ΕΤΣΙ ΞΑΝΑΓΡΑΦΟΥΝ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΝΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΜΑΝΙΑΤΩΝ

Αποτέλεσμα εικόνας για Μάνη Ανεμογεννήτριες

Όπως έχει ήδη γίνει γνωστό, στις 23-1-2019 εκδικάστηκε στο πρωτοδικείο Γυθείου αίτηση ασφαλιστικών μέτρων, ιδιοκτητών εκτάσεων σε περιοχή της Μέσα Μάνης κατά εταιρείων αιολικών πάρκων. Στη δίκη αυτή εμφανίστηκε υπέρ των εταιρειών το Ελληνικό Δημόσιο, ισχυριζόμενο ότι αυτό είναι ο πραγματικός κύριος των επίμαχων εκτάσεων – ως διάδοχος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας – και άρα ότι νομίμως αυτές έχουν παραχωρηθεί σήμερα προς τις εταιρείες για την εγκατάσταση των ανεμογεννητριών.

Πρόσφατα (15-2-1019) εκδόθηκε η απόφαση του Δικαστηρίου, που πιθανολογεί οτι οι εκτάσεις αυτές δεν είναι αγροτεμάχια αλλά είναι Δημόσιες και Δασικές, δεχόμενο έτσι τις απόψεις του Δημοσίου απορρίπτοντας την αίτηση ασφαλιστικών μέτρων. Σχετικά δημοσιεύματα με το θέμα έχουν ήδη αναρτηθεί στον τύπο (βλ. ενδεικτικά σε «Λακωνικό Τύπο» άρθρο με τίτλο «Δημόσιες οι εκτάσεις για τα Αιολικά Πάρκα στη Μάνη»).

Στόχος μετά από αυτά του παρόντος άρθρου, δεν συνιστά βεβαίως ο αναλυτικός σχολιασμός ή η κριτική, περί της ορθότητας ή μη, της πρόσφατης δικαστικής απόφασης, που ούτως ή άλλως έκρινε προσωρινά σε επίπεδο ασφαλιστικών μέτρων – τη στιγμή μάλιστα που η κύρια υπόθεση, δηλαδή η αγωγή των ενδιαφερόμενων επί του ιδιοκτησιακού, εκκρεμεί ακόμη για εκδίκαση και δεν υπάρχει οριστικό δεδικασμένο.

Στόχος, και αυτό καθαρά στα πλαίσια της επιστημονικής ιδιότητας και της ευθύνης του γράφοντος ως Δικηγόρου αλλά και ως Ιστορικού, είναι η ενημέρωση των Μανιατών και των φίλων της Μάνης, αναφορικά με τη θέση του Ελληνικού Δημοσίου στη δίκη, σχετικά με τον χαρακτηρισμό των εκτάσεων ως δημόσιων δασικών και την νομιμότητα της παραχώρησής τους από αυτό για την εγκατάσταση ανεμογεννητριών.

Ισχυρίστηκε λοιπόν στη δίκη το Δημόσιο, για την ευρύτερη περιοχή της Μέσα Μάνης (για να επανέλθουμε και να θυμηθούμε τον κύριο τίτλο του παρόντος), μεταξύ άλλων ότι : «…Η επίδικη έκταση αποτελεί τμήμα μεγαλύτερης έκτασης της κατηγορίας αραζί εμιριγιέ που ανήκε σε Οθωμανούς και την καταλάβαμε (δηλαδή την κατέλαβε το δημόσιο) κατά τη διάρκεια του αγώνα της ανεξαρτησίας και τη δημεύσαμε, αλλιώς κατά το χρόνο της υπογραφής των παραπάνω πρωτοκόλλων είχε εγκαταλειφθεί από τους τέως κυρίους της Οθωμανούς και δεν καταλήφθηκε από άλλους, …αλλιώς ανήκε στο Τούρκικο Δημόσιο και τη δημεύσαμε, περιελθούσα στο Ελληνικό Δημόσιο από τη σύσταση του Ελληνικού Κράτους λόγω διαδοχής του Τουρκικού Δημοσίου», δίνοντας έτσι προς το Δικαστήριο τη δική του ιστορική και νομική εκδοχή για την Μάνη και τους Μανιάτες, που δήθεν ήρθε και απελευθέρωσε σαν Δημόσιο κατά την Επανάσταση του 1821 από τους έως τότε Οθωμανούς και

Τούρκους κυρίους τους. Πράγματα ωστόσο που ακόμα και ο ίδιος ο νομοθέτης έχει δεχτεί οτι ιστορικά δεν ισχύουν, αφού ενέταξε και τη Μάνη στο άρθρο 62 του νόμου 998/1979, το οποίο την εξαιρεί από το τεκμήριο κυριότητας του δημοσίου στις δασικές εκτάσεις, ως περιοχή ουδέποτε κατακτηθείσα από τους Τούρκους.

Παραθέτουμε και ένα ιστορικό τεκμήριο, τμήμα από επιστολή του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, στο οποίο περιγράφεται ξεκάθαρα ο ρόλος της Μάνης, όχι ως μιας υπόδουλης περιοχής (όπως διατείνεται το δημόσιο) αλλά ως της δύναμης που ξεκίνησε και απελευθέρωσε άλλες περιοχές της πατρίδας μας:

 

«……. Έπειτα εις το αυτό (1821) έτος 23 Μαρτίου οπού εδιώρισα εις δύο κολόνας τα εμπειροπόλεμα όπλα της Σπάρτης, από το μέρος της δυνατής θέσεως Μπαρδούνιας και Μυστρός, αρχηγούς διορίζοντας τους αυτάδελφούς μου Κυριακούλην και Κωνσταντίνον, κυριεύοντας δια της παντοδυναμίας του Υψίστου εκείνα τα απόρθητα μέρη ……….

….. Εγώ δε μετά των λοιπών εκυριεύσαμεν την Μεσσηνίαν, σχεδόν όλην την Πελοπόννησον, επολιορκήσαμεν τα φρούρια ………»

Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης, 11 Οκτωβρίου 1829,

Απόσπασμα ανέκδοτης επιστολής του προς τον Ι. Καποδίστρια (ΓΑΚ, Αρχείο Γενικής Γραμματείας, Φ. 222, προσωπικό αρχείο του γράφοντος)

επιστολή

Η γνωστοποίηση της παραπάνω εκδοχής του Δημοσίου, ενέχει (ας μας επιτραπεί να πιστεύουμε) στοιχεία επικαιρότητας και οφείλει να αποτελέσει τροφή ευρύτερου προβληματισμού για όλους μας, όχι μόνο εξ αφορμής της διαδικασίας δηλώσεων στο Κτηματολόγιο (που ήδη «τρέχει» και για τη Μάνη), αλλά και εξ αφορμής  – και κυρίως – λόγω της επικείμενης επετείου στις 17 Μαρτίου, για την έναρξη του Αγώνα των ελεύθερων Μανιατών υπέρ Πίστεως και Πατρίδος.

                                                                                                24-2-2019­

Δημήτριος Μαριόλης

Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω

 Ιστορικός, απόφοιτος Τμήματος Ιστορίας και Εθνολογίας ΔΠΘ

Λίγο πριν την άλωση της Τριπολιτσάς

ο αγωνιστής του 1821 Αναστάσης Μαυρομιχάλης

Στις 23 Σεπτεμβρίου του 1821 η πόλη της Τρίπολης πέφτει μετά από εξάμηνη πολιορκία και αιώνες ξένης κυριαρχίας σε ελληνικά χέρια. Η πόλη είχε καταστεί διοικητικό κέντρο της Πελοποννήσου και η κατάληψή της είχε τεράστια στρατηγική σημασία. Ωστόσο ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν κάποια παραλειπόμενα γεγονότα τα οποία δεν είναι ιδιαίτερα γνωστά.

Ήδη από τις αρχές του 1821 οι Τούρκοι είχαν πληροφορίες ότι σχεδιάζεται από τους «Ρωμιούς» πιθανό  κίνημα εναντίον τους. Για να αποφευχθεί κάτι τέτοιο και να τρομοκρατηθεί ο πληθυσμός οι Τούρκοι καλούν τους σημαντικότερους προεστούς και αρχιερείς στην Τρίπολη, με πρόφαση να υποβάλουν τα σέβη τους στον Πασά. Σε περίπτωση εξέγερσης φυσικά οι «σημαντικοί πρόκριτοι» θα βρίσκονταν στα χέρια των Τούρκων. Από την Μάνη προσκλήθηκε ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης. Αποφασίστηκε να μην πάει προφασιζόμενος ασθένεια. Έτσι θα μπορούσε να τεθεί επικεφαλής του δυναμικού της περιοχής και θα έπαιζε καταλυτικό ρόλο στα τεκταινόμενα. Παράλληλα όμως για να μην κινήσει υποψίες αλλά και σύμφωνα με τα Οθωμανικά ήθη έπρεπε να στείλει κάποιον δικό του ως αντιπρόσωπο. Αυτός που  αποφασίστηκε να πάει ήταν ο τρίτος γιος του Αναστάσης Μαυρομιχάλης και ο ανιψιός του Πανάγος Πικουλάκης από την Αρεόπολη. Οι ζωές τους, εν γνώσει τους, θα διέτρεχε μεγάλο κίνδυνο καθώς με την έκρηξη της επανάστασης οι Τούρκοι θα ξέσπαγαν σε αυτούς είτε με βασανιστήρια είτε με εκτελέσεις.

Οι πραγματικές προθέσεις των Τούρκων φάνηκαν αμέσως μόλις πέρασαν η αντιπροσωπεία της Μάνης τα τείχη της πόλης. Πρώτο μέλημα των Τούρκων ήταν ο αφοπλισμός των τεσσάρων πάνοπλων σωματοφυλάκων του Αναστάση Μαυρομιχάλη. Παρότι αρχικώς αντιστάθηκαν πείσθηκαν να παραδώσουν οπλισμό και ύστερα ρίχτηκαν στην φυλακή. Με το ξέσπασμα της επανάστασης εκτελέσθηκαν επί τόπου και μπροστά στα μάτια των προκρίτων οι φρουροί. Για έναν από αυτούς, τον Νικόλαο Βασιλάκο από το Σκουτάρι, έχουμε περισσότερες πληροφορίες από σειρά εγγράφων στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος.

«Πιστοποιούμεν οι υποφαινόμενοι, ότι πριν η Ιερά Σάλπιγξ είχεν ηχήσει εις τον Ελληνικόν ορίζοντα, και προπαρασκευαί αυτής εγίνοντο παρά της Ορθοδόξου Εταιρείας τω χιλιοστώ οκτακοσιοστώ εικοστώ πρώτω έτος, λαβών (sic) υπονοίας η οθωμανική κυβέρνησις, έβαλε χείρας εις αποτομήν πολλών αθώων χριστιανών εις όλα τα μέρη του κράτους όπου Χριστιανοί υπάρχωσι, δόσας προς τούτοις διαταγήν και εις τον εν Τριπόλει Διοικητήν ίνα λάβη και αυτός το ξίφος εις χείρας και φονεύει χωρίς διάκρισιν όπου ευρίσκει Χριστιανόν. Τούτο πληροφορηθέντες οι Διοικηταί της Πελοποννήσου (Μωραγιάνηδες) απέστειλον παρακλητικάς επιστολάς εις τον εν Λακωνία Πετρόμπεην Μαυρομιχάλην ίνα δια της εγγυήσεώς του σώση από τον Οθωμανικόν πέλεκυν τους Χριστιανούς και στείλει ενέχυρον προς βεβαίωσιν, ότι η Πελοπόννησος δεν εστοχάσθη ποτέ, ούτε θέλει στοχασθή μυστικήν τινά εταιρείαν κατά της Υψηλής Πόρτας, έδωσε λοιπόν ενέχυρον εις τον εν Τριπόλει Διοικητήν (ότι τοιούτος σκοπός δεν υπάρχει) τον υιόν του Αναστάσιον Μαυρομιχάλην, ζητήσας προς τούτοις και εκ μιάς των διασήμων οικογενειών της Λακωνίας των Βασιλιάνων, τον Νικόλαον Βασιλιάνον. Αλλά κατά την 25 Μαρτίου του αυτού έτους ήχησεν εις τον Ελληνικόν ορίζοντα η Ιερά σάλπιγξ της Ελληνικής Ελευθερίας, έλαβον τα όπλα οι Έλληνες έτρεξαν πολιορκούντες τα φρούρια καταδιώκουν και φονεύουν όπου αιμοβόρον Οθωμανόν εύρισκον. Τότε ο εν Τριπόλει Διοικητής έβαλεν ξίφος εις τα παρά της Πελοποννήσου δοθέντα ενέχυρα. Εφόνευσε και τον Νικόλαον Βασιλάκον, γίνας ούτος θύμα της Ελληνικής Μυστικής Ορθοδόξου ημών Εταιρείας. Τούτο θεωρήσας (sic) οι αδελφοί του αειμνήστου Ν. Βασιλάκου, Πιέρος και Τζανέτος Βασιλιάνοι και πνέοντες εκδίκησιν δια το αίμα του αδελφού τους, είχον προς τούτοις και τον υπέρ πατρίδος ζήλον, έλαβον και αυτοί τα όπλα εις χείρας επί κεφαλής πολλών Στρατιωτών εφοδιάζωσι αυτούς από ίδιά τους έξοδα, έτρεξαν εις πολλάς κατά των εχθρών μάχας, αλλά και ούτοι έπεσον ενδόξως εις το πεδίον της μάχης εις τον παρά της εν Τριπόλει πολιορκίας. Τούτο πληροφορηθείσα η οικογένειά των, η μεν μητέρα των εκ της λύπης απέθανεν το αυτό έτος, η δε αδελφή τους ασθενήσασα εκ της λύπης μέχρι το 1827 απέθανεν και αύτη. Μείνας (sic) δε εκ της οικογενείας ταύτης των Βασιλιάνων δύο ανήλικοι αδελφοί των αειμνήστων, Δημήτριος και Βασίλειος και μη έχων ουδένα προστάτην έγιναν ελεηνόν θύμα της πείνης, και έκτοτε η πολυάριθμος οικογένεια αύτη δεν εβραβεύθη ουδόλως δια τας πολλάς αυτής θυσίας, ως και αι λοιπαί οικογένειαι της Πελοποννήσου και Στερεάς Ελλάδος. Όθεν εις ένδειξιν δίδεται το παρόν μας πιστοποιητικόν έγγραφον εις την οικογένεια ταύτην δια να χρησιμεύση όπου δει.

Αθήναις τη 13 Δεκεμβρίου 1844.

Π. Μαυρομιχάλης, Α. Δεληγιάννης, Πανούτζος Νοταράς, Τζανετάκης Γρηγοράκης, Δ. Τζιγκουράκος, Κανέλλος Δεληγιάννης».

Από το παραπάνω έγγραφο προκύπτουν πολλές πληροφορίες. Πρώτα πρώτα πως η οικογένεια Βασιλάκου του Σκουταρίου ανήκε στις επιφανείς της εποχής καθώς ο συγγραφέας αναφέρετε σε αυτούς ως «διασήμων«. Επίσης γίνονται αντιληπτά πολλά από τα εθιμοτυπία της εποχής και της περιοχής όταν μιλάει για «πνοή εκδίκησης» των αδερφών για το αίμα του αδερφού τους. Στο ίδιο έγγραφο γίνεται εύκολα αντιληπτό και το ότι οι Βασιλιάνοι του Σκουταρίου είχαν και βαριές απώλειες καθώς στην Τριπολιτσά χάθηκαν τρία αδέρφια. Τέλος αξιοσημείωτο είναι πως το έγγραφο αυτό υπογράφουν ισχυρότατες προσωπικότητες της Πελοποννήσου αποδεικνύοντας την αίγλη της οικογένειας.

Αποτέλεσμα εικόνας για πολιορκία τριπολιτσάς

Η Τρίπολη επί Τουρκοκρατίας

 

Πηγές

  1. http://www.nhmuseum.gr/en/fakelos-syllogon/antikeimena/12008_en/
  2. http://www.geetha.mil.gr/media/1_istorika/25_Martioy/alosi-tripolitsas.pdf
  3. https://www.sansimera.gr/articles/310
  4. http://www.arcadia938.gr/index.php/diafora/san-simera/22290-o-ibrshim-pasha-katastrefei-tin-tripolitsa
  5. Ιωσήφ Ζαφειροπούλου, Οι αρχιερείς και οι Πρόκριτοι εντός της εν Τριπόλει φυλακής εν έτει 1821, Απομνημονεύματα, Έκδ. Εμμ. Πρωτοψάλτη, τόμ. Α’, σ. 223.
  6. http://www.etlasp.gr/
  7. Σταύρου Γ. Καπετανάκη Μανιάτες Αγωνιστές του 1821 έκδοση συλλόγου Μανιατών Καλαμάτα 2005

Παναγιά η Γιωργιάνικη – Αρεόπολη

Φωτογραφία του Giannis Nifiatis.

ο Ι.Ν της Παναγίας Γιωργιάνικης (φωτό Γιάννης Μιχαλακάκος)

Βασικά αξιοθέατα της Αρεόπολης αποτελούν οι εκκλησίες της. Κάθε μία από αυτές αποτελεί ένα ιδιαίτερο μνημείο αρχιτεκτονικής κληρονομιάς αλλά και θρησκευτικής πίστης. Η Παναγιά η Γιωργιάνικη αποτελεί μία από τις πιο σημαντικές εκκλησίες της Αρεόπολης.

            Ο ναός θυμίζει μικρογραφία του Ταξιάρχη (κεντρικής εκκλησίας της Αρεόπολης). Οικοδομήθηκε στα μέσα του 18ου αιώνα (1750 περίπου). Διαθέτει εξαιρετικής αρχιτεκτονικής οκτάπλευρο τρούλο, καμπαναριό, τοιχογραφίες και πολλά λιθανάγλυφα που συμβολίζουν πρόσωπα και θρησκευτικά σύμβολα. Μερικές φορητές εικόνες έχουν ημερομηνία αρχών 19ου αιώνα (1818). Βρίσκεται στο παλιό τμήμα της Αρεόπολης (Τσαλαπιάνικα). ΝΔ του κέντρου. Εορτάζει στις 15 Αυγούστου.

Λιθανάγλυφο πρόσωπο (φωτό Πέτρος Αθανασάκος)

            Η ονομασία Γιωργιάνικη σχετίζεται με την προέλευση της οικογένειας που την οικοδόμησε. Οι Γιωργιάνοι αποτελούσαν μια από τις παλαιότερες οικογένειες της Αρεόπολης. Κατά παράδοση η εκκλησία θεωρείται ότι ανήκε στην οικογένεια Μαυρομιχάλη. Δεν είναι λοιπόν απίθανο η οικοδόμηση της εκκλησίας να συνδέεται με τον πρόκριτο της Αρεόπολης Γιώργο Μαυρομιχάλη ο οποίος έζησε την περίοδο εκείνη ενώ ο γιος του Έξαρχος ήταν και ιερέας της Αρεόπολης. – Κατά άλλους οι Γιωργιάνοι ήταν ξεχωριστή παλιά οικογένεια της Αρεόπολης που συντάχθηκαν με την οικογένεια Μαυρομιχάλη και έτσι η εκκλησία επιτροπευόταν από εκείνους.

Λιθανάγλυφα σύμβολα (φωτό Πέτρος Αθανασάκος)

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  1. Ζήσιος Κωνσταντίνος, «Οι Μαυρομιχάλαι, συλλογή περί των γραφέντων αυτών», Αθήνα 1904
  2. Κ. Κάσση «Άνθη της Πέτρας, οικογένειες και εκκλησίες στην Μάνη», Ιχώρ Αθήνα 1990
  3. http://www.etlasp.gr/
  4. http://naoistimani.blogspot.gr

Ο Πετρόμπεης ζητά να ενισχύσει το Μεσολόγγι

Ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης ήδη από τις αρχές του αγώνα του 1821 είχε αντιληφθεί την στρατηγική σημασία της τοποθεσίας της πόλεως του Μεσολογγίου. Για τον λόγο αυτό ζητούσε πάντα την ενίσχυση του φρουρίου του Μεσολογγίου με τροφές και μπαρουτόβολα προκειμένου να αντέχει μακρά πολιορκία. Τούτο απέδωσε καρπούς κατά την πρώτη πολιορκία της πόλης το 1822. Η άφιξη του Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο και η καταστροφικές συνέπειες των εμφυλίων πολέμων αναζωπύρωσαν την σκέψη του Πετρόμπεη για το Μεσολόγγι καθώς οι φόβοι του για δεύτερη πολιορκία ήταν βάσιμοι. Στο έγγραφο που δημοσιεύουμε ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης ζητά να ενισχυθεί η φρουρά του Μεσολογγίου ακόμα και από τον ίδιο αν χρειαστεί καθώς ο φόβος κατάρρευσης της Δυτικής Ρούμελης ήταν ολοφάνερος. (Πράγμα που έγινε με την λήξη της πολιορκίας στις 10 Απριλίου του 1826). Χαρακτηριστικό είναι ότι η Β’ πολιορκία του Μεσολογγίου ξεκινά επισήμως στις 25 Δεκεμβρίου του 1825 ενώ η επιστολή του Πετρόμπεη προς την Διοίκηση είναι μόλις ένα μήνα πριν, τον Νοέμβριο.

«Ο προς την φίλην πατρίδα μας ένθερμος ζήλος μου με αναγκάζει και παρακινεί ν’ αναφέρω προς την Σεβ. Διοίκησιν, ότι εγώ μετά πάσης χαράς και ευχαριστήσεως είμαι έτοιμος εις το να αποφασίση να απεράσω διά το Μεσολόγγιον με όσα στρατεύματα η Σ. Διοίκησις εγκρίνει αναγκαία διά την ασφάλειάν του. Όσον διά τον εαυτόν μου διά εκατό σωματοφύλακας οίτινες με αναγκαιούν να πάρω, η Σ. Διοίκησις δι’ αυτούς μένει αφρόντιστη, καθ’ ότι και εξ ιδίων μου θέλει οικονομήσω, βλέπων την υστέρησιν του εθνικού ταμείου και τον επαπειλούμενον κίνδυνον του Μεσολογγίου. Όθεν και η Σ. Διοίκησις ας διορίση όσα στρατεύματα περισσότερα αναγκαιούσιν να απεράσωμεν διά των πλοίων όσον τάχος να προφθάσωμεν το Μεσολόγγιον. Όθεν και ανυπομόνως περιμένω την απόφασίν της και τας αναγκαίας διαταγάς. Εν τοσούτω και μένω ευσεβάστως.
Τη 10: Νοεμβρίου: 1825

Εν Ναυπλίω                                                                       Ο πρόθυμος πατριώτης
                                                                                                         Π. Μαυρομιχάλης»

 

ΠΗΓΕΣ

  1. ΓΑΚ, Συλλ. Βλαχ. Α’, Εκτ., φάκ. 16, έγγρ. 084
  2. ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΑΚΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ
  3. http://www.sansimera.gr/articles/243

Η γριά Σπιριούναινα -Η μανιάτισσα ηρωίδα

Μανιάτισσα του 1821

Μέσα στις σύγχρονες κοινωνίες που ζούμε, αγαθά όπως η ειρήνη, η φιλοπατρία, η κοινωνική σταθερότητα θεωρούνται δεδομένα. Παλαιότερα ωστόσο τα περισσότερα από αυτά αμφισβητούνταν από τις προκλήσεις των καιρών. Οι συχνοί πόλεμοι, η πολιτική αστάθεια δοκίμαζαν τον πληθυσμό αναδεικνύοντας όμως λαμπρά παραδείγματα για το μέλλον. Μέσα σε αυτά τα παραδείγματα είναι και αρκετές γυναίκες.

Η γριά Σπιριούναινα είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα προς μίμηση. Το πραγματικό της επίθετο δεν το γνωρίζουμε, ωστόσο ξέρουμε ότι είχε παντρευτεί κάποιον από την οικογένεια Σπιριούνη από το χωριό Τριανταφυλλιά της δυτικής μέσα Μάνης. Η Σπιριούναινα ήταν τροφός (βοήθησε καθοριστικά στην ανατροφή), του Ηλία Μαυρομιχάλη, γιου του Πετρόμπεη. Παρόλη την ηλικία της (την αποκαλούσαν γριά ωστόσο μπορεί να ήταν γύρω στα 45-50) ακολούθησε τον Ηλία Μαυρομιχάλη στην εκστρατεία του στα ενδότερα της Πελοποννήσου τον Μάρτιο του 1821 προκειμένου να ξεσηκώσουν τους υπόλοιπούς Έλληνες σε επανάσταση.

Η Καρύταινα και το κάστρο της

Απέδειξε την ανδρεία της πολλαπλά καθώς αποδέχτηκε την θέση του αγγελιοφόρου του Ηλία Μαυρομιχάλη κατά την διάρκεια της πολιορκίας του κάστρου της Καρύταινας. Τρεις φορές ανέβηκε στο κάστρο της Καρύταινας, χωρίς να δειλιάσει, προκειμένου να μεταφέρει τους όρους παράδοσης του κάστρου. Οι Τούρκοι της έλεγαν συνεχώς «αύριο» προκειμένου να κερδίσουν χρόνο. Στο τέλος τους ήρθε βοήθεια από την Τρίπολη και το στρατόπεδο των Ελλήνων διαλύθηκε.

Με λίγα λόγια η γριά Σπιριούναινα αποτελεί υπόδειγμα γυναικείας ανδρείας και πίστης στο πρόσωπο που μεγάλωσε.

**Αφιερωμένο στην γιορτή της γυναίκας**

https://maniatika.wordpress.com/

Πηγές
1. Εταιρεία Λακωνικών Σπουδών
2. Ι. Γιανναροπούλου, Πρακτικά Α’ Συνεδρίου Λακωνικών Μελετών, 1982, σσ. 136 και 147.

Φωτογραφικό Υλικό

  1. http://spyriounis.com/portfolio/portreta/
  2. http://www.megalopoli.gov.gr/tourismos/aksiotheata/i-karitaina.html

Κιτριές

Οι Κιτριές είναι ένα γραφικό, παραθαλάσσιο χωριό της Έξω Μάνης. Βρίσκεται στην περιοχή της Αβίας και απέχει 14 χλμ. απο την Καλαμάτα.

Το όνομα του το έχει πάρει από τα πολλά Κίτρα (φυτό:Citrus medica/Κιτρέα η μηδική)που υπάρχουν στην περιοχή.

Κατά το παρελθόν αποτέλεσε το επίνειο της Ζαρνάτας και για την περίοδο 1771-1780υπήρξε το σημαντικότερο ναυτιλιακό και εμπορικό κέντρο της νότιας Πελοποννήσου. Αν και σαν όνομα απαντάται ήδη σε σε πηγές του 16ου αι. (porto Chitries-Chitries,Chitres) οργανωμένη οίκηση παρουσιάζει από το δεύτερο μισό του 18ου αι. και μετά.

Ιδρυτής του οικισμού υπήρξε ο μπέης της Μάνης Τζανέτος (Τζανετμπέης) Κουτήφαρης, ο οποίος έχτισε πύργο στο ύψωμα πάνω από το λιμάνι των Κιτριών. Ο πύργος υπήρξε έδρα και για τους επόμενους Μπέηδες της Μάνης, μέχρι να χτίσει ο Μπέης Τζανέτος Γρηγοράκης τον πύργο του στο Μαραθονήσι. Από τότε οι Μπέηδες χρησιμοποιούσαν τον πύργο ως σταθμό-κέντρο για τις διοικητικές και εμπορικές υποθέσεις τους. Ο πύργος δυστυχώς γκρεμίστηκε με το σεισμό του 1944.

Η είσοδος του πύργου των Μπέηδων στις Κιτριές

Αν και μεγάλης σημασίας λιμάνι για την εποχή του, το μέγεθος του οικισμού παρέμεινε πάντοτε μικρό. Σε γαλλικό υπόμνημα του 1786, αν και γίνεται ιδιαίτερη μνεία στο λιμάνι που χαρακτηρίζεται ως ένα από τα καλύτερα του κόλπου της Κορώνης,δεν αναφέρεται τίποτα για τον οικισμό.

Ο περιηγητής Leake που επισκέφθηκε τη Μάνη το 1805, αναφέρει ότι τα μόνα κτίσματα στις Κιτριές είναι ο πύργος του Μπέη και 5-6 αποθήκες δίπλα στη θάλασσα. Χαρακτηρίζει την περιοχή ως την πιο εύφορη στη Μάνη και οι λόφοι γύρω από τις Κιτριές γεμάτους σιτάρι.

Ο πύργος των μπέηδων στις Κιτριές σε χαλκογραφία του 19ου αιώνα

Στις Κιτριές εμφανίστηκε ο Χασάν-Μπαμπά έπειτα από εντολή του Αχμέτ Κιουπρουλή ζητώντας την υποταγή των Μανιατών( Το 1667 στα πλαίσια τουΕνετικοτουρκικού πολέμου,ένας αριθμός Μανιατών έφθασε στό τουρκικό στρατόπεδο του μεγάλου βεζίρη, πού πολιορκούσε τό Χάνδακα καί προσπάθησαν να καταστρέψουν τα εχθρικά κανόνια και να πυρπολήσουν τουρκικές γαλέρες).

Η πρόταση του Χασάν-Μπαμπά εξόργισε τους Μανιάτες οι οποίοι επιτέθηκαν στον στόλο και τους έτρεψαν σε άτακτη φυγή.

Το 1819 έπειτα από ενέργειες του Φιλικού Χριστόφορου Περραιβού ο οποίος διέμενε στους Δολούς, υπογράφεται στον πύργο των Κιτριών από τις 3  δυνατές οικογένειες της Μάνης, τους Μαυρομιχάληδες τους Γρηγοράκηδες και τους Τρουπάκηδες, γενική ‘Τρέβα’ (ανακωχή) μεταξύ τους, για να οργανωθεί ο πόλεμος για την Ανεξαρτησία.

Από τις Κιτριές στις 23 Μαρτίου (ήδη απο το απόγευμα της 22 Μαρτίου) ξεκίνησε η διαδικασία απελευθέρωσης της Καλαμάτας από τον Οθωμανικό ζυγό.

Στις 20 Ιουνίου του 1826 ο Ιμπραήμ βομβάρδισε τις Κιτρίες τον Άγιο Δημήτριο και την Τραχήλα στα πλαίσια του αντιπερισπασμού που προσπάθησε να δημιουργήσει, για να εμποδίσει την συγκέντρωση των Μανιατών στη Βέργα του Αρμυρού.

Ένα χρόνο αργότερα στις 26 Ιουλίου 1827, ο Ιμπραήμ θα βομβαρδίσει ξανά τις Κιτριές ρίχνοντας πάνω από 1700 κανονιοβολισμούς.

Στην είσοδο των Κιτριών, δίπλα από τον πύργο των Μπέηδων υπάρχει η εκκλησία των Αγίου Κων/νου και Ελένης. Κατασκευάστηκε το 1730 και αποτελεί το παλαιότερο κτίσμα των ΚιτριώνΣε αυτή την εκκλησία έγινε, κατά το 1825, η χειροτονία των τεσσάρων αντικανονικών επισκόπων της Μάνης από τον Μητροπολίτη ΖαρνάταςΓαβριήλ Φραγκούλη για τις χηρεύουσες επισκοπές, τον Άνθιμο για την επισκοπή Πλάτσας, τον Ιωαννίκιο για την επισκοπή Μηλέας και Καστάνιας, τον Ιωσήφ για την επισκοπή Μαΐνης και τον Προκόπιο για την επισκοπή Ανδρούβιστας.

Η εκκλησία των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στις Κιτριές

Κάθε χρόνο στις 23 Μαρτίου τελείται δοξολογία στον ναό, σε ανάμνηση των Μανιατών, οι οποίοι συγκεντρώθηκαν στις Κιτριές, την παραμονή της απελευθέρωσης της Καλαμάτας στις 23 Μαρτίου 1821 και κίνησαν για να την ελευθερώσουν από τα τουρκικά στρατεύματα.

Παραδίπλα από τον όρμο των Κιτριών, στο ακραίο τμήμα του ΄βουνού κεφάλι (κεφαλοβούνι), βρίσκεται ο φάρος των Κιτριών. Κατασκευασμένος το 1892 αποτελεί τον έναν από τους τρεις πέτρινους φάρους που υπάρχουν στη Μάνη( Οι άλλοι δύο είναι του Γυθείου και του Ταινάρου).

Ο Φάρος των Κιτριών

Οι Κιτριές διαθέτουν δύο παραλίες, τον Αϊ Γιάννη και το Πλυμονάρι. Η πρώτη βρίσκεται στα αριστερά του οικισμού προς τη μεριά του φάρου, ενώ η δεύτερη είναι στην είσοδο του οικισμού, κάτω από τον πύργο των Κιτριών.

Απογραφές:

Κιτριαί-Καλλιανέικα: 1853: 61 κατ. , 1861: 61 κατ., 1879: 50 κατ. , 1889: 20 κατ. , 1896:28 κατ. , 1907: 39 κατ. , 1920: 47 κατ. , 1928: 53 κατ. , 1940: 86 κατ. , 1951: 159 κατ. , 1961: 57 κατ. , 1971: 29 κατ. , 1981: 65 κατ.

ΠΗΓΕΣ

  • Σοφίας Καπετανάκη, «Ο Καστρόπυργος του Τζανέτμπεη Κουτήφαρη στίς Κιτριές», Ιθώμη 28
  • Γιάννη Σαΐτα, «οι τρεις πέτρινοι Φάροι» Εφημ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
  • Δικαίου Βαγιακάκου, « Ο Ιμπαραήμ εναντίον της Μάνης»
  • Α.Γ. Κουτσιλιέρη «Ιστορία της Μάνης»
  • mani.org
  • Κώστα Κόμη, «Πληθυσμός και οικισμοί της Μάνης, 15ος – 19ος αιώνας»

Ο Πετρόμπεης Ανακοινώνει Στην Εθνοσυνέλευση Την Έναρξη Της Επανάστασης Απο Τη Μάνη

Στην παραπάνω αναφορά του Πέτρου Μαυρομιχάλη, η οποία κατετέθη δημόσια στην Γ’ Εθνική συνέλευση των Ελλήνων στην Τροιζήνα με ημερομηνία 02/05/1827, καταγράφονται και επίσημα πολλά δεδομένα τα οποία δυστυχώς σήμερα λησμονούνται.

Αναφέρεται ότι η επαρχία της Μάνης πρώτη μαζικά πήρε τα όπλα κατά των Οθωμανών, αποτέλεσε παράδειγμα και έναυσμα για άλλες πιο διστακτικές περιοχές να μπουν στον αγώνα και πως η δράση των Μανιατών ανεξαρτήτως οικογένειας υπήρξε καταλυτική σε πολλά μέρη της Ελλάδος πέραν της Λακωνίας.

Η δημόσια αυτή τοποθέτηση ουδέποτε προσεβλήθη ή διεψεύσθη.

ΠΗΓΕΣ

  • Δ. Κόκκινου «Ελληνική επανάσταση» τόμος 6ος σ. 65
  • ime.gr

Αναστάσιος Φραντζεσκάκης

Άρθρα

Η οικογένεια Φραντζεσκάκη συγκαταλέγεται στις παλαιότερες της Αρεόπολης και, όπως γράφει ο Κυριάκος Κάσσης (Άνθη της Πέτρας), είναι «κολλητή», σύμμαχος δηλαδή στην πατριά των Γεωργιάνων. Κλάδος της έχει κατοικήσει και στο γειτονικό Κουσκούνι, με στενή σύνδεση με την πατριά των Κρασακιάνων.

Η συμμετοχή της στην επανάσταση του 1821 υπήρξε σημαντική, γεγονός που προκύπτει από την απονομή μετεπαναστατικά του αριστείου του Αγώνα (παρασήμου) σε 10 μέλη της τουλάχιστον. Διακεκριμένη μορφή της, που αναδείχθηκε κυρίως στα μετέπειτα χρόνια της ελεύθερης πατρίδας μας ως αξιωματικός της φάλαγγας, ήταν ο Αναστάσιος Φραντζεσκάκης.

Γεννήθηκε το έτος 1799 και ο πατέρας του ονομαζόταν Μιχαήλ. Ήταν έγγαμος από τις 17 Σεπτεμβρίου 1822 με την Ειρήνη Τζακάκη, που επίσης καταγόταν από την Αρεόπολη. Σε επίσημους στρατιωτικούς καταλόγους των ετών 1840 – 1841 αναφέρεται τότε ως πατέρας 5 παιδιών. Η δράση του κατά την Επανάσταση περιγράφεται από το πλούσιο σε εκδουλεύσεις πιστοποιητικό του, το οποίο προσκόμισε στο Υπουργείο Στρατιωτικών το έτος 1841, προκειμένου να λάβει και εκείνος το αργυρό αριστείο του Αγώνος.

Στο αναφερόμενο πιστοποιητικό, που κατά το μήνα Δεκέμβριο του 1841 υπέγραψαν οι παλαιοί Μανιάτες οπλαρχηγοί Παν. Μπουκουβαλέας Τρουπάκης, Νικόλαος Πιεράκος Μαυρομιχάλης, Χρ. Καπετανάκης και Ιωάννης Κ. Μαυρομιχάλης, βεβαιώνεται η συμμετοχή του Φραντζεσκάκη το έτος 1821 στις μάχες και συμπλοκές Βαλτετσίου, Συλίμνας, Βλαχοκερασιάς, Ταβιάς, πολιορκίας Κορίνθου, στην πολιορκία και άλωση της Τριπολιτσάς, όπου τραυματίστηκε στο δεξιό βραχίονα, ενώ δεν έλειψε η συμμετοχή του το ίδιος έτος και σε μάχες εκτός Πελοποννήσου, όπως στην Πέτρα, Λιβαδειά, Σούρπη, Κερατόπυργο Μεγάρων, Πειραιά.

Η υπογραφή του Αγωνιστή σε πιστοποιητικό του 

Το έτος 1822 συμμετείχε σε μάχες στο Άργος, στο Κουτσοπόδι, Κλένια, στην Κάρυστο Ευβοίας και στην πολιορκία του Ναυπλίου, ενώ τα έτη 1823 – 1824 συμμετείχε στην πολιορκία της Κορώνης. Επί Ιμβραήμ το 1825 συμμετείχε σε μάχες και επιχειρήσεις ανάσχεσης των Τουρκοαιγυπτίων πλησίον του Νεοκάστρου, στις θέσεις Χίλια Χωρία, Λογγά, στην Καλαμάτα, Πεταλίδι, στη Μπούκα Νησίου, ενώ το 1826 πολέμησε στη Βέργα, Διρό, Καρυούπολη και Πολυάραβο. Σε όλες τις παραπάνω μάχες αναφέρεται ότι πολέμησε πάντοτε ως αξιωματικός (καπετάνιος), με γενναιότητα, ζήλο και πειθαρχία.

Μετά την απελευθέρωση ονομάστηκε με βασιλικό διάταγμα της 1/13 Νοεμβρίου 1837 ανθυπολοχαγός της Λακωνικής Φάλαγγας, ενώ δύο χρόνια αργότερα, τον Οκτώβριο του 1839, τέθηκε με τον ίδιο βαθμό σε ενεργητική υπηρεσία, υπηρετώντας μαζί με άλλους παλαίμαχους Μανιάτες αξιωματικούς στην 4η Τετραρχία υπό τον τότε αντισυνταγματάρχη Νικόλαο Πιεράκο Μαυρομιχάλη.

Το Μάιο του 1841   συνέδραμε σε οικονομική ενίσχυση υπέρ των επαναστατημένων Κρητικών και το Μάρτιο του 1844 τιμήθηκε με το αργυρό Αριστείο ως ανθυπολοχαγός της Φάλαγγας. Την περίοδο 1850 – 1861 διετέλεσε και ένορκος, γεγονός που για εκείνη την εποχή συνιστούσε ένδειξη κύρους και οικονομικής επιφάνειας. Ήταν εγγράμματος, υπέγραφε πάντοτε στα ιδιόχειρα έγγραφά του ως “Αναστάσιος Φρατζησκάκης”, και υπηρέτησε στην ενεργητική Φάλαγγα μέχρι το τέλος του βίου του.

Το έτος 1865 υπέβαλε αίτηση και πιστοποιητικά εκδουλεύσεων στην τότε εξεταστική επιτροπή αγωνιστών του 1821 και αναγνωρίστηκε εκ νέου ως οπλαρχηγός 7ης τάξης, δηλαδή ανθυπολοχαγός. Την ίδια εποχή αναγνωρίστηκε από την παραπάνω επιτροπή ως οπλαρχηγός 5ης τάξης (λοχαγός) και ο ιερωμένος συγγενής του πρωτοσύγκελος Μελέτιος Φραντζεσκάκης, που είχε πολεμήσει στην άλωση της Τριπολιτσάς.

Ο φιλότιμος αγωνιστής προήχθη περαιτέρω το μήνα Σεπτέμβριο του 1871 στο βαθμό του υπολοχαγού, όπως επίσης και ο συνάδελφός του Μανιάτης αγωνιστής Σταμάτιος Τζελέντης, από τη Λαγκάδα του δήμου Λεύκτρου. Δέκα χρόνια αργότερα, το Μάρτιο του 1881, ο Φραντζεσκάκης έλαβε το βαθμό του λοχαγού της φάλαγγας.

Απεβίωσε στις 10 Ιανουαρίου του 1886 σε ηλικία 87 ετών, αφήνοντας πίσω του τη σύζυγό του Ειρήνη με δικαίωμα λήψης μηνιαίας σύνταξης χηρείας ποσού 33,25 δραχμών.

ΠΗΓΕΣ

  • Κυριάκου Κάσση “Άνθη της Πέτρας – Μάνη” (1990).
  • Κυριάκου Κάσση “Η οικογένεια Κουλουριάνοι της Μάνης” (2006).
  • Σταύρου Καπετανάκη “Μανιάτες Αγωνιστές του 1821” (2005).
  • Σταύρου Καπετανάκη “Αριστεία του 1821 σε Μανιάτες Αγωνιστές” (2008).
  • Ιωάννη Λεκκάκου “Μάνη Ερανίσματα Ιστορίας και Λαογραφίας” (2004).
  • Γενικά Αρχεία του Κράτους : Αρχεία Αριστείων (1841), Προικοδοτήσεων Φαλαγγιτών (1843) και Υπουργείου Στρατιωτικών (1837 – 1841).
  • Διάφορα Φ.Ε.Κ.

23 ΜΑΡΤΙΟΥ 1821- Οι Μανιάτες Απελευθερώνουν Την Καλαμάτα


Επαναστατικός αναβρασμός επικρατούσε στη Μάνη τον Μάρτιο του 1821. Ο Κολοκοτρώνης βρισκόταν στην Καρδαμύλη και οι Φιλικοί είχαν κάμψει τις αντιρρήσεις του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη για το άκαιρο του ξεσηκωμού.

Στα μέσα του μηνός ένα πλοίο φορτωμένο με πολεμοφόδια, σταλμένο από τους Φιλικούς της Σμύρνης, φθάνει στο λιμάνι των Κιτριών, έξω από την Καλαμάτα. Ο Νικηταράς και ο Αναγνωσταράς με τους άνδρες τους αναλαμβάνουν να μεταφέρουν το πολύτιμο φορτίο σε ασφαλές μέρος.

Οι οθωμανικές αρχές της Καλαμάτας πληροφορούνται το γεγονός και ενεργώντας αφελώς ζητούν να μάθουν από τους προκρίτους το περιεχόμενο του φορτίου και γιατί συνοδεύεται από ενόπλους. Αυτοί τους απαντούν ότι οι ένοπλοι είναι χωρικοί που συνοδεύουν φορτία λαδιού για το φόβο των ληστών. Ο βοεβόδας της Καλαμάτας Σουλεϊμάν αγάς Αρναούτογλου πείθεται και ζητά τη βοήθεια των Μανιατών, που στέλνουν στην πόλη 150 άνδρες, υπό τον Ηλία Μαυρομιχάλη (20 Μαρτίου).

Από τις 17 Μαρτίου, όμως, οι πρόκριτοι της Μάνης, υπό την αρχηγία του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, είχαν υψώσει τη σημαία της επανάστασης στην Τσίμοβα, σημερινή Αρεόπολη της Λακωνίας.

Ο παπάς του χωριού όρκισε και ευλόγησε τα όπλα των καπεταναίων και των παλικαριών τους στην Εκκλησία των Ταξιαρχών. Οι ατίθασοι Μανιάτες ξεκίνησαν την Επανάσταση, οκτώ μέρες πριν από τη συμβατική της έναρξη.
Αμέσως μετά, ο Κυριακούλης Μαυρομιχάλης και ο Γιατράκος ξεκινούν για τον Μιστρά και τη Μονεμβασιά, ενώ ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης και ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης με 2.000 άνδρες για την Καλαμάτα. Εν τω μεταξύ, στο άλλο άκρο της Πελοποννήσου σημειώνεται η πρώτη επαναστατική ενέργεια του Αγώνα, με την πολιορκία των Καλαβρύτων (21 Μαρτίου), την οποία υπερασπίζεται για λογαριασμό των Οθωμανών ένας άλλος Αρναούτογλου, ο Ιμπραήμ.

Οι Μανιάτες φθάνουν έξω από την Καλαμάτα στις 22 Μαρτίου και καταλαμβάνουν τους γύρω λόφους. Τότε μόνο ο αγάς της πόλης κατανοεί τι συμβαίνει. Είναι αργά για να διαφύγει στην Τριπολιτσά, καθώς η Καλαμάτα είναι ολόγυρα αποκλεισμένη και αποφασίζει να αντιτάξει άμυνα με τους Τούρκους της πόλης. Όταν το πρωί της 23ης Μαρτίου 1821 οι επαναστάτες εισέρχονται στην Καλαμάτα, ο Ηλίας Μαυρομιχάλης ζητά από τον Αρναούτογλου να παραδοθεί, τονίζοντάς του το μάταιο της προσπάθειάς του.

Πράγματι, ο αγάς παραδίδει στους επαναστάτες με πρωτόκολλο την πόλη και τον τουρκικό οπλισμό. Το μεσημέρι, μπροστά από την εκκλησία των Αγίων Αποστόλων και μέσα σε πανηγυρική ατμόσφαιρα, οι ιερείς ευλογούν τις σημαίες και ορκίζουν τους αγωνιστές.

Επακολούθησε σύσκεψη των οπλαρχηγών, που αποφάσισαν τη δημιουργία μιας επαναστατικής επιτροπής, την οποία ονόμασαν «Μεσσηνιακή Γερουσία», για τον καλύτερο συντονισμό του αγώνα. Η ηγεσία της ανατέθηκε στον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, που έφερε τον τίτλο Αρχιστράτηγος του Σπαρτιατικού και Μεσσηνιακού στρατού. Την ίδια μέρα, η «Μεσσηνιακή Γερουσία», με Προκήρυξή της προς την ευρωπαϊκή κοινή γνώμη, γνωστοποιεί ότι οι Πελληνεύς ξεσηκώθηκαν για την ελευθερία τους.

17η Μάρτη 1821 (Η Επανάσταση Ξεκινά Στην Μάνη)

Μετά την αποτυχημένη έναρξη των επαναστατικών επιχειρήσεων στις παραδουνάβιες περιοχές της Μολδοβλαχίας τον Φλεβάρη του 1821, αποφασίστηκε η έναρξη των επιχειρήσεων στην Μάνη που είχε οριστεί βασικό ορμητήριο του αγώνα.

Το ετοιμοπόλεμο και εμπειροπόλεμο των κατοίκων της  καθώς και η απουσία Οθωμανών στην περιοχή την καθιστούσαν ιδανική για μαζικό κίνημα, όπως και έγινε στις 17 Μαρτίου 1821 στην Αρεόπολη με επικεφαλή τον Πέτρο Μαυρομιχάλη. Η φιλικοί τον είχαν ορίσει Αρχιστράτηγο για δύο λόγους.

Στην αρχή του αγώνα ήταν ο σημαντικότερος πρόκριτος διότι είχε χρήμα αλλά και πλήθος ενόπλων. Ο άλλος λόγος ήταν να καμφθούν οι όποιοι δισταγμοί του.

Ο όρκος των Μανιατών μπροστά στους Ταξιάρχες:

«Ορκίζομαι,

εις το όνομα του Παντοδύναμού μας Θεού,

εις το όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού

και της Αγίας Τριάδος,

να χύσω και την υστέραν ρανίδα του αίματός μου,

υπέρ πίστεως και Πατρίδος.

Ορκίζομαι,

να μη βλέψω εις τα όπισθεν

εάν δεν αποδιώξω τον εχθρόν της Πατρίδος

και της Θρησκείας μου.

Ορκίζομαι,

«Ταν ή επί Τας» και «Νίκη ή Θάνατος»

υπέρ Πίστεως και Πατρίδος.

Ο ναός των Ταξιαρχών (Αρεόπολη)

ο Γενναίος Κολοκοτρώνης, γιός του Θεόδωρου, γράφει:

«Αναπτυσσομένης της ιδέας περί της Επαναστάσεως, ο σπινθήρ της Ελευθερίας ήναπτε τον ενθουσιασμό των Ελλήνων, οίτινες διενοούντο περί της ενάρξεως του πολέμου. Όθεν την 17ην Μαρτίου  οι πρόκριτοι της Μάνης συνεννοήθησαν να λάβωσι τα όπλα κατά των Τούρκων.»

Ο ιστορικός της επανάστασης Σπυρίδων Τρικούπης ο οποίος μίλησε με τον Παλαιών Πατρών Γερμανό, τον Λόντο, τον Ζαΐμη και άλλους προκρίτους της Αχαΐας γράφει για την έναρξη της επανάστασης

«Ψευδής είναι η εν Ελλάδι επικρατούσα ιδέα ότι εν Μονή της Αγίας Λαύρας ανυψώθη κατά πρώτων η σημαία της Ελληνικής Επαναστάσεως. Την ιδέα ταύτην εξέφρασα και εγώ εν τω επικήδειώ μου λόγω  εις Ανδρέα Ζαΐμη πριν εξακριβώσω την αλήθεια»  

Όπως γίνεται αντιληπτό ακόμα και ο ιστορικός της εποχής Σπυρίδων Τρικούπης δυσκολεύτηκε να εντοπίσει την πραγματική ημερομηνία και τοποθεσία όπου έλαβε χώρα η έναρξη της Εθνεγερσίας. Τα μαζικά κινήματα στην Πελοπόννησο, η περιρρέουσα ατμόσφαιρα εξέγερσης και φυσικά οι πολιτικοί τοπικισμοί οδήγησαν σε λαθεμένα συμπεράσματα.

Εδώ άξιο λόγου είναι ότι την πρώτη επίσημη ελληνική ιστορία που διδάχτηκε στα σχολεία δεν την έγραψαν Έλληνες ιστορικοί ή πρωταγωνιστές των γεγονότων της εποχής αλλά ξένοι συγγραφείς (φιλέλληνες) όπως Πούκεβιλ. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα καταγραφή πλήθος ανακριβειών και πολιτικών αναγωγών μακριά από τις ισχύουσα ιστορική πραγματικότητα.