Των Κριαλιάνων και Ταγαρουλιάνων

Μοιρολόγια

Μοιρολόι

Ε! Μπάρμπα Γιάννη Στεφανή
Αγροίκα με τι θε να ζε που
Αν έχει ο Άδης διάβατα
Κι η κάτου γης περάσματα
Και βρέκεις τον πατέρα μου
Τον γέρο Λογοθέτακα
Το ληγορότερο να ρθη
Τι α δεν ερθει κι α δεν φανεί
Θε να χαλάσει ο μαχαλάς
Τι ο Γεωργαντάς με τον Κριαλή
Ζητούσι την γεροντική
Χωρίς και να νιαι άξιοι

Το παραπάνω μοιρολόι το λέει η κόρη του καπετάνιου του 1821 Λογοθέτη Ταγαρούλια, ανθρώπου ιδιαίτερα σεβαστού όχι μόνο στην οικογένεια του αλλά και ευρύτερα στην Μάνη. Μάλιστα έφτασε να γίνει και δήμαρχος. Τα πρόσωπα και γεγονότα που αναφέρει διαδραματίζοναται περί το 1850, στην περιοχή του Κούνου όπου και κοιτίδα της οικογένειας.

Η γυναίκα που θρηνεί το θείο της Γιάννη (Στεφανή), απευθύνεται άμεσα σε αυτόν όμοια με τους αρχαίους τραγωδούς. Του παραγγέλει, ανησυχώντας για την πορεία της οικογένειας, να ειδοποιήσει τον σεβαστό πατέρα της, ο οποίος ήταν ήδη νεκρός , να επανέλθει του Κάτω Κόσμου ώστε να βάλει σε τάξη τα πράγματα. Δεν αναγνώριζε ως καλούς ηγέτες τον Κριαλή και τον Γεωργαντά για την μετέπειτα πορεία της οικογένειας που θα καθοριζόταν από το συμβούλιο τους (γεροντική).

Να σημειωθεί πως το παραπάνω μοιρολόι πέραν του λαογραφικού ενδιαφέροντος μας δίνει σοβαρές πληροφορίες για το ποια πρόσωπα θα αναμετρούνταν για την ηγεσία της οικογένιας Ταγαρούλια, η οποία ήταν στην τάξη των «σοιλήδων» της περιοχής. Η οικογένεια Κριαλή είναι κλάδος της παραπάνω οικογένιας από την περίοδο εκείνη και έπειτα.

stavri_01

Πύργος στο Κατωπάγγι

ΠΗΓΕΣ
• Ιωάννη Π. Λεκκάκου «Μάνη ερανίσματα ιστορίας και λαογραφίας» εκδόσεις Αδούλωτη Μάνη, Μάνη 2004

http://www.diakopes.gr

Ερμηνευτικά Σχόλια Δημήτρης Μαριόλης (νομικός), Γιάννης Μιχαλακάκος (εκπαιδευτικός)

Advertisements

Πεταλίδι- Η Αποικία Των Μανιατών (Α’ Μέρος)

Ο Καποδίστριας είχε αποφασίσει να παραχωρήσει εκτάσεις γης και ακίνητα πρώην Τουρκικής ιδιοκτησίας σε αγωνιστές της επανάστασης του 1821 ώστε να ανταμειφθούν από την πολιτεία για τις εκδουλεύσεις τους αλλά και για να κλείσει τελικά το ζήτημα των «εθνικών γαιών» που είχε δημιουργηθεί. Το σχέδιο αυτό πάγωσε μετά την δολοφονία του. Η έλευση του Όθωνα στην Ελλάδα εξασφάλισε πολιτική σταθερότητα και τελικώς με βασιλικό διάταγμα που δημοσιεύτηκε στο Φ.Ε.Κ 25 του 1834 ξεκίνησε η παραχώρηση «εθνικών γαιών» στους δικαιούχους.

Ο αρχηγός της αποικίας Νικόλαος Πιεράκος 

Την ευκαιρία άδραξε ο Νικόλαος Πιεράκος Μαυρομιχάλης ο οποίος θέλοντας να ξεφύγει από τους επιθετικούς συγγενείς του στην Μάνη ανέλαβε την δημιουργία αποικίας, όπως ονομάστηκε, στην Μεσσηνία και συγκεκριμένα στο έρημο τότε Πεταλίδι. Αν και στην αρχή υπήρχαν αντιδράσεις από την δημογεροντία Κορώνης η οποία δεν ήθελε κοντά της ξένους αποίκους, τελικώς οι αντιδράσεις κάμφθηκαν και ο εποικισμός ξεκίνησε ήδη από το 1834. Το σχέδιο του οικισμού χαράχθηκε από τους Βαυαρούς Γ. Κόλμαν και Χ. Στράουβ. Η συνολική έκταση που αποδόθηκε στον Νικόλαο Πιεράκο ήταν 200 στρέμματα.

Το Βαυαρικό αρχιτεκτονικό σχέδιο του Πεταλιδίου

Από τα αποκόμματα των εφημερίδων της εποχής μπορούμε να παρακολουθήσουμε την εξέλιξη της αποικίας, η οποία ήταν γρήγορη και επιτυχής. Ήδη το 1836 έχουν εγκατασταθεί πάνω από 200 οικογένειες στο Πεταλίδι και πάνω από 120 οικίες έχουν ανεγερθεί. Ένα χρόνο μετά, το 1837 το Πεταλίδι ήταν μια κωμόπολη με πολλές έτοιμες οικίες και άλλες να θεμελιώνονται. Έχει ήδη χτιστεί η εκκλησία. Η πρώτη εκκλησία του Πεταλιδίου ήταν η Ζωοδόχος Πηγή. Η οικοδόμησή της άρχισε αμέσως με την ίδρυση της κωμόπολης από τους Μαυρομιχαλαίους, οι οποίοι όταν ήρθαν στο Πεταλίδι αρχικά στρατοπέδευσαν σε εκείνη την περιοχή.

Ο Ιερός Ναός Της Ζωοδόχου Πηγής

Χαρακτηριστικό στοιχείο των Μανιατών του Πεταλιδίου ήταν και η μεταξύ τους ομόνοια απέναντι στους ξένους, αλλά και οι μεταξύ τους βεντέτες. Όπως θυμούνται οι παλαιότεροι κάτοικοι του Πεταλιδίου είτε και μέσα από τις αφηγήσεις των προγόνων τους, το Πεταλίδι έγινε συχνά τόπος αντιπαράθεσης μεταξύ των μανιάτικων οικογενειών. Συγκεκριμένα αναφέρουν ότι η κεντρική πλατεία του Πεταλιδίου έγινε συχνά πεδίο σύγκρουσης των Μανιατών και απόδειξη αυτού ήταν οι τρύπες από τις σφαίρες που υπήρχαν στις μουριές της πλατείας από τα πυρά που αντάλλασσαν οι οικογένειες μεταξύ τους.

Πολλοί κάτοικοι θυμούνται ακόμα Βεντέτες οικογενειών που είχαν αφήσει εποχή, τις οποίες για ευνόητους λόγους δεν μπορούμε να αναφέρουμε στην εργασία μας, καθώς οι μνήμες είναι ακόμα νωπές . Οι βεντέτες μεταξύ των οικογενειών άρχισαν να φθίνουν γύρω στο 1920, όταν άρχισαν να αναμειγνύονται με τους κατοίκους των γύρω χωριών, να κάνουν μεικτούς γάμους και να ξεφεύγουν από το αυστηρό εθιμικό δίκαιο που κουβαλούσαν από τη Μάνη.

Παρακάτω δημοσιεύουμε μερικά από τα μανιάτικα επώνυμα και το χωριό καταγωγής που μπορεί να βρει κάποιος στο Πεταλίδι.

1834 Παναγιωτούνης Οίτυλον

1836 Μαρτάκος Δρύαλον

1840 Σπυράκος, Δαιμονάκος Γέρμα

1844 Ξαρχάκος Σταυρί

1845 Αυγουλέας Τροχάλακας, Καραβίτης

1846 Καραμοϋζης Χαριά Κούνος

1847 Γρουσοΰζης (Γρουσουζάκος) Αρεόπολις, Ξαρχάκος Σταυρί

1848 Οικονομάκης Αρεόπολις

1850 Πικουλάκης Αρεόπολις, Μολώνης Πλάτσα

1851 Στραβόλαιμος Αρεόπολις

1852 Μαρκίδης (Μαρκέας) Κάμπος, Σταυρακόπουλος Βαχός,  Σουκαράς Σταυρί, Ψυλλάκος Σταυρί

1853 Δαμήλος Δολοί

1854 Γριβέας Οίτυλον, Μαριόλης Δρυ

1856 Καψάκος Σταυρί, Λουγκάνης Δρύαλον, Λεουτσάκος Κηπούλα

1858 Διπλαράκος Οίτυλον, Μωκάκος Σταυρί, Τσακάκος Κηπούλα

1859 Κουλιζάκος Παχιάνικα, Σκλαβόλιας Μπουλαριοί

1860 Μπαζίνας Οίτυλον

1862 Αλεμάγκος Ξεχώρι, Κορωναίος Αρεόπολις, Στεφανάκος Πύργος, Χιουτάκακος Κουσκούνι

1863 Αλαφρής Κοίτα, Μονέδας Παχιάνικα, Μιχαλαράκος Αρεόπολις

1864 Γιαννακάκος Κούνος, Σιφίλιας – Κουμεντάκος Μίνα, Τσακάκος Κηπούλα, Χορταρέας Πλάτσα, Κουράκος Κούνος

1866 Αλέπης Αρεόπολις, Γιδάκος Οχιά, Δικαιουλάκος Πύργος, Κατσιμαντής Κούνος, Λαδάς Πύργος

1866 Μαυρομιχάλης-Ροδίτης Αρεόπολις, Σάσσαρης Μέζαπον

1867 Ιατρόπουλος Οίτυλον, Μπραΐμης Έρημος, Μαλιαρίτης (Μαλιαράκος) Οχιά, Ξιφαράς Αρεόπολις, Πενταρβάνης Κηπούλα

1868 Καβαλλιώτης – Πετράκος Κάββαλος

1869 Γουρουνάς Πηγάδι – Πλάτσα, Παπαδάκος – Πιρούνιας Καφιόνα, Σκαφιδάς Κούνος, Γεωργίκος Πηγάδια

1870 Παρασκευάκος Σταυρί, Τρουπάκης Καρδαμύλη

1872 Λαγούδης Μπρίκι

1873 Κατσαράς Κηπούλα, Λαγιάκος Κοίτα, Μπαρελάκος Αρεόπολις

1874 Βλαστός Πανάγος, Παπαδόγγονας Κούνος

1875 Δαζέας Κάμπος, Καλογεράκος Κελεφά

1876 Βορεάκης Πύργος, Κουσουλάκος Αρεόπολις, Σασσανάκος Χαριά, Τσικρικάς Βάθεια

1877 Κουμεντάκος Αρεόπολις, Πασαρέας Κεχριάνικα, Τσιλιβαράκος Κουλούμι

1881 Τσιρίβας Δρυ

1882 Κουρεντζής Κυπάρισσος, Μπουκουβάλας Κάβαλλος, Μωράκος Αρεόπολις

1884 Κορκολιάκος-Δημάκος Κηπούλα

1886 Βαρδαλάς Κατωπάγκι, Καριζώνης Χαριά, Κατσιγιάννης Μηλιά, Στραβάκος Πύργος, Σπυριδάκος Κατωπάγκι

1887 Γαρδελάκος Κηπούλα, Γεωργουλάκος Σταυρί

1891 Αλμυράντες Κοίτα, Αγραπίδης Κοίτα

1896 Παχής  Παχιάνικα

1897 Πουλάκος Χαριά

1899 Πέτρουλας Οίτυλον

1901 Κοττέας Κεχριάνικα

1904 Δουράκης Καστάνια

1909 Λιέας Πραστίον

1917 Τσιτομενέας Ξεχώρι

Να σημειωθεί:

  • Ότι οι περισσότεροι άποικοι στο Πεταλίδι προέρχονταν από την Μέσα δυτική Μάνη όπως ακριβώς και ο Νικόλαος Πιεράκος Μαυρομιχάλης. Είναι δε ελάχιστοι οι Μανιάτες από την ανατολική Μάνη όπως ο Παχής και ο Μονέδας. Το πιο πιθανόν είναι να ήταν φίλοι και σύμμαχοι του οπλαρχηγού κατά την επανάσταση.
  • Ο Βλαστός παραδίδεται ότι ήταν ο πρώτος έποικος και ότι ήταν βοσκός.
  • Τα Στραβολεμαίικα που βρίσκονται δίπλα στο Πεταλίδι δεν αποκλείεται να προέρχονται από μέλη της οικογένειας Στραβόλαιμου της Αρεόπολης.

Πηγές

  1. 1.      http://lyk-petal.mes.sch.gr
  2. 2.      ΛΑΚΩΝΙΚΑΙ ΣΠΟΥΔΑΙ ΤΟΜΟΣ 19ος Δικαίου Βαγιακάκου «Το αρχείο του Νικόλαου Πιεράκου  Μαυρομιχάλη»
  3. 3.      www.mani-org.gr

Ένοπλες Ομάδες Μανιατών Στην Κορσική (1731)

Το Αιάκειο που οίκησαν Μανιάτες από το Οίτυλο

Το Αιάκειο της Κορσικής το 1731 αριθμούσε περίπου 6000, ενώ οι μετανάστες που έφτασαν από Ελλάδα δεν ξεπερνούσαν τους 800. Η διανομή κοινοτικών χωραφιών προς βοήθεια των νέων κατοίκων, μεταξύ των οποίων ήταν και πολλοί Μανιάτες, δυσαρέστησε ιδιαίτερα τους ντόπιους οξύνοντας τις σχέσεις μεταξύ τους. Μάλιστα σημειώθηκαν και ένοπλα επεισόδια μεταξύ ντόπιων και μεταναστών με απώλειες και από τις δύο πλευρές.

Φιλοπόλεμοι ως ήταν πολλοί μετανάστες αιτήθηκαν και επέτυχαν να συγκροτήσουν ένοπλες ομάδες για την προστασία τους υπό την αιγίδα όμως του κράτους. Εν τέλει δημιουργήθηκαν (3) ένοπλες ομάδες με διοικητές τον Γενουάτη Κάπο Μικάλια, Ιωάννη Στεφανόπουλο και λίγο αργότερα ο καπετάν Θεόδωρος ο οποίος είχε ανδραγαθήσει στην άμυνα του πύργου της Ομίνιας, δημιουργεί την δική του ομάδα στις 18 Αυγούστου του 1731. Ο λόγος ανοχής ένοπλων μεταναστών από τις αρχές δεν ήταν άλλος από πολιτικός. Από την μια ικανοποιούσαν τα αιτήματα μια μερίδας πληθυσμού και από την άλλη θα μπορούσαν να τους χρησιμοποιήσουν σαν στρατό για την καταστολή εξεγέρσεων που συνηθιζόταν στην Κορσική.

Ο Γενουάτης διοικητής της Κορσικής Σκουαρκιάφικο αναφέρει για τους Έλληνες μετανάστες της Κορσικής. « Να ξέρετε ότι αυτή η αποικία των Ελλήνων είναι ικανή μοναχή της να κυριεύσει και να αναστατώσει το πιο γερό μυαλό, όχι μόνο με τα αδιάκοπα αιτήματα της για τις δικές της ανάγκες αλλά και για τα κοπάδια των ζώων της, που δεν ξέρει που να τα βόσκουν. Οι Έλληνες δεν είναι ποτέ ευχαριστημένοι ».

Ωστόσο ο ίδιος ο Γενουάτης διοικητής τους χαρακτηρίζει και τους αναγνωρίζει σε διάφορες αναφορές του ως «γενναίους και παλικάρια». Οι τρεις αυτές ένοπλες ομάδες λειτούργησαν πολύ καλά ως μονάδες προστασίας και άμυνας της πόλης του Αιάκειο. Στις 27 Οκτωβρίου του 1734 θεσπίστηκε και αναλυτικός στρατιωτικός κανονισμός για την καλύτερη και εύρυθμη λειτουργία των μονάδων αυτών.

Έλληνας της Κορσικής 

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ

  • «Οι Ελληνικές ένοπλες ομάδες δεν θα παίρνουν διαταγές παρά μόνον από αξιωματικούς Μανιάτες.
  • Οι ομάδες αυτές δεν θα περιλαμβάνουν κανέναν στρατιώτη με διαφορετική προέλευση (από την Κορσική ή την Γαλλική ενδοχώρα).
  • Δεν θα έχουν κανένα ιδιαίτερο προνόμιο.
  • Οι στρατιώτες τους πρέπει να είναι τουλάχιστο 20 χρόνων και το περισσότερο 60 χρόνων.
  • Οι ομάδες θα ελέγχονται κάθε μήνα από μια γενουατική εξουσία, τα παρουσιαζόμενα από τους στρατιώτες όπλα θα πρέπει να είναι εκείνα που αυτοί παρέλαβαν, θα διατηρούνται από κάθε στρατιώτη στο σπίτι του.
  • Μια φορά τον χρόνο οι υπεύθυνοι θα ελέγχουν την κατάσταση των ομάδων, (τους θανάτους, όρια ηλικίας,…), τα όπλα και τις προμήθειες.
  • Η χρήση αυτών των όπλων περιορίζεται στην αυτοάμυνα, μέσα στα καθορισμένα όρια των εδαφών. Κάθε ανυπακοή μπορεί να προκαλέσει την ποινή του θανάτου.
  • Κάθε στρατιώτης, που φεύγει από το έδαφός του οφείλει να παραδώσει το όπλο του στον καπετάνιο του. Δεν μπορεί να το δανείσει σε κανέναν.
  • Καπετάνιοι, αξιωματικοί και στρατιώτες οφείλουν να συντηρούν καλά τα όπλα, τα οποία τους δίνονται για μια περίοδο πέντε ετών, η οποία μπορεί να ανανεωθεί.
  • Όποιος χρησιμοποιήσει το όπλο του, χωρίς να μπορεί να αποδείξει ότι το έκανε για την αυτοάμυνα του, θα τιμωρείται σύμφωνα με τον κανονισμό».

Γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι ο παραπάνω κανονισμός ευνοεί τους Μανιάτες λόγω του φιλοπόλεμου πνεύματος τους αλλά και των πολεμικών τους ικανοτήτων. Επίσης γίνεται αντιληπτό ότι ο κανονισμός αυτός προσπάθησε να βάλει σε τάξη το απείθαρχο μεταναστευτικό πλήθος. Εν κατακλείδι πρέπει να σημειωθεί η προοδευτική ματιά αξιοποίησης του μεταναστευτικού δυναμικού της Κορσικής προκειμένου να τους εκμεταλλευτούν και να τους αφομοιώσουν στον τοπικό κοινωνικό ιστό.

 ΠΗΓΗ: Ανάτυπο εκ των «Λακωνικών Σπουδών» τόμ. ΙΘ (2010), σ. 429- 464 

Ιωάννης Στρατάκος (οπλαρχηγός)

Αξιωματικός  της Φάλαγγας

Η Χιμάρα της Μάνης βρίσκεται μεταξύ των οικισμών Πυρρίχου και Λουκάδικων, στην περιοχή που κατά τον 19ο αιώνα ονομαζόταν επαρχία Κολοκυνθίου. Ο οικισμός αυτός ανέδειξε κατά την Επανάσταση του 1821 μία σημαντική προσωπικότητα, με δράση στρατιωτική κυρίως, που πλαισίωσε γνωστούς Μανιάτες οπλαρχηγούς. Ο αγωνιστής αυτός ήταν ο Ιωάννης Στρατάκος, ένας ακόμη από τους Μανιάτες εκείνους που δεν πρέπει να ξεχαστούν.

Ο Στρατάκος, σύμφωνα με τους τηρούμενους στα Γενικά Αρχεία του Κράτους (Γ.Α.Κ.) επίσημους ονομαστικούς καταλόγους του Υπουργείου Στρατιωτικών   (περίοδος 1840 – 1841),  είχε γεννηθεί το έτος 1790 και είχε νυμφευθεί την Μαρία Νικολάκου στις 6 Οκτωβρίου 1819. Από την ίδια πηγή φέρεται εκείνη την εποχή ως πατέρας έξι παιδιών.

Σχετικά με τη δράση του κατά την Επανάσταση, γνωρίζουμε ότι μετά από πρόταση του Εκτελεστικού Σώματος πήρε στις 11 Ιουνίου του 1823 το βαθμό του χιλιάρχου, μαζί με τους συναγωνιστές του Μαυροειδή Μαντζάκο, Βασίλειο Πολιτάκο, Ιωάννη Γιαννουλέα, Δημήτριο Πουλικάκο και άλλους. Η συμμετοχή του στις επαναστατικές επιχειρήσεις μέχρι το έτος 1825 περιγράφεται συνοπτικά από μία αναφορά του ίδιου προς το Υπουργείο των Πολεμικών, την οποία υπέβαλε τον Οκτώβριο του 1825, προσκομίζοντας ταυτόχρονα και δύο πιστοποιητικά του Πετρόμπεη και Κωνσταντίνου Μαυρομιχάλη, τους οποίους ακολουθούσε ως αξιωματικός τους στις πολεμικές επιχειρήσεις κατά των Τούρκων.

Το έτος 1821 λοιπόν, πολεμώντας πάντα υπό την οδηγία των Μαυρομιχαλαίων, έλαβε μέρος στις πολιορκίες Ναυπλίου, Τριπολιτσάς, Κορίνθου και Πατρών, ενώ δεν έλειψε και από επιχειρήσεις εκτός Πελοποννήσου, ευρισκόμενος στα Μεγάλα Στενά του Ισθμού, στα Γεράνεια Όρη και στη Λιβαδειά. Το επόμενο έτος, δηλαδή το 1822, πολέμησε στο Άργος κατά του Δράμαλη, ενώ περί τα τέλη του έτους αυτού έλαβε μέρος και σε εκστρατεία Μανιατών υπό τον Πετρόμπεη με σκοπό την ενίσχυση του πολιορκούμενου από τους Οθωμανούς Μεσολογγίου και τη λύση της πολιορκίας του.

Ο Κωνσταντίνος Μαυρομιχάλης, αδελφός του Πετρόμπεη, πιστοποιεί για τον Ι. Στρατάκο στις 20 Ιανουαρίου 1824 τα εξής :

«Δηλοποιώ διά του παρόντος ότι ο καπετάν Ιωάννης Στρατάκος, δεν έλειψεν απ’ αρχής του Ιερού τούτου αγώνος να παρασταθεί εις διαφόρους της πατρίδος ανάγκες κάμνων το προς αυτήν χρεός του πότε με πεντήκοντα στρατιώτας πότε δε με τριάκοντα μέχρι των δεκαπέντε, καθώς και ήδη εσχάτως διέτριψε υπό την οδηγίαν μου μήνας επτά χωρίς να λάβη οβολόν διά τον εαυτόν του εις όλον αυτό το διάστημα,  εκτός των στρατιωτών του οίτινες επληρώθησαν. Διό και του δίδεται το παρόν  μου διά να του χρησιμεύση όθεν ανήκει και διά να λάβη την ανήκουσαν αμοιβήν.  

    Τη 20 Ιανουαρίου 1824, Εν Καλαμάτα
                            Ο Πατριώτης Κων. Μαυρομιχάλης»

Ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης επίσης σε πιστοποιητικό του, που φέρει ημερομηνία 15 Οκτωβρίου 1825, βεβαιώνει για τον Καπετάν Γιάννη Στρατάκο ότι αγωνίσθηκε υπό την οδηγία του σε πολλές εκστρατείες, φερόμενος «μετά προθυμίας, ανδρείας και πίστεως» και ότι υπήρξε γνήσιος πατριώτης με γενναίες εκδουλεύσεις έως εκείνη την εποχή.

Μετά την απελευθέρωση, κατά την περίοδο του Κυβερνήτη Ι. Καποδίστρια (1828 – 1831), ο Στρατάκος εξακολούθησε ως παλαιός οπλαρχηγός να ασκεί επιρροή στην περιοχή του. Έτσι, στις 24 Ιουλίου του 1830 συνυπέγραψε μαζί με άλλους προκρίτους και οπλαρχηγούς της Ανατολικής και Δυτικής Μάνης επιστολή στήριξης και αφοσίωσης προς τον απεσταλμένο του Κυβερνήτη στο Γύθειο Α. Μεταξά, ενώ την ίδια εποχή προτάθηκε από τον Έκτακτο Επίτροπο Πελοποννήσου ως ικανός να αναλάβει την θέση του Δημογέροντα του τμήματος Κολοκυνθίου Ανατολικής Μάνης, μισθοδοτούμενος με 60 φοίνικες ανά μήνα.

Κατά τα μετέπειτα χρόνια της Οθωνικής περιόδου, ο αγωνιστής αυτός, όπως και αρκετοί άλλοι Μανιάτες παλαίμαχοι αγωνιστές του 1821, ονομάστηκε τιμητικά αξιωματικός της Σπαρτιάτικης Φάλαγγας και πήρε το Νοέμβριο του 1837 το βαθμό του Λοχαγού. Περαιτέρω το έτος 1839 τέθηκε σε ενεργητική υπηρεσία με το βαθμό του Λοχαγού – Σημαιοφόρου στην 4η Τετραρχία της Φάλαγγας, υπηρετώντας αρχικά υπό τον Ταγματάρχη Δ. Πετροπουλάκη στο απόσπασμα Γυθείου και κατόπιν ο ίδιος ως αποσπασματάρχης στην Αρεόπολη, από όπου και αποστρατεύθηκε τον Ιούλιο του 1843, ως προικοδοτημένος Λοχαγός. Γνωρίζουμε ότι κατά την περίοδο της ενεργητικής του υπηρεσίας (1839 – 1843) ασχολήθηκε ιδιαίτερα με την καταδίωξη ληστών, γεγονός που καταδεικνύει το ότι, παρά το ώριμο της ηλικίας του για τα δεδομένα της εποχής εκείνης, παρέμενε ένας μάχιμος αξιωματικός.

Ακριβή χρόνο θανάτου του Ιωάννη Στρατάκου δεν γνωρίζουμε. Το γεγονός ωστόσο ότι οι άμεσοι κληρονόμοι του, δηλαδή τα παιδιά του, ζήτησαν στις 30 Απριλίου 1857 άδεια ώστε να αξιοποιήσουν με πώληση το φαλαγγίτικο γραμμάτιο του ήδη θανόντα πατέρα τους, αξίας 5.400 δραχμών (ποσό σημαντικό για την εποχή εκείνη), μας επιτρέπει να υποθέσουμε ότι ο θάνατός του δεν πρέπει να απείχε πολύ από την ημερομηνία εκείνη. Οι κληρονόμοι του αγωνιστή, προκειμένου να λάβουν τη σχετική άδεια εκποίησης του γραμματίου του πατέρα τους, προσκόμισαν λίγο αργότερα στον Έπαρχο Γυθείου το από 24 Ιουνίου 1857 πιστοποιητικό του τότε Δημάρχου Κολοκυνθίου Β. Τραφαλή, απόσπασμα του οποίου έχει ως εξής:

«Ο Δήμαρχος Κολοκυνθίου πιστοποιεί ότι οι δημότες και κάτοικοι του χωρίου Χειμάρας Φώτιος Στρατογιαννάκος ετών 28, Ευστράτιος Στρατογιαννάκος ετών 26, Πέτρος Στρατογιαννάκος ετών 22 και Αγγέλω Στρατογιαννίτσα ετών 30 εκ του χωρίου Σκάλα του Δήμου Τρινάσου, είναι τέκνα και κληρονόμοι του αποβιώσαντος πατρός των Ιωάννου Στρατάκου λοχαγού της Β. Φάλαγγας ..»   

Στο έγγραφο αυτό, για λογαριασμό των παιδιών του, εκτός του Φώτη, υπογράφει ο συγχωριανός τους Γουλάκος, ο οποίος πιθανόν ανήκει στην ίδια πατριά με τον Στρατάκο (Χασανιάνοι).

Στο πέρασμα του χρόνου, όταν ιστορική μνήμη και παράδοση αδυνατίζουν, εμείς οφείλουμε έναν ελάχιστο φόρο τιμής προς όλους εκείνους τους λησμονημένους ήρωες, που αγωνίστηκαν για ιδανικά, τα οποία σήμερα θεωρούμε ως αυτονόητα και δεδομένα.

Η υπογραφή του καπετάν Γιάννη Στρατάκου ως λοχαγού της φάλαγγας

ΠΗΓΕΣ

  • Αρχεία της Ελληνικής Παλιγγενεσίας.
  • Γενικά Αρχεία του Κράτους: Αρχεία Υπουργείου Πολέμου (έτους 1825), Υπουργείου Στρατιωτικών (ετών 1837 – 1841) και Προικοδοτήσεων Φαλαγγιτών (ετών 1843 και 1857).
  • Περ. «Λακωνικαί Σπουδαί».
  • Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης τόμος Β Κ. Κάσση

23 Μαρτίου 1821-Η Καλαμάτα Ελεύθερη

Η έναρξη της επανάστασης, σύμφωνα με το σχέδιο των οπλαρχηγών, έπρεπε να ξεσπάσει ταυτόχρονα σε πολλές εστίες ώστε να υπάρχουν μαζικά επαναστατικά κρούσματα εναντίον των Τούρκων. Η απελευθέρωση της Καλαμάτας από τους Μανιάτες είχε κρίσιμη σημασία. Την εποχή εκείνη αποτελούσε μια ακμάζουσα πόλη, με λιμάνι για τροφοδοσία, εμπορικό σταθμό και πολλοί επίσημοι Οθωμανοί έδρευαν εκεί.

Σε προηγούμενα κινήματα είχε γίνει στόχος ξανά προκειμένου να εδραιωθεί η εξέγερση. Τον Μάρτιο του 1821 έπρεπε να καταληφθεί γρήγορα προκειμένου να αναπτερωθεί το ηθικό και των υπόλοιπων Ελλήνων ή να καμφθούν οι δισταγμοί άλλων και να συμμετέχουν στην επανάσταση. Η γρήγορη κατάληψη της θα είχε λοιπόν στρατιωτική αλλά και πολιτική σημασία για τον Αγώνα.

Για να επιτευχθεί ο παραπάνω στόχος οι οπλαρχηγοί μηχανεύτηκαν ένα τέχνασμα. Στα μέσα Μαρτίου οι Φιλικοί από την Σμύρνη, αποβιβάζουν στην Μάνη, στο λιμάνι των Κιτριών, καράβια που μεταφέρουν μπαρούτι και βόλια. Ο Αναγνωσταράς και ο Νικηταράς με τους άνδρες τους αναλαμβάνουν να το εκτελωνίσουν το φορτίο και να το κρύψουν σε ασφαλές μέρος.

Οι Τούρκοι της Καλαμάτας θορυβημένοι από το γεγονός ρωτούν τους προκρίτους τι συνέβαινε. Ο Αρναούτογλου, αγάς της Καλαμάτας είχε λίγο στρατό (100 Αλβανούς) καθώς οι υπόλοιποι είχαν μεταβεί στην Ήπειρο να πολεμήσουν με τον Χουρσίτ τον Αλή Πασά.

Οι Έλληνες του είπαν πως το φορτίο είχε λάδι και το φύλαγαν πλήθος ενόπλων διότι κλέφτες λυμαίνονται την περιοχή και ενδέχεται κίνδυνος για την Καλαμάτα. Ο Βοεβόδας της Καλαμάτας αφελώς ζητά την βοήθεια των Μανιατών. Ο Ηλίας Μαυρομιχάλης εισέρχεται στις 20 Μαρτίου στην πόλη με 150 Μανιάτες και καταλαμβάνει τα καλύτερα από άποψη στρατηγικής σπίτια.

Στις 22 Μαρτίου όταν ο Πετρόμπεης με 2000 Μανιάτες, τον Κολοκοτρώνη, τον Αναγνωσταρά, τον Παπαφλέσσα, τον Νικηταρά κ.ά. φτάνουν στην Καλαμάτα η πόλη μετά από λίγο παραδίδεται χωρίς ντουφεκιά. Μάλιστα ο Αρναούτογλου παρέδωσε με επίσημο πρωτόκολλο την πόλη και τον στρατιωτικό εξοπλισμό. (Πολλοί ιστορικοί συνεπαρμένοι από τις μετέπειτα επιτυχίες του Αρχιστράτηγου Κολοκοτρώνη  αναφέρουν ότι αυτός απελευθέρωσε την πόλη της Καλαμάτας, πράγμα εντελώς ανιστόρητο καθώς την δεδομένη στιγμή ο Κολοκοτρώνης δεν ήταν τίποτε άλλο από έναν παλιό, φτωχό κλέφτη του Μοριά που δεν είχε ούτε στρατό αλλά ούτε καν δικό του άλογο).

Μετά την παράδοση της πόλης ακολούθησε πανηγυρική δοξολογία στον ναό των Αγίων Αποστόλων στην Καλαμάτα όπου πλήθος κόσμος συνέρευσε να παρακολουθήσει την ορκωμοσία των οπλαρχηγών. Η πρώτη πόλη που είναι και επίσημα ελεύθερη. Μετά την δοξολογία δημιουργείται ο πρώτος πολιτικός φορέας της επανάστασης, η Μεσσηνιακή Γερουσία με πρόεδρο τον κύριο απελευθερωτή της Καλαμάτας τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη.

Ο φορέας αυτός συντάσσει δύο πολύ σημαντικά έγγραφα από άποψη εξωτερικής πολιτικής. Την προειδοποίηση προς τας Ευρωπαικάς Αυλάς και την Προκήρυξη με αποδέκτες τις Η.Π.Α. Τα έγγραφα αυτά περιγράφουν με έντονο τρόπο πως είμαστε έθνος σε εμπόλεμο κατάσταση με την Τουρκία και όχι υποτελείς υπήκοοι του Σουλτάνου που εξεγέρθηκαν για λόγους εσωτερικής πολιτικής. Την υπογράφει ο Πετρόμπεης διότι ως μπέης της Μάνης είχε και θεσμικό ρόλο προεπαναστατικά που του έδινε κύρος.

Προειδοποίησης προς τις Ευρωπαϊκές Αυλές

«Προειδοποίησις εις τας Ευρωπαϊκάς Αυλάς, εκ μέρους του φιλογενούς αρχιστρατήγου των Σπαρτιατικών στρατευμάτων Πέτρου Μαυρομιχάλη και της Μεσσηνιακής Συγκλήτου.

Ο ανυπόφορος ζυγός της Οθωμανικής τυραννίας εις το διάστημα ενός και απέκεινα αιώνος, κατήντησεν εις μίαν ακμήν, ώστε να μην μείνη άλλο εις τους δυστυχείς Πελοποννησίους Γραικούς, ει μη μόνον πνοή και αυτή δια να ωθή κυρίως τους εγκαρδίους των αναστεναγμούς. Εις τοιαύτην όντες κατάστασιν στερημένοι από όλα τα δίκαιά μας, με μίαν γνώμην ομοφώνως απεφασίσαμεν να λάβωμεν τα άρματα, και να ορμήσωμεν κατά των τυράννων. Πάσα προς αλλήλους μας φατρία και διχόνοια, ως καρποί της τυραννίας απερρίθφησαν εις τον βυθόν της λήθης, και άπαντες πνέομεν πνοήν ελευθερίας. Αι χείρες ημών αι δεδεμέναι μέχρι του νυν από τας σιδηράς αλύσσους της βαρβαρικής τυραννίας, ελύθησαν ήδη, και υψώθηκαν μεγαλοψύχως και έλαβον τα όπλα προς μηδενισμόν υης βδελυράς τυραννίας. Οι πόδες ημών οι περιπατούντες εν νυκτί και ημέρα εις τας εναγκαρεύσεις τας ασπλάγχνους τρέχουν εις απόκτησιν των δικαιωμάτων μας. Η κεφαλή μας η κλίνουσα τον αυχένα υπό τον ζυγόν τον απετίναξε και άλλο δεν φρονεί, ει μη την ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΝ. Η γλώσσα μας η αδυνατούσα εις το να προφέρη λόγον, εκτός των ανωφελών παρακλήσεων, προς εξιλέωσιν των βαρβάρων τυράννων, τώρα μεγαλοφώνως φωνάζει και κάμνει να αντηχή ο αήρ το γλυκύτατον όνομα της Ελευθερίας. Εν ενί λόγω απεφασίσαμεν, ή να ελευθερωθώμεν, ή να αποθάνωμεν. Τούτου ένεκεν προσκαλούμεν επιπόνως την συνδρομήν και βοήθειαν όλων των εξευγενισμένων Ευρωπαίων γενών, ώστε να δυνηθώμεν να φθάσωμεν ταχύτερον εις τον Ιερόν και δίκαιον σκοπόν μας και να λάβωμεν τα δίκαιά μας. Να αναστήσωμεν το τεταλαιπωρημένον Ελληνικόν γένος μας. Δικαίω τω λόγω η μήτηρ μας Ελλάς, εκ της οποίας και υμείς εφωτίσθητε, απαιτεί ως εν τάχει την φιλάνθρωπον συνδρομήν σας, και ευέλπιδες, ότι θέλει αξιωθώμεν, και ημείς θέλομεν σας ομολογή άκραν υποχρέωσιν, και εν καιρώ θέλομεν δείξη πραγματικώς την υπέρ της συνδρομής σας ευγνωμοσύνην μας».

23 ΜΑΡΤΙΟΥ 1821- Οι Μανιάτες Απελευθερώνουν Την Καλαμάτα


Επαναστατικός αναβρασμός επικρατούσε στη Μάνη τον Μάρτιο του 1821. Ο Κολοκοτρώνης βρισκόταν στην Καρδαμύλη και οι Φιλικοί είχαν κάμψει τις αντιρρήσεις του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη για το άκαιρο του ξεσηκωμού.

Στα μέσα του μηνός ένα πλοίο φορτωμένο με πολεμοφόδια, σταλμένο από τους Φιλικούς της Σμύρνης, φθάνει στο λιμάνι των Κιτριών, έξω από την Καλαμάτα. Ο Νικηταράς και ο Αναγνωσταράς με τους άνδρες τους αναλαμβάνουν να μεταφέρουν το πολύτιμο φορτίο σε ασφαλές μέρος.

Οι οθωμανικές αρχές της Καλαμάτας πληροφορούνται το γεγονός και ενεργώντας αφελώς ζητούν να μάθουν από τους προκρίτους το περιεχόμενο του φορτίου και γιατί συνοδεύεται από ενόπλους. Αυτοί τους απαντούν ότι οι ένοπλοι είναι χωρικοί που συνοδεύουν φορτία λαδιού για το φόβο των ληστών. Ο βοεβόδας της Καλαμάτας Σουλεϊμάν αγάς Αρναούτογλου πείθεται και ζητά τη βοήθεια των Μανιατών, που στέλνουν στην πόλη 150 άνδρες, υπό τον Ηλία Μαυρομιχάλη (20 Μαρτίου).

Από τις 17 Μαρτίου, όμως, οι πρόκριτοι της Μάνης, υπό την αρχηγία του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, είχαν υψώσει τη σημαία της επανάστασης στην Τσίμοβα, σημερινή Αρεόπολη της Λακωνίας.

Ο παπάς του χωριού όρκισε και ευλόγησε τα όπλα των καπεταναίων και των παλικαριών τους στην Εκκλησία των Ταξιαρχών. Οι ατίθασοι Μανιάτες ξεκίνησαν την Επανάσταση, οκτώ μέρες πριν από τη συμβατική της έναρξη.
Αμέσως μετά, ο Κυριακούλης Μαυρομιχάλης και ο Γιατράκος ξεκινούν για τον Μιστρά και τη Μονεμβασιά, ενώ ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης και ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης με 2.000 άνδρες για την Καλαμάτα. Εν τω μεταξύ, στο άλλο άκρο της Πελοποννήσου σημειώνεται η πρώτη επαναστατική ενέργεια του Αγώνα, με την πολιορκία των Καλαβρύτων (21 Μαρτίου), την οποία υπερασπίζεται για λογαριασμό των Οθωμανών ένας άλλος Αρναούτογλου, ο Ιμπραήμ.

Οι Μανιάτες φθάνουν έξω από την Καλαμάτα στις 22 Μαρτίου και καταλαμβάνουν τους γύρω λόφους. Τότε μόνο ο αγάς της πόλης κατανοεί τι συμβαίνει. Είναι αργά για να διαφύγει στην Τριπολιτσά, καθώς η Καλαμάτα είναι ολόγυρα αποκλεισμένη και αποφασίζει να αντιτάξει άμυνα με τους Τούρκους της πόλης. Όταν το πρωί της 23ης Μαρτίου 1821 οι επαναστάτες εισέρχονται στην Καλαμάτα, ο Ηλίας Μαυρομιχάλης ζητά από τον Αρναούτογλου να παραδοθεί, τονίζοντάς του το μάταιο της προσπάθειάς του.

Πράγματι, ο αγάς παραδίδει στους επαναστάτες με πρωτόκολλο την πόλη και τον τουρκικό οπλισμό. Το μεσημέρι, μπροστά από την εκκλησία των Αγίων Αποστόλων και μέσα σε πανηγυρική ατμόσφαιρα, οι ιερείς ευλογούν τις σημαίες και ορκίζουν τους αγωνιστές.

Επακολούθησε σύσκεψη των οπλαρχηγών, που αποφάσισαν τη δημιουργία μιας επαναστατικής επιτροπής, την οποία ονόμασαν «Μεσσηνιακή Γερουσία», για τον καλύτερο συντονισμό του αγώνα. Η ηγεσία της ανατέθηκε στον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, που έφερε τον τίτλο Αρχιστράτηγος του Σπαρτιατικού και Μεσσηνιακού στρατού. Την ίδια μέρα, η «Μεσσηνιακή Γερουσία», με Προκήρυξή της προς την ευρωπαϊκή κοινή γνώμη, γνωστοποιεί ότι οι Πελληνεύς ξεσηκώθηκαν για την ελευθερία τους.

Η Προπαρασκευή Του Αγώνα

Ο καθηγητής κ. Απ. Δασκαλάκης περιγράφει τις τελευταίες ημέρες προετοιμασίας του μεγάλου ξεσηκωμού με πολύ παραστατικό τρόπο …

«Κατά τας δύο τελευταίες εβδομάδας ο επαναστατικός οργασμός λαμβάνει μορφήν πολεμικού συναγερμού. Οι Μανιάται έχουν εγκαταλείψη τας εργασίας των και συναθροιζόμενοι εις τας πλατείας των χωριών[1] των ετοιμάζουν «μπαρουτόβολα» με την βοήθειαν των γυναικών και των παιδιών. Οι Καπεταναίοι καταβάλλουν αγωνιώδεις προσπαθείας δια να προμηθευτούν μολύβι και μπαρούτι προς διανομήν και επιτόπιον κατασκευήν σφαιρών. Όλαι αι προμήθειαι σίτου, κριθής και λουπίνων[2] παραδίδονται και οι ΄΄φούρνοι΄΄ οι οποίοι συνήθως ευρίσκονται εις την αυλή εκάστης κατοικίας, είναι ανημμένοι ημέραν και νύκταν προς κατασκευήν παξιμαδιού (καυκάλας) δια τους σάκους των πολεμιστών. Οι κώδωνες[3] των εκκλησιών αντηχούν αδιαλείπτως και οι Ιερείς αναπέμπτουν ευχάς υπέρ των πολεμιστών και δια την ευόδωσιν του παρασκευαζομένου απελευθερωτικού αγώνος.»


[1] Συνήθως μπροστά στο καθολικό της εκκλησίας του χωριού.
[2] Είδος ξηρού καρπού της Μάνης
[3] Η έλλειψη μέσων επικοινωνίας, έκανε την καμπάνα μέσο κοινοτικής συνεννόησης

Πειρατικές Ιστορίες – Μανιάτες στην Αμοργό

Είναι γνωστό πως οι Μανιάτες αποτελούσαν τους πιο γνωστούς Έλληνες πειρατές κατά την διάρκεια της Τουρκοκρατίας. Η παρουσία τους ήταν γνωστή σε όλη την Μεσόγειο και το σκλαβοπάζαρο του Οιτύλου λεγόταν Μεγάλο Αλγέρι. Οι πειρατές δεν ήταν άνθρωποι των γραμμάτων ή της θεωρίας. Άνθρωποι της δράσης ήταν που μην μπορώντας να ζήσουν στην ανέχεια έβγαιναν πειρατές, κατά τον ίδιο τρόπο που έβγαιναν κλέφτες οι στεριανοί.

Συνήθως στόχος των Μανιάτικων πειρατικών πλοίων ήταν τα πλούσια εμπορικά των Ενετών, Γενοβέζων ή των Τούρκων. Στόχοι τους επίσης ήταν μουσουλμανικοί ή καθολικοί οικισμοί με πλούτο. Το στενό μεταξύ Μάνης και Κυθήρων ήταν τα διόδια των Μανιατών οι οποίοι ζητούσαν τον λεγόμενο Λακωνικό φόρο.

Πολλές φορές όμως όταν υπήρχαν προβλήματα χρηματοδότησης, περιορισμένη λεία, λίγα εμπορικά πλοία, ισχυρή φρουρά συνοδείας, οι Μανιάτες στοχοποιούσαν και άλλους Έλληνες. Τρανταχτά είναι τα παραδείγματα πειρατείας στην Αμοργό και την Σχοινούσα.

Η χώρα της Αμοργού, πολύπλοκη ώστε να μπερδεύονται οι πειρατές κατά τις καταδρομικές τους επιχειρήσεις 

Το 1797 Μανιάτες πειρατές επιτέθηκαν στην Αμοργό με στόχο την λαφυραγωγία. Χαρακτηριστικά αναφέρεται πως εκγύμνωσαν τον τόπο. Οι κάτοικοι του νησιού είχαν κρυφτεί στα βουνά για να μην πέσουν στα χέρια τους. Οι πειρατές  άδειασαν τα σπίτια, έσπασαν τα σεντούκια, τα γράμματά τους όλα χάθηκαν και δεν τους άφησαν ούτε ένα ρούχο. ( παρατηρούμε το οικονομικό επίπεδο των πειρατών). Χαρακτηριστικό είναι το κάτωθι τραγούδι της Αμοργού…

 

Της Αμοργού τα βάσανα πολλά να λυπηθείτε
Όπου ποτέ δεν έλπιζε για να τηνε πατήσουν
Μανιάτες το’ όνομα σκυλιά και να την αφανίσουν

 

            Κατά την αποχώρησή τους οι Μανιάτες δέχτηκαν επίθεση από κάποιους ψυχωμένους Αμοργιανούς οι οποίοι δεν άντεξαν στην εκγύμνωση της περιουσίας τους.

« να βγάλουν τότες όνομα’ ς Ανατολή και Δύσι,

ςτην Αμοργόν άλλην φοράν κλέπτης να μη πατήση».

 

οι Αμοργιανοί λόγω της λεηλασίας από τους πειρατές ζήτησαν από τους Τούρκους να μην πληρώσουν φόρους για τρία χρόνια, αλλά οι Τούρκοι δεν συμφώνησαν και τους είπαν ότι θα τους τιμωρήσουν αν δεν καταβάλουν τον επιβεβλημένο φόρο. Οι Τούρκοι λόγω χαμηλής αγροτική παραγωγής δεν ενδιαφέρονταν για τα νησιά. Είναι αξιοσημείωτο ότι πέραν από κάποιες μικρές φρουρές δεν είχαν έντονη παρουσία πλην της Κρήτης. Ο φόρος ήταν η μοναδική πρόσοδος την οποία ανέμεναν.

Η Αμοργός πρέπει να σημειώσουμε πως είχε πέσει θύμα πειρατείας αλλεπάλληλες φορές από πολλούς λαούς λόγω της θέσης της. Χαρακτηριστικό το κάτωθι δημοτικό της…..

– Σκλάβε πεινάς, σκλάβε διψάς, σκλάβε γδυμνόν σ’ αφήκαν;

-Μηδέ πεινώ, μήτε διψώ, μηδέ γδυμνιό μ’ αφήκες,

της νιότης μου θυμήθηκα, της δόλιας μου γυναίκας,

που’ μουν τριών μερών γαμπρός, δώδεκα χρόνους σκλάβος,

εχτές πουλούν τα ρούχα μου, σήμερον τα’ άρματά μου,

αύριον την γυναίκα μου την ευλογούνε μ’ άλλον.

Συνταγματάρχης Κωνσταντίνος Δαβάκης

Ο συνταγματάρχης Κωνσταντίνος Δαβάκης γεννήθηκε στα Κεχριάνικα της Ανατολικής Μάνης το 1897. Καταγόταν από ισχυρή οικογένεια της περιοχής με πολλούς στρατιωτικούς στην ιστορία της. Ο πατέρας του ήταν δάσκαλος. Σπούδασε στην στρατιωτική σχολή Ευελπίδων όπου αποφοίτησε ως ανθυπολοχαγός το 1916.

Συνέχισε τις στρατιωτικές σπουδές του στην Αθήνα (Ανωτάτη Σχολή Πολέμου) και Παρίσι (Σχολή Αρμάτων). Έλαβε μέρος στο Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο όπου διακρίθηκε για την τόλμη και την ανδρεία του στο μακεδονικό μέτωπο (μάχες Σκρα και Δοϊράνης), όμως παράλληλα η υγεία του υπέστη σοβαρή επιδείνωση εξαιτίας της επίδρασης των ασφυξιογόνων αερίων. Το1918 προβιβάστηκε σε λοχαγό επ’ ανδραγαθία.

Έλαβε μέρος και στη Μικρασιατική Εκστρατεία όπου το 1921 διακρίθηκε στη μάχη των υψωμάτων του Αλπανός, και τιμήθηκε με το Χρυσούν Αριστείο Ανδρείας. Στο διάστημα μεταξύ 1922 και 1937 υπηρέτησε ως επιτελάρχης της 2ης Μεραρχίας και του 1ου Σώματος Στρατού, φοίτησε και δίδαξε σε στρατιωτικές σχολές και συνέγραψε διατριβές για τη στρατιωτική ιστορία και την τακτική των τεθωρακισμένων. Το 1931 πήρε το βαθμό του αντισυνταγματάρχη. Στις 30 Δεκεμβρίου του 1937 και μετά από μεγάλες αναρρωτικές άδειες, αποστρατεύθηκε για λόγους υγείας και τέθηκε σε πολεμική διαθεσιμότητα.

Όταν, τον Αύγουστο του 1940, συντελέστηκε η μερική επιστράτευση, ο Δαβάκης ανακλήθηκε στην ενεργό υπηρεσία και τοποθετήθηκε διοικητής του 51ου Συντάγματος Πεζικού και στη συνέχεια του Αποσπάσματος Πίνδου (αποτελούμενου από το 51ο ΣΠ υπό άλλον διοικητή και διάφορες μικρομονάδες) το οποίο είχε ως έδρα το Επταχώριο Πίνδου. Η διοίκηση των ελληνικών δυνάμεων ανατέθηκε στον Βασίλειο Βραχνό.

Το πρωί της 28ης Οκτωβρίου του 1940, οπότε εκδηλώθηκε η ιταλική εισβολή, ο Δαβάκης αντιμετώπισε την 3η Ιταλική Μεραρχία Αλπινιστών ΤΖΟΥΛΙΑ με ένα απόσπασμα 2.000 ανδρών, υπό τις εντολές και τις οδηγίες του Τμήματος Στρατιάς Δυτικής Μακεδονίας. Η τακτική του σε ολόκληρη την έκταση της ζώνης ευθύνης του (35 χιλιόμετρα) ήταν αμυντική, και μάλιστα έκανε υποχρεωτικό ελιγμό, αναμένοντας ενισχύσεις.

Την 1η Νοεμβρίου 1940, οπότε έφτασαν οι ενισχύσεις που περίμενε ο Δαβάκης, οι ελληνικές δυνάμεις έκαναν αντεπίθεση και κύκλωσαν τις ιταλικές, που αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν. Κατά την αντεπίθεση αυτή, και συγκεκριμένα την 6η ημέρα από την έναρξη των επιχειρήσεων, στον Προφήτη Ηλία Κάντσικου (μετέπειτα Δροσοπηγής), ο Δαβάκης τραυματίστηκε στο στήθος. . «Στον αξιωματικό που τον πλησίασε για να τον περιποιηθεί πρόσταξε, μαζεύοντας όσες δυνάμεις τού ‘μεναν ακόμα: «Άσε με εμένα, πες με πεθαμένο! Και κοίτα να μη σου πάρουν τις θέσεις! Τράβα!»

Στη συνέχεια τον μετέφεραν αναίσθητο με το φορείο στο Επταχώρι. Ο τραυματισμός του τού προκάλεσε προβλήματα σε συσχετισμό με την παλαιά στηθική του νόσο. Έτσι χρειάστηκε να αποχωρήσει από το μέτωπο, όπου τον αντικατέστησε ο τότε ταγματάρχης Ιωάννης Καραβίας.

Η νίκη του αποσπάσματος του Δαβάκη είχε αποφασιστική σημασία στην έκβαση του πολέμου. Μάλιστα θεωρήθηκε η πρώτη ήττα του άξονα.

Η επιτυχία του Δαβάκη συνίσταται «στην άμεση διάγνωση ενός τακτικού λάθους που έκανε ο Ιταλός μέραρχος να προχωρήσει γοργά προς τη Σαμαρίνα χωρίς να καλύψει το πλευρό της φάλαγγάς του». Ο Δαβάκης το είδε αμέσως και από τη δεύτερη μέρα του σκληρού αγώνα ήταν σίγουρος ότι χάρη σ’ αυτό το λάθος «θα μάντρωνε τους Ιταλούς».

Κατά τη διάρκεια της μακρόχρονης νοσηλείας του Δαβάκη, οι πολεμικές επιχειρήσεις έληξαν και η χώρα βρέθηκε υπό κατοχή. Τον Δεκέμβριο του 1942, και ενώ ακόμα νοσηλευόταν στην Αθήνα, ο Δαβάκης συνελήφθη ως όμηρος από τις ιταλικές αρχές κατοχής, μαζί με πολλούς διακεκριμένους αξιωματικούς, γιατί θεωρήθηκαν ύποπτοι αντιστασιακής δράσης. Οι συλληφθέντες επιβιβάστηκαν στην Πάτρα στο ατμόπλοιο Τσιτά ντι Τζένοβα (Πόλη της Γένοβα) για να μεταφερθούν σε στρατόπεδο συγκέντρωσης στην Ιταλία. Το πλοίο αυτό τορπιλίστηκε από συμμαχικό υποβρύχιο και βυθίστηκε στα ανοιχτά των νότιων αλβανικών ακτών, με αποτέλεσμα να πνιγούν οι επιβαίνοντες στα νερά της Αδριατικής. (Ιανουάριος 1943).

Το πτώμα του Δαβάκη περισυλλέγη, αναγνωρίστηκε και ετάφη στον Αυλώνα. Μεταπολεμικά τα οστά του διακομίστηκαν και ενταφιάστηκαν στην Αθήνα.

Ο Κωνσταντίνος Δαβάκης υπήρξε από τους πρωτοπόρους της ιδέας της μηχανοκίνητης του πεζικού και της χρησιμοποίησης αρμάτων ως κύριου όπλου για τη διάσπαση και καταδίωξη του εχθρού, καθώς πρόκρινε την ευελιξία των μηχανοκίνητων μονάδων έναντι της γραμμής οχυρών. Για τον Δαβάκη ήταν απαραίτητη όχι μόνο η μηχανοκίνηση του στρατού, αλλά και η συνεργασία των στοιχείων του, δηλαδή των διαφόρων όπλων και της Αεροπορίας.

Στο συγγραφικό έργο του Δαβάκη περιλαμβάνονται βεβαιωμένα τα εξής έργα: «Τα Άρματα Μάχης» [1928], «Ο Στρατός του Μέλλοντος» [1934] για πολλούς το σημαντικότερο έργο του, «Χημικός και Αεροχημικός Πόλεμος» [1935], «Εγχειρίδιον Τακτικής Πεζικού» [1937], «Εγκόλπιον Ομαδάρχου Πεζικού» [1938], «Εγκόλπιον Αξιωματικού Πεζικού» [1938], «Νυκτεριναί Επιχειρήσεις» [1939], «Εγκόλπιον Διοικητού Τάγματος Πεζικού» [1940]. Επίσης συνέγραψε άρθρα και μελέτες σε διάφορα στρατιωτικά περιοδικά μερικά απ’ τα οποία είναι: «Η ισχύς του πυρός του Πεζικού» στη Γενική Στρατιωτική Επιθεώρησις [Φεβρ.-Μαρτ. 1926], «Η Αμυνα του Εδάφους» ΓΣΕ [Νοεμ. 1926], «Τα εν Ισπανία πολεμικά γεγονότα» ΓΣΕ [Απρ.1937], «Τα μηχανοκίνητα μέσα» ΓΣΕ [Ιουν. 1937], «Μάχη των αρμάτων πεζικού» ΓΣΕ [Αυγ. 1937], «Το πεζικόν του αέρος» ΓΣΕ [Νοεμ. 1937], «Η δράσις της Ιταλικής αεροπορίας κατά τον Ιταλοαιθιοπικόν πόλεμον» ΓΣΕ [Δεκ. 1937], «Το ορεινόν έδαφος» ΓΣΕ [Ιαν. 1938], «Μια γνώμη επί της συνοδείας Διμοιρίας και Λόχου» στην Επιθεώρηση Πεζικού [Μάιος-Ιούνιος 1929], «Παράδειγμα τακτικού θέματος εφαρμογής» ΕΠ [Ιουλ.-Αυγ. 1929], «Τακτικό θέμα: Επίθεση τάγματος πεζικού υποστηριζόμενου από διμοιρία αρμάτων» ΕΠ [Μαρ.-Απρ. 1930], «Σκέψεις για τη σύνταξη προγραμμάτων εκπαιδεύσεως πεζικού» ΕΠ [Ιουλ-Αυγ.-Σεπ.-Οκτ. 1930], «Ενέργεια αποβατικού αγήματος καταστροφής» ΕΠ [Νοεμ.-Δεκ. 1930], «Ενέργεια αποβατικού αγήματος καταστροφής» ΕΠ [Ιαν.-Φεβρ. 1931], «Το Πεζικόν και τα άλλα Όπλα» Στρατιωτική Επιθεώρηση [Φεβρ. 1938], «Ο Ηγήτωρ» ΣΕ [ Μάιος 1938], «Η Αξία των Ηθικών Δυνάμεων» ΣΕ [Οκτ. 1938], «Παρατηρήσεις επί του οπλισμού του πεζικού» ΣΕ [Φεβρ. 1939], «Τα Πρώτα Διδάγματα του Γερμανοπολωνικού Πολέμου» ΣΕ [Αυγ. 1939], «Η νεωτέρα τακτική» Μεγάλη Στρατιωτική και Ναυτική Εγκυκλοπαίδεια [1937], «Η δράσις της Αεροπορίας εν συνδυασμώ με το Πεζικόν» ΜΣΝΕ [1937], «Ο χημικός πόλεμος παρά τοις αρχαίοις» ΜΣΝΕ [1937], «Συμπεράσματα εκ της συγκρίσεως της κατά τον πόλεμον 1914-1918 αποδόσεως των αγγλικών και γαλλικών αρμάτων» ΜΣΝΕ [1937], «Ο βακτηριολογικός πόλεμος» ΜΣΝΕ [1938], «Επίδρασις του εδάφους επί των στρατιωτικών επιχειρήσεων» ΜΣΝΕ [1938], «Τα άλματα του Πεζικού» ΜΣΝΕ [1938], «Το Πεζικόν εν αμύνη επί σταθεροποιηθέντων μετώπων» ΜΣΝΕ [1940], «Πώς διοικείται ο Έλλην στρατιώτης» ΜΣΝΕ [1940], «Ο πεζός και η μάχη» ΜΣΝΕ [1940]. Και τέλος τη 19η Μαρτίου 1935 κατέθεσε το βαρυσήμαντο προφητικό «Υπόμνημα Επί Της Αμύνης Των Συνόρων».

Πηγή: Ι. Α. Βερνάρδου: Δαβάκης – Πίνδος, σσ. 341-344, Αθήνα 1946, εκδ. Δημητράκου

Ο Σ. Μελάς έχει χαρακτηρίσει τον Κωνσταντίνο Δαβάκη ως «μοναδική σύνθεση προσόντων που σπάνια πάνε μαζί: Σπουδαίος ‘τρουπιέ’, όπως λένε οι Γάλλοι, πολέμαρχος, καπετάνιος με καρδιά βουνό, αισιοδοξία τρελή, θάρρος απροσπέλαστο, διοικητής ασύγκριτος, χέρι δυνατό, θέληση αλύγιστη, αλλά και ιδιοφυία στρατηγική, κάτοχος του εδάφους όσο λίγοι διοικητές στρατευμάτων.

Ακούραστος μελετητής και γνώστης βαθύτατος της τέχνης του πολέμου, πρωτεύων στις ξένες πολεμικές Ακαδημίες, δάσκαλος αξιωματικών σπάνιος, συγγραφεύς στρατιωτικός πρωτότυπος και πρωτοπόρος – ολόκληρη βιβλιοθήκη τα έργα του – μοναδικός ιχνηλάτης των ‘τακτικών καταστάσεων’, ξάστερος στην κρίση, ευφάνταστος και γοργότατος στη σύλληψη του σχεδίου κι εκτελεστής άμεσος, μεγάλος μαέστρος του ελιγμού, επίμονος και παράφορος στον αγώνα». (Η δόξα του ’40, σελ. 21). Ο Τζων Φρήμαν πίστευε πως ήταν ο θεωρητικός προφήτης της μηχανοκίνησης του στρατού, ένας «τροβαδούρος» των Τανκς.

Μετά τον θάνατό του η Ακαδημία Αθηνών τού απένειμε το αργυρό μετάλλιο της αυτοθυσίας, ενώ στους δήμους Καλλιθέας και Νικαίας υπάρχουν πλατείες με το όνομά του και μια προτομή του. Οδοί, προτομές και ανδριάντες του ήρωα υπάρχουν και στην Ήπειρο.

Η Μάνη τον έκλαψε σύσσωμη σαν ήρωας που ήταν. Υπάρχουν πολλά μοιρολόγια που διασώθηκαν και περιγράφουν τον ήρωα, τον άνθρωπο και Μανιάτη Δαβάκη. Ένα από τα καλύτερα παραθέτουμε ακριβώς από κάτω.

Μοιρολόι του Δαβάκη

Το παρακάτω μοιρολόι το είπε η θεία του η Ζωγράφαινα αδελφή του πατέρα του.

(από την εφημερίδα Αδούλωτη Μάνη Αρ. φύλλου 14)

Η Μακεδονία Αναγνωρίζει Επίσημα Και Τιμά Τους Αγώνες Των Μανιατών Μακεδονομάχων

Η Μακεδονία φέτος γιορτάζει τα 100 χρόνια της απελευθέρωσής της (1912 – 2012)

Στο πλαίσιο των εορταστικών εκδηλώσεων για τα 100 χρόνια, ο Δήμος της Έδεσσας, αποφάσισε να αποτείνει ιδιαίτερη τιμή στους Μανιάτες για τη συμβολή τους στην απελευθερωτικούς αγώνες της Μακεδονίας!

Παραχώρησε, με ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου της πόλης, χώρο στην πλατεία Ηρώων, κοντά στον κήπο των καταρρακτών, για να στηθεί Μνημείο Μανιατών Μακεδονομάχων. Έθεσε υπό την αιγίδα του τη διοργάνωση εκδήλωσης, που πραγματοποιήθηκε στις 18 Νοεμβρίου, με θέμα: «η συμβολή των Μανιατών στην απελευθέρωση της Μακεδονίας» και κεντρικό ομιλητή τον διαπρεπή Μανιάτη ιστορικό και καθηγητή κ. Σαράντο Καργάκο.

ΟΙ ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΤΗΣ ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

Η πρωτοβουλία αυτού του εγχειρήματος ανήκει στην εκπαιδευτικό από την Έδεσσα, Αριάδνη Μαντά, που διδάσκει τοπική ιστορία κι έχει εντρυφήσει στο θέμα του Μακεδονικού αγώνα. Η κυρία Μαντά, μελετώντας τις ιστορικές πηγές, ανακάλυψε την εξέχουσα συμβολή των Μανιατών στους αγώνες για την απελευθέρωση της Μακεδονίας και ενήργησε με κάθε τρόπο, ώστε οι ξεχασμένοι αυτοί ήρωες να τιμηθούν με τη δέουσα επισημότητα.

Η ιδέα της αγκαλιάστηκε με ιδιαίτερη θέρμη από το Δημοτικό Συμβούλιο της Έδεσσας και προσωπικά το Δήμαρχο, Δημήτριο Γιάννου.Αρωγός αυτού του εγχειρήματος ήταν και ο Μητροπολίτης Εδέσσης, Πέλλης και Αλμωπίας, κ.κ. Ιωήλ, κατά κόσμον Παναγιώτης Φραγκάκος, που αίρει την καταγωγή του από το Νύφι της Μέσα Μάνης.

Η πρώτη επαφή κι επικοινωνία της κυρίας Αριάδνης Μαντά έγινε, στα τέλη Αυγούστου, με τον εκδότη του περιοδικού ΑΔΟΥΛΩΤΗ ΜΑΝΗ, Γιώργο Δημακόγιαννη, που ταξιδεύει τη φωνή των Μανιατών στην Ελλάδα και τον κόσμο.

Ο εκδότης μας, πέρασε τη σκυτάλη στην πολύ δραστήρια και ικανή Μανιατοπούλα, Ελένη Κούβαρη, ιστορικό, δημοτική σύμβουλο Πειραιά και γενική γραμματέα της Ένωσης των Απανταχού Μανιατών, που αποδείχθηκε ψυχή της διοργάνωσης για την πραγματοποίηση της εκδήλωσης. Η κυρία Κούβαρη, επικοινώνησε με τους υπευθύνους του Δήμου της Έδεσσας, επιμελήθηκε το πρόγραμμα των εκδηλώσεων και απέστειλε ψηφιοποιημένο υλικό από το προσωπικό της αρχείο για την έκθεση φωτογραφίας που στήθηκε στο χώρο της εκδήλωσης.

Επίσης, ερευνώντας τα ιστορικά αρχεία του κράτους, ανακάλυψε προσωπικά ημερολόγια, επιστολές και στρατιωτικές αναφορές Μανιατών μαχητών του Μακεδονικού Αγώνα και σκηνοθέτησε παραδοσιακό δρώμενο που παρουσιάστηκε στην κεντρική εκδήλωση. Επίσης ανέλαβε την πρωτοβουλία και απευθύνθηκε στο Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου της Έδεσσας, ώστε με απόφασή του να παραχωρηθεί ο χώρος, σε κεντρική πλατεία της πόλης, για να κατασκευαστεί

Μνημείο Μανιατών Μακεδονομάχων. Μετά από τη θετική αποδοχή του αιτήματος αυτού ενήργησε με κάθε τρόπο για την υλοποίηση του έργου. Απευθύνθηκε στην αξιόλογη καλλιτέχνη και θερμή Μανιατοπούλα, Τριαντάφυλλη Καλογερόγιαννη, η οποία προσφέρθηκε να κατασκευάσει αφιλοκερδώς το μνημείο.

Το έργο που δημιούργησε είναι ένα πραγματικό κομψοτέχνημα, που θαύμασε όλη η Έδεσσα. Το κόστος των υλικών και της μεταφοράς του, προς τιμήν της, ανέλαβε η Ένωση των Απανταχού Μανιατών. Επιπλέον, η κυρία Ελένη Κούβαρη ορίστηκε από το Δήμο της Έδεσσας, τελετάρχης των αποκαλυπτηρίων του μνημείου και της κεντρικής εκδήλωσης.

Τέλος, η κυρία Κούβαρη επικοινώνησε με το Μητροπολίτη Εδέσσης σχετικά με την τέλεση Αρχιερατικού Μνημόσυνου για τους πεσόντες του
Μακεδονικού Αγώνα, στο οποίο χοροστάτησε ο Αρχιμανδρίτης Μάνης κ.κ. Συμεών Λαμπρινάκος, επικεφαλής της Μανιάτικης Αποστολής και επίσημα απεσταλμένος, για να εκπροσωπήσει στην Έδεσσα το Μητροπολίτη Μάνης κ.κ. Χρυσόστομο. Το κόστος του μνημόσυνου ανέλαβε, προς τιμήν της, η Πανελλήνια Ένωση Γυναικών Μάνης.

Στη συνέχεια, ο «Μίτος της Αριάδνης (Μαντά)» ξετυλίχθηκε ως το τέρμα και, καθώς η ίδια δεν σταμάτησε να προωθεί βήμα προς βήμα όλες τις ενέργειες και να κρατά ζεστή την επικοινωνία με την Έδεσσα, την άκρη του «Μίτου» της έπιασαν οι θερμοί Μανιάτες και Μανιάτισσες, που στήριξαν έμπρακτα αυτήν την πρωτοβουλία και ακολούθησαν την Αποστολή – Προσκύνημα στους τάφους των προγόνων τους, με προσωπικά τους έξοδα (σ’ αυτούς τους δύσκολους καιρούς) αφήνοντας πίσω τις δουλειές τους. Ουσιαστικά, η δική τους υποστήριξη έδωσε πνοή σε τούτο το σπουδαίο για την ιστορία και την προβολή της Μάνης εγχείρημα. Χωρίς τη συμμετοχή αυτών των ανθρώπων, η εκδήλωση δεν θα είχε πραγματοποιηθεί!

ΣΤΗΝ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΜΑΝΙΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΔΕΣΣΑ ΣΥΜΜΕΤΕΙΧΑΝ:

ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗΣ ΣΥΜΕΩΝ ΛΑΜΠΡΙΝΑΚΟΣ, ΘΕΟΛΟΓΟΣ, ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ
ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΜΑΝΗΣ
ΚΑΡΓΑΚΟΣ ΣΑΡΑΝΤΟΣ, ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ, ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ
ΚΑΡΓΑΚΟΥ ΓΙΑΝΝΑ, ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ, ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ
ΚΟΥΒΑΡΗ ΕΛΕΝΗ, ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ, ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ
ΠΕΙΡΑΙΑ, ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΑΠΑΝΤΑΧΟΥ ΜΑΝΙΑΤΩΝ
ΜΑΥΡΟΕΙΔΟΓΓΟΝΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, ΔΗΜΟΤΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΔΗΜΟΥ
ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΝΗΣ
ΔΗΜΑΚΟΓΙΑΝΝΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ, ΕΚΔΟΤΗΣ ΑΔΟΥΛΩΤΗΣ ΜΑΝΗΣ
ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΚΥΡΙΑΚΟΣ, ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΟΣ ΤΗΣ ΠΥΡΟΣΒΕΣΤΙΚΗΣ,
ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΝΩΣΗΣ ΑΠΑΝΤΑΧΟΥ ΜΑΝΙΑΤΩΝ
ΚΑΛΟΓΕΡΟΓΙΑΝΝΗ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗ, ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ
ΑΘΗΝΩΝ, ΓΛΥΠΤΡΙΑ ΜΝΗΜΕΙΟΥ
ΚΑΡΛΕΣ ΠΕΤΡΟΣ, ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ,
ΧΟΡΟΔΙΔΑΣΚΑΛΟΣ ΧΟΡΕΥΤΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ
ΑΛΕΠΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ, ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΑΣ
ΑΛΕΠΗ ΚΑΤΕΡΙΝΑ, ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ
ΑΛΕΠΗ ΑΝΝΑ, ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΑΣ
ΑΝΑΣΤΑΣΑΚΗΣ ΗΛΙΑΣ, ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΣ
ΑΡΒΑΝΙΤΗ – ΠΑΤΡΙΚΟΒΑΣΙΛΑΚΟΥ ΜΑΡΙΑ, ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ
ΑΡΕΟΠΟΛΙΤΩΝ «ΠΕΤΡΟΜΠΕΗΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ»
ΒΑΡΒΑΤΑΚΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ, ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΣ

ΒΕΡΓΙΡΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ, ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗΣ, ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ
ΓΑΒΡΙΛΙΑΔΗ ΛΙΛΙΑΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ – ΔΗΜΟΣΙΟΣ ΥΠΑΛΛΗΛΟΣ
ΓΕΩΡΓΙΛΕΑ ΚΑΤΕΡΙΝΑ, ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ
ΓΕΩΡΓΙΛΕΑ ΜΑΙΡΗ, ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ
ΓΙΑΚΟΥΜΗΣ ΜΑΝΟΣ, ΗΘΟΠΟΙΟΣ
ΓΚΛΕΖΑΚΟΣ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ, ΕΙΔΙΚΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ
ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣΝΑΥΤΙΛΙΑΣ
ΓΚΛΕΖΑΚΟΥ ΑΝΝΑ, ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΣ ΤΟΥ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΑΘΗΝΩΝ
ΓΚΛΕΖΑΚΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ, ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΑΣ
ΔΗΜΑΚΟΓΙΑΝΝΗ ΒΑΓΓΕΛΙΤΣΑ, ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΥΠΑΛΛΗΛΟΣ
ΔΗΜΑΚΟΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΤΡΟΣ, ΜΑΘΗΤΗΣΔΗΜΟΤΙΚΟΥ
ΔΗΜΑΚΟΓΙΑΝΝΗ ΜΑΡΙΑ, ΜΑΘΗΤΡΙΑ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ
ΚΑΛΟΓΕΡΟΓΙΑΝΝΗ ΛΙΛΑ, ΔΗΜΟΣΙΟΣ ΥΠΑΛΛΗΛΟΣ
ΚΑΛΟΓΕΡΟΓΙΑΝΝΗΣ ΑΝΤΩΝΗΣ, ΔΗΜΟΣΙΟΣ ΥΠΑΛΛΗΛΟΣ
ΚΑΠΛΑΝΗΣ ΤΑΚΗΣ, ΜΑΘΗΤΗΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
ΚΑΡΑΛΗ ΜΑΡΙΑ, ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΣ
ΚΑΡΚΑΛΑΚΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ, ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΙΣΤΗΣ
ΚΑΤΣΙΒΕΛΗ ΑΣΗΜΙΝΑ, ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΑΡΕΟΠΟΛΕΩΣ
ΚΑΤΣΙΚΑΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ, ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΣ
ΚΟΥΒΑΡΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ, ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ
ΚΟΥΒΑΡΗ ΟΥΡΑΝΙΑ, ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΥΠΑΛΛΗΛΟΣ
ΚΟΥΛΕΝΤΙΑΝΟΥ ΜΑΡΙΑ, ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΟΥ
ΤΟΜΕΑ ΥΓΕΙΑΣ
ΛΑΜΠΡΙΝΑΚΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ, ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΑ
ΛΕΟΝΤΑΡΙΤΗ ΒΑΣΩ, ΔΗΜΟΣΙΟΣ ΥΠΑΛΛΗΛΟΣ
ΜΑΤΑΛΙΩΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ, ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΑΣ
ΜΑΥΡΟΕΙΔΟΓΓΟΝΑ ΙΩΑΝΝΑ, ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΑΣ
ΝΤΑΛΙΑΝΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ, ΠΡΩΤΟΧΟΡΕΥΤΗΣ, ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΑΣ
ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΟΠΛΩΝ
ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΑ ΜΑΤΙΝΑ, ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΑΣ

Στις εκδηλώσεις παρέστησαν οι ΜΠΑΖΑΚΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, πρόεδρος Ένωσης Απανταχού Μανιατών, ΤΣΟΥΤΑΚΟΣ ΜΙΧΑΛΗΣ Αναπληρωτής Γραμματέας Ένωσης Απανταχού Μανιατών και ΤΣΕΓΚΑ ΜΑΡΙΑ, ταμίας Πανελλήνιας Ένωσης Γυναικών Μάνης.

Στη διοργάνωση της εκδρομής ιδιαίτερα συνέβαλλαν, ο Νίκος Μαυροειδόγγονας, ο Κυριάκος Τζεφεράκος, ο Πέτρος Κάρλες και ο Γιώργος Δημακόγιαννης, που κατέβαλαν άοκνες προσπάθειες, για να συγκεντρώσουν συμμετοχές.

Σημαντική ήταν, επίσης, η συμβολή του ΚΤΕΛ ΛΑΚΩΝΙΑΣ, που με παρέμβαση του Δήμου Μαυροειδόγγονα έκανε ειδική τιμή για την αποστολή μας.

Από την πλευρά του Δήμου της Έδεσσας, η πραγματοποίηση της εκδήλωσης
στηρίχτηκε στην οργανωτική παρέμβαση της κυρίας Μαρίας Γραντσάρη.

Η ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ

Στην εκδήλωση παρευρέθηκαν: ο Μητροπολίτης Εδέσσης, Πέλλης και Αλμωπίας κ.κ. Ιωήλ, ο Δήμαρχος της Έδεσσας Δημήτριος Γιάννου, ο
Αντιπεριφερειάρχης Θ. Θεοδωρίδης, οι δύο Βουλευτές του νομού, κ. Σταμενίτης και κ. Τζαμτζής, Στρατιωτικές και Αστυνομικές Αρχές, Αντιδήμαρχοι, Δημοτικοί και Περιφερειακοί σύμβουλοι και ο Σύλλογος Απογόνων Μακεδονομάχων. Κύριος ομιλητής της εκδήλωσης, ο Μανιάτης ιστορικός και συγγραφέας κ. Σαράντος Καργάκος. Με την ομιλία του, ο εξαιρετικά δημοφιλής στους Εδεσσαίους
κ. Καργάκος, ταξίδεψε τους ακροατές πίσω στο χρόνο, αναφέρθηκε με ιστορικά τεκμήρια στη συμβολή των μανιατών στο Μακεδονικό Αγώνα και αποκάλυψε άγνωστες πτυχές για τους Μανιάτες Μακεδονομάχους.

Δεν παρέλειψε να τονίσει και μάλιστα με τρόπο δεικτικό προς όλους τους αποδέκτες, το γεγονός ότι η συμμετοχή των Μανιατών στους εθελοντικούς αγώνες για τη Μακεδονία ήταν αριθμητικά η πολυπληθέστερη – σε ποσοστό πληθυσμού συγκριτικά με άλλες περιοχές – και παρ’
όλα αυτά οι Μανιάτες δεν είχαν, έως σήμερα, τιμηθεί αναλόγως. Η κατάμεστη αίθουσα έδειχνε να παρακολουθεί με κρατημένη την ανάσα, ώστε να ρουφήξει κάθε λέξη απ’ το απόσταγμα σοφίας του σεβαστού μας δασκάλου. Θερμό χειροκρότημα, επίσης, απέσπασαν τα θεατρικά δρώμενα που παρουσίασαν οι ένστολοι Μανιάτες και Μανιάτισσες: Ελένη Κούβαρη, Γιώργος Δημακόγιαννης, Κυριάκος Τζεφεράκος και Γιαννούλα Μαυροειδόγγονα.

Συγκίνηση ένιωσε το ακροατήριο, όταν, με παραστατικότητα και πηγαίο πάθος, ανέγνωσαν στρατιωτικές αναφορές, προσωπικά ημερολόγια και επιστολές των Μανιατών Μακεδονομάχων.

Τους παρευρισκόμενους καθήλωσαν, επίσης, τα αυθεντικά μανιάτικα μοιρολόγια που ακούστηκαν από την μαυροφορεμένη μανιάτισσα, πρόεδρο του συλλόγου Αρεοπολιτών «Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης», κυρία Μαρία Αρβανίτη Πατρικοβασιλάκου, που καθήλωσε με τη φωνή και το γλυκό αναφιλητό της και τον παραδοσιακά ντυμένο οπλοφόρο μανιάτη, Νικόλαο Μαυροειδόγγονα, που έκανε ολόκληρη την αίθουσα ν’ ανατριχιάσει με τον βαθύ αναστεναγμό που αναριγά στο αντρικό στήθος.

Η βραδιά ολοκληρώθηκε με τον καλύτερο τρόπο! Το πολυμελές χορευτικό τμήμα της Ένωσης Απανταχού Μανιατών, με χοροδιδάσκαλο τον Πέτρο Κάρλε, που αφιλοκερδώς παρέχει τις υπηρεσίες του στην Ένωση, χόρεψε μανιάτικους παραδοσιακούς χορούς και καταχειροκροτήθηκε.

ΤΙΜΕΣ ΣΤΟΥΣ ΜΑΝΙΑΤΕΣ ΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ

Τη Μανιάτικη αποστολή υποδέχθηκαν οι Μακεδόνες με ιδιαίτερες τιμές!

Το πρωί του Σαββάτου μας δέχθηκε στο γραφείο του ο μανιάτικης καταγωγής Μητροπολίτης Εδέσσης, Πέλλης & Αλμωπίας κ.κ. Ιωήλ. Πρόσφερε σε όλους χειροποίητο λικέρ από φραγκόσυκο και χάρισε από ένα βιβλίο κι ένα ημερολόγιο στον καθένα. Στη συνέχεια, με τη συνοδεία του Δεσπότη, ένας αρχαιολόγος ξενάγησε τους Μανιάτες στους χώρους της Μητροπόλεως και στον παρακείμενο Βυζαντινό
Ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, εξαιρετικής αρχιτεκτονικής, που ήταν ο παλιός Μητροπολιτικός Ναός της πόλης.

Ιδιαίτερη υποδοχή έγινε στους Μανιάτες κατά την επίσκεψή τους στο Δήμο της Αριδαίας!

Πρώτη επίσκεψη, η μονή Αρχαγγέλου Μιχαήλ (Όσσιανης) στη Γευγελή, όπου έδρασαν πολλοί Μανιάτες, μεταξύ αυτών και ο Μιχαήλ Αναγνωστάκος (καπετάν Ματαπάς), ο οποίος, ως παπα-Χρήστος, υπήρξε ηγούμενος της μονής. Εκεί, οι μοναχοί υποδέχθηκαν τους Μανιάτες και ο Οσιολογιότατος μοναχός Ιλαρίων Ιωάννης, τους ξενάγησε και τους εξιστόρησε τη δράση των προγόνων τους στη μονή και γενικότερα στην περιοχή. Πριν αναχωρήσει η μανιάτικη αποστολή, εμφανώς συγκινημένη, κάτω απ’ το τέμπλο του ιερού, έψαλε το «Τη Υπερμάχω» και τον Εθνικό Ύμνο.

Επόμενος σταθμός τα φημισμένα ιαματικά Λουτρά Πόζαρ. Ο ίδιος ο Δήμαρχος Αριδαίας, Δημήτρης Πασόης, ο πρόεδρος της Δημοτικής Επιχείρησης Λουτρών, Γιάννης Ιωαννίδης και η αντιδήμαρχος τεχνικών έργων Δέσποινα Καλδερεντζή ήταν παρόντες για να καλωσορίσουν τους Μανιάτες και να τους προσφέρουν, ως δείγμα της ντόπιας φιλοξενίας, δωρεάν λουτροθεραπεία στις θερμές πηγές που αναβλύζουν απ’ τη σχισμή του βράχου.

Στο Θεοδωράκι Αλμωπίας, στη συνέχεια, συγκίνηση προκάλεσε με την παρουσία και τα λόγια του ο Μανιάτης ιερέας, παπά-Δημήτρης Γερακάρης, δισέγγονος του ήρωα του Μακεδονικού Αγώνα παπά-Εμμανουήλ Γερακάρη.

Στην Έδεσσα, επίσης, τα αδέλφια Ηλίας και Διονύσης Αναγνωστάκος, απόγονοι του καπετάν-Ματαπά (Μιχαήλ Αναγνωστάκου) και ο Δημήτρης Κουρσαράκος περιέβαλαν με περισσή αγάπη και συγκίνηση τους συμπατριώτες τους.

Τέλος, ιδιαίτερη μέριμνα ώστε η εκδρομή στη Μακεδονία να έχει και αρχαιολογικό ενδιαφέρον, έδειξε ο δήμαρχος Εδέσσης, Δημήτριος Γιάννου, ο οποίος με προσωπική του παρέμβαση άνοιξε – ημέρα Δευτέρα – το Αρχαιολογικό Μουσείο της Πέλλας ειδικά για το πούλμαν των Μανιατών και φρόντισε ώστε να υπάρχει στην υποδοχή μουσειολόγος, για να τους ξεναγήσει.

ΠΟΛΥΤΙΜΟ ΠΡΟΝΟΜΙΟ ΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ

Οι Μανιάτες που συμμετείχαν σ’ αυτήν την αποστολή είχαν ένα ακόμη προνόμιο! Ο καθηγητής κύριος Σαράντος Καργάκος δεν αποχωρίστηκε στιγμή το Σώμα των Μανιατών και μάλιστα, με πολύ ευχάριστη διάθεση – πηγή αστείρευτης γνώσης ο ίδιος και εξαιρετικά διδακτικός – σε όλη τη διαδρομή και το ταξίδι κυριολεκτικά έκανε μάθημα ιστορίας και πατριδογνωσίας σε όλους μας.