Φαροφύλακες Φάρου Κιτριών

Απο τα αρχεία της υπηρεσίας φάρων μαθαίνουμε για τα άτομα τα οποία διετέλεσαν φαροφύλακες στον φάρο των Κιτριών.

Οι άνθρωποι αυτοί φρόντισαν να μη σβήσει ποτέ το φώς του φάρου προσφέροντας ένα μήνυμα χαράς και ελπίδας στους θαλασσοδαρμένους ναύτες.

Οι άνδρες οι οποίοι εργάσθηκαν στο φάρο μέχρι και την αυτοματοποίηση του φάρου το 1953 ήταν οι:

1. Μιχαήλ Παναγιώταρος από Οίτυλο
2. Ηλίας Μελέας από Λεύκτρο
3. Πέτρος Δικαιάκος ή Κούκουρας από Οίτυλο
4. Ηλίας Σμαΐλης – Μιχαλόπουλος από Οίτυλο
5. Νικόλαος Γαρίδης από Δολούς
6. Ανδρέας Γαϊτανάρος από Κιτριές
7. Νικόλαος Κωνσταντάκος από Δήμο Μέσσης
8. Αντώνιος Φειδοπιάστης από Οίτυλο
9. Δημήτριος Πετρόγκωνας από Λαγκάδα
10. Παναγιώτης Γαρίδης από Κιτριές
11. Γεώργιος Ξαρχάκος από Πεταλίδι
12. Θεόδωρος Παρασκευάκος από Μεθώνη
13. Ιωάννης Κουμουτσάκης από Μεθώνη
14. Παναγιώτης Κολιάκος από Γύθειο
15. Παναγιώτης Γκιουλέας από Προάστιο
16. Παναγιώτης Γεωργαλέας από Σελίνιτσα
17. Γεώργιος Αλαφάκης από Βάθεια
18. Δημήτριος Γαρίδης από Δολούς
19. Παναγιώτης Λαγούδης από Κιτριές
20. Γεώργιος Γαρίδης από Δολούς
21. Βασίλειος Χαραλαμπέας από Καρδαμύλη
22. Γρηγόριος Καμαρινέας από Δολούς
23. Ιωάννης Δέρκας από Σελίνιτσα
24.Μιχαήλ Λαγουδάκος από Βάθεια
25. Ιωάννης Κοτσονούρης από Δολούς
26. Δημήτριος Μαργαριταράκης από Κορώνη
27.Λύσανδρος Φιλιππίδης από Εξωχώριον
28. Γεώργιος Λαγουδάκος από Καρδαμύλη

Advertisements

Ο Θόδωρος Κι Ο Αναπλιώτης

Περιηγητής του 17ου αιώνα αναφέρει …

Λίγες ημέρες πριν αράξουμε στο λιμάνι της Μάνης, συνέβη ένα παράξενο περιστατικό στις καλύβες που βρισκόταν ανάμεσα στην Μάνη και το Οίτυλο. Δύο Μανιάτες, ο Θόδωρος και ο Αναπλιώτης, διαβόητοι πειρατές και στενοί φίλοι, φιλονίκησαν για την διανομή κοινών λαφύρων, και ταυτόχρονα σχεδίασαν ο καθένας για λογαριασμό του να απαγάγουν τις γυναίκες τους. Ο Θεόδωρος απήγαγε την γυναίκα του Αναπλιώτη και την έφερε να την πουλήσει σε ένα Μαλτέζο πειρατή που έμενε σε κάποιον όρμο. Επειδή δυσκολεύονταν να συμφωνήσουν στην τιμή, ο Μαλτέζος, επιθεωρώντας προσεχτικότερα την αιχμάλωτη, είπε ότι πριν από δυο ώρες είχε αγοράσει μια ωραιότερη γυναίκα στην μισή τιμή από εκείνη που ζητούσε ο Θόδωρος, διέταξε δε τους συντρόφους του να την παρουσιάσουν ώστε να πειστεί και ο Θόδωρος για την υπεροχή της. Μόλις όμως την είδε ο πειρατής, έμεινε κεραυνόπληκτος γιατί αναγνώρισε την δική του γυναίκα, που ο αντίπαλός του είχε προλάβει να απαγάγει. Παρόλα αυτά, αντί να φροντίσει να την πάρει από τα χέρια του Μαλτέζου, του ζήτησε να αγοράσει και εκείνη σε οποιαδήποτε τιμή ήθελε ο ίδιος, ώστε και οι δύο σύζυγοι να είναι ομοιοπαθείς, για να μην εκτεθεί μόνον αυτός στους σαρκασμούς των συμπατριωτών του.

Μπρίκι ή Βρίκιο. Πειρατικό καράβι της εποχής.

Ύστερα από λίγο, μαθαίνοντας ο Αναπλιώτης την απαγωγή της γυναίκας του, εξόπλισε μια κανονιοφόρο, και μαζί του ενώθηκε και ο Θόδωρος λησμονώντας ότι είχε συμβεί. Έτσι ήρθαν και απείλησαν με χίλιους τρόπους τον Μαλτέζο πειρατή, ο οποίος είτε γιατί φοβήθηκε την επίθεση των δύο συζύγων είτε γιατί δεν ήθελε να καταστρέψει να συμφέροντά του σε εκείνον τον τόπο, αναγκάστηκε να αφήσει και τις δύο γυναίκες να φύγουν. Ύστερα από το περιστατικό αυτό, μεσολάβησαν κοινοί φίλοι και μόνοιασαν τους δύο αντιπάλους, οι οποίοι μετά από δύο ημέρες βγήκαν για πειρατεία πάνω στο ίδιο πλοίο.

Γαλιότα. Πειρατικό καράβι που χρησιμοποιήθηκε κυρίως από τους πειρατές της Μάνης και τους Αλγερινούς.

ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ

  1. Το επίθετο Αναπλιώτης υπάρχει μέχρι σήμερα στην Μάνη. Εστία τους η Βάμβακα και το Κουλούμι.
  2. Οι Μαλτέζοι πειρατές είχαν καλές σχέσεις με τους Μανιάτες γιατί ήταν και οι δύο χριστιανοί.
  3. Κατά τον συγγραφέα ο όρος Μάνη και λιμάνι Μάνης αναφέρεται στο κάστρο και έδρα της επισκοπής  Μάνης στο Τηγάνι.
  4. Ο όρος καλύβες δεν είναι άστοχος, αν σκεφτεί κανείς ότι την εποχή εκείνη μεγάλος οικισμός από την Κοίτα μέχρι το Δυρό δεν υπήρχε αλλά ούτε και ισχυρές οικογένειες ώστε να έχουν μεγάλες κατοικίες.
  5. Ο πειρατικός όρμος που αναφέρεται πιθανόν είναι ο απόκρημνος ορμίσκος κάτω από το Κουλούμι.

Πειρατικές Ιστορίες – Εκκλησία και Πειρατεία

Στον περιηγητή του 17ου αιώνα Guilletiere διαβάζουμε…

            Αλλά και οι ιερείς και οι μοναχοί των Μανιατών έπαιρναν μέρος στην πειρατεία. Διημέρευαν μέσα σε σπήλαια και όταν έβλεπαν πλοία έτρεχαν να ειδοποιήσουν τα χωριά, ή να ετοιμαστούν για να αποκρούσουν τους εχθρούς, ή να μπουν στα πλοία για να λεηλατήσουν τα ξένα σκάφη. Πολλοί από αυτούς τους ιερωμένους επέβαιναν και στα καταδρομικά πλοία, για να δικαιολογήσουν την ανάρμοστη προς το ράσο τους αυτή ασχολία, τους έλεγαν ότι πηγαίνουν για να εισπράξουν το δέκατο από τα λάφυρα υπέρ των εκκλησιών.    

Ο κόλπος του Λιμενίου,ορμητήριο των πειρατών εκείνης της εποχής.

ΣΧΟΛΙΑ

Από το παραπάνω κείμενο καταλήγουμε σε πολλά συμπεράσματα.

Πρώτον είναι προφανές ότι η πείνα, η φτώχεια και γενικότερα όλες οι κοινωνικές αιτίες που ωθούν έναν άνθρωπο να κάνει επιθέσεις σε άλλους δεν άγγιζαν συγκεκριμένες ομάδες πληθυσμού αλλά ακόμα και ο ιερέας συμμετείχε σε ανόσιες πράξεις.

Δεύτερον τόσο η πειρατεία όσο και η ιεροσύνη δεν είχαν τότε την σημερινή έννοια. Αποτελούσαν απλώς και μόνο επαγγέλματα που τα ασκούσαν όλες οι κοινωνικές τάξεις. Οι Σταυροφόροι ιερείς ( Ιωαννίτες ιππότες ) ήταν και πειρατές χωρίς να απορρίπτουν την ιεροσύνη τους. Οι Μουσουλμάνοι ιερείς (Τουρκοπαπάδες) επίσης, συμμετείχαν σε πειρατικές επιδρομές ή πολέμους χωρίς αυτό να μειώνει το κύρος τους στο λαό, το αντίθετο μάλιστα. Λαφυραγωγία επίσης ασκούσαν και σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμα και τακτικοί στρατοί της εποχής προκειμένου να βελτιώσουν το ηθικό του στρατού τους.

Τρίτον βλέπουμε τους ιερείς να συμμετέχουν στην άμυνα των χωριών της Μάνης από πειρατικές επιδρομές, διότι η Μάνη μπορεί να είχε πολλούς ντόπιους πειρατές γινόταν όμως και στόχος ξένων πειρατών πολλές φορές όντας στην μέση της Μεσογείου. Όχι τόσο για αρπαγή πλούτου όσο για απαγωγές ανθρώπων ή και ζώων.

Τέταρτον η επίσημη εκκλησία ποτέ δεν καταδίκασε ή απέταξε μοναχό ή ιερωμένο διότι πράγματι ένα κομμάτι της λείας δινόταν στις τοπικές επισκοπές. Η Μάνη είχε 7.

Ο Φάρος Των Κιτριών

 

Νότια της Καλαμάτας και σε απόσταση 6 ν. μιλίων, κοντά στον όρμο των Κιτριών ευρίσκεται η ακρωτηριάζουσα και χερσονησώδης προβολή του ασβεστολιθικού βουνού Κεφάλι ή Κεφαλοβούνι.

Στο ακραίο μέρος αυτού του χώρου, αγέρωχος – άγρυπνος – κουρνιασμένο στην αγκαλιά των βράχων, ορθώνει το πέτρινο ανάστημά του ο φάρος των Κιτριών, ο οποίος παρακολουθεί και υποβοηθάει αγρυπνά τις κινήσεις των πλοίων που διαπλέουν το Μεσσηνιακό Κόλπο.

Ο φάρος των Κιτριών είχε αποπερατωθεί από τα τέλη Οκτωβρίου του 1891, είχε όμως καθυστερήσει η παραλαβή και η λειτουργία του.

Η πρόσβαση προς την περιοχή του φάρου ήταν δύσκολη, διότι δεν υπήρχε ούτε καν μονοπάτι και για να φτάσει κανείς εκεί έπρεπε να πεζοπορήσει τουλάχιστον μία ώρα από τον οικισμό των Κιτριών σε δύσβατο έδαφος.

Σήμερα η πρόσβαση είναι εύκολη, διότι προ δεκαετίας περίπου έχει διανοιγεί αγροτικός δρόμος σε παρακαμπτήριο από τον κεντρικό δημοτικό Κιτριών- Καλιαναίϊκων.

Το κτηριακό συγκρότημα του φάρου χτισμένο σε υψόμετρο 20μ. από τη θάλασσα έχει διαστάσεις 7,00 Χ 11,5μ. και συνολικό εμβαδόν 80τ.μ. Διαθέτει τέσσερα δωμάτια για τη διαμονή των φαροφυλάκων διατεταγμένα ανά δύο εκατέρωθεν ενός κεντρικού αξονικού θαλάμου, μέσω του οποίου γίνεται η πρόσβαση από τη μοναδική εξώπορτα τόσο προς τα δωμάτια όσο και προς τον τετράγωνο πύργο ο οποίος προβάλλει προς την πλευρά της θάλασσας.

Σ’ ένα από τα δωμάτια ( το βορειοανατολικό) βρίσκεται η εστία για το μαγείρεμα, ενώ οι χώροι υγιεινής στεγάζονται στο προς βορράν ανεξάρτητο γειτονικό κτίσμα. Η στέρνα βρίσκεται μέσα και κάτω από το οίκημα. Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του φάρου είναι ότι στους λιθόκτιστους σοβατισμένους τοίχους, ξεχωρίζουν τα σκουρόχρωμα κουφωτά και ισομεγέθη αγκωνάρια, ή εκατέρωθεν εκ τεσσάρων σειρών αγκωναροειδής βάση, καθώς και τα λευκά μαρμάρινα πλαίσια της πόρτας και των παραθύρων. Ο τετράγωνος πύργος έχει πέτρινο σώμα ύψους 9,50μ. και περιλαμβάνει κυκλική σκάλα ανόδου με σφηνοειδή μαρμάρινα σκαλοπάτια που οδηγούν στην κορυφή του φωτιστικού μηχανήματος.

Ως κεφαλή στην κορυφή του πύργου επικάθεται μεταλλικός κλωβός με το φωτοστάσιο σε εστιακό ύψος 31 μέτρα με αλεξικέραυνο.

Το γεωγραφικό πλάτος του φάρου βρίσκεται σε στίγμα 36° 55’ Ο’’ Βόρειο, το γεωγρ. μήκος σε 22° 07’ 6’’ Ανατολικό και με Αριθμό στον Ελληνικό Φαροδείκτη (ΑΕΦ) 2260-Ε 4032.

Πρωτολειτούργησε την 1-6-1892 κατόπιν της υπ’ αριθμ. 27/1-5-1892 εγκυκλίου αναγγελίας του Υπουργείου Ναυτικών5 ως επιτηρούμενος με το περιστροφικό σύστημα Sautter Lemonnier, με ωρολογιακό μηχανισμό περιστροφής με αντίβαρα και πηγή ενέργειας το πετρέλαιο. Εξέπεμπε λευκό σταθερό φως μιας λευκής αναλαμπής ανά 30 δλ. και φωτοβολία 10 ν. μιλίων.

Κατά τη διάρκεια του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου ο φάρος παρέμεινε σβηστός. Τα Γερμανικά στρατεύματα κατοχής απεχώρησαν από την Καλαμάτα στις 6-9-19446, λίγες δε ημέρες πριν αποχωρήσουν καννονιοβόλησαν το φάρο από τα παράκτια πυροβολεία της Καλαμάτας με σκοπό να τον καταστρέψουν.

Ο καννονιοβολισμός, όμως, δεν έφερε αποτέλεσμα εκτός από μία οβίδα, η οποία έπληξε το βόρειο μέρος της κατοικίας των φαροφυλάκων, χωρίς όμως να διαπεράσει τον τοίχο, ούτε να προκαλέσει ιδιαίτερες σοβαρές ζημιές, ειμή μόνο στη τοιχοποιία. Μετά την αποχώρηση των στρατευμάτων κατοχής, στα πλαίσια της ανασυγκρότησης του φαρικού δικτύου, ο φάρος επανελειτούργησε ως επιτηρούμενος, με το σύστημα που προαναφέραμε.

Κατά την δύσκολη περίοδο του εμφυλίου πολέμου, ο φάρος δεν έμεινε αδιάφορος, διασαλεύθη δι’ ολίγον η ησυχία του, οι δε φαροφύλακες ως αυτόπτες μάρτυρες ενός επεισοδίου πού περιγράφουμε πιο κάτω, έζησαν με αγωνία την άνομη βία των επιδραμόντων, εδοκίμασαν τον φόβον και είδαν την καταστροφήν του:

Την νύχταν της 5ης Φεβρουαρίου του 1949, επέδραμον δύο οπλοφόροι αριστερής ιδεολογίας, οι οποίοι προσποιούμενοι ότι ανήκαν εις τας Μονάδας Εθνοφυλακής Αμύνης (ΜΕΑ) της περιοχής, εισήλθαν εντός αυτού και προτάσσοντας τα όπλα των, απαίτησαν από τους φαροφύλακες να τους οδηγήσουν στην κορυφή του πύργου όπου ευρίσκεται το σύστημα του φωτοβολικού μηχανήματος.

Στη συνέχεια τους διέταξαν να καταστρέψουν τον μηχανισμόν του, τούτων όμως αρνηθέντων, το έπραξαν οι ίδιοι άνευ ετέρας, και έτσι, ο φάρος έμεινε πάλι για λίγο καιρό, σβηστός.

Το 1950 η Υπηρεσία Φάρων αντικατέστησε τα μηχανήματα πετρελαίου με αυτόματο πυρσό ασετυλίνης Chance 800m/m Αγγλικής κατασκευής. Από τότε ο φάρος μετετράπη από επιτηρούμενος σε ανεπιτήρητο, λειτουργούσε δε με χαρακτηριστικό δύο λευκών αναλαμπών ανά 12 δλ. και φωτοβολία 12 ν. μιλίων.

Το 1999 μετατράπηκε σε ηλιακό με χαρακτηριστικό δύο λευκών αναλαμπών ανά 12 δλ. η δε φωτιστική του εμβέλεια περιορίσθηκε στα 7 ν. μίλια.

Μετά την αυτοματοποίηση του φάρου και της αποσύρσεως το έτος 1953 και του τελευταίου φαροφύλακα κ. Γεωργίου Λαγουδάκου ο φάρος έμεινε μόνος και απροστάτευτος από τη φθορά του πανδαμάτορος χρόνου.