Ο Όθων Και Ο Θάνατος Του Αρχηγού Της Μάνης Κολοκοτρώνη

Παρακάτω αναδημοσιεύουμε άρθρο από την εφημερίδα ΝΕΟΛΟΓΟΣ Πατρών στις 12/8/1898 λόγω του ιδιαίτερου τίτλου του άρθρου που αναφέρει τον Κολοκοτρώνη ως αρχηγό των Μανιατών αλλά και για τις συνθήκες θανάτου του.

Αντιγραφή του κειμένου, διατηρείται η ορθογραφία του

(Εκ των απομνημονευμάτων του Αυστριακού Αρχιδούκος Ιωάννου)

Από το πολύκροτο ημερολόγιο περί Όθωνος του Αυστριακού Αρχιδούκος Ιωάννου όπερ δημοσιεύει από τινός η «Νέα Ημέρα» Τεργέστης ερανιζόμεθα τα κατωτέρω.

Αποθνήσκει ο γέρων Κολοκοτρώνης εις των δημιουργών του ελληνικού θρόνου και ο Πρόκες αποστέλλει εξ Αθηνών.

Μαθών την είδηση έσπευσα προς την οικία του. Εμπρός ην συναθροισμένο πλήθος πολύ. Το συμβούλιο της επικρατείας τυχόν εν συνεδριάσει προσήλθε εν σώματι. Τα παλικάρια του μετέφερον τον νεκρόν εις εγγύς αίθουσαν. Την επαύριον εγένετο η κηδεία όλως συγκινητική. Πάντες οι γέροντες οπλαρχηγοί συνωθροίοντο περί του φερέτρου. Εκείτο ο ήρως εν αυτή αναλλοίωτος αλλά σοβαροτέραν έχων την όψην φέρων την φουστανέλα και τα τσαρούχια έχων παρά την κεφαλήν την περικεφαλάιαν είον τον είδα έτει 1825 εν Ναυπλίω ότε οι αιγύπτιοι είχαν χωρίσει μέχρι των πυλών, εκείνος δε διέτρεχε τας οδούς συλλέγων τους φυγάδας και εμβάλλων εις πάντες το θάρρος δια του λόγου λόγου και του παραδείγματος. Ιεροκύρηξ εξεφώνισε εύγλωττον λόγον. Παν μίσος ελησμονήθη και η γενική κατάνυξις ήνωσε προς στιγμήν πάντας. Εχθροί και φίλοι ηστάζοντο τον νεκρόν οι ταπεινότεροι τας χείρας και τους πόδας οι δε εξέχοντες τον στόμα και το μέτωπον. Η πόλις όλη ήτο ανάστατος. Μόνο εκ της αυλής ουδείς εφάνη.

Η αναλγησία ούτη εκίνη εις αγανάκτησιν τον αρχιδούκα Ιωάννη όστις γράφει τα εξής εν τω ημερολογίω του.

«δεν ηδύνατο, απεκρίνετο να ανέλθη ο Βασιλεύς και να ασπαστή το μέτωπον του Κολοκοτρώνη? Τη αληθεία τω ήξιζεν. Είμαι πρίγκιψ Αυστριακός και ουδέν έχω προς την Ελλάδα κοινόν. Αλλά εάν τύγχανον στην Ελλάδα ουδέν θα με εμπόδιζε να σπέυσω και να τιμήσω τον γέροντα πολεμιστήν». Εάν ο Βασιλιάς προηγείτο ον τη κηδεία πάντων εάν εκάλει τους γέροντας και ανενέου παρά τοιούτον νεκρόν τον αρχαίον σύνδεσμον πως θα αντηχεί εν τη χώρα τοιαύτη εκδήλωσις και τινάς καρπούς θα απέφερεν. 

Advertisements

Μανιάτες Στην Βλαχοεπανάσταση Του 1834

Μανιάτες και Βαυαροί επιτίθενται στον Ασλάναγα

Η Αντιβασιλεία του Όθωνα, Βαυαροί στην καταγωγή εφήρμοσαν ιδιαίτερα σκληρά μέτρα κατά την διάρκεια της κυβέρνησής τους. Αποκορύφωμα αυτής της σκληρότητας ήταν η σκηνοθετημένη δίκη των Πλαπούτα και Κολοκοτρώνη.

Οι αγωνιστές θα ρίχνονταν στην φυλακή. Είχαν προηγηθεί πλήθος αντιλαϊκών μέτρων καθώς επίσης κίνημα στην Μάνη και στην Ύδρα για δυσβάσταχτη φορολόγηση. Στην Μάνη μάλιστα έγιναν ομηρικές μάχες μεταξύ Βαυαρών και Μανιατών ( κάποιος τους πούλησαν οι Μανιάτες σαν ζώα στο παζάρι ) αναγκάζοντας την Αντιβασιλεία να πάρει πίσω το μέτρο του γκρεμίσματος των πύργων και του αφοπλισμού. Ωστόσο υπήρχε παντού γενικευμένος αναβρασμός.

Στις 27 Ιουλίου 1834 ξέσπασε επανάσταση κοινωνική στην Μεσσηνία. Σκοποί της επανάστασης ήταν
«να φτηνήνη ο βίος, να διώξουν εν γένει τους Φαναριώτας, να δίδουν 10% στους δημητριακούς καρπούς, να καταργήσουν το φόρο των ποιμνίων όλων, να δίδουν εις μέν τας ιδιόκτητους αμπέλους 40 λεπτά το στρέμμα, εις δε τας εθνικάς 120 λεπτα, να τους δοθώσιν οι στρατιωτικοί βαθμοί, να αποδοθώσιν εις τους στρατιωτικούς όσα έχουν λαμβάνειν από εκδουλεύσεις, να μείνη ελεύθερος η υλοτομία εις έκαστον ανεμποδίστως, να θρονισθή ο βασιλιάς, να ελευθερωθούν οι στρατηγοί, να φύγουν οι Βαυαροί.».

Στην εξέγερση αυτή συμμετείχαν κυρίως οι Ντρέδες (αρβανίτες ορεινής Μεσσηνίας) οι οποίοι είχαν παίξει σπουδαίο ρόλο στις πολεμικές συγκρούσεις κατά την διάρκεια της ελληνικής επανάστασης καθώς και πλήθος πρώην οπλαρχηγών οι οποίοι είχαν παραγκωνιστεί. Συγκεκριμένα συμμετείχαν οι Γιάννης Γκρίτζαλης, Μήτρος Πέτροβας, Μήτρος Αναστασόπουλος, Μήτρος Πλαπούτας, Νικολός Μποσινάκης, Δημάκος Τζαβέλης, Ασημάκη Σεργιόπουλο κ.ά.

Γιάννης Γκρίτζαλης

Επίσημη Έκθεσις

Προς την επί των Στρατιωτικών Β. Γραμματείαν

 
Η συνωμοσία εσχηματίσθη κατά τον φεβρουάριον, καθόσον εξάγεται ήδη από τα λεγόμενα παρά διαφόρων συνωμοτών. Από τις 27 του μηνός τούτου ο αποστάτης Κόλιας Πλαπούτας εσύναζε στρατιώτας εις του Μπέλεση. Στις 28 εξεκίνησε ο Μήτρος, αδελφός του για του Τζάχα, χωρίον της Ολυμπίας, με ολίγους.

Την 29 του ιδίου μηνός το εσπέρας εκινήθη ο Μήτρο Πέτροβας με τους Γαρατζαίους και τινάς άλλους των πέριξ χωρίων, άπαντας προς Ανδρούσαν. 

Οι λαοί της Μεσσηνίας και της Μεγαλοπόλεως υπό τους αρχηγούς των Μήτρον Πέτροβαν, Μήτρον Αναστασόπουλον, Γκρίντζαλην, Κόλιαν Πλαπούτα και τον Αναστάσιον Κουλόχεραν, ευρίσκονται ήδη κατά Μεσσηνίαν, Ανδρίτζαιναν και Λεοντάρι και φοβερίζουν να εισβάλουν και ενταύθα. 

Θεωρώ αναγκαίον να με εφοδιάση η Κυβέρνησις με ισχυροτέρας, πλέον εντεταμένας διαταγάς και οδηγίας, δια να δυνηθώ να ενεργώ αμέσως και χωρίς βραδύτητα τα χρέη μου και να εμψυχώσω επομένως τους ιδικούς μου και πιστούς εις τον θρόνον, διότι τοιαύτης φύσεως διαταγαί συμβάλλουν εις παρομοίας περιπτώσεις ως μία ένοπλος δύναμις. 
Τρίπολις 4 Αυγούστου 1834

Ο Συνταγματάρχης Νομοεπιθεωρητής των Β. Στρατευμάτων
Κανέλλος Δεληγιάννης

Η επανάσταση δεν άργησε να εξαπλωθεί σε Ηλεία και Μεσσηνία. Ο Γιάννης Γκρίτζαλης κατέλαβε την Κυπαρισσία ( Αρκαδιά ) πρωτεύουσα του Νομού τότε και την πυρπόλησε. Στις 4 Αυγούστου κατέλαβε αμαχητί τη Μεγαλόπολη. Την ίδια περίοδο κατέλαβε ο Μητροπέτροβας τον Άρη ( Ασλάναγα ) και ο Νικήτας Ζερμπίνης την Ανδρίτσαινα.

Η αντιβασιλεία θορυβήθηκε και εφήρμοσε τακτική διαίρει και βασίλευε. Αφού μοίρασε αξιώματα στις μεγάλες μανιάτικες πατριές για να τις προσεταιρίσει ο Βαυαρός συνταγματάρχης Σμάλτς στις 7 Αυγούστου του 1834 επικεφαλής 2000 ανδρών συνεπικουρούμενος από τους Κατσάκο ( Μαυρομιχάλης ), Τζαννετάκη (Γρηγοράκης) και Γιατράκο από την Μάνη μετά από σειρά μαχών κατέστειλαν την εξέγερση και συνέλαβαν όλους τους πρωταγωνιστές της. ( καθοριστική η μάχη στον Ασλάναγα ). Ταυτόχρονα οι Αρκάδες Δεληγιάννης, Λόντος και ο Σισίνης από Ηλεία οχύρωσαν την Τρίπολη.

Ο Γκρίτζαλης καταδικάστηκε σε θάνατο ενώ ο Μητροπέτροβας λόγω γήρατος σε ισόβια. Τα τελευταία λόγια του Γκρίτζαλη ήταν άδικα πεθαίνω αδέρφια πολέμησα για την Ελλάδα. Στην περιοχή των Σουλιμοχωρίων υμνήθηκε η θυσία του όσο κανενός άλλου.

Στο παρακάτω βίντεο, στο σημείο 6.18,  ένας άντρας τραγουδάει για τον Γιάννη Γκρίτζαλη

τραγούδι για τον Γιάννη Γκρίτζαλη:

ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΓΚΡΙΤΖΑΛΗ

»Γκρίτζαλη τι είσαι κίτρινος γιατί είσαι μαραμένος ?
Μην είσαι από την φυλακή μην είσαι από την χάψη ?
Δεν είμαι από την φυλακή δεν είμαι από την χάψη
Απόψε είδα στον ύπνο μου στην υπνοφαντασιά μου
Είδα πως μας επιάσανε Μανιάτες Σταυροφόροι
Στην Αρκαδιά μας πήγανε στην φυλακή μας βάνουν
Και την Δευτέρα το πρωί πιάνουν και μας ξετάζουν
Τα πούθε παίρναμε ψωμί που παίρναμε φουσέκια

Παναγιώτης Γιατράκος

Γιατράκος, Παναγιώτης (Άρνα Λα­κωνίας, 1790 ή 1791 – Αθήνα, 1851). Γιατρός, φιλικός και αγωνι­στής του 1821. Υπήρξε ηγετική μορφή της Επανάστασης και διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στα στρατιωτικά και πολιτικά γεγονότα, τόσο κατά τη διάρκεια του Αγώνα, όσο και κατά την πρώτη περίοδο του νέου ελληνι­κού κράτους. Ο χρόνος της γέννη­σής του πρέπει να τοποθετηθεί στο 1790 ή 1791 (και όχι στο 1780, όπως δέχονταν παλαιότερα οι βιογράφοι του), όπως προκύπτει από τον κατά­λογο των Φιλικών του Παναγιώτη Σέκερη, κατά τον οποίο ο Γιατρά­κος, όταν μυήθηκε στη Φιλική Εται­ρεία από το Γρηγόριο Δικαίο – Παπα­φλέσσα τον Αύγουστο του 1818, ήταν 27 χρονών, καθώς και από έγγραφο του Αρχείου Αγωνιστών της Εθνικής Βιβλιοθήκης (αρ. 21651), σύμφωνα με το οποίο το 1833 ήταν 43 χρονών.

Ο Παναγιώτης Γιατράκος σπού­δασε (δεν είναι γνωστό πότε ακρι­βώς) στην Πάντοβα ιατρική, την οποία ασκούσαν εμπειρικά και άλλα μέλη της οικογένειάς του (στο «αφιερωτικό» της μύησής του στη Φιλική Εταιρεία αναφέρεται ήδη ως «Σπαρτιάτης χειρουργός»). Αργότε­ρα, ίσως το 1817, εγκαταστάθηκε στη Ζάκυνθο και κατατάχτηκε σε αγγλικό στρατιωτικό σώμα. Λίγο πριν από την έναρξη του Αγώνα ίδρυσε στη Σπάρτη «Σχολείον Ιατροχειρουργικής» και εκπαίδευσε στην ιατρική και την επείγουσα χειρουργική όχι μόνο τους αδερφούς του αλλά και πολλούς άλλους που αργότερα πρό­σφεραν πολυτιμότατες υπηρεσίες στην Επανάσταση.

Μαρτυρείται ότι ο Γιατράκος εφάρμοζε αντισηπτική και ασηπτική μέθοδο με αλκοόλ (ρακί) σε μια εποχή κατά την οποία η αντισηψία ήταν άγνωστη και ότι αντι­μετώπιζε με μεγάλη αυτοπεποίθηση και επιτυχία βαρύτατες χειρουργι­κές περιπτώσεις. Αμέσως μετά την έναρξη του Αγώνα ο Γιατράκος πήγε από το Μυστρά, όπου τότε βρισκόταν, με ενόπλους στο πρώτο στρατόπεδο της Πελοποννήσου, που ιδρύθηκε στα Βέρβαινα της Κυνουρίας, και στις 8 Απριλίου 1821 με τους Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, Έλους Άνθιμο, Βρεσθένης Θεοδώρητο και άλ­λους, απευθύνθηκε στους Υδραίους ζητώντας από αυτούς ενεργότερη συμμετοχή στην Επανάσταση.

Πήρε μέρος στην πολιορκία της Τριπολιτσάς επικεφαλής στρατιωτικού σώ­ματος Αρκάδων και Μανιατών, κα­θώς και στις διαπραγματεύσεις με τους Τούρκους για την παράδοση της πόλης. Υπήρξε επίσης μεταξύ των πολιορκητών του Ναυπλίου και του Ακροκορίνθου και συνυπέγραψε με άλλους οπλαρχηγούς τη συμφω­νία παράδοσης από τον Κιαμίλ μπέη του σημαντικού αυτού κάστρου. Την άνοιξη του 1822 ο Γιατράκος διακρίθηκε στις επιχειρήσεις της Ηπείρου, όπου εκστράτευσε με τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο, καθώς και στην αντιμετώπιση της εκστρα­τείας του Δράμαλη στην Πελοπόν­νησο το καλοκαίρι του ίδιου χρόνου.

Κατά την εισβολή του Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο έσπευσε στο Νεόκαστρο, όπου πολέμησε επικε­φαλής 700 ανδρών, και κατά την παράδοση του φρουρίου στον Αιγύ­πτιο στρατάρχη (11 Μαΐου 1825) κρατήθηκε με το Γεώργιο Μαυρομι­χάλη ως όμηρος, για να εκβιαστούν οι Έλληνες να απελευθερώσουν δυο Τούρκους πασάδες που είχαν συλληφθεί κατά την κατάληψη του Ναυπλίου (30 Νοεμβ. 1822). Απε­λευθερώθηκε τέσσερις μήνες αρ­γότερα, συνέχισε τον αγώνα ενα­ντίον του Ιμπραήμ και δεν έπαψε να προσφέρει τις υπηρεσίες του ως το τέλος του Αγώνα.

Η ανάμιξη του Γιατράκου στα πολιτικά πράγματα υπήρξε επίσης αξιόλογη. Το Δεκέμβριο του 1821 ήταν μέλος της Πελοποννησιακής Γερουσίας που προήλθε από τη συνέλευση του Άργους (1-27 Δεκ. 1821 ), και στη διάρκεια της Β’ Εθνι­κής Συνέλευσης στο Άστρος (29 Μαρτ. – 18 Απρ. 1823) ορίστηκε φρούραρχός της. Κατά τη διάρκεια του εμφύλιου πολέμου (1823 – 25) ο Γιατράκος, όπως εξάλλου ολό­κληρη η οικογένειά του, τάχθηκε με το μέρος της κυβέρνησης του Γεωργίου Κουντουριώτη, ο οποίος τη χρησιμοποίησε για να επιβληθεί στη μερίδα των στρατιωτικών.

Η δράση του κατά την καποδιστριακή περίοδο υπήρξε περιορι­σμένη και είναι γνωστό ότι αργό­τερα υπήρξε αφοσιωμένος στο βα­σιλιά Όθωνα (που όπως αναφέρε­ται κατά την κηδεία του Γιατράκου ακολούθησε πεζός τη σορό του).

Το 1834 συντέλεσε στην καταστολή της εξέγερσης που εκδηλώθηκε στη Μεσσηνία εναντίον της βαυαρι­κής αντιβασιλείας με πρωταγωνιστή το Γιαννάκη Γκρίτζαλη, και ορίστη­κε αντιπρόεδρος του Στρατοδικείου που δίκασε τους επαναστάτες το Σεπτέμβριο του 1834. Μετά την επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843 διορίστηκε γερουσιαστής. Ο Παναγιώτης Γιατράκος, νηφά­λιος κατά την άσκηση των πολιτικών και στρατιωτικών του δραστηριοτή­των, θεωρήθηκε ηθικός αυτουργός της δολοφονίας του Παναγιώτη Κρεββατά* το Νοέμβριο του 1822, η ενοχή του όμως δεν αποδείχτηκε. Εξακολούθησε μετά τη δοκιμασία αυτή να προσφέρει στην πατρίδα τις υπηρεσίες του ως το θάνατό του.
Βασίλης Σφυρόερας

Ιστορικός – Ομότιμος καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών