Μουσουριάνοι (Πάλιρος)

old_book_bindings

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΟΥΣΟΥΡΟΥ ή ΜΟΥΣΟΥΡΑΚΟΥ

(Πάλιρος)

ΓΕΝΟΣ: Κοσμάδες ΠΑΤΡΙΑ: Γεραντωνιάνοι ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ: Μουσουριάνοι

Η οικογένεια Μουσουράκου ή Μουσούρου (μετά το 1970) αποτελεί κλάδο της οικογένειας Κάσση του Παλίρου στο ακρωτήριο Ταίναρο. Ανήκει μαζί με τις οικογένειες Κεραμίδα, Γιαννουκάκου και Φιδοπιάστη στη πατριά των Γεραντωνιάνων της Μάνης. Αυτή η πατριά με την σειρά της ανήκει στο βυζαντινό γένος των Κοσμάδων το οποίο κατά την περίοδο της πρώτης Τουρκοκρατίας δέσποζε ηγεμονικά στην περιοχή.

Το παρατσούκλι Μουσούρος το πήρε ο Παναγιώτης Κάσσης διότι στους ξένους περιηγητές που πήγαιναν στην περιοχή έκανε τον δραγουμάνο, (διερμηνέα) όπως ο Κρητικός εύπορος Δραγουμάνος Μουσούρος από την Κρήτη. Έτσι από τοπικό παρωνύμιο κατέληξε επίθετο.

Η πρώτη φορά που εμφανίζεται το όνομα Μουσουράκος ως επίθετο είναι στους εκλογικούς καταλόγους του 1871. Εκεί εμφανίζεται ο Αντώνης Μουσουράκος ετών 25, γιος του Παναγιώτη. Ο Κ. Κάσσης μας πληροφορεί ότι ήταν ο δεύτερος γιος του Παναγιώτη, ο πρώτος λεγόταν Νίκος. Πράγματι στο κατάλογο υπάρχει ο Νίκος Παναγιωτάκος ετών 31, ο οποίος όλα συνηγορούν ότι είναι Μουσουράκος. Από τον πρώτο γιο τον Νικόλα προέρχονται οι Νικομουσουριάνοι από τον δεύτερο οι Αντωνομουσουριάνοι. (παρακάτω διάγραμμα με τα έτη γέννησης).

Στα 1920 η οικογένεια είχε αποκτήσει οικονομική δύναμη διότι εμπορευόταν και είχαν μαγαζί ιδιαίτερα μεγάλο για την εποχή. Μάλιστα σε μοιρολόγια της εποχής καταγράφεται η επιχειρηματική δράση της οικογένειας.

ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΩΣΤΑ ΜΟΥΣΟΥΡΑΚΟ

(ΤΣΑΤΙΡΑ)

Ο Κώστας Μουσουράκος παντρεύτηκε το 1943, δεν γλίτωσε από την καυστική πέννα του σατιρολόγου θείου του Αντώνη Κάσση. Του λέει μεταξύ άλλων για την παντρειά του ….

Του δωκαν του Καρκατσίλη

Την κοπέλα να είναι φίλοι

Κοριτσάκι όπως πρέπει

«γεια σου μάγκα μου Τζελέπη»

Πλυσταριό με την κουζίνα

Νοικοκύρης στη Αθήνα

Όλα πλίθινα χτισμένα

Παραθύρι είχαν ένα

μηχανή με το τραπέζι

τα κορίτσια να αναμπαίζει

κι αν θυμώσει ρε Κωστάκη

θα ζου βγάλει το μουστάκι

και θα μείνεις σπανός μπίτι

μες το πλίθινο το σπίτι

και η θεια σου η Σουφίνα

χρόνια μάγκας στην Αθήνα

Του Αντώνη Κάσση – Μουσουράκου

(ΜΟΙΡΟΛΟΙ)

Το 1920 πέθανε ο Αντώνης Κάσσης Μουσουράκος (προσωπικό παρατσούκλι Σμυρνιός). Άφησε την γυναίκα του έγκυο. Είχαν μόλις ένα χρόνο παντρευτεί. Το μοιρολόι το είπε η Πηνιώ Μπουρδάκου. Η Πηνιώ ήταν και αυτή πρόσφατα χήρα και για να παρηγορήσει την νέα χήρα (Μαργαρίτα) της είπε …..

Αμπού είσαι Μαργαρίτα μου

Αμπώς θα σκιουνοκρεμαστείς?

Με δίχως άντρα στην ζωή

Μα αν γεννηθεί καλό παιδί

Θα σαι νοικοκυρά καλή

Μέσα στο σπίτι να κλειστείς

Κανένανε να μην δεχτείς

Αν είναι να χεις σερνικό

Θε να χει ο λόγος σου σταυρό

Θα σαι καλή νοικοκυρά

επά στα Μουσουριάνικα

αν τύχει κάμεις φηλυκό

να το πατήσεις στο λαιμό

ρώτα εμένα να ζου πω

δεν έχει ο λόγος μου σταυρό

δεν έχει ο λόγος μου ισχύ

γιατί έχω φηλυκό παιδί

εσύ να κάμεις σερνικό

για να κρατήσει σπιτικό

θα σαι μαγαζατόρισσα

θα σαι κοτζάμ εμπόρισσα

Οι Μουσουριάνοι ήταν οι πλουσιότεροι Κάσσηδες την περίοδο του μεσοπολέμου έχοντας κατάστημα εμπορικό στο ακροταίναρο. Το παιδί της γεννήθηκε καλώς. Η Μαργαρίτα όμως 40 ημέρες μετά την γέννησή του πέθανε από αρρώστια. Το «σκιουνοκρεμαστείς» αφορά τον τρόπο με το οποίο γεννούσαν τότε οι γυναίκες. (όρθιες κρατώντας σχοινιά από το ταβάνι κρεμασμένα).

Πηγές:

1. Κ. Κάσση «Μανιάτικα Μοιρολόγια», τόμος Β, σελ. 375

2. Κ. Κάσση «Τσάτιρες της Μάνης» σελ 118

3. Γ.Α. Κ. (γενικά αρχεία του Κράτους) εκλογικά Βλαχογιάννη 4. www.mani.org.gr

Advertisements

Φιδοπιαστιάνοι (Καστρί)

old_book_bindings

Οικογένεια Φιδοπιάστη

(Καστρί)

ΓΕΝΟΣ: Κοσμάδες ΠΑΤΡΙΑ: Γεραντωνιάνοι ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ: Φιδοπιαστιάνοι

Παλιά οικογένεια της Μάνης με μεγάλη διασπορά πλέον στην Ελλάδα και το εξωτερικό είναι η οικογένεια Φιδοπιάστη. Ιστορικά η οικογένεια αυτή υπάγεται στην βυζαντινή οικογένεια των Κοσμάδων του Ταινάρου.

Η βυζαντινή αυτή οικογένεια κυριάρχησε στην περιοχή κατά την πρώτη τουρκοκρατία όπως φαίνεται από έγγραφα της εποχής όπως αυτό που οι Μανιάτες πρόκριτοι ζητούν βοήθεια από τον δούκα του Νεβέρ του 1612 στο οποίο υπογράφουν Κοσμάδες.

Από τον Γεραντώνη Κοσμά, όπως τον αποκαλούσαν προέκυψε η πατριά των Γεραντωνιάνων στην οποία υπάγονταν οικογένειες από τους απογόνους του, Κάσσης, Φιδοπιάστης, Γιαννουκάκης και ο Κεραμίδας σαν σώγαμπρος τους. Η πατριά των Γεραντωνιάνων αποτελούσε ισχυρή πατριά του Ταινάρου για πολλά χρόνια. Μάλιστα υπογράφουν σε έγγραφα του 1806 ως μια εκ των ισχυρότερων οικογενειών της Βάθειας.

Κατά την πάροδο του χρόνου ανέπτυξαν εχθρικές σχέσεις με την ισχυρότατη στον χώρο πατριά των Μιχαλακιάνων. Μετά από χρόνια διαμάχη αναγκάστηκαν περί το 1810 να εγκαταλείψουν την Βάθεια και να εγκατασταθούν αλλού. Ο κλάδος του Φιδοπιάστη κατοίκησε την θέση Καστρί 2 χλμ. από την Βάθεια σε μια τοποθεσία όπου έλεγχαν την δίοδο για το Ταίναρο. Λόγω της θέσης που κατοίκησαν ονομάστηκαν Καστρίτες. Εκεί προσπάθησαν να εδραιωθούν και να αντιμετωπίσουν τους εχθρούς τους για πολλά χρόνια χτίζοντας έναν πολυώροφο πύργο με σπίτι.

Θέση Καστρί ο τόπος της οικογένειας Φιδοπιάστη

Κατά την επανάσταση του 1821 η οικογένεια Φιδοπιάστη έδωσε το παρόν με (3) μέλη της τουλάχιστον. Ο Γιώργος και ο Μιχάλης Φιδοπιάστης υπογράφουν σε κατάλογο στρατιωτών του στρατηγού Γαλάνη Κουμμουνδουράκη το 1824 βρισκόμενοι στην Κορώνη της Μεσσηνίας με αποστολή την φύλαξη της. Ωστόσο μεγαλύτερη διάκριση γνώρισε ο Δρακούλης Φιδοπιάστης ο οποίος έλαβε τιμητικά το αργυρό αριστείο του αξιωματικού για τις υπηρεσίες του στον αγώνα. Αξιοσημείωτο είναι ότι η πρόταση για την τιμητική αυτή διάκριση έγινε από τον οπλαρχηγό Δ. Πουλικάκο που το 1825 πολέμησε στο Μανιάκι.

Ο ψηλός πύργος της οικογένειας Φιδοπιάστη στην θέση Καστρί

Σε εκλογικό κατάλογο του 1856 δεν καταγράφονται μέλη της οικογένειας  Φιδοπιάστη που σημαίνει είτε ότι δεν ψήφισαν στις εκλογές είτε ότι έχουν καταγραφεί με διαφορετικό όνομα. Πολλές φορές καταγράφονταν με το πατρώνυμο. Το σίγουρο είναι πως εκείνη την εποχή έζησε ο Φιδοπιάστης με το προσωνύμιο Κοκκίνης. Το προσωνύμιο το πήρε επειδή ήταν κοκκινομάλλης.

Κανένα μέλος της οικογένειας δεν αναγράφεται στους καταλόγους ενόρκων της περιοχής μετά την επανάσταση του 1821 που σημαίνει ότι η περίοδος παρακμής είχε ξεκινήσει έχοντας χάσει την παλιά της αίγλη. Σε εκλογικό κατάλογο του 1871 καταγράφονται (4) μέλη της οικογένειας Φιδοπιάστη της Βάθειας. Ωστόσο της ίδια περίοδο φαίνεται να έζησε σύμφωνα με παράδοση της περιοχής και ο Ηλίας Φιδοπιάστης – Κοκκινάκος γιος του Γέρο Κοκκίνη.

Η έχθρα με τους Μιχαλακιάνους της Βάθειας διατηρήθηκε μέχρι το 1912 όταν τελικώς οι δύο οικογένειες έκαμαν ειρήνη κατόπιν γεροντικής. Το 1910 όμως η θέση Καστρί πολιορκήθηκε από τους Μιχαλακιάνους. Χαρακτηριστικό είναι το ακόλουθο από την εποχή εκείνη που δείχνει την βαρβαρότητα της εχθρότητας. Ο Σπασμάς είναι ο γκρεμός κάτω από το Καστρί όπου οι Μιχαλακιάνοι ήθελαν να ρίξουν τους Φιδοπιάστες…

«Ομπρός να πάμε στο Καστρί

Τι μας εξαφεντέφτησα

Κάτι γαιδουροπούλαρα

Να τους επάμε στη Σπασμά….»

Ο χαρακτηρισμός γάιδαροι συμβολίζει ότι τους θεωρούν κατώτερούς τους.  Αν και θεωρητικά λόγω της ιστορίας τους η οικογένεια Φιδοπιάστη υπαγόταν στους σοϊλήδες της περιοχής η έχθρα τους είχε φέρει σε δυσμένεια.

Το 1918 στον πόλεμο που έκαναν τα κράτη της Ευρώπης στην Κριμαία κατά της Ρωσίας (είχε μεσολαβήσει η επανάσταση των Μπολσεβίκων) συμμετείχε ο Φώτης Φιδοπιάστης. Μάλιστα επισήμως γραφόταν Φώτης Παναγιωτόπουλος από τον πατέρα του Παναγιώτη. Έπεσε μαχόμενος στις 25-4-1918. Λόγω της φήμης του και της λεβεντιάς του τον τραγούδησαν πολλές…

«Τρομάρα μου η αμαρτωλή

Εδιάη το κάλλιο μου παιδί

Που χε μεγάλη καλλονή….»

Σώμα Ελλήνων στην Κριμαία το 1918

Μετά από το 1920 από ότι φαίνεται από τα αρχεία ένα μεγάλο μέρος της οικογένειας πρέπει να μετανάστευσε στην Αμερική όπου σήμερα υπάρχουν αρκετοί με το όνομα Φιδοπιάστης. Το πιο πιθανόν να προέρχονται από την Μάνη μιας και το όνομα δεν είναι διαδεδομένο αλλού στην Ελλάδα.

  • U.S. Public Records Index, Volume 1 SCHOOLS, DIRECTORIES & CHURCH HISTORIES NAME: Mary M Fidopiastis BIRTH: 8 Jan 1894 RESIDENCE: 1993 – Glens Falls, New York
  • U.S. Public Records Index, Volume 2 SCHOOLS, DIRECTORIES & CHURCH HISTORIES NAME: Cali Fidopiastis BIRTH: 20 Oct 1966 RESIDENCE: 1935-1993 – Tarpon Spgs, Florida
  • U.S. Public Records Index, Volume 2 SCHOOLS, DIRECTORIES & CHURCH HISTORIES NAME: Michael P Fidopiastis RESIDENCE: 1935-1993 – Glens Falls, NY
  • U.S. Public Records Index, Volume 2 SCHOOLS, DIRECTORIES & CHURCH HISTORIES NAME: Petros M Fidopiastis BIRTH: 26 Apr 1968 RESIDENCE: 1935-1993 – Glens Falls, New York

Αξιοσημείωτο είναι το όνομα Καλή το οποίο ως σήμερα χρησιμοποιείται στην Μάνη. Παλαιότερα ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένο.

Κατά την πάροδο του χρόνου μέλη της οικογένειας Φιδοπιάστη γράφονταν με διαφορετικά παρωνύμια όπως Κορακάκος, Κοκκινάκος, Παναγιωτόπουλος, Αντωνάκος, Βασιλάκος, Καστρίτης. Ωστόσο οι περισσότεροι γράφονται Φιδοπιάστης ή και Φειδοπιάστης. Τιμητικά να αναφέρουμε τον Αντώνη Φιδοπιάστη που υπηρέτησε 8ος φαροφύλακας στον ιστορικό φάρο των Κιτριών που χτίστηκε το 1892.

ΠΗΓΕΣ

  1. Κ. Κάσση «Μανιάτικα Μοιρολόγια Α τόμος»
  2. Κ. Κάσση «Μανιάτικα Μοιρολόγια Β τόμος»
  3. Σ. Καπετανάκη «Μανιάτες Αγωνιστές του 1821»
  4. Σ. Καπετανάκη «Αριστεία του 1821 σε Μανιάτες Αγωνιστές»
  5. «Ιστορικαί Αλήθειαι συμβάντων τινών της Μάνης από το 1769 και εντεύθεν»
  6.  Περιοδικό «Ιθώμη» τεύχος 45 Αύγουστος 2001
  7. Θερμές ευχαριστίες στην κ. Κωστάκου για την βοήθεια της στην ολοκλήρωση του άρθρου.