Χαραμής-Ψαράκος- Μπεκάκος

old_book_bindings

Σε συνέντευξη το 2010 στον Δικαίο Βαγιακάκο ο Μιχάλης Ψαράκος αναφέρει παραδόσεις για την οικογένεια του και τις σχέσεις της με την οικογένεια Χαραμή.

«Λέγομαι Μιχάλης Ψαράκος, 91 ετών, είμαι κι εγώ από την γενιά των Χαραμιάνων, είμαι Χαραμιάνος όπως και ο Μπεκάκος που μένει εδώ. Και θυμάμαι όταν ήμουνα νέος ο Θοδωρής Ψαράκος που ήταν από εδώ και δάσκαλος στο δημοτικό σχολείο του γειτονικού χωριού Κούνος, και πέθανε γύρω στα 1962, μας έλεγε ότι είμαστε Χαραμιάνοι και εμείς και ο Μπεκάκος. Να! Αυτός απέναντι είναι ο Χαραμιάνικος πύργος και τα Χαραμιάνικα σπίτια, και στον πύργο απάνω ψηλά, στο αριστερό μέρος όπως τον βλέπουμε σε ένα αγκωνάρι είναι σκαλισμένη μια χρονολογία 1805.

Έχομε επά παρακάτου και μια μικρή παλαιά εκκλησία στο όνομα της Αγίας Πελαγίας που γιορτάζει στις 4 Μαΐου και την γιορτάσαμε οφέτου πρώτη φορά. Ο δάσκαλος ο Ψαράκος μας έλεγε ότι οι Χαραμιάνοι, όπως και άλλες οικογένειες, ανήκαν στην γενιά των Καουριάνων. Οι Καουριάνοι τους κακομεταχειρίζονταν και τους έδιωξαν από την Κοίτα και αυτοί ήρθαν εδώ στον Κωλόπυργο.

Εδώ στον πύργο κατοικούσε μια γυναίκα με τα δύο παιδιά της. Το ένα ήταν πάντα στην κορυφή του πύργου οπλισμένο με ντουφέκι, ήτανε ο φύλακας του πύργου, το άλλο οπλισμένο και αυτό είχε πάει έξω στα χτήματα. Ήρθασι οι Χαραμιάνοι με ντουφέκια, επολιόρκησαν τον πύργο και ανάγκασαν το παιδί να κατέβει χωρίς να το πειράξουν, το πήραν το όπλο και το κράτησαν στον πύργο.

Άλλοι Χαραμιάνοι οπλισμένοι εκάμασι χωσιά και περιμένασι το άλλο παιδί που θα γύριζε από τα χωράφια. Όταν αυτό εγύριζε το έπιασαν του πήραν το ντουφέκι και χωρίς να το πειράξουν επήγαν στον πύργο. Τότε είπαν στην γυναίκα και τα παιδιά της να φύγουν γιατί θα μείνουν αυτοί στον Πύργο. Η γυναίκα τους ρώτησε, γιατί μας διώχνετε ? και αυτοί είπαν ¨από την Κοίτα μας έδιωξαν τώρα εμείς διώχνουμε εσάς. Επήραν τα ντουφέκια τους τα παιδιά και με την μάνα τους έφυγαν κατά τον Κούνο, χωρίς να τους  ενοχλήσουν καθόλου. Αυτά θυμούμαι που μας έλεγε ο δάσκαλος».

Παρόμοια παράδοση έχουμε από τον επίσης απόγονο Χαραμιάνο, Βασίλη Μπεκάκο. Στο βιβλίο του Δ.Π Χαραμή, Χαραμής η διαδρομή ενός επωνύμου.

« το 1840- 1850 οι Χαραμιάνοι εγκαταστάθηκαν στο Δρυ στην θέση Κωλόπυργος, όπου υπάρχει ένας πύργος σε στρατηγική θέση με μεγάλες δυνατότητες αντίστασης αφού είχε μόνο μία πρόσβαση. Η κατάληψη του πύργου έγινε από δύο του σογιού (ο ένας ήταν ο Βασίλης Μπεκάκος πατέρας του Μιχάλη Μπεκάκου, «Κακιωνάκος»), που κρύφτηκαν την νύχτα στον φούρνο του φουρνόσπιτου και το πρωί αφού έφυγε και ο μοναδικός κάτοικος του πύργου για τις δουλειές του έσπασαν την πόρτα και κατέλαβαν τον πύργο. Στον πύργο ήταν ένα μικρό παιδί το οποίο δεν το πείραξαν. Ο ιδιοκτήτης του πύργου αναγκάστηκε να δεχτεί το τετελεσμένο γεγονός να πάρει το παιδί του και να φύγει. Επώνυμα των οικογενειών του σογιού είναι Μπεκάκος, Ψαράκος, Ξωξάκος, Καρκατζάκος». 

Κοίτα – Κωλόπυργος (4 Km  )

Παρατηρούμε ότι και στις δύο παραδόσεις υπάρχουν βασικά κοινά σημεία. Το ένα είναι ότι οι Χαραμιάνοι εκδιώχθηκαν από την αρχική κοιτίδα τους, την Κοίτα και το δεύτερο είναι ότι κατέλαβαν ομαλά και χωρίς αντίσταση την θέση Κωλόπυργος η οποία φυλασσόταν από μια μικρή οικογένεια.

Ωστόσο κατά την άποψη μας τα γεγονότα που αναφέρονται στις παραδόσεις αυτές είναι ακόμα παλαιότερα από το έτος 1840 που λέει ο κ. Μπεκάκος. Ήδη από το 1803 υπάρχουν Χαραμιάνοι στον Κωλόπυργο όπως δείχνουν τα αριστεία του Δήμου Μέσσης. Αν ληφθεί υπ όψην ότι είχαν διαμάχες με γείτονες τους στην Κοίτα ήδη από το 1767, τα πράγματα λαμβάνουν άλλη τροπή.

Σήμερα κανείς δεν γράφεται στην Μάνη με το όνομα «Χαραμής». Ωστόσο πάρα πολλοί γράφονται με το όνομα αυτό στην Ανατολική Λακωνία. Στην περιοχή της Μονεμβασιάς όπου μέλη της οικογένειας κατέφυγαν κατά την διάρκεια της ιστορίας της. Για αυτούς ο Πέτρος Χαραμής αναφέρει μαρτυρία του παππού του

«όταν τον ρωτούσα τι γνωρίζει για τους προγόνους μας και από πού έχει ξεκινήσει η οικογένεια, έλεγε πως ο παππούς του είχε πολεμήσει στην επανάσταση του 1821 με τα μανιάτικα τμήματα που είχαν έρθει στην περιοχή από την Μάνη. Τα Βελανίδια άρχισαν να κτίζονται από το 1750. Πριν είχε μόνο στάνες, σκηνές, καλύβες και μαντριά. Οι κάτοικοι οι περισσότεροι είχαν έρθει από την Μάνη».

Τα Χαραμιάνικα σπίτια στον Κωλόπυργο

Επίσης ο Παντελής Ιωάννου Χαραμής αναφέρει την εξής μαρτυρία

«έχω ακούσει ότι οι Χαραμιάνοι ήρθανε από την Μάνη, έτσι μας έλεγαν οι παππούδες μας. Τότε κατοικήσανε πρώτα στο Φαρακλό και έπειτα στο Παραδείσι. Δεν γνωρίζω πόσο αληθεύει ότι κάποιο έγκλημα είχε κάνει ένας Χαραμής και ήρθε εδώ. Δημιουργήσανε το χωριό γιατί ο τόπος είχε άφθονο νερό, αφού υπήρχαν 30 νερόμυλοι στο Παραδείσι. Οι κάτοικοι ήταν τσοπάνηδες μεγαλοστανήτες και είχαν ανάγκη από νερό για τα ζώα τους». 

ΠΗΓΕΣ

  1. ΛΑΚΩΝΙΚΑΙ ΣΠΟΥΔΑΙ τόμος 19ος Δικαίου Βαγιακάκου Βιβλιοκρισία.
  2. Δ. Χαραμή «Χαραμής η διαδρομή ενός επωνύμου». Τόμος Α
  3. http://maniatonpoliteia.ning.com
Advertisements

Των Κουτρουλιάνων (Μοιρολόι)

Μοιρολόγια

 

Το παραπάνω μοιρολόι αναδημοσιεύεται από το περιοδικό Πανδώρα που εκδόθηκε την 1η Σεπτεμβρίου του 1869. Αναφέρεται στις τοπικές έριδες και εχθροπραξίες της εποχής μεταξύ της πατριάς των Κουτρουλιάνων (Νικλιάνων) και των Κασσιδόγκονων. Τους οποίους η γυναίκα που τραγουδά τους παρουσιάζει ως κατώτερους που ξεσηκώθηκαν.

  1. Τα ελώδη χωράφια με πολλή τίκλα. Αυτά που λασπώνουν.
  2. Χωριό κοντά στο Ταίναρο
  3. Τα κακής ποιότητας χωράφια
  4. Άνθισαν

Άποψη της Κυπάρισσου

Ο Κωνσταντής και ο Βρεττός στον οποίο αναφέρεται το μοιρολόι είναι Κουτρουλιάνοι. Ο Βρεττός μάλιστα υποθέτουμε πως είναι γενάρχης της οικογένειας Γεωργοβρεττάκου (Κουτρουλιάνοι) που έζησε γύρω στα 1840. Άλλοι κλάδοι της ίδιας πατριάς στην περιοχή αυτή είναι η οικογένεια Αθανασάκου και Θεοδωρακάκη.

Η πατριά των Κουτρουλιάνων (σοϊλήδες)  δέσποζε στην περιοχή της Κυπάρισσου. Εξού και η φράση έκρινε και αποφάσιζε. Την περίοδο εκείνη φαίνεται πως είχαν έρθει σε ρήξη με άλλη μικρότερης αίγλης πατριά.

Επισκοπή-Παναγιά (Φωκαλωτό – Αϊ Γιώργης Κοίτας)

Η εκκλησία Επισκοπή ή Παναγία βρίσκεται ανάμεσα στους οικισμούς Φωκαλωτό όπου οι οικογένειες Νταούλης και Τσαγκράκος και Κολλόσπιτο όπου οι οικογένειες Αρναούτης και Αλογάκος. Εξαιρετικό δείγμα βυζαντινού ρυθμού τουρλωτής (σταυροειδής με τρούλο) του 12ου αιώνα.

Ιδιαίτερα όμορφες είναι οι τοιχογραφίες της. Στις θρησκευτικές παραστάσεις ξεχωρίζει ο άγιος Μανδήλιος και ο άγιος Κεράμιος. Υπάρχουν έξοχες προσωπογραφίες του Χριστού και των αγγέλων. Ιδιαίτερα επιβλητικές οι παραστάσεις της Κόλασης και των βασανιστηρίων της (τριγμός οδόντων, οι ηγεμόνες και οι ιεράρχες που κατασπαράζονται από φίδια, σκωληκόβρωτοι αμαρτωλοί).

Το τέμπλο είναι αγιογραφημένο σε πολύ νεότερους χρόνους από την οικογένεια Οικονομάκη και Αλογάκου που είναι και οι σημερινοί προστάτες και ιδιοκτήτες της εκκλησίας αλλά και του νεκροταφείου δίπλα της. Δίπλα στην εκκλησία υπάρχουν ίχνη μεσαιωνικού οικισμού.

Επιγραφή στο τέμπλο γράφει:

<<Δέηση του δούλου του Θεού Κονομάκη Χρίστο και βοήθεια αυτόν και ψυχηκήν σωτηρίαν 1771 Αυγούστου 11, χηρ Αναγνώστου Καλκατζάκη , Νόμια >>

Ο ναός της Παναγίας ή επισκοπής πιθανόν να αποτελούσε έδρα Επισκόπου κατά τους Βυζαντινούς χρόνους εξού και το όνομα της. Οι διαστάσεις της είναι 9×6 προσφέροντας ένα επιβλητικό περιβάλλον στον επισκέπτη. Η περίτεχνη διακόσμηση της χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη κιόνων με Ιωνικά κιονόκρανα στην Ωραία Πύλη της εκκλησίας πράγμα σπάνιο για την Μάνη. Χαρακτηριστικό της επίσης ότι το ιερό της ( ανατολικά ) βρίσκεται χωμένο στην γη εκμεταλλευόμενη την γεωμορφία του εδάφους.

Ο καθηγητής Ν. Δρανδάκης αναφέρει στο βιβλίο του

«Βυζαντινές τοιχογραφίες της Μέσα Μάνης»

Ο γραπτός διάκοσμος της εκκλησίας, μιμούμενος κοντά στο έδαφος ορθομαρμάρωση, διαιρείται, όπως συνηθίζεται, σε ζώνες.

Στον τρούλο Παντοκράτωρ, κυκλωμένος από στηθάρια ωραίων Αγγέλων, δορυφορείται πιο κάτω, μεταξύ των παραθύρων, από πελώριους Προφήτες. Στα σφαιρικά τρίγωνα εικονίζονταν οι Ευαγγελιστές.

Στον ημικύλινδρο της μεσαίας αψίδας οι υπερύψηλοι Ιεράρχες Γρηγόριος (;), Χρυσόστομος, Βασίλειος και Νικόλαος. Πιο πάνω στηθάρια Επισκόπων, από τους οποίους ένας είναι ο άγιος Λέων, πάπας Ρώμης. Στα τεταρτοσφαίρια των παραβημάτων δεόμενοι σε προτομή όσιοι, στην Πρόθεση αδιάγνωστος και στο Διακονικό Θεοδόσιος ο Κοινοβιάρχης. Στον Ν τοίχο του αγίου Βήματος, δεξιά του τοξωτού ανοίγματος, ο όσιος Λουκάς ο Στηρηοτης και πίσω, στο Διακονικό, Ρωμανός ο Μελωδός, που κρατεί κύλινδρο στον οποίο διαβάζεται η Παρθέ(νος), πρώτες λέξεις του κοντακίου των Χριστουγέννων. Όπως είναι γνωστό, τον ύμνο συνέθεσε ο ίδιος. Άλλοι άγιοι Διάκονοι εικονίζονται στα Α σκέλη των τόξων επικοινωνίας του ιερού με την Πρόθεση και το Διακονικό.

Στη μεσαία ζώνη του τύμπανου της Β κεραίας είναι ορατά υπολείμματα βαδίζοντος Αγγέλου, που φαίνεται πως ανήκε σε παράσταση του Ευαγγελισμού, απέναντι στην κορυφή του Ν τύμπανου πλαισίωνε το παράθυρο, χωρισμένη σε δύο τμήματα, η παράσταση της θεραπείας του τυφλού, ο οποίος διακρίνεται στο άκρο δεξιό να νίβεται σε κολυμπήθρα με στόμιο σταυρόσχημο. Τη συνηθισμένη στους δικιόνιους ναούς θέση του Ευαγγελισμού (Δ πλευρά των τοίχων που χωρίζουν το άγιο Βήμα από την Πρόθεση και το Διακονικό) καταλαμβάνουν εδώ το άγιο Μανδήλιο και το άγιο Κεράμιο, ενώ κάτω από το δεύτερο ο Χριστός Αντιφωνητής προφανώς επέχει θέση Δεσποτικής εικόνας.

Τις καμάρες των κεραιών του σταυρού κοσμούσε το Δωδεκάορτο. Σώζονται σε μεγαλύτερη ή μικρότερη έκταση λείψανα της Γέννησης, Υπαπαντής, Μεταμόρφωσης, Βαϊοφόρου, Αποκαθήλωσης, Καθόδου στον Άδη, Ανάληψης.

Στις καμάρες των πλάγιων διαμερισμάτων εικονίζονται πολλές σκηνές από το Συναξάρι του αγίου Γεωργίου, μαρτυρία πως ο ναός ήταν αφιερωμένος σε εκείνον, όπως υποδηλώνει και το σημερινό όνομα του γειτονικού συνοικισμού.

Μαντουβαλιάνοι(Κοίτα – Μπουλαριοί – Γερολιμένας) Β’ Μέρος

Οικογένεια Μαντούβαλου (Κοίτα – Μπουλαριοί – Γερολιμένας)

ΓΕΝΟΣ: Νικλιάνοι ΠΑΤΡΙΑ: Λιάνοι ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ: Μαντουβαλιάνοι

Κατά την μετεπαναστατική περίοδο η οικογένεια Μαντούβαλου ήδη είχε απλώσει σε πολλά χωριά της Μάνης με κυριότερα αυτά των πάνω Μπουλαργιών και Γερολιμένα. Η φιλοκυβερνητική της στάση οδήγησε στο να πάρουν πολλά μέλη της οικογένειας τον δρόμο του στρατιωτικού και να αναρριχηθούν σε υψηλά πόστα.

Κατά την διάρκεια πολιορκίας συγγενών τους Σκυλακιάνων στην Κοίτα από Βαυβαρούς του Φέδερ υποστήριξαν τις αρχές και όχι τους συγγενείς τους. Μάλιστα από τους πρώτους που μπήκαν στην φάλαγγα του Όθωνα ήταν ο Νίκος Μαντούβαλος με τον βαθμό του Ανθυπολοχαγού.  (παρακάτω ο προβιβασμός του στην εφημ. Κυβέρνησης)

Στους πρώτους ενόρκους των Οθωνικών χρόνων είναι και ο Παναγιώτης Λυράκος – Μαντούβαλος από τους Μπουλαριούς.

Με την πάροδο του χρόνου η οικογένεια αύξανε τα μέλη της και συνεπώς την δύναμή της. Μάλιστα παλιοί Μανιάτες έλεγαν όταν ήθελαν να περιγράψουν πολλούς ανθρώπους μαζί …Λαός Μαντούβαλος. Το 1862 ο Παναγιώτης Λυράκος ήταν ένας από τους ισχυρότερους Μανιάτες του δήμου Μέσσης. Το 1871 καταγράφονται στα δημοτολόγια της Μάνης (30) τριάντα Μαντουβαλιάνοι άνδρες, αριθμός τεράστιος για τα δεδομένα της εποχής. Με προσωνύμια όπως Βασιλαράκος, Μανωλάκος, Λυράκος, Μεσότριβος, Κουτήβελος, Ηλιόπουλος.

Η ιεραρχία στους Πάνω Μπουλαριούς μέσω τσάτιρας….

Οι Μαντουβαλιάνοι αντίδερο

Οι Κωστιάνοι στ απαντίδερο

Οι Κουβαριάνοι στα λεφτά

Οι Αμαγιάνοι στα σκατά 

Τέτοια ήταν η δύναμή τους που πολλές φορές μάλωναν και μεταξύ τους οι διάφοροι κλάδοι. Για δολοφονία μεταξύ τους λεγόταν

Ανήμερα του αγιασμού

Τον χιούσατε τον αγιασμό

Το αίμα σας το κρεμεζό

Εσείς το κάματε νερό

*Κρεμεζό = Κοκκινωπό

Έχθρητα είχαν ακόμα και με την ισχυρή οικογένεια των Βουγιουκλάκηδων- Μιχαλακιάνων της Λάγιας που όμως έληξε με γάμο για να μην λήξει με αιματοχυσία.

Βροντερό παρόν έδωσε η οικογένεια στους αγώνες της πατρίδας. Κατά την διάρκεια του μακεδονικού αγώνα διακρίθηκαν ο Νικόλαος και Θεόδωρος Μαντούβαλος. Μάλιστα είχαν δικές τους ομάδες εξού και τα καπετάν Νίκος και καπετάν Ταΰγετος. Συμμετείχαν και στους βαλκανικούς (1912 – 1913) αλλά και στην μικρασιατική εκστρατεία (1920- 1922) . Οι δύο τους πέθαναν αφού έφτασαν ψηλά στην στρατιωτική ιεραρχία.

Θεόδωρος Μαντούβαλος (Καπετάν Ταΰγετος)

Νικόλαος Μαντούβαλος (Καπετάν Νίκος)

Κατά την μικρασιατική εκστρατεία μάλιστα σκοτώθηκε ο Χρήστος Μαντούβαλος

Και του Μαντούβαλου ο γιος

Ο θρυλικός Μεσότριβος

Σκοτώθηκε στα Τουρκικά

Στου Σαγγαρίου τα βουνά

Κατά την εθνική αντίσταση η οικογένεια Μαντούβαλου θρήνησε τον Γιώργο Μαντούβαλο από την Κοίτα και τον Γιάννη Μαντούβαλο ( Μπανάκο )  από τους Μπουλαριούς. Μετά την απελευθέρωση οι πλείστοι της οικογένειας Μαντούβαλου ακολούθησαν την συντηρητική πολιτική παράταξη.

Μαντουβαλιάνοι(Κοίτα – Μπουλαριοί – Γερολιμένας) Α’ Μέρος

Οικογένεια Μαντούβαλου (Κοίτα – Μπουλαριοί – Γερολιμένας)

ΓΕΝΟΣ: Νικλιάνοι ΠΑΤΡΙΑ: Λιάνοι ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ: Μαντουβαλιάνοι

Ο τετραώροφος πύργος των Μαντουβαλιάνων στους Μπουλαριούς

Οικογένεια με όνομα βαρύ σαν ιστορία στα χωριά της Μάνης για την δύναμή της αλλά και την φιλοπατρία της είναι οικογένεια Μαντούβαλου. Εχθροί και φίλοι έχουν πολλά να διηγηθούν. Για την καταγωγή της οικογένειας δύο είναι οι κυρίαρχες απόψεις.

Η μία θέλει τον Μαντούβαλο απευθείας απόγονο του δεύτερου γιου του Νίκλου, του Λία. Ο Νίκλος κατέβηκε γύρω στα 1500 από την Τεγέα στην Μάνη στην περιοχή της Κοίτας του λεγόμενου ως σήμερα Νικλιάνικου. Από τον Λία προήλθε η πατριά των Λιάνων με εστία την Κοίτα.

Η δεύτερη άποψη θέλει τον Μαντούβαλο πειρατή με Μικρασιατική καταγωγή ο οποίος όπως και άλλοι πολλοί γύρω στα 1600 ήρθε στην Μάνη για ασφάλεια και έγινε γαμπρός και σύμμαχος με τους Λιάνους. Το σίγουρο πάντως είναι πως η Κοίτα αποτελεί εστία της οικογένειας και οι υπόλοιποι Λιάνοι το έβρισκαν από παράδοση σαν συγγενής με τους Μαντουβαλιάνους.

Η παράδοση λέει πως προεπαναστατικά η οικογένεια Μαντούβαλου ασκούσε πειρατεία με ορμητήριο τον όρμο του Λιμένα ( Γερολιμένα ). Μάλιστα είχαν ισχύ και όνομα σοϊλή από τότε. Κατά την επανάσταση του 1821 η οικογένεια Μαντούβαλου έλαβε πολλές διακρίσεις λόγω των σημαντικών ( όπως διαβεβαιώνεται από τους καπετάνιους ) εκδουλεύσεών που προσέφερα στην πατρίδα. Πάνω από (10) δέκα μέλη της οικογένειας συμμετείχαν ενεργά στον αγώνα. Εκ των οποίων οι 4 παρασημοφορήθηκαν ως αξιωματικοί.

Παρακάτω παραθέτουμε πρόταση του Ν. Βοιδή Μαυρομιχάλη για προαγωγή του Γεωργούλια Μαντούβαλου.

Εδώ πρέπει να αναφέρουμε τις καλές σχέσεις που διατηρούσε η πατριά των Λιάνων με τους Μαυρομιχαλιάνους καθότι οι Μαντουβαλιάνοι παρασημοφορήθηκαν κυρίως από τον Α. Π. Μαυρομιχάλη, Ν. Πιερράκο, Ν. Βοιδή που είναι όλοι Μαυρομιχαλιάνοι.

Κισκηριάνοι (Λαγκάδα)

Οικογένεια Κισκήρα (Λαγκάδα)

Παλαιά οικογένεια της Μάνης με μεγάλη παρουσία στο χωριό Λαγκάδα είναι η οικογένεια Κισκήρα. Η παράδοση των Λαγκαδιωτών λέει πως υπαγόταν στην πατριά των Μιχαλιτσιάνων από τα μεγαλύτερα γένη του χωριού  ωστόσο απόγονοι της οικογένειας ( Αντώνης Κισκήρας ) μεγάλης ηλικίας αναφέρουν πως ήταν σύμμαχοι με τους Μιχαλιτσιάνους ( συντροφία ) και πως ο πραγματικός γενάρχης τους είναι από την Κοίτα. Λεγόταν μάλιστα Παυλοδύτης ο μεγάλος και τρανός αφέντης από άλλον τόπο.Η καταγωγή της οικογένειας ανάγεται λοιπόν στα βυζαντινά χρόνια.

Την παράδοση αυτή επιβεβαιώνει περίτρανα ο πρακτικός γιατρός Παπαδάκης που σε χειρόγραφό του στο χωριό Κοίτα το 1720 – 1760 αναφέρει

Εγηανε ο κησκηρας στο χέρι τουφεκηα

Είναι λοιπόν πολύ πιθανό για λόγους κοινωνικούς (πόλεμοι, τοπικές έριδες, οικονομικά) η οικογένεια γύρω στα 1750 να μετανάστευσε από την Κοίτα στην Λαγκάδα της έξω Μάνης.

Το χωριό Λαγκάδα της Έξω Μάνης

Κατά την επανάσταση του 1821 οκτώ (8) μέλη της οικογένειας  Κισκήρα συμμετείχαν ενεργά στον αγώνα καταγεγραμμένοι σε διάφορα χωριά της έξω Μάνης εκτός της Λαγκάδας. Ένας από αυτούς μάλιστα αξιωματικός τιμής ένεκεν για τις εκδουλεύσεις του προς την πατρίδα.

Το 1871 έξι (6) άνδρες καταγράφονται στα δημοτολόγια του χωριού Λαγκάδα με το όνομα Κισκήρας ή Κισκηρέας, αποτελώντας υπολογίσιμη δύναμη στις τοπικές έριδες των Μανιατών.

Τα 2-3 σπίτια της οικογένειας βρίσκονται στο νότιο κομμάτι του χωριού κοντά το ένα στο άλλο, με χαρακτηριστικό το Αρχοντικό της οικογένειας που χτίστηκε το 1853, από τον μεγάλο πετρομάστορα της οικογένειας Ιωάννη Κισκήρα ή μαστρογιαννάκο όπως ήταν γνωστός την εποχή εκείνη ο οποίος έζησε από τα 1820 μέχρι τα 1905.

Αρχοντικό Κισκήρα στην Λαγκάδα

Σημαντικός εκπρόσωπος της οικογένειας ήταν και ο Κισκήρας Παναγιώτης του Ιωάννη ( 1867 – 1933 ) που διετέλεσε λειτουργός της Ανώτερης Εκπαίδευσης το 1890.

Τέλος είναι σημαντικό να αναφερθούμε και στους (3) πεσόντες της εθνικής αντίστασης που προέρχονταν από αυτήν την οικογένεια:

  • Κισκήρας Κυριάκος
  • Κισκήρας Πέτρος
  • Κισκήρας Νικόλας

Χαραμιάνοι (Κοίτα)

Οικογένεια Χαραμή (Κοίτα)

Μια πολύ παλιά και εκτεταμένη οικογένεια στην περιοχή της Κοίτας είναι η πατριά των Χαραμιάνων. Το όνομα Χαραμής είναι Βυζαντινό και υπάρχουν δύο ερμηνείες για την προέλευση του. Από το Ελληνικό χάρμα ή από το Αραβικό που σημαίνει επιδρομέας. Ας μην ξεχνάμε πως οι μεσομανιάτες ασκούσαν πειρατικές επιδρομές κυρίως σε αλλόθρησκους ήδη από τους ρωμαϊκούς χρόνους. Αδελφές οικογένειες με τους Χαραμιάνους είναι ο Αυγουλέας και ο Δημαρόγκονας του Κούνου. Μάλιστα χαρακτηρίζονται ως ένα αίμα ( κοινής καταγωγής ).

Κατά τους βυζαντινούς χρόνους αποτελούσαν την ισχυρότερη οικογένεια στην Κοίτα μαζί με τους Καουριάνους απόγονους του Κάουρα που εποίκησαν στην Κοίτα γύρω στα 1460. Μετά την κάθοδο των Νικλιάνων στην περιοχή του τέως δήμου Μέσσης, οι Χαραμιάνοι εκτοπίστηκαν διατηρώντας όμως κάποια ισχύ στα γύρω χωριά του Κατωπαγγιού. Χαρακτηριστικό το δίστιχο της εποχής το οποίο τραγουδούσε Νικλιάνος:

 ‘‘Αν εφοβόμου Χαραμή και σκιάζομου Καούρη

Στον πύργο μ δεν ανέβαινα να κάμω τον γκιαούρη»

Μία από τις τελευταίες αναφορές παρουσίας των Χαραμιάνων στην Κοίτα ευρίσκεται στο Ημερολόγιο του πρακτικού γιατρού Παπαδάκη που γιάτρευε πληγές κατά την διάρκεια των εμφύλιων σπαραγμών στην Μάνη, στο φύλλο 33 «Πάνου Χόρα Κίττας» γύρω στα 1760

«Ο Κηριακούλης Χαραμής μπαλοτηά στο κεφάλι και χέρη, η νύφη του η Θοδωρού μπαλοτηά στο χέρι, ο γιόστις ο Βασίλης μπαλοτηά στο μηρί, ο αφέντης του μπαλοτηά στι μπλάτη».

Κατά την διάρκεια των Ορλοφικών πολλοί Χαραμιάνοι εγκατέλειψαν την Μάνη για διάφορους κοινωνικούς λόγους. ( Βεντέττες, οικονομικά, κτλ…). Κινήθηκαν κυρίως προς την περιοχή της Νεάπολης Λακωνίας και της Μονεμβασιάς όπου εγκαταστάθηκαν και άλλοι μετά τον απελευθερωτικό αγώνα. Η οικογένεια έλαβε μέρος στα Ορλωφικά και συμμετείχε στους αγώνες του Λάμπρου Κατσώνη. Αναφέρεται ο Παύλος Χαραμής (Παύλοβιτς), ο οποίος ακολούθησε τον Αλέξιο Ορλόφ στη Ναυμαχία του Τσεσμέ, διεκρίθη στην Αυλή της Μεγάλης Αικατερίνης και έφθασε μέχρι αντιστράτηγος του Ρωσικού Στρατού. Ο Παύλος Χαραμής εκκάλεσε στη Ρωσία τους δύο ανιψιούς του, τον Γιώργη Χαραμή και τον Δημητρό

Χαραμή, οι οποίοι μαζί με τον Πέτρο Χαραμή και τον Ιωάννη Χαραμή (όλοι από το Φαρακλό) έγιναν στη Ρωσία μέλη-πολεμιστές της Φιλικής Εταιρείας. Πριν από αυτούς έζησαν στην Οδησσό οι απόστολοι της Φιλικής Εταιρείας Παύλος Χαραμής (Παύλοβιτς) και Ιωάννης Χαραμής.

Κατά την διάρκεια της επανάστασης του 1821 η οικογένεια Χαραμή διακρίθηκε σε πολλές μάχες. (4) συμμετείχαν ενεργά ενώ ο Παναγιώτης Χαραμής έφθασε να γίνει ανθυπολοχαγός της Λακωνικής Φάλαγγας ( βαθμός ιδιαίτερα τιμητικός για την εποχή) προτεινόμενος από τον Αντώνη Πέτρου Μαυρομιχάλη. Η κατάληψη πολλών λακωνικών φρουρίων και ιδιαίτερα της Μονεμβασίας οδήγησε πολλούς Χαραμιάνους να αναζητήσουν την τύχη τους σε πιο εύφορα εδάφη.

Το 1870 μόλις ένας με το όνομα Χαραμής εγγράφεται στην Μάνη και αυτός στο χωριό Δρυ. Η πλειοψηφία της οικογένειας κατοικούσε στην επαρχία Επιδαύρου – Λιμηράς όπου διαπρέπει ως σήμερα. Κλάδοι της οικογένειας Χαραμή είναι ο Ψαράκος του Κολόπυργου και ο Μπεκάκος στο Δρυ της Μέσα Μάνης. Επίσης η οικογένεια Βατικιώτη της Νεάπολης.

Κατά τον 20ο αιώνα μεγάλη προσωπικότητα της οικογένειας Χαραμή ήταν ο Ιωάννης Χαραμής ακαδημαικός.

Μουρκιάνοι (Κοίτα-Παχιάνικα)

old_book_bindings

Οικογένεια Μουρκάκου

( Κοίτα-Παχιάνικα )

ΠΑΤΡΙΑ: Καντηριάνοι ΓΕΝΟΣ: Καντήρος ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ: Μουρκάκος

Μια ιδιαίτερα γνωστή οικογένεια τόσο στα αποσκερά όσο και στα προσηλιακά χωριά της μέσα Μάνης είναι η οικογένεια Μουρκάκου. Η οικογένεια αυτή ανήκει στην πατριά των Καντηριάνων συνοδών του Νίκλου κατά την κάθοδό του στην Μάνη από την Αρκαδία όπως λέει η παράδοση.

Οι Καντηριάνοι όντας ισχυροί – σοιλήδες απλώθηκαν στην γύρω περιοχή της Κοίτας ( Καλλονιοί ). Μαζί με αυτούς και η οικογένεια Μουρκάκου που ήταν από τους αρχικούς κλάδους της πατριάς. Με το πέρασμα των χρόνων επεκτάθηκαν για λόγους οικονομικούς και κοινωνικούς και σε άλλα χωριά της Μάνης. Στο χωριό Παχιάνικα ανέβηκαν γύρω στα 1700 διώχνοντας τους Μπαρμπαγιαννιάννους που ήταν εκεί στον Άγιο Νικόλα και χτίζοντας έναν πολυώροφο πύργο εδραίωσαν την δύναμή τους και στην Ανατολική Μάνη. Μάλιστα λέγεται πως μέχρι πρόσφατα ο Μουρκιάνικος πύργος είχε κανόνι αρκετά μεγάλο και πως όταν άνοιξε ο δόμος στα Πάνω Παχιάνικα κάποιος το έκλεψε. Στον ίδιο χώρο βρίσκονται και 2 οικογενειακές εκκλησίες.

Ο Μουρκιάνικος πύργος στα Πάνω Παχιάνικα

Η προσφορά και η δύναμη της οικογένειας Μουρκάκου φάνηκε και στον απελευθερωτικό αγώνα του 1821, όπου τουλάχιστον 7 Μουρκιάνοι έλαβαν μέρος και τιμήθηκαν με τα ανάλογα αριστεία. Το 1870 τους συναντάμε ακόμα πιο ισχυρούς μετρώντας μόνο στα

Πάνω Παχιάνικα πάνω από 8 άνδρες και να είναι κεφαλάρια στην γενιά τους ( επικεφαλείς της πατριάς ). Μάλιστα ακόμα και σήμερα γηραιότεροι Παχιανιώτες μιλούν με δέος για την δύναμη που είχαν άλλοτε οι Μουρκιάνοι. Το 1912 – 1913 η οικογένεια συμμετείχε ενεργά και στους βαλκανικούς πολέμους μετρώντας μάλιστα και θύματα στον βωμό του καθήκοντος.

Ο Μήτσος Μουρκάκος έπεσε μαχόμενος κατά τον πρώτο βαλκανικό πόλεμο. Τον μοιρολόγησαν πολλές. Η γιαγιά του περήφανα είπε με την σειρά της….

»Γυναίκες ζας παρακαλού
Εμένα να μ ακούσετε
Γιατί είμαι μεγαλύτερη
Εγώ δεν θέου κλάματα
Άγιες ημέρες έρχουνται
Μον θέου να κάμου συμβουλή
Άντρες που χετε άρματα
Να φεύγετε στα Γιάννενα
Βοηθάτε τα παιδία μας
Τους Τούρκους να νικήσουσι»

Παλιά Μουρκιάνικα σπίτια στα Παχιάνικα

Η οικογένεια Μουρκάκου διατήρησε την δυναμική της μέχρι και το 1950 όπου και εκείνη ακλούθησε το κύμα της μετανάστευσης προς τα αστικά κέντρα και προς το εξωτερικό. Γνωστό παρατσούκλι της οικογένειας ήταν το Λιβανάκος. Εξού και ο στίχος από μοιρολόι για Μουρκάκο

Έλα κοντά μου Λιβανά…..

Σημαντικό θα ήταν να αναφέρουμε πως από αυτή την οικογένεια κατάγεται και ο Νίκος Μουρκάκος παλιός στιχουργός λαικών τραγουδιών.