Μιχαλοπουλιάνοι (Κιππούλα)

old_book_bindings

Οικογένεια Μιχαλοπούλου

(Κιππούλα)

ΠΑΤΡΙΑ: Χορβαλιάνοι¹           ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ: Μιχαλοπουλιάνοι

 Η Κιππούλα αποτελεί έναν από τους παλαιότερους οικισμούς της Μάνης. Το κάστρο του οικισμού είναι απόδειξη της παλαιάς αίγλης της. Στον οικισμό αυτό κατοικούσε η οικογένεια Μιχαλοπούλου. Τα επίθετα σε –όπουλος στην Μάνη είναι σπανιότατα ωστόσο υπάρχουν. Θα έλεγε κανείς ότι η κατάληξη αυτή ενώ παγιώθηκε στην υπόλοιπη Πελοπόννησο δεν πρόλαβε ή δεν κατάφερε λόγω του «κλειστού» τρόπου ζωής να εφαρμοστεί. Το επίθετο στην περίπτωση αυτή είναι πατρωνυμικό, γενάρχης κάποιος Μιχάλης.

Στην Κιππούλα η οικογένεια Μιχαλόπουλου λεγόταν και Χόρβαλη. Δεν αποκλείεται να είναι παλαιότερο επώνυμο ή παρωνύμιο της οικογένειας καθώς η παράδοση τους θέλει από τους παλαιότερους κατοίκους της περιοχής. Η κατάληξη –ής ενισχύει την άποψη αυτή καθώς τα παλαιότερα επώνυμα ήταν ακατάληκτα. Να διευκρινιστεί επίσης πως το όνομα Μιχαλόπουλος χρησιμοποιήθηκε και από άλλες οικογένειες των γύρω χωριών, ωστόσο δεν έχουν καμία συγγένεια.

Στην Κιππούλα ισχυροί, σοϊλήδες μετά το 1700, οπότε έχουμε και επίσημα δεδομένα ήταν οι Κανακιάνοι. Η οικογένεια Μιχαλόπουλου ήταν αχαμνόμερη οικογένεια της περιοχής, χωρίς όμως αυτό να τους εμποδίσει να διακριθούν όπως θα δούμε παρακάτω. Το παλαιότερο μέλος της οικογένειας που γνωρίζουμε επισήμως ήταν ο Δρακούλης Μιχαλόπουλος που γεννήθηκε στα 1801.

Ο Παναγιώτης Μιχαλόπουλος

Κατά την διάρκεια την ελληνικής επανάστασης συμμετείχαν ενεργά (4) μέλη της οικογένειας Μιχαλόπουλου από την Κηπούλα. Ως αποσκιεροί Μανιάτες συμμετείχαν στο στράτευμα υπό την ηγεσία των Μαυρομιχαλαίων από τους οποίους πήραν και αριστεία αγώνος. Ένας μάλιστα από αυτούς ο Παναγιώτης Μιχαλόπουλος ο οποίος γεννήθηκε στις 15 Αυγούστου του 1812 (9 ετών κατά την έναρξη της επανάστασης) συμμετείχε παρά το μικρό της ηλικίας του σε πολλές πολεμικές επιχειρήσεις. (Μεσσηνιακά Φρούρια, Βέργα, Πολυάραβο).

Ιδιόχειρη υπογραφή του Παναγιώτη Μιχαλόπουλου το 1839

Το διαβεβαιώνουν σε πιστοποιητικό του από το 1840 ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης, ο Νικήτας Σταματελόπουλος, (Νικηταράς), ο Χατζηχρήστος και ο Χριστόδουλος Καπετανάκης. Αρχικά χαρακτηρίστηκε ως στρατιώτης για τις υπηρεσίες του στον αγώνα. Αργότερα και αφού έκανε επαναληπτική αναφορά χαρακτηρίστηκε τελικώς ως οπλαρχηγός 7ης τάξης, δηλαδή ανθυπολοχαγός.

Η διάκριση αυτή ήταν καθαρά τιμητική. Μετά την απελευθέρωση της Ελλάδος από τους Οθωμανούς υπηρέτησε για 4 χρόνια στον στρατό από το 1834 ως το 1838. Είχε σημείωμα αριστείου και από τον Βαυαρό συνταγματάρχη Φέδερ.

Στα δημοτολόγια του 1856 η οικογένεια Μιχαλόπουλου καταγράφει (4) αρσενικά μέλη της. Ο Γεωργατζάς, ο Δημήτρης, ο Γκήτας (Νικήτας) και ο Δρακούλης. Όλοι τους δηλώνουν ως επάγγελμα ναυτικοί. Η Κηπούλα απέχει ελάχιστα από την θάλασσα οπότε δεν αποκλείεται πολλές οικογένειες ειδικά οι αχαμνόμεροι να δραστηριοποιούνταν σε θαλάσσια επαγγέλματα μιας και η γη ήταν περιορισμένη.

Στα δημοτολόγια του 1871 καταγράφονται επισήμως (1) μέλος της οικογένειας Μιχαλόπουλου. Κατά πάσα πιθανότητα τα υπόλοιπα μέλη είτε έχουν καταγραφεί με τα πατρωνυμικά τους ή με παρωνύμια, πράγμα που συνηθιζόταν είτε ήταν νεότερα και δεν ψήφισαν, οπότε δεν κατεγράφησαν. Το μέλος που γράφεται τότε είναι ο Νικήτας Μιχαλόπουλος.

Το πυργόσπιτο της οικογένειας

Οι οικογένειες στην Μάνη συνήθιζαν να κατοικούν οικογενειακώς μια περιοχή για λόγους ασφαλείας. Το ίδιο συντελέστηκε και στην παρούσα οικογένεια. Μετά το 1720 όταν πια η οικογένεια Κανακάκη επικράτησε στην περιοχή επί των παλαιότερων κατοίκων, οι λοιπές οικογένειες περιορίστηκαν στο χτίσιμο σπιτιών μικρών, πέτρινων με δίριχη στέγη. Η οικογένεια Μιχαλόπουλου αν και αχαμνόμερη κατάφερε να σπάσει το μοτίβο αυτό και να χτίσει, λόγω και της δικής της ανάπτυξης, ένα πυργόσπιτο.

Το πυργόσπιτο της οικογένειας Μιχαλόπουλου στην Κιππούλα

Το «Μιχαλοπουλιάνικο πυργόσπιτο»  όπως λέγεται είναι το χαρακτηριστικό κτίσμα των οικισμών της Μάνης κατά τον 18ο και 19ο αιώνα. Περιλαμβάνει μια παλαιότερης κατασκευής καμάρα με δίριχη στέγη η οποία σκεπαζόταν με μάρμαρο και πέτρα για να μην τα παίρνει ο αέρας. Δίπλα της πιθανότατα γύρω στα 1860 ανεγέρθη πύργος που στην αρχική του κατάσταση πρέπει να ήταν γύρω στα 7 -8 μέτρα ύψος. Για λόγους ασφαλείας ο κάτω όροφος του πύργου είναι «τυφλός» προς την πλευρά του δρόμου. Παράθυρα ανοιχτά και περίτεχνα βρίσκονται στον πάνω όροφο του πύργου όπου δεν συνέτρεχε κίνδυνος εισβολής.

¹ Τοπική παράδοση στο Κατωπάγγι

ΠΗΓΕΣ

1. Σταύρου Καπετανάκη «Αριστεία του 1821 σε Μανιάτες αγωνιστές»

2. Σταύρου Καπετανάκη «Μανιάτες Αγωνιστές του 1821»

3. Κ. Κάσση «Μανιάτικα Μοιρολόγια Ά τόμος»

4. Κ. Κάσση «Άνθη της Πέτρας, παραδοσιακές εκκλησίες»

5. Τοπική παράδοση του Κατωπαγγιού

6. http://www.mani-org.gr

Advertisements

Πέτρος Κανακάκης- ο Μανιάτης Αγωνιστής του 1821

Ένας από τους σημαντικότερους οπλαρχηγούς, που ανέδειξε το Κατωπάγκι της Μέσα Μάνης κατά την επανάσταση του 1821, υπήρξε ο Πέτρος Κανακάκης. Γεννήθηκε το έτος 1796 στην Κηπούλα και είχε νυμφευθεί την Αρχοντού Κουτραρίτζα το έτος 1818.

Βασικές πληροφορίες για τη δράση του ως οπλαρχηγού αντλούμε από το πιστοποιητικό περί των εκδουλεύσεών του, με ημερομηνία 8.12.1841, το οποίο υπογράφουν οι Μανιάτες οπλαρχηγοί και ανώτεροι αξιωματικοί της Φάλαγγας Ιωάννης Κ. Μαυρομιχάλης, Νικ. Πιεράκος, Παναγιώτης Μπουκουβαλέας και Χ. Καπετανάκης. Επίσης από την με ημερομηνία 30.7.1824 απόφαση του Εκτελεστικού πληροφορούμαστε ότι ο αγωνιστής προβιβάστηκε εκείνη την εποχή (1824) στο βαθμό του Πεντηκόνταρχου.

Ειδικότερα μαθαίνουμε από το πιστοποιητικό του ότι κατά την επανάσταση έφερε το βαθμό του Καπετάνιου (Αξιωματικού) και ότι είχε πάντοτε υπό τις διαταγές του στρατιωτικό σώμα αποτελούμενο από 120 στρατιώτες έως 70 το ολιγότερο.

Αξιωματικός της Φάλαγγας 1841

Από την έναρξη του Αγώνα το 1821, μέχρι και το 1826, έλαβε μέρος διαδοχικά στην πολιορκία της Κορώνης, έπειτα μετέβη στην πολιορκία της Τριπολιτσάς, όπου παρέμεινε έως την άλωσή της, κατόπιν πολέμησε στην Κάρυστο, όπως επίσης στις μάχες του Άργους επί Δράμαλη και στις μάχες του Ναυπλίου. Στη συνέχεια πολέμησε στην πολιορκία του φρουρίου της Κορώνης και Μεθώνης και επί Ιμβραήμ Πασά στα Μεσσηνιακά Φρούρια, εξαιρέτως δε συμμετείχε και στη μάχη στο Μανιάκι, όπου (όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στο πιστοποιητικό) μόλις έσωσε τη ζωή του. Τέλος ο αγωνιστής πολέμησε στις μάχες του Αλμυρού και του Πολυαράβου το έτος 1826.

Χάριν των υπηρεσιών του ονομάσθηκε το έτος 1837 Υπολοχαγός της Λακωνικής Φάλαγγας, ενώ στη συνέχεια το έτος 1839 τοποθετήθηκε με τον ίδιο βαθμό σε ενεργητική υπηρεσία στην IV Τετραρχία της Φάλαγγας, με έδρα αρχικά το Λιμένι και κατόπιν την Καλαμάτα, όπου υπηρέτησε έως την προικοδότησή του (αποστρατεία) το 1843.

Ο Πέτρος Κανακάκης τιμήθηκε ως παλαιός οπλαρχηγός με το αργυρό Αριστείο του Αγώνα, επαινέθηκε επίσης μαζί με άλλους Λάκωνες στρατιωτικούς το έτος 1841, δυνάμει της VIII Διαταγής του Στρατού, χάριν της συμβολής του στην νεοσυλλεξία των κληρωτών του 5ου Πεζικού Τάγματος των Ακροβολιστών, ενώ κατά τα έτη 1844 – 1845 διετέλεσε ένορκος από το δήμο Μέσσης της επαρχίας Οιτύλου. Απεβίωσε δε περί τα τέλη του έτους 1845.

Δημήτριος Π. Μαριόλης

27.10.2012