Αναπλιωτιάνοι (Βάμβακα)

Man_oikΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΑΝΑΠΛΙΩΤΗ  (Βάμβακα)

ΠΑΤΡΙΑ: Αναπλιωτιάνοι   ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ: Αναπλιωτιάνοι

Παλαιή πατριά της Μέσα Μάνης με την δική της πορεία στην περιοχή αποτελεί η οικογένεια Αναπλιώτη. Το επώνυμο όπως είναι προφανές προκύπτει από τοπωνύμιο Ανάπλι που σημαίνει Ναύπλιο. Είναι λοιπόν λογικό να υποθέσουμε πως σε κάποια στιγμή της πορείας της η οικογένεια έφυγε για κάποιον λόγο και εγκαταστάθηκε στην Μάνη. Η περίοδος εγκατάστασης της οικογένειας δεν έχει ακόμη εξακριβωθεί, ωστόσο λέγεται ότι έφτασε τον 10ο αιώνα περίπου μΧ. Τούτο δεν αποκλείεται να είναι αληθές καθώς μια οικία της οικογένειας Αναπλιώτη στο χωριό Βάμβακα όπου και η βασική εστία της πατριά, είναι μεγαλιθικού τύπου.

Μεγαλιθικού τύπου κατοικία της οικογένειας Αναπλιώτη

Το παλαιότερο μέλος της οικογένειας που γνωρίζουμε είναι ο πειρατής Αναπλιώτης. Γύρω στα 1668 στο Οίτυλο ήταν δύο διαβόητοι πειρατές, ο Αναπλιώτης και ο Θεόδωρος. Ήταν φίλοι και συνεργαζόντουσαν, αλλά κάποτε φιλονίκησαν στη διανομή λείας και ο ένας αιχμαλώτισε τη γυναίκα του άλλου. Κατόπιν τις πούλησαν και οι δύο στον ίδιο πειρατή από τη Μάλτα. Αλλά όταν κατάλαβαν τι είχαν κάνει, συμφιλιώθηκαν και πήγαν μαζί και ελευθέρωσαν τις γυναίκες τους.

Επόμενο ιστορικό μέλος της οικογένειας είναι ο Κυριακούλης Αναπλιώτης από Βάμβακα ο οποίος εμφανίζεται στο χειρόγραφο του γιατρού Παπαδάκη να συμμετέχει με όλη του την οικογένεια στις τοπικές έριδες. Χαρακτηριστικά αναφέρεται το 1720 περίπου:

«Ο κηριακουλης αναπληοτης ο γιος του στο κεφάλη του κουφου τη νηφη πετρηα στο κεφάλη κε τη θηγατέρα του μπαλοτήα στο μερί καζκαλήνα τουφεκιά στο χέρι»

Επίσης μέλος της οικογένειας θηλυκό εμφανίζεται να βαπτίζει το 1721 σύμφωνα με έγγραφα της Επισκοπής Οιτύλου να βαπτίζει παιδί …

Βλέπουμε με λίγα λόγια μαζικότητα συμμετοχής στους τοπικούς πολέμους. Να πούμε εδώ βέβαια πως η οικογένεια Αναπλιώτη συγκρούστηκε επανειλημμένα με άλλες πατριές του χώρου όπως τους Ντουβιάνους οι οποίοι αποτελούσαν τους ισχυρούς σοϊλήδες της περιοχής. Δεν αποτελεί τυχαίο γεγονός ότι όταν πέρασε ο Leake από την Βάμβακα προεπαναστατικά φιλοξενήθηκε στον πύργο των Πουλικιάνων που ανήκουν στην πατριά των Ντουβιάνων.

Κατά την διάρκεια της ελληνικής επανάστασης του 1821 η οικογένεια Αναπλιώτη έκανε αισθητή την παρουσία της. Από τον κατάλογο αριστείων του 1821 βρίσκουμε τρεις αγωνιστές της οικογένειας. Ο Σαμπάτης, ο Πέτρος και ο Ηλίας ή Λιακουτζάκος.

Το πιστοποιητικό του Λιακουτζάκου το οποίο υπογράφουν οι οπλαρχηγοί Π. Μπουκουβάλας, Ν. Πιεράκος (Μαυρομιχάλης), Δ. Πουλικάκος καθώς και ο πρώτος δήμαρχος Καλαμών ο Παναγιώτης Μπενάκης.

Ο παραπάνω αγωνιστής βεβαιώνεται ότι συμμετείχε σε πολλές μάχες όπως εκείνες στο Μανιάκι, στην πολιορκία του Ναυπλίου και της Καλαμάτας. Αναφέρεται μάλιστα στο πιστοποιητικό του ότι κατά την εισβολή του Δράμαλη στο Άργος σε συμπλοκή τραυματίστηκε στο κεφάλι από ιππέα. Εδώ βέβαια πρέπει να πούμε πως πολλοί αγωνιστές που ήταν αντιπολιτευόμενοι ή σκοτώθηκαν δεν πήραν ποτέ τους αριστείο Αγώνος.

Ο Θεόδωρος Αναπλιώτης ο οποίος ζούσε εκείνη την εποχή και αποτελούσε μάλιστα τον αρχηγό της οικογένειας (μιας και αυτός υπογράφει σχετικές επίσημες αναφορές), ήταν σφόδρα αντιπολιτευόμενος των Μαυρομιχαλαίων και των συμμάχων τους στην Βάμβακα. Μάλιστα υπογράφει το 1831 έγγραφο που καταδικάζει τα στασιαστικά κινήματα των Μαυρομιχαλαίων και εδώ παρουσιάζουμε για πρώτη φορά την υπογραφή του.

Θοδοράκης αναπλιοτις (τότε ορθογραφία)

Το 1856 στους εκλογικούς καταλόγους «ψηφίσαντες κατά χωριό» ο Θεόδωρος Αναπλιώτης είναι το μόνο μέλος της οικογένειας που συμμετέχει στην εκλογική διαδικασία. Βέβαια οι κατάλογοι αυτοί είναι σχετικά πρόχειροι. Στους αλφαβητικούς καταλόγους του ίδιου έτους έχουμε άλλα δύο μέλη της πατριάς που συμμετέχουν στην εκλογική διαδικασία, τον Μιχάλη και τον Σαμπάτη δηλώνοντας μάλιστα ως τόπο καταγωγής το Κουλούμι και όχι την Βάμαβακα. Τούτο κατά πάσα πιθανότητα έγινε διότι η οικογένεια είχε κτήματα σε εκείνη την περιοχή που προφανώς ήθελε να διασφαλίσει.

Στους εκλογικούς καταλόγους του 1871 η οικογένεια εμφανίζεται μεγαλύτερη μιας και οι κατάλογοι αυτοί είναι πιο επίσημοι παρά τα λάθη που έχουν. Πέντε μέλη της οικογένειας με μεγαλύτερο τον Γρηγόρη Αναπλιώτη καταγράφονται ότι συμμετέχουν στην εκλογική διαδικασία. Από τον Γρηγόρη αυτόν ο οποίος γεννήθηκε γύρω στα 1814 κατάγονται ο κλάδος των Ληγοριάνων οι οποίοι δεν άλλαξαν το επώνυμο τους ωστόσο με αυτό το παρωνύμιο ξεχωρίζουν από τα υπόλοιπα μέλη της πατριάς.

Μετά το 1880 κυρίως λόγω του άσχημου οικονομικού αλλά και κοινωνικού κλίματος στην περιοχή, (μην ξεχνάμε τις αντιδικίες με άλλες οικογένειες), πολλά μέλη της οικογένειας Αναπλιώτη μετανάστευσαν σε άλλα μέρη για εργασία αλλά και βίο. Ο Παναγιώτης Αναπλιώτης του Δρακούλη γεννημένος το 1873, εγκαταστάθηκε στην Αρεόπολη, όπου μέχρι σήμερα υπάρχουν εκεί απόγονοί του. Ο Δημήτρης και ο Παναγιώτης Αναπλιώτης (Γιωργιάνοι) γύρω στα 1900 εγκαταστάθηκαν στην Καλαμάτα όπου υπάρχουν ως σήμερα απόγονοί τους. Ο Κυριακούλης Αναπλιώτης την ίδια περίοδο εγκαταστάθηκε στο Έλος της Λακωνίας όπου πολλοί Μανιάτες πήγαιναν για συγκομιδή ρυζιού. Σήμερα υπάρχουν απόγονοι του στην ευρύτερη περιοχή. Η διασπορά της οικογένειας συνεχίστηκε και στον αιώνα μας ερχόμενοι στην Αττική για καλύτερη ποιότητα ζωής.

Από το 1890 και έπειτα έχουμε καταγραφή μελών της οικογένειας από τα μαθητολόγια της περιόδου και της περιοχής.

Ο Δρακούλης Θεοδ. Αναπλιώτης (1890) από τη Βάμβακα, στο ελληνικό σχολείο Αρεόπολης, την περίοδο 1900-1901.

Ο Ηλίας Ν. Αναπλιώτης (1894) από τη Βάμβακα, στο ελληνικό σχολείο Κίττας, το 1910.

Ο Παναγιώτης Δημ. Αναπλιώτης (1895) από τη Βάμβακα, στα ελληνικά σχολείο Κίττας και Β΄ Γυθείου, την περίοδο 1908 -1912.

Το Ληγοριάνικο πυργόσπιτο στην Βάμβακα

Το 1909 γεννήθηκε και ένας από τους σημαντικότερους πνευματικούς ανθρώπους της Μάνης ο Γιάννης Αναπλιώτης του Παναγιώτη: (1909-1976) Δημοσιογράφος, ιστοριοδίφης, λογοτέχνης. Αρχικά στράφηκε στη λογοτεχνία, αργότερα όμως αφοσιώθηκε στη δημοσιογραφία και την ιστορική έρευνα.

Τέλος ιστορικό μέλος της οικογένειας είναι ο Νικόλαος Αναπλιώτης του Παναγιώτη ο οποίος γεννήθηκε στην Αρεόπολη. Συμμετείχε με την σύζυγο του στην Εθνική Αντίσταση 1941-1944 στη Λακωνία.

Εν κατακλείδι η οικογένεια – πατριά Αναπλιώτη αποτελεί μια από τις παλαιότερες πατριές της Μάνης η οποία δεν διασπάστηκε σε πολλούς κλάδους. Λέγεται πως μόνο με την οικογένεια Μαλέυρη στο Αγγειαδάκι συγγενεύει εξ αίματος αλλά δεν είναι εξακριβωμένο καθώς μπορεί να ήταν απλώς σύμμαχοι.

ΠΗΓΕΣ

  • Κ. Κάσση «Άνθη της πέτρας οικογένειες και εκκλησίες στην Μάνη» Ιχώρ Αθήνα 1991
  • Προσωπικό αρχείο Δημήτριου Μαριόλη
  • Προσωπικό αρχείο Δημήτριου Αναπλιώτη
  • Γ.Α.Κ φάκελοι Αριστεία
  • Σ. Καπετανάκη «Αριστεία του 1821 σε Μανιάτες Αγωνιστές»
  • Π. Γαβαλά «Η Μέση εκπαίδευση στην Επαρχία Οιτύλου τα σχολεία και οι Μαθητές»
  • ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΑΚΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ
  • http://www.mani-ekdoseis.gr/mag.asp?magid=23&catid=4
  • Α.Κραντονέλλη, Ιστορία της Πειρατείας, τ. 2,Κώδικας χειρόγραφος Γιατρού Παπαδάκη

*Θερμές ευχαριστίες στον ιστορικό, ερευνητή και νομικό Δημήτρη Μαριόλη για την ευγενή παραχώρηση του πιστοποιητικού

Advertisements

Μαυρουτσιάνοι (Πιόντες)

Man_oik

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΑΥΡΟΥΤΣΟΥ (Πιόντες)

Είναι συχνό φαινόμενο στην Μάνη η παρουσία μιας οικογένειας να περιορίζεται σε συγκεκριμένο οικιστικό χώρο ή σε μια ευρύτερη κοντινή περιοχή προκειμένου να δημιουργούνται οι συνθήκες εκείνες που να εμπνέουν την ασφάλεια και την βιωσιμότητα της. Μια τέτοια οικογένεια, η οποία δεν συναντάται ιστορικά σε άλλο χωριό της Μάνης είναι και η οικογένεια Μαυρούτσου από τους Πιόντες.

Η οικογένεια Μαυρούτσου αποτελεί ανεξάρτητη οικογένεια – πατριά σε σχέση με άλλες οικογένειες της περιοχής. Παραδίδεται μάλιστα πως αποτελούσε παλαιότερα αρχοντική οικογένεια του τόπου, αλλά κατά την δεύτερη Τουρκοκρατία (1715 και έπειτα) εξέπεσε λόγω των συνεχών πολέμων στην περιοχή τόσο μεταξύ των Ελλήνων με τους Τούρκους όσο και μεταξύ των Μανιατών. Σε αυτό συνηγορεί και το επίθετο της οικογένειας το οποίο δεν είναι πατρωνυμικό όπως τα νεότερα, αλλά δηλωτικό κάποιου χαρακτηριστικού. (μαυρούτσος εκ του μαυριδερός).

Το παλαιότερο μέλος της οικογένειας που γνωρίζουμε είναι ο Δήμος (Δημήτρης) που έζησε στα 1716 και τραυματίστηκε σε τοπική έριδα μεταξύ των οικογενειών. Λέει χαρακτηριστικά στο χειρόγραφο του ο γιατρός Παπαδάκης στα 1716.

Έγηανε ο διμος ο μαυρούτζος στο κεφάλι πετριά

Επόμενο γνωστό μέλος της οικογένειας ήταν ο Κωσταντίνος Μαυρούτζος ο οποίος έκανε γαμπρό τον οπλαρχηγό Γιάννο Βουγιουκλάκη από την Λάγεια. Η γυναίκα του (Μαυρούτσου) έζησε ως το 1856.

Πυργόσπιτα της οικογένειας Μαυρούτσου

Η συμμετοχή της οικογένειας στον αγώνα του Έθνους για ανεξαρτησία δεν είναι εξακριβωμένη καθώς τόσο στα αρχεία αγωνιστών όσο και στο αρχείο αριστείων αγώνος δεν καταγράφονται μέλη με το όνομα «Μαυρούτζος» ή κάτι ανάλογο. Ωστόσο καταγράφονται από το χωριό Πιόντες πολλοί με πατρωνυμικά επώνυμα π.χ Παναγιωτάκος, τα οποία μπορεί να αποκρύπτουν μέλη της προαναφερθείσας οικογένειας.

Στον εκλογικό κατάλογο του 1871 η οικογένεια καταγράφει (7) επτά αρσενικά μέλη (μην ξεχνάμε ότι παλαιότερα ψήφιζαν μόνον οι άνδρες), χωρίς να αποκλείεται πως υπήρχαν και άλλα μέλη της οικογένειας που καταγράφηκαν γραφόμενοι με τα πατρωνυμικά τους ονόματα.

Ο Κωνσταντίνος Θ. Μαυρούτσος (γεννηθείς το 1891) από τους Πιόντες, πήγε στο ελληνικό σχολείο Λάγειας, το 1904. Κλείνοντας τα ιστορικά πρόσωπα της οικογένειας.

Με το πέρασμα του χρόνου η οικογένεια μεγάλωνε και προκειμένου να τελεί και μυστήρια σε προσωπικό χώρο έφτιαξε και δικές τις εκκλησίες, όπως ο Άγιος Ισίδωρος και ο Άγιος Δημήτριος ΝΑ του χωριού.

Πηγές

  • Κ. Κάσση «Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης» 1979
  • Κ. Κάσση «Άνθη της Πέτρας οικογένειες και εκκλησίες στην Μάνη» 1990
  • Δ. Δημητράκου «οι Νυκλιάνοι»
  • Γ.Α.Κ Αρχείο Βλαχογιάννη
  • Σελίδα Facebook Πιοντες Ανατολικής Μάνης
  • Γ.Α.Κ Πέπη Γαβαλά Οι μαθητές της Επαρχίας Γυθείου