και μην σας κάνει εντύπωση, όλοι έχουμε γευτεί την… ελαιοκανθάλη. Είναι η ουσία που ευθύνεται για το κάψιμο που νιώθουμε στον λαιμό, όταν καταπίνουμε φρέσκο, «ωμό» λάδι. Οι έμπειροι ελαιοκαλλιεργητές μάλιστα, καταλαβαίνουν ότι ένα λάδι είναι καλό, από αυτό το κάψιμο.

Ο επικεφαλής της έρευνας, επίκουρος καθηγητής φαρμακογνωσίας, κ. Προκόπης Μαγιάτης και η συνεργάτιδα του κ. Ελένη Μέλλιου, πραγματοποίησαν έρευνα σε 150 δείγματα ελαιόλαδου, σχεδόν από ολόκληρη την Ελλάδα, από την Πελοπόννησο, τη Μεσσηνία, τη Λακωνία, την Ηλεία, την Κορινθία, την Αργολίδα, την Αττική, τη Βοιωτία την Εύβοια, τη Χαλκιδική, τα νησιά του Ιονίου, την Πρέβεζα τη Θάσο και τη Λέσβο. Ανέλυσαν επίσης δείγματα από ελαιόλαδο από την Καλιφόρνια των ΗΠΑ. Το συμπέρασμα ήταν, ότι η ποσότητα των αντιφλεγμονωδών ουσιών στο λάδι, της Κορωνέικης ελιάς, είναι αρκετά υψηλή. Επίσης η ποσότητα των ουσιών αυτών μέσα στο λάδι της Μεσσήνης είναι πολύ υψηλότερη από το μέσο όρο.

Η μελέτη αυτή σε καμία περίπτωση δεν αφορά τη γευστική ποιότητα του λαδιού, αλλά μόνο την προοπτική αξιοποίησης του, ως προς τον προστατευτικό, φαρμακευτικό χαρακτήρα του λαδιού. «Είναι βέβαιο ότι και άλλες περιοχές της Ελλάδας, διαθέτουν παρεμφερή χαρακτηριστικά στο λάδι τους. Μεμονωμένα δείγματα από Λακωνία, Θάσο και Κρήτη, έδειξαν τέτοια δυναμική.» τονίζει ο κ. Μαγιάτης.

Το ελαιόλαδο είναι ένα εθνικό προϊόν και πρέπει να αξιοποιηθεί περισσότερο. Ο επικεφαλής της ερευνητικής ομάδα, κατάληξε χαρακτηριστικά: «Όνειρο μας είναι η δημιουργία ενός πανεπιστημιακού κέντρου Ελαιόλαδου, που θα ασχολείται με τη μελέτη του Ελληνικού λαδιού και τη συνεισφορά του στην υγεία του ανθρώπου»

Εξάλλου όπως λένε, δεν είναι μακριά η ημέρα που θα δούμε επεξεργασμένα ελαιόλαδα να περνούν το κατώφλι του φαρμακείου.

Iatropedia.gr

Το Μανιάτικο Λάδι

Το μανιάτικο ελαιόλαδο φημίζεται ως ένα από τα ποιοτικότερα έλαια όλης της Ελλάδας. Οι λόγοι για τους οποίους συμβαίνει αυτό αναλύονται ακολούθως…..

Ο «Σκιγιάτης» και ο «Βρωμαλήτης» δεν είναι βρισιές στη Μάνη. Είναι απλώς ο Οκτώβρης και ο Νοέμβρης, μήνες κατά τους οποίους οι Μανιάτες, εδώ και εκατοντάδες χρόνια μαζεύουν την ελιά και παράγουν μια από τις καλύτερες ποικιλίες λαδιού στον κόσμο. Οι Μανιάτες στην ελιά δείχνουν αληθινή αγάπη και σεβασμό, καθώς αποτελεί το κυριότερο τοπικό προϊόν της περιοχής τους. «Το Σκιγιάτη σκιζ’ όργωνε και το Βρωμαλήτη σπέρνε» λένε όλοι τους με μια φωνή και ξεκινούν τις εργασίες παραγωγής με το δικό τους ιδιαίτερο, παραδοσιακό τρόπο.

Στη Μάνη προσέχουν τις ελιές  και ποτέ δεν τις «ραβδίζουν» γιατί είναι λεπτές και μικρόσωμες και το ράβδισμα τις πληγώνει. Τις μαζεύουν λοιπόν με τα χέρια όπως κάνουν στην Προβηγκία και τη Νότια Ισπανία, γεγονός που συμβάλει κι αυτό με τη σειρά του στη δημιουργία και καταξίωση του λαδιού ως ένα εξαιρετικής ποιότητας, γνωστό στα πέρατα του κόσμου.

Σημαντική ωστόσο λεπτομέρεια είναι και η ένταση και δυναμική της βιολογικής καλλιέργειας στην περιοχή. Στα πλαίσια έτσι της ζήτησης αγνών προϊόντων διατροφής, από τη δεκαετία του ’80 στη Μάνη ξεκίνησαν οι πρώτες προσπάθειες βιολογικής καλλιέργειας σε σκοπό την παραγωγή βιολογικού ελαιόλαδου.

Το βιολογικό πρόγραμμα της Μάνης, αποτελεί ένα από τα παλαιότερα και πιο οργανωμένα όλης της Ευρώπης και στα πλαίσιά του, συστεγάζονται περισσότεροι από 200 παραγωγοί της Μεσσηνιακής και Λακωνικής γης.

Κατά τη διάρκεια της καλλιέργειάς της, η διαδικασία γίνεται με παραδοσιακούς τρόπους, χωρίς συνθετικά λιπάσματα και χημικά φυτοφάρμακα, κάτι που σε συνδυασμό με την τεχνογνωσία και τις ολοένα και πιο εξελισσόμενες γνώσεις των αγροτών πάνω στην οικολογία και τις εξελίξεις της ελιάς, οδηγούν σε μια εγγύηση Ολικής Ποιότητας του παραγόμενου λαδιού.

Πηγή: tresorhotels.com