Ι. Ναός Αγία Κυριακής – Σωτηριάνικα

image

Νοτιοανατολικά του χωριού Σωτηριάνικα, στη θέση «Μαυρίνιτσα», έχουν επισημανθεί 6 βυζαντινές εκκλησίες, ότι απέμεινε πιθανότατα από μια μεσαιωνική εγκατάσταση. Η εκκλησία της Αγίας Κυριακής είναι ένας μικρός καμαροσκέπαστος ναός κτισμένος δίπλα σε μεγάλο αλώνι.

Στο εσωτερικό του διατηρούνται τοιχογραφίες με σκηνές από τη ζωή του Χριστού και της τιμώμενης αγίας, που η γιορτή της στις 7 Ιουλίου συμπίπτει χρονικά με αγροτικές δραστηριότητες και τη χρήση του αλωνιού. Ο ζωγράφος των τοιχογραφιών, αν και επαρχιακός, μάλλον γνώριζε τις τάσεις της ζωγραφικής τέχνης που κυριαρχούσαν στις μεγάλες πόλεις της βυζαντινής αυτοκρατορίας.

Ο ναός και οι τοιχογραφίες χρονολογούνται στο δεύτερο μισό του 13ου με αρχές του 14ου αιώνα. Κατά καιρούς το μνημείο υπέστη σοβαρές ζημιές από σεισμούς και αναστηλώθηκε πρόσφατα από την Αρχαιολογική Υπηρεσία.

ΠΗΓΕΣ

http://odysseus.culture.gr/

Advertisements

Μπίλιοβο

15 χλμ μακριά από την Καλαμάτα στην περιοχή της Αβίας, στην Έξω Μάνη, βρίσκεται ένα από τα πιο καλοδιατηρημένα μονοπάτια της Πελοποννήσου. Είναι το Μπίλιοβο, το οποίο βρίσκεται σε απόσταση 1 χλμ από το χωριό Σωτηριάνικα και ενώνει τον οικισμό με το χωριό Αλτομιρά.

Λόγω της κοντινής του απόστασης από την Καλαμάτα, αποτελεί πόλο έλξης πεζοπόρων και ορειβατικών συλλόγων. Το πετρόχτιστο μονοπάτι προσφέρει μαγευτική θέα  προς τα χωριά της Μάνης και τον Μεσσηνιακό κόλπο. Αποτελεί τμήμα ενός μεγάλου δικτύου καλντεριμιών και μονοπατιών που χρησιμοποιούνταν μέχρι και τα μέσα του 20ου αιώνα για την επικοινωνία των χωριών της Μάνης και του Ταϋγέτου.

Το όνομά του προέρχεται από την σλάβικη λέξη bȉlo που σημαίνει κορυφή (του βουνού), θέλοντας να το περιγράψει σαν το μονοπάτι που οδηγεί στην κορυφή.

Η κατασκευή του ξεκίνησε επί δημαρχίας Ηλία Κατσάκου – Μαυρομιχάλη το 1904 και προέβλεπε την σύνδεση του ορεινού και απομονωμένου οικισμού Αλτομιρά, με τα υπόλοιπα χωριά του κάμπου της Αβίας. Το έργο τελείωσε το 1928, ύστερα από 24 χρόνια (υπάρχει χαραγμένη η ημερομηνία πάνω σε πέτρα).

Έχει 83 στροφές που από αυτές οι 40 είναι κατασκευασμένες με αρχιτεκτονική τελειότητα και μαστοριά. Την χάραξη τους έκανε ο πολιτικός μηχανικός της εποχής, Παναγιώτης Αφεντάκης και κατασκευαστές (εργολάβοι-τεχνίτες) ήταν οι αδελφοί Νικόλαος και Στασινός Σταυριανέας από τα Σωτηριάνικα. Οι υπόλοιπες 43 στροφές του καλντεριμιού δεν εδόθησαν σε εργολάβο. Κατασκευάσθηκαν με προσωπική εργασία των Αλτομιριανών.

Το σωζόμενο σήμερα τμήμα του έχει μήκος 3 χλμ και καλύπτει μια υψομετρική διαφορά 500μ. Οι τριάντα στροφές είναι κατασκευασμένες σε κλίση εδάφους 70 % ενώ οι 78 απο τις 83 στροφές είναι κλίσης 180°.

Εντύπωση προκαλούν οι πέτρες που έχουν χρησιμοποιηθεί, τόσο στις ξερολιθιές όσο και στο στρώσιμο του δρόμου. Σχεδόν όλες είναι πελεκημένες με τα εργαλεία της εποχής, σφυρί και καλέμι. Από τους πελεκητές (λαξευτές) της πέτρας αναφέρουμε τους αδελφούς Παναγιώτη και Κωνσταντίνο Κοζομπόλη από το χωριό Αλτομιρά. Επίσης μάθαμε ότι φουρνέλα με παραμίνα άνοιγε ο επίσης από τα Αλτομιρά Γεώργιος Ψαρέας με το παρατσούκλι (Χούσος), τα δε φουρνέλα γέμιζε με φουρνελομπαρούτι ο Γεώργιος Κεφαλέας. Εργάσθηκαν και πολλοί άλλοι που δυστυχώς τα ονόματά τους δεν μπορέσαμε να μάθουμε.

Ο Δήμος Αβίας

Ο δήμος Αβίας ιδρύθηκε το 1835 και είχε σαν έδρα το χωριό Αλμυρός (Αβία). Αποτελούταν από τα χωριά Σέ­λιτσα (Άνω Βέ­ργα), Μεγάλη Μαντίνεια, Μικρή Μαντίνεια και Σωτηριάνικα.

Είχε σφραγίδα κυκλική με έμβλημα «κεφαλήν Ηρακλέους φορούσα τη λεοντήν» και γύρω της τις λέξεις Δήμος Αβίας.

Σφραγίδα Δήμου Αβίας εποχής Όθωνα

Το 1840 γίνεται συγχώνευση του δήμου με το δήμο Γερήνιας που είχε σχηματιστεί το 1834 και είχε έ­δρα τον Κάμπο και με το δήμο Κυτριών που είχε έδρα τους Κάτω Δολούς (Κυτριαί). Έδρα του νέ­ου δήμου έ­γινε ο Κάμπος.

Το 1912 καταργείται ο δήμος και τα χωριά που τον αποτελούσαν γίνονται ξεχωριστέ­ς κοινότητες.

Το 1999 με το νομοσχέ­διο Ιωάννης »Καποδίστριας», ανασυγκροτείται ο δήμος Αβίας και περιλαμβάνει πλέον τις κοινότητες Αβίας (οικισμοί: Αβία, Μεγάλη Μαντίνεια, Ακρογιάλι), Κάμπου (οικισμοί : Κάμπος, Οροβάς, Πλάτωμα, Τούμπια), Δολών (οικισμοί: Δολοί, Κιτριές, Καλιανέικα), Σταυροπηγίου (οικισμοί: Σταυροπήγιο, Μάλτα), Κέ­ντρου (οικισμοί: Κέντρο, Χώρα Γαϊτσών, Βόρειο, Ανατολικό), Αλτομιρών (οικισμοί: Αλτομιρά) και Σωτηριάνικων (οικισμοί: Σωτηριάνικα, Χαραυγή). Η έ­κταση του δήμου ήταν 179,80 km² και είχε έδρα τον Κάμπο.

Με την ψήφιση του προγράμματος »Kαλλικράτης» το Μάιο του 2010, ο δήμος καταργήθηκε και εντάχθηκε στο νέ­ο δήμο Δυτικής Μάνης.

Δημητριάνοι (Σωτηριάνικα)

Οικογένεια Δημητρέα (Σωτηριάνικα)

ΓΕΝΟΣ: Μενουνιάνοι  ΠΑΤΡΙΑ: Σωτηριάνοι  ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ: Δημητριάνοι

Το επώνυμο Δημητρέας απαντάται σε όλη την Μεσσηνιακή Μάνη. Ως πατρωνυμικό όνομα σημαίνει το παιδί του Δημήτρη. Δεν πρέπει λοιπόν να συγχέουμε τις διάφορες οικογένειες που φέρουν το ίδιο όνομα. Στον παρόν άρθρο θα αναφερθούμε στην οικογένεια Δημητρέα από τα Σωτηριάνικα της Αβίας.

Η παράδοση λέει πως  κάποιος Σωτήρης Μενούνος ή Μενούτης από τα Ανώγεια της Σπάρτης γύρω στα 1750 διωκόμενος, έφτιαξε καλύβι στον χώρο. Από αυτόν και τους απογόνους του δημιουργήθηκε το χωριό Σωτηριάνικα.

Ο γέρο Σωτήρης άφησε 4 γιούς. Αυτοί και οι οικογένειές τους αποτελούσαν την πατριά των Σωτηριάνων. Ένας από τους γιους του Σωτήρη ήταν και ο Δημήτρης. Από αυτόν προήλθαν τα μέλη της οικογένειας Δημητρέα των Σωτηριάνικων.

Σπίτι στα Σωτηριάνικα ( από τα μεθυσμένα χρώματα )

Στην αρχή η οικογένεια δεν έπαιζε κάποιο ιδιαίτερο ρόλο στην περιοχή αλλά φωλιασμένη στα 350 μ υψόμετρο με πλάτη τον Ταΰγετο και θέα στην θάλασσα επιβίωσε.

Οι Σωτηριάνοι εκφράζουν απόλυτα αυτό που έγραφε στα 1760 περίπου ο Νηφάκης για τους Μανιάτες….

Σε αυτά τα όρη έφυγαν

Οι παλαιοί σπαρτιάτες

Και είναι αυτοί που λέγονται

Την σήμερον Μανιάτες

Κατά την επανάσταση του 1821 έχουμε έντονη παρουσία της οικογένειας Δημητρέα κατά των Οθωμανών. Έξι (6) μέλη της συμμετείχαν ενεργά στον αγώνα. Ο Ηλίας Δημητρέας μάλιστα ( που ήταν και ο μεγαλύτερος ηλικιακά ) με πρόταση του Νικόλα Πιεράκου Μαυρομιχάλη το 1841 παρασημοφορήθηκε με τιμές αξιωματικού. Κατά την διάρκεια του αγώνα οι περισσότεροι ακολουθούσαν ως καπετάνιους τους Καπετανάκηδες.

Το 1844 καταγράφονται (3) με το όνομα Δημητρέας στους εκλογικούς καταλόγους του χωριού οι οποίοι μάλλον κρίνονται αναξιόπιστοι. Το 1871 στους εκλογικούς καταλόγους της περιοχής καταγράφονται ( 11 ) μέλη – άνδρες της οικογένειας στο χωριό σε σύνολο 62 καταγεγραμμένων. Το 1/6 περίπου των κατοίκων ήταν Δημητρέας.

Μετά το 1900 πολλοί μετοίκησαν Καλαμάτα όπου ζουν ως σήμερα.